[ Libra NëLinjë ]
Prof. Dr. Sadri Rexhepi
Osman Humolli – Shëmbëlltyrë e arsimit tonë kombëtar
Historia e arsimit shqiptar është ndërtuar mbi përkushtimin, sakrificën dhe idealizmin e brezave të tërë mësimdhënësish, të cilët, në periudha të ndryshme historike, e kanë kuptuar dijen jo vetëm si instrument emancipimi individual, por mbi të gjitha si mision kombëtar. Në këtë galeri personalitetesh të arsimit shqiptar, një vend të veçantë zë mësimdhënësi Osman Humolli, një figurë e respektuar e Llapit dhe një shembull përkushtimi profesional, atdhetarizmi dhe humanizmi, i cili me jetën dhe veprën e tij mishëroi modelin e mësuesit shqiptar në kuptimin më të plotë të fjalës.
Osman Humolli lindi më 1 korrik 1936 në Lupçin e Poshtëm, në një kohë historike tepër të vështirë për shqiptarët në ish-Jugosllavi, kur politika shtetërore e Mbretërisë së SKS-së ushtronte forma të ashpra diskriminimi politik, kulturor dhe arsimor ndaj popullsisë shqiptare. Fëmijëria e tij u karakterizua nga sprova të hershme jetësore në moshën gjashtërvjeçare i vdes nëna, duke mbetur së bashku me vëllain më të vogël nën kujdesin familjar, në kushte jo të lehta ekonomike dhe sociale. Megjithatë, pikërisht këto rrethana do të farkëtonin karakterin e tij të fortë dhe vullnetin për dije.
Fillimi i shkollimit të tij përkoi me një periudhë të rëndësishme historike për arsimin shqiptar. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, falë angazhimit të ministrit të arsimit të Shqipërisë Ernest Koliqi, i cili dërgoi qindra mësues shqiptarë në trojet etnike jashtë kufijve administrativë të Shqipërisë Londineze, u krijuan mundësi për hapjen e shkollave shqipe në Kosovë dhe treva të tjera shqiptare. Këtë mundësi historike e shfrytëzoi edhe Osman Humolli, i cili hodhi hapat e parë drejt rrugës që do ta lidhte përjetësisht me arsimin dhe kulturën kombëtare.
Shkollën fillore e kreu në vendlindje, ku mësues pati Pëllumb Radovicën. Që në moshë të re u përfshi në procesin arsimor si mësimdhënës, duke filluar punën në fshatin Tërrnavë. Paralelisht me angazhimin profesional, ai vazhdoi shkollimin e mëtejshëm në progjimnazin e Podujevës, duke udhëtuar çdo ditë në këmbë — një dëshmi e qartë e vullnetit të tij të jashtëzakonshëm për përparim intelektual. Më vonë shërbeu si mësues në Lluzhan, ndërkohë që vijoi mësimet në Shkollën Normale të Prishtinës, ku pati privilegjin të jetë bashkëkohës me figura të njohura si Veli Gërvalla dhe Veli Kajtazi,Shefki Sejdiu ndërsa u formua akademikisht nga pedagogë të shquar si Rexhep Hoxha, Ali Hadri, Beqir Kastrati, Hazir Shala, Xhemail Pllana dhe të tjerë.
Edhe pse kishte prirje të veçanta dhe njohuri të thelluara në lëndën e matematikës, rrethanat ekonomike familjare e detyruan të orientohej drejt studimeve në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Prishtinës, në Degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe. Ky vendim nuk ishte vetëm zgjedhje profesionale, por edhe reflektim i realitetit social të familjes së tij, ku babai Shabani, si bujk me të ardhura modeste, mbante një familje të madhe me nëntë fëmijë. Në këtë kontekst, rruga akademike e Osman Humollit përfaqëson një histori të qartë të triumfit të vullnetit mbi kufizimet materiale.
Pjesa më domethënëse e jetës së tij profesionale lidhet me kontributin shumëvjeçar në shkollën e Lluzhanit, ku punoi për plot 37 vite pa ndërprerje deri në pensionim. Në këtë periudhë, ai nuk ishte thjesht transmetues i dijes, por edukator në kuptimin e plotë pedagogjik dhe shoqëror. Ai dallohej për përpikëri të jashtëzakonshme, disiplinë profesionale, metodologji cilësore të mësimdhënies dhe komunikim të afërt me nxënësit dhe prindërit. Përmes punës së tij ai arriti të krijojë jo vetëm gjenerata të arsimuara, por edhe individë me vetëdije qytetare dhe kombëtare. Në kontekstin politik dhe shoqëror të kohës, kur arsimi shqip në Kosovë përballej vazhdimisht me kufizime institucionale dhe presione ideologjike, Osman Humolli shndërrohet në figurën tipike të mësuesit-misionar shqiptar. Ai kuptonte se shkolla nuk ishte vetëm hapësirë mësimore, por vend ku ndërtohej identiteti kombëtar dhe ku formësohej vetëdija e brezave të ardhshëm. Pikërisht për këtë arsye ai ishte jo vetëm mësues i respektuar, por edhe edukator me ndikim të thellë në komunitet.
Respekti që gëzonte tek nxënësit, kolegët dhe prindërit buronte nga serioziteti, integriteti moral dhe dashuria e pakushtëzuar për profesionin. Rezultatet e larta të nxënësve të tij në procesin edukativo-arsimor dëshmonin cilësinë e punës së tij pedagogjike, ndërsa institucionet arsimore, përfshirë Drejtorinë e Shkollës së Lluzhanit dhe Drejtorinë Komunale të Arsimit në Podujevë, e vlerësuan me mirënjohje dhe dekorata për kontributin e veçantë në arsim.
Figura e Osman Humollit përfaqëson modelin klasik të mësuesit shqiptar të gjysmës së dytë të shekullit XX: njeri i dijes, edukator i përkushtuar, intelektual i angazhuar dhe patriot që arsimin e konsideronte shtyllë të ekzistencës kombëtare. Në jetën e tij gërshetohen sakrifica personale, disiplinë profesionale dhe vizion i qartë për rolin emancipues të shkollës në shoqëri. Ai krahas angazhimit në procesin edukativo-arsimor me nxënës, merrej edhe me gazetari e publicistik e gjithashtu si poet qe ishte ka publikuar rreth 300 poezi në gazeta të ndryshme si Rilindja, Pioneri, Shkëndija, Flaka e Vëllazerimit etj. Një kohë të gjatë ishte edhe bashkëpunëtor i Radio Prishtinës.
Sot, kur kujtojmë 90-vjetorin e lindjes së tij, kujtojmë një personalitet që nuk i përkiste vetëm familjes apo vendlindjes së tij, por gjithë traditës së arsimit shqiptar në Kosovë. Me këtë rast kujtojmë edhe 30 vjetorin e vdekjes së Osman Humollit, me 7 korrrik 1996, i cili do të mbetet dëshmi e gjallë se mësuesi i vërtetë nuk matet vetëm me vitet e punës apo me njohuritë që transmeton, por me gjurmën që lë në ndërgjegjen kolektive të një populli.
Prandaj, emri i tij meriton të kujtohet si portret i mësimdhënësit shembullor — si një shëmbëlltyrë e denjë e arsimit tonë kombëtar, që me punën, karakterin dhe idealin e tij dëshmoi se edukimi është akti më i lartë i shërbimit ndaj kombit. Në historinë e arsimit shqiptar, figura të tilla nuk plaken kurrë, ato mbeten udhërrëfyese për brezat që vijnë.
