ORIKUMI DHE SIGURIA E BALLKANIT

Isuf B. Bajrami

«Strike 2026»: rëndësia strategjike e pranisë së NATO-s në Vlorë dhe rreziqet e destabilizimit rajonal.

Hyrje: Kur një stërvitje detare bëhet çështje strategjike

Mbërritja e anijeve ushtarake në gjirin e Vlorës, në kuadër të stërvitjes së përbashkët «Strike 2026», e rikthen vëmendjen te pozita strategjike e Shqipërisë në arkitekturën e sigurisë euroatlantike dhe te rëndësia e stabilitetit në Ballkanin Perëndimor.

Sipas një raportimi të publikuar nga Shqiptarja.com më 17 tetor 2026, stërvitja zhvillohet në gjirin e Vlorës, në zonën e Karaburunit dhe pranë ishullit të Sazanit. Në të marrin pjesë dy anije të NATO-s dhe tri anije të Forcës Detare Shqiptare, ndërsa aktiviteti përfshin edhe forcat ajrore. Qëllimet e deklaruara janë koordinimi i veprimeve në det dhe rritja e ndërveprueshmërisë ndërmjet forcave pjesëmarrëse.[1]

Ky informacion kërkon një sqarim: titulli i raportimit të Gazeta Metro-s, të cilit i referohemi në këtë analizë, flet për pesë luftanije të NATO-s, ndërsa raportimi i mësipërm e ndan formacionin në dy anije të Aleancës dhe tri shqiptare. Përbërja e saktë duhet të konfirmohet nga organizatorët. Në mungesë të një liste zyrtare të anijeve, nuk mund të përcaktohen me siguri kombësia, klasa dhe armatimi i secilës prej tyre.

Ky dallim nuk e zvogëlon rëndësinë e stërvitjes. Përkundrazi, ai tregon pse analiza e sigurisë duhet të mbështetet në të dhëna të verifikueshme, duke ndarë faktet nga interpretimet strategjike.

Teza e këtij shkrimi është se rëndësia e «Strike 2026» duhet kërkuar te bashkëpunimi operacional ndërmjet Shqipërisë dhe aleatëve, te pozita gjeografike e vendit dhe te nevoja për parandalim të besueshëm në një rajon ku vazhdojnë të ekzistojnë mosmarrëveshje politike dhe rreziqe sigurie. Nuk ka, megjithatë, prova të mjaftueshme për ta paraqitur këtë stërvitje si operacion të drejtuar posaçërisht kundër Serbisë ose Rusisë.

1. Pse ka rëndësi gjiri i Vlorës?

Pozita gjeografike e Vlorës e bën këtë hapësirë të rëndësishme për sigurinë detare shqiptare dhe për bashkëpunimin me aleatët. Gjiri ndodhet në bregdetin e Jonit, pranë hyrjes së Adriatikut dhe kanalit të Otrantos, në një zonë që lidhet me rrugët detare të transportit, lëvizjen tregtare dhe komunikimin ndërmjet Mesdheut dhe Adriatikut.

Për Shqipërinë, pjesëmarrja në stërvitje të përbashkëta krijon mundësi për të përmirësuar aftësitë e Forcës Detare, për të ushtruar procedurat e komunikimit me aleatët dhe për të testuar koordinimin ndërmjet njësive detare dhe komponentëve të tjerë ushtarakë.

Në operacionet moderne, rëndësia e një formacioni nuk përcaktohet vetëm nga numri i anijeve. Një grup relativisht i vogël mund të ketë vlerë të konsiderueshme stërvitore nëse përfshin komandim të përbashkët, shkëmbim informacioni, mbikëqyrje detare dhe koordinim me aviacionin.

Raportimi për «Strike 2026» përmend pikërisht koordinimin dhe ndërveprueshmërinë si objektiva të aktivitetit.[1] Kjo përputhet me natyrën e përgjithshme të stërvitjeve ushtarake ndërmjet vendeve aleate.

Megjithatë, pa programin e plotë të stërvitjes, nuk mund të pohojmë se janë testuar sisteme specifike kundërajrore, kundërnëndetëse ose raketore.

Shqipëria brenda sistemit të mbrojtjes kolektive

Anëtarësimi i Shqipërisë në NATO që nga viti 2009 e ka vendosur vendin brenda strukturës së mbrojtjes kolektive të Aleancës. Kjo e bën bashkëpunimin detar më shumë sesa një marrëdhënie të rastësishme me një shtet të vetëm: ai është pjesë e një angazhimi më të gjerë për sigurinë euroatlantike.

Për Shqipërinë, përfitimet e mundshme të stërvitjeve të tilla përfshijnë:

Rritjen e ndërveprueshmërisë me forcat detare të aleatëve.
Përmirësimin e procedurave të komandimit dhe komunikimit.
Zhvillimin e aftësive për monitorimin e hapësirës detare.
Përgatitjen për operacione të përbashkëta dhe situata emergjente.
Forcimin e bashkëpunimit ushtarak dhe të besueshmërisë së angazhimeve reciproke.
Në një mjedis ku kërcënimet mund të përfshijnë incidente detare, sulme ndaj infrastrukturës kritike ose kriza rajonale, koordinimi ndërmjet forcave të ndryshme mund të jetë po aq i rëndësishëm sa pajisjet që ato disponojnë.

2. Çfarë mund të sjellin kapacitetet franceze dhe turke?

Për të vlerësuar kapacitetet e mundshme të anijeve të NATO-s, duhet të dallojmë aftësitë e përgjithshme të marinave aleate nga pajisjet konkrete të njësive të pranishme në Vlorë.

Raportimi i përdoruesit dhe titulli i Gazeta Metro-s ngrenë çështjen e anijeve franceze dhe turke, por burimet e verifikuara në këtë kërkim nuk na japin një identifikim të sigurt të secilës anije. Prandaj, përshkrimi vijues është një analizë e kapaciteteve të përgjithshme, jo konfirmim i pajisjeve që janë vendosur në gjirin e Vlorës.

Marina franceze

Franca zotëron një marinë me kapacitete për operacione në distanca të gjata, mbrojtje ajrore detare, luftë kundërnëndetëse, angazhim të objektivave detarë dhe mbështetje logjistike.

Në varësi të klasës së anijes, këto aftësi mund të përfshijnë:

Mbrojtje ajrore: zbulimin dhe gjurmimin e objektivave ajrorë dhe, kur pajisjet e lejojnë, angazhimin e tyre.
Luftë kundërnëndetëse: përdorimin e sensorëve dhe sonarëve për identifikimin e kërcënimeve nënujore.
Luftë kundër anijeve: zbulimin dhe angazhimin e objektivave detarë.
Komandim dhe kontroll: koordinimin e veprimeve me anije të tjera dhe me aviacionin.
Mbështetje logjistike: furnizimin dhe mbështetjen e njësive gjatë operacioneve detare.
Këto kapacitete nuk janë të pranishme në mënyrë identike në çdo anije franceze. Një fregatë e specializuar për mbrojtje ajrore, për shembull, mund të ketë konfigurim të ndryshëm nga një fregatë kundërnëndetëse.

Pa emrin dhe klasën e anijes që ka marrë pjesë në «Strike 2026», nuk do të ishte e saktë të përcaktonim llojin e raketave, rrezen e tyre të veprimit ose aftësitë specifike luftarake.

Marina turke

Marina turke ka një rol të rëndësishëm në Mesdheun Lindor dhe në hapësirat detare përreth Turqisë. Ajo zotëron fregata, korveta, nëndetëse, anije amfibe dhe mjete mbështetëse.

Kapacitetet e përgjithshme të saj përfshijnë mbrojtjen e hapësirës detare, operacionet kundër anijeve dhe nëndetëseve, mbështetjen e operacioneve amfibe dhe koordinimin me komponentë të tjerë ushtarakë.

Turqia ka investuar gjithashtu në industrinë e vet të mbrojtjes, duke zhvilluar anije, sensorë, raketa dhe mjete pa pilot.

Për Shqipërinë, bashkëpunimi me forcat detare turke mund të sjellë përfitime në fushën e trajnimit, komunikimit dhe planifikimit operacional. Por, përsëri, kapacitetet e përgjithshme të marinës turke nuk duhet t’u atribuohen automatikisht anijeve të një stërvitjeje të caktuar.

Përfundimi teknik është i qartë: pa identifikimin e njësive, nuk mund të hartohet një profil i besueshëm i armatimit të tyre. Për këtë nevojiten njoftime nga autoritetet shqiptare, franceze ose turke, si dhe dokumentacioni zyrtar i aktivitetit.

3. Serbia dhe rreziqet e sigurisë në Ballkan

Çështja e pranisë detare të NATO-s në Shqipëri duhet analizuar edhe në kontekstin e tensioneve të pazgjidhura në Ballkanin Perëndimor, veçanërisht në marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Serbia ndjek një politikë të deklaruar të neutralitetit ushtarak, por mban lidhje politike, ekonomike dhe të sigurisë me aktorë të ndryshëm ndërkombëtarë, përfshirë Rusinë dhe Kinën, ndërsa vazhdon edhe bashkëpunimin me vendet perëndimore në fusha të caktuara.

Kjo politikë shumëkahëshe duhet vlerësuar përmes veprimeve konkrete të Beogradit, jo vetëm përmes deklaratave politike. Në të njëjtën kohë, marrëdhëniet e pazgjidhura me Kosovën mbeten një nga burimet kryesore të pasigurisë në rajon.[2]

Kosova si pikë e ndjeshme

Ngjarjet e Banjskës në shtator 2023 treguan se tensionet në veri të Kosovës mund të shndërrohen në incidente të rënda të armatosura. Pasojat e tyre e bënë edhe më të rëndësishëm rolin e mekanizmave ndërkombëtarë të sigurisë dhe nevojën për parandalimin e përshkallëzimit.

Rreziqet rajonale nuk kufizohen vetëm te mundësia e një përplasjeje të drejtpërdrejtë ushtarake. Ato mund të përfshijnë:

Demonstrime force dhe mobilizime që rrisin pasigurinë.
Incidente të armatosura nga grupe të organizuara.
Presion politik ndaj institucioneve dhe komuniteteve lokale.
Fushata dezinformimi që thellojnë ndarjet etnike.
Sulme kibernetike dhe cenim të infrastrukturës kritike.
Këto janë kategori rreziqesh që duhen marrë parasysh në planifikimin e sigurisë. Ato nuk provojnë se ekziston një plan i vetëm i koordinuar për destabilizimin e Kosovës ose të rajonit.

Një vlerësim serioz i kërcënimit duhet të mbështetet në tregues të verifikueshëm, si lëvizjet e dokumentuara të forcave, deklaratat zyrtare, aktivitetet e grupeve të armatosura dhe informacionet e konfirmuara nga institucionet përkatëse.

Kapacitetet ushtarake serbe dhe domethënia e tyre

Serbia zotëron forca tokësore, aviacion luftarak, sisteme të mbrojtjes ajrore, artileri dhe mjete të blinduara. Modernizimi i pajisjeve dhe bashkëpunimi me furnizues të ndryshëm ndikojnë në kapacitetet e saj ushtarake.

Por ekzistenca e këtyre kapaciteteve nuk është provë e qëllimit për t’i përdorur ato kundër Kosovës.

Vlerësimi i rrezikut kërkon të merren parasysh jo vetëm sasia dhe lloji i pajisjeve, por edhe vendosja e njësive, gatishmëria, logjistika, konteksti politik dhe pasojat që do të kishte një përshkallëzim për vetë Serbinë.

Për Kosovën, rëndësi të veçantë kanë gatishmëria e institucioneve të sigurisë, koordinimi me KFOR-in dhe aftësia për të parandaluar që incidentet lokale të shndërrohen në kriza më të gjera.

4. Rusia dhe ndikimi i saj në Ballkan

Rusia mbetet një aktor që kërkon të ruajë ndikimin në Ballkanin Perëndimor, por aftësitë e saj duhet të vlerësohen në kontekstin e ndryshimeve të fundit gjeopolitike.

Një analizë e German Council on Foreign Relations (DGAP), e publikuar më 15 shtator 2026, vlerëson se ndikimi i Moskës në Ballkan është dobësuar ndjeshëm që nga viti 2022, kryesisht për shkak të luftës kundër Ukrainës dhe ndryshimit të ekuilibrave ndërkombëtarë. Megjithatë, sipas analizës, Rusia ruan leva ndikimi përmes lidhjeve me Serbinë dhe përmes çështjeve të pazgjidhura në Kosovë dhe Bosnjë-Hercegovinë.[3]

Ky vlerësim është i rëndësishëm, sepse shmang dy gabime të kundërta: mbivlerësimin e fuqisë ruse, sikur Moska të mund të kontrollojë zhvillimet në rajon sipas dëshirës, dhe nënvlerësimin e aftësisë së saj për të shfrytëzuar mosmarrëveshjet ekzistuese.

Presioni hibrid dhe dezinformimi

Ndikimi gjeopolitik nuk ushtrohet vetëm përmes ushtrive dhe pajisjeve ushtarake. Ai mund të shfaqet edhe përmes mediave, marrëdhënieve politike, presionit ekonomik dhe përhapjes së narrativave që synojnë të dobësojnë besimin te institucionet perëndimore.

Në Ballkan, ku çështjet etnike dhe mosmarrëveshjet politike mbeten të ndjeshme, këto mjete mund të shfrytëzojnë ndarjet ekzistuese dhe të vështirësojnë kompromiset politike.

Megjithatë, çdo pretendim për një operacion konkret rus duhet të mbështetet në prova për origjinën, koordinimin dhe qëllimin e tij. Nuk është e saktë që çdo lajm i rremë, deklaratë anti-perëndimore apo krizë politike t’i atribuohet automatikisht Moskës.

Sa i madh është realisht ndikimi rus?

Sipas DGAP-së, Rusia ka humbur një pjesë të rëndësishme të ndikimit të saj në rajon, por vazhdon të shfrytëzojë çështjet e pazgjidhura, veçanërisht ato që lidhen me Kosovën dhe Bosnjë-Hercegovinën.[3]

Kjo nënkupton se ndikimi rus duhet kuptuar më shumë si aftësi për të penguar, ndikuar dhe shfrytëzuar krizat sesa si mundësi për të diktuar të gjitha zhvillimet rajonale.

Për Shqipërinë dhe Kosovën, kjo e bën të rëndësishme forcimin e institucioneve, mbrojtjen e hapësirës informative dhe bashkëpunimin me partnerët ndërkombëtarë.

5. A është «Strike 2026» një mesazh për Beogradin dhe Moskën?

Kjo është pyetja që e lidh drejtpërdrejt stërvitjen në Vlorë me analizën më të gjerë gjeopolitike.

Përgjigjja kërkon dallimin ndërmjet qëllimit të deklaruar të aktivitetit dhe ndikimit të mundshëm strategjik të pranisë së forcave aleate.

Sipas raportimit të Shqiptarja.com, objektivat e drejtpërdrejta të «Strike 2026» janë koordinimi i veprimeve detare dhe rritja e ndërveprueshmërisë ndërmjet forcave pjesëmarrëse.[1] Nuk kemi një deklaratë zyrtare që e lidh stërvitjen me një kërcënim konkret nga Serbia ose Rusia.

Megjithatë, aktiviteti mund të interpretohet brenda kontekstit të përgjithshëm të parandalimit dhe mbrojtjes kolektive të NATO-s.

Së pari: demonstrimi i gatishmërisë

Stërvitjet e përbashkëta i mundësojnë Aleancës dhe vendeve pjesëmarrëse të testojnë procedurat, të përmirësojnë komunikimin dhe të demonstrojnë aftësinë për të vepruar së bashku.

Kjo ka rëndësi për parandalimin, sepse besueshmëria ushtarake nuk mbështetet vetëm në pajisjet që disponon një shtet, por edhe në aftësinë për t’i përdorur ato në mënyrë të koordinuar.

Së dyti: forcimi i rolit të Shqipërisë

Shqipëria nuk është thjesht vend pritës i stërvitjeve të NATO-s. Ajo është anëtare e Aleancës dhe pjesë e strukturës së saj të mbrojtjes kolektive.

Bashkëpunimi me forcat detare aleate i mundëson vendit të zhvillojë aftësitë e veta dhe të përmirësojë kontributin në sigurinë e hapësirës detare.

Në këtë kuptim, rëndësia e stërvitjes shkon përtej kohës së qëndrimit të anijeve në Vlorë.

Së treti: një mesazh më i gjerë për rajonin

Prania e NATO-s mund të ketë efekt parandalues, sepse u kujton aktorëve rajonalë se Shqipëria është pjesë e një aleance ushtarake.

Por ky është një përfundim analitik, jo provë se stërvitja është organizuar për t’i dërguar një paralajmërim Beogradit ose Moskës.

Përfundimi më i mbështetur në fakte është se «Strike 2026» demonstron bashkëpunimin ushtarak të Shqipërisë me aleatët. Rëndësia e saj për parandalimin rajonal është e besueshme, por një lidhje e drejtpërdrejtë me një kërcënim të caktuar nuk është vërtetuar.

6. Roli i KFOR-it në sigurinë e Kosovës

Në analizën e rreziqeve për Kosovën, KFOR-i mbetet një faktor qendror.

Sipas informacionit zyrtar të NATO-s, misioni ka për detyrë të kontribuojë në ruajtjen e një mjedisi të sigurt dhe të lirisë së lëvizjes për të gjitha komunitetet në Kosovë. Mandati i tij mbështetet në Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe në marrëveshjen përkatëse ushtarako-teknike.[4]

Më 15 shtator 2026, NATO rikonfirmoi angazhimin e saj për sigurinë e Kosovës dhe stabilitetin e Ballkanit Perëndimor. Në të njëjtën kohë, Aleanca bëri të ditur se po vazhdonte procesin gradual të përshtatjes së pranisë së KFOR-it, në përputhje me vlerësimin e situatës së sigurisë.[5]

Ky zhvillim duhet interpretuar me kujdes. Përshtatja e pranisë ushtarake nuk nënkupton domosdoshmërisht dobësim të garancive të sigurisë. NATO e ka bërë të qartë se ndryshimet do të jenë të kushtëzuara nga rrethanat dhe mund të rishikohen nëse zhvillimet e sigurisë e kërkojnë.

Për Kosovën, ky mekanizëm është i rëndësishëm sepse kombinon praninë ndërkombëtare me vlerësimin e vazhdueshëm të rrezikut.

Nëse tensionet përshkallëzohen, vendimtare do të jenë koordinimi ndërmjet KFOR-it, Policisë së Kosovës dhe EULEX-it, komunikimi me institucionet përkatëse dhe aftësia për të parandaluar përhapjen e një incidenti.

Prandaj, stabiliteti nuk duhet të mbështetet vetëm te prania ushtarake, por edhe te diplomacia, institucionet funksionale dhe mekanizmat e menaxhimit të krizave.

7. Tre skenarë për të ardhmen e sigurisë rajonale

Për të vlerësuar zhvillimet e mundshme, është më e dobishme të shqyrtohen skenarët sesa të parashikohet një konflikt i pashmangshëm.

Skenari i parë: vazhdimi i tensioneve të kontrolluara

Ky skenar përfshin vazhdimin e mosmarrëveshjeve politike ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, retorikën nacionaliste dhe episodet e herëpashershme të tensioneve.

Në këtë rast, NATO dhe Bashkimi Evropian vazhdojnë përpjekjet diplomatike, ndërsa KFOR-i ruan rolin e tij në sigurinë e Kosovës.

Rreziku kryesor është zgjatja e pasigurisë, dobësimi i besimit dhe mundësia që një incident lokal të krijojë krizë politike.

Skenari i dytë: përshkallëzimi i një krize lokale

Një incident i armatosur, një veprim i njëanshëm ose një demonstrim force mund të shkaktojë një krizë më të gjerë.

Rreziku do të rritej nëse ngjarja shoqërohej me mobilizim ushtarak, deklarata kërcënuese dhe ndërprerje të kanaleve diplomatike.

Në këtë situatë, do të kishin rëndësi vendimtare reagimi i institucioneve të Kosovës, qëndrimi i Beogradit dhe koordinimi ndërkombëtar.

Ky skenar është një mundësi që duhet marrë parasysh në planifikimin e sigurisë, jo një parashikim se konflikti do të ndodhë.

Skenari i tretë: destabilizimi përmes mjeteve hibride

Ky skenar përfshin fushata dezinformimi, sulme kibernetike, presion ekonomik dhe shfrytëzim të ndarjeve politike ose etnike.

Ndryshe nga një konflikt ushtarak, presioni hibrid mund të ushtrohet gradualisht, duke synuar dobësimin e besimit në institucione dhe rritjen e polarizimit shoqëror.

Përballimi i tij kërkon siguri kibernetike, institucione të besueshme, media profesionale dhe aftësi për të identifikuar fushatat e koordinuara të manipulimit.

Ndikimi rus në këtë fushë duhet vlerësuar mbi bazën e provave, ndërsa përgjegjësia për çdo incident konkret duhet të përcaktohet përmes hetimeve dhe burimeve të besueshme.[3]

8. Çfarë duhet të bëjnë Shqipëria dhe Kosova?

Për Shqipërinë, prioritet është forcimi i kapaciteteve detare, përmirësimi i mbikëqyrjes së hapësirës detare dhe mbrojtja e infrastrukturës kritike. Stërvitjet me NATO-n mund të kontribuojnë në këto objektiva, por duhet të shoqërohen me investime afatgjata dhe planifikim të qëndrueshëm.

Për Kosovën, rëndësi të veçantë kanë bashkëpunimi me KFOR-in, koordinimi ndërmjet institucioneve të sigurisë dhe aftësia për t’iu përgjigjur krizave pa lejuar përshkallëzimin e tyre.

Për të dyja vendet, disa prioritete janë të përbashkëta:

Mbrojtja kibernetike: rritja e aftësive për të identifikuar dhe përballuar sulmet ndaj institucioneve dhe infrastrukturës kritike.
Rezistenca ndaj dezinformimit: përmirësimi i komunikimit publik dhe verifikimi i informacionit gjatë krizave.
Bashkëpunimi institucional: shkëmbimi i informacionit të verifikuar dhe koordinimi me partnerët ndërkombëtarë.
Gatishmëria për emergjenca: zhvillimi i procedurave për reagim ndaj incidenteve dhe situatave të paparashikuara.
Diplomacia parandaluese: mbështetja e dialogut dhe e mekanizmave që zvogëlojnë mundësinë e përshkallëzimit.
Një strategji e tillë nuk duhet të ndërtohet mbi frikën, por mbi vlerësimin realist të rreziqeve dhe përgatitjen institucionale.

Përfundim: Rëndësia e Vlorës përtej pesë anijeve

Stërvitja «Strike 2026» është një rast për të shqyrtuar bashkëpunimin ushtarak të Shqipërisë me NATO-n dhe rëndësinë e sigurisë detare në Adriatik dhe Jon.

Të dhënat e verifikuara nga raportimi i Shqiptarja.com tregojnë se aktiviteti përfshin dy anije të NATO-s dhe tri shqiptare, me pjesëmarrjen edhe të forcave ajrore. Përbërja e saktë e formacionit duhet të konfirmohet nga autoritetet përkatëse.[1]

Në një rajon ku vazhdojnë të ekzistojnë mosmarrëveshje politike, çështje të pazgjidhura dhe mundësi për ndërhyrje të jashtme, bashkëpunimi ushtarak dhe parandalimi kanë rëndësi të veçantë.

Serbia mbetet një faktor i rëndësishëm në ekuilibrat rajonalë për shkak të kapaciteteve të saj ushtarake dhe marrëdhënieve të pazgjidhura me Kosovën. Rusia, megjithëse me ndikim më të kufizuar se në të kaluarën sipas analizës së DGAP-së, vazhdon të ketë mundësi për të shfrytëzuar çështjet e pazgjidhura të rajonit.[3]

Megjithatë, as këto rreziqe dhe as rëndësia e pranisë së NATO-s nuk justifikojnë pretendimin se stërvitja në Vlorë është përgjigje e drejtpërdrejtë ndaj një kërcënimi nga Beogradi ose Moska.

Për Shqipërinë, vlera e aktivitetit qëndron te përgatitja, bashkëpunimi dhe zhvillimi i kapaciteteve kombëtare. Për Kosovën, rëndësi të veçantë kanë roli i KFOR-it dhe ruajtja e mbështetjes ndërkombëtare. Për rajonin, stabiliteti afatgjatë kërkon njëkohësisht parandalim ushtarak, institucione të forta dhe dialog politik.

Mesazhi strategjik i Vlorës nuk është se një konflikt është i pashmangshëm, por se gatishmëria, bashkëpunimi dhe parandalimi mbeten thelbësore në një rajon ku siguria duhet të ndërtohet dhe të ruhet vazhdimisht.

Fusnotat,

1. Shqiptarja.com, “‘Strike 2026’ zbarkon në Vlorë, NATO dhe Forcat Detare Shqiptare zhvillojnë manovra të përbashkëta”, 17 tetor 2026.
https://shqiptarja.com/lajm/strike-2026-zbarkon-ne-vlore-nato-dhe-forcat-detare-shqiptare-zhvillojne-manovra-te-perbashketa

2. NATO Parliamentary Assembly, “Western Balkans: 30 Years Since Signing of the Dayton Accords”, General Report, 2025.
https://www.nato-pa.int/document/2025-western-balkans-report-valasek-019-pc

3. Nikola Xaviereff, “The Decline of Russian Power in the Western Balkans: Fragmentation Amid Intensified Geopolitical Competition”, DGAP Policy Brief No. 17, German Council on Foreign Relations, 15 shtator 2026.
https://dgap.org/en/research/publications/decline-russian-power-western-balkans

4. NATO, “NATO’s Role in Kosovo”.
https://www.nato.int/en/what-we-do/operations-and-missions/natos-role-in-kosovo

5. NATO, “NATO Reaffirms Its Steadfast Commitment to Stability in the Western Balkans, Following Update by the KFOR Commander”, 15 shtator 2026.
https://www.nato.int/en/news-and-events/articles/news/2026/09/15/nato-reaffirms-its-steadfast-commitment-to-stability-in-the-western-balkans-following-update-by-the-kfor-commander

Prishtinë, 17.10.2026