[ Libra NëLinjë ]
Prof. Dr. Sabile Keçmezi-Basha
Dr. Ramadan Tërdiu dhe çështja e të drejtave të fshatarësisë
Në vazhdën e diskutimeve të zhvilluara në Kongresin e Shtatë të Ballit Kombëtar, një çështje me karakter të theksuar shoqëror dhe ekonomik e kishte trajtuar Dr. Ramadan Tërdiu. Në fjalën e tij, ai i kushtoi vëmendje të posaçme marrëdhënieve dhe veprimtarisë që zhvillohej në kuadër të Bashkimit Ndërkombëtar Fshatar, duke e lidhur këtë angazhim me një parim që konsiderohej themelor: fshatarëve, njësoj si të gjithë qytetarëve të tjerë, duhej t’u garantoheshin të drejtat, liria dhe pronësia mbi tokën që punonin.
Kjo ndërhyrje e zgjeronte dukshëm spektrin e çështjeve që trajtoheshin në kongres. Deri në këtë pikë, diskutimet kishin prekur pozitën ndërkombëtare të Shqipërisë, veprimtarinë e mërgatës, rolin e shtypit, kërkimet historike dhe marrëdhëniet me organizatat e huaja. Me fjalën e Dr. Tërdiut, vëmendja zhvendosej drejt strukturës shoqërore dhe ekonomike të një Shqipërie që mërgata politike e mendonte për të ardhmen. Në këtë kuptim, çështja e fshatarësisë nuk ishte aspak periferike. Shqipëria e shekullit XX kishte qenë për një kohë të gjatë një shoqëri me peshë të madhe të popullsisë rurale, ndaj çdo program politik që pretendonte të diskutonte të ardhmen e vendit duhej domosdoshmërisht të përballej me pozitën e fshatarit, me çështjen e tokës dhe me marrëdhëniet e pronësisë.
Pikërisht këtu merrte kuptim theksi që Tërdiu vendoste mbi barazinë qytetare. Fshatari nuk duhej të trajtohej si një kategori e dorës së dytë, e përcaktuar vetëm nga puna bujqësore dhe nga vendbanimi rural. Ai duhej të gëzonte, sipas këtij konceptimi, të njëjtat të drejta themelore që i takonin çdo qytetari tjetër[1].
Formulimi se fshatarëve duhej t’u siguroheshin “të drejtat” dhe “liria” e vendoste çështjen rurale përtej ekonomisë së ngushtë. Problemi nuk ishte vetëm sa tokë kishte një familje, sa prodhonte apo si organizohej bujqësia. Në qendër vendosej individi dhe statusi i tij si qytetar: aftësia për të vendosur për punën, jetën dhe pasurinë e vet.
Në këtë pikë, fjala e Dr. Tërdiut lidhej me një nga temat themelore të diskursit politik të Ballit Kombëtar në mërgim: pronën private. Përballë modelit ekonomik të Shqipërisë komuniste, ku kolektivizimi kishte ndryshuar rrënjësisht marrëdhëniet tradicionale të pronësisë dhe të prodhimit bujqësor, qarqet antikomuniste e paraqisnin pronësinë individuale si pjesë të pandashme të lirisë së njeriut. Prandaj, shprehja “pronësia e tokës që punojnë” kishte një ngarkesë shumë më të madhe sesa mund të duket në pamje të parë. Ajo përmbante një koncept të caktuar mbi marrëdhënien ndërmjet njeriut, punës dhe pronës: ai që punon tokën duhet të ketë siguri mbi të dhe të gëzojë frytet e punës së vet.
Në këtë konceptim, toka nuk ishte thjesht një mall ekonomik. Për fshatarin ajo ishte mjet jetese, burim pavarësie dhe element i pozitës së tij shoqërore. Pronësia mbi tokën krijonte një shkallë autonomie ekonomike dhe, në mendimin politik të forcave që kundërshtonin kolektivizimin, kjo autonomi lidhej drejtpërdrejt edhe me lirinë qytetare.
Kjo e bënte çështjen e pronës një problem njëkohësisht ekonomik, shoqëror dhe politik. Nëse qytetari nuk kishte kontroll mbi mjetin kryesor prej të cilit siguronte jetesën, atëherë, sipas kësaj logjike, edhe autonomia e tij ndaj shtetit dobësohej[2]. Për këtë arsye, mbrojtja e pronës private paraqitej si një nga kushtet e ruajtjes së lirisë individuale. Në Shqipërinë e pasluftës, kjo çështje kishte marrë një dimension të veçantë për shkak të transformimeve të thella në bujqësi. Reforma agrare dhe më pas procesi i kolektivizimit kishin ndryshuar strukturën e pronësisë dhe organizimin e prodhimit rural. Deri në fund të viteve 1960, bujqësia shqiptare ishte organizuar në një masë shumë të madhe mbi forma kolektive dhe shtetërore të prodhimit[3].
Për mërgatën politike antikomuniste, ky transformim interpretohej jo vetëm si ndryshim ekonomik, por si kufizim i pronës dhe i autonomisë së fshatarit. Kjo shpjegon përse Tërdiu e lidhte kaq drejtpërdrejt lirinë me të drejtën mbi tokën. Megjithatë, në një lexim historik duhet bërë dallimi ndërmjet programit politik të mërgatës dhe analizës së plotë të historisë agrare shqiptare. Çështja e tokës në Shqipëri kishte qenë problematike edhe përpara vendosjes së komunizmit, me pabarazi pronësore, varfëri rurale dhe marrëdhënie të ndërlikuara shoqërore[4]. Prandaj, debati mbi tokën nuk filloi me kolektivizimin, ndonëse pas vitit 1944 ai mori një formë krejtësisht tjetër.
Pikërisht për këtë arsye është me interes që Tërdiu nuk fliste vetëm për rikthimin e pronës, por për një parim më të gjerë: tokën duhet ta zotërojë ai që e punon[5]. Ky formulim kërkonte të bashkonte dy ide – drejtësinë shoqërore ndaj fshatarit dhe mbrojtjen e pronës private. Në këtë aspekt, fjala e tij lidhej edhe me traditën politike të organizatave agrare dhe fshatare evropiane, të cilat kërkonin të ndërtonin një alternativë si ndaj strukturave të vjetra të privilegjit rural, ashtu edhe ndaj kolektivizimit komunist. Fshatari pronar dhe i lirë shihej si një nga bazat e një shoqërie demokratike.
Prania dhe veprimtaria e Dr. Tërdiut në Bashkimin Ndërkombëtar Fshatar i jepte kësaj çështjeje edhe një dimension ndërkombëtar. Problemet e fshatarësisë shqiptare kërkohej të paraqiteshin jo si një çështje e izoluar kombëtare, por si pjesë e një debati më të gjerë mbi të drejtat e popullsive rurale, pronën dhe lirinë ekonomike në vendet e Evropës Lindore. Për organizatat politike të mërgatës, pjesëmarrja në struktura të tilla ndërkombëtare kishte një vlerë të dyfishtë. Ajo krijonte kontakte me përfaqësues të vendeve dhe lëvizjeve të tjera, por njëkohësisht ofronte një tribunë ku çështjet shqiptare mund të bëheshin të njohura përtej komunitetit të diasporës.
Në këtë mënyrë, puna e Tërdiut në Bashkimin Ndërkombëtar Fshatar mund të shihet edhe si një formë e diplomacisë politike të mërgatës. Në mungesë të mundësisë për të vepruar në institucionet shqiptare, përfaqësuesit e emigracionit kërkonin hapësira ndërkombëtare ku mund të paraqisnin programet dhe shqetësimet e tyre. Fjala e tij në Kongresin e Detroitit kishte, për këtë arsye, edhe funksion informues. Ai u tregonte delegatëve se veprimtaria e mërgatës nuk zhvillohej vetëm përmes organizatave shqiptare, por edhe përmes pjesëmarrjes në rrjete ndërkombëtare të orientuara drejt çështjeve shoqërore, ekonomike dhe politike.
Në një plan më të gjerë, diskutimi për fshatarin prekte edhe pyetjen se çfarë lirie kërkonte Balli Kombëtar. Nëse liria do të kuptohej vetëm si ndryshim i pushtetit politik, ajo do të mbetej e paplotë. Përmes ndërhyrjeve të tilla kërkohej të argumentohej se liria duhej të kishte edhe përmbajtje konkrete: të drejtën e pronës, sigurinë ekonomike dhe barazinë qytetare[6]. Kështu, fshatari shndërrohej nga objekt i politikave shtetërore në subjekt të së drejtës. Ai nuk duhej të shihej thjesht si prodhues bujqësor, por si individ me të drejtë për të vendosur mbi punën dhe pronën e tij.
Ky koncept kishte edhe një dimension moral. Marrëdhënia ndërmjet punës dhe pronës paraqitej si marrëdhënie e drejtësisë: njeriu që e punon tokën duhet të ketë të drejtë mbi frytin dhe sigurinë e asaj pune. Kjo ide i jepte pronësisë jo vetëm kuptim ekonomik, por edhe legjitimitet moral. Në këtë pikë mund të kuptohet më mirë edhe përdorimi i tri nocioneve – të drejtat, liria dhe pronësia. Ato nuk qëndronin të ndara. Të drejtat përcaktonin pozitën juridike të individit; liria përcaktonte aftësinë e tij për të zgjedhur dhe vepruar; ndërsa pronësia i siguronte një bazë materiale kësaj autonomie.
Për mërgatën politike, kjo ishte një mënyrë për të paraqitur edhe një alternativë ndaj sistemit që kundërshtonte. Kritika ndaj komunizmit nuk duhej të mbetej vetëm në mohimin e regjimit ekzistues; ajo kërkonte të shoqërohej me një ide mbi rendin që duhej ta zëvendësonte atë. Në këtë kuptim, fjala e Dr. Ramadan Tërdiut është e rëndësishme sepse na lejon të shohim përtej retorikës së përgjithshme për “lirinë”. Ajo tregon se në Kongresin e Detroitit diskutoheshin edhe elemente konkrete të organizimit të ardhshëm shoqëror dhe ekonomik, ndër të cilat çështja e pronësisë së tokës zinte një vend të dukshëm.
Njëkohësisht, ajo ndihmon të kuptohet pse organizata ndërkombëtare të fshatarësisë kishin rëndësi për emigracionin antikomunist të Evropës Lindore. Në shoqëri ku popullsia rurale kishte pasur historikisht një peshë të madhe, pyetja se kush e zotëron tokën dhe kush vendos mbi prodhimin bujqësor ishte në thelb edhe pyetje mbi shpërndarjen e pushtetit në shoqëri.
Në këtë perspektivë, toka bëhej më shumë sesa një sipërfaqe për t’u punuar. Ajo përfaqësonte një pikë ku takoheshin puna, prona, dinjiteti dhe liria e individit. Pikërisht këtë lidhje kërkonte të nënvizonte ndërhyrja e Tërdiut. Prandaj, brenda mozaikut të gjerë të Kongresit të Shtatë, fjala e Dr. Ramadan Tërdiut sillte një dimension të rëndësishëm programor. Ndërsa të tjerë flisnin për historinë, shtypin, diplomacinë e mërgatës apo pozitën ndërkombëtare të Shqipërisë, ai e kthente vëmendjen te qytetari i zakonshëm dhe, në veçanti, te fshatari, duke e vendosur mirëqenien dhe lirinë e tij në qendër të debatit.
Në fund, mesazhi që dilte nga fjala e tij ishte i qartë: një rend politik nuk mund të quhej i lirë vetëm sepse shpallte lirinë në parim. Liria duhej të bëhej e prekshme në jetën e përditshme të njeriut, në të drejtën për të punuar, për të zotëruar dhe për të disponuar pronën e vet, si dhe në barazinë e tij përpara ligjit me çdo qytetar tjetër[7]. Në interpretimin e Dr. Ramadan Tërdiut, pikërisht garantimi i këtyre të drejtave për fshatarësinë përbënte një nga kushtet themelore të një shoqërie të lirë dhe të drejtë.
Dr. Nihat Bakalli dhe Radioja “Zëri i Shqiptarëve të Lirë” në New York
Në vazhdën e punimeve të Kongresit të Shtatë të Ballit Kombëtar, një aspekt tjetër të rëndësishëm të veprimtarisë së mërgatës shqiptare e kishte paraqitur Dr. Nihat Bakalli. Para delegatëve dhe të ftuarve të pranishëm, ai kishte folur për veprimtarinë e Radios së Ballit Kombëtar “Zëri i Shqiptarëve të Lirë”, që vepronte në New York, duke vënë në dukje rolin që ky mjet komunikimi synonte të luante në informimin dhe orientimin e shqiptarëve. Sipas paraqitjes së tij, qëllimi themelor i radios ishte t’u shërbente shqiptarëve duke i ndriçuar për gjendjen e atëhershme kombëtare dhe ndërkombëtare[8].
Vetë emërtimi “Zëri i Shqiptarëve të Lirë” bartte një mesazh të qartë politik. Fjala “zë” nënkuptonte mundësinë për të folur dhe për t’u dëgjuar, ndërsa përcaktimi “të lirë” e vendoste radion drejtpërdrejt brenda diskursit antikomunist të mërgatës shqiptare. Në këtë kuptim, emri nuk ishte vetëm një identifikim teknik i një stacioni radiofonik, por edhe një deklaratë mbi mënyrën se si drejtuesit e tij e konceptonin pozitën e vet politike.
Në kushtet e Luftës së Ftohtë, radioja kishte fituar një rëndësi të jashtëzakonshme si instrument komunikimi politik. Bota e pas Luftës së Dytë Botërore ishte ndarë jo vetëm nga kufijtë shtetërorë dhe sistemet politike, por edhe nga mënyra të ndryshme të kontrollit të informacionit. Në këtë realitet, transmetimet radiofonike mund të kapërcenin distanca që shtypi i shkruar e kishte më të vështirë t’i përshkonte dhe mund t’i drejtoheshin një audience shumë më të gjerë.
Për një organizatë politike që vepronte në mërgim, radioja kishte një avantazh të veçantë: fjala e transmetuar nuk kërkonte që dëgjuesi të kishte në dorë gazetën apo broshurën e organizatës. Në parim, ajo mund të udhëtonte përtej qytetit ku prodhohej programi dhe të krijonte lidhje ndërmjet komuniteteve të shpërndara shqiptare. Kjo e bënte radion një instrument të përshtatshëm për realitetin e diasporës. Shqiptarët ndodheshin në New York, Detroit, Boston, Turqi, Itali dhe në vende të tjera, ndërsa brenda Ballkanit jetonin në sisteme politike dhe shtete të ndryshme. Përballë kësaj shpërndarjeje, komunikimi merrte një rëndësi pothuajse organizative: për ta ruajtur një komunitet politik duhej ruajtur edhe qarkullimi i informacionit ndërmjet pjesëve të tij.
Në këtë kuptim, fjala e Dr. Nihat Bakallit plotësonte natyrshëm diskutimin e mëparshëm të Prof. Zef Palit mbi rolin e shtypit. Nëse gazeta dhe revista e ruanin mendimin në formë të shkruar, radioja i jepte atij zë, ritëm dhe prani të menjëhershme. Të dyja ishin pjesë të së njëjtës përpjekje për të mbajtur gjallë komunikimin politik të mërgatës. Megjithatë, Bakalli e paraqiste misionin e radios përmes një formulimi më të gjerë: ajo duhej t’i “ndriçonte” shqiptarët mbi gjendjen kombëtare dhe ndërkombëtare. Vetë përdorimi i foljes “ndriçoj” është domethënës. Në gjuhën publicistike dhe politike ajo nënkupton jo vetëm dhënien e lajmit, por edhe shpjegimin e tij, vendosjen në kontekst dhe orientimin e dëgjuesit drejt një interpretimi të caktuar.
Prandaj, “Zëri i Shqiptarëve të Lirë” nuk duhet kuptuar si një radio neutrale informative në kuptimin bashkëkohor të fjalës. Ajo ishte e lidhur me Ballin Kombëtar dhe, si e tillë, informacionin e përzgjidhte dhe e interpretonte nga këndvështrimi politik i kësaj organizate. Kjo është e rëndësishme për mënyrën se si transmetimet e saj duhen trajtuar si burim historik.
Kur Bakalli fliste për “gjendjen kombëtare”, brenda këtij nocioni mund të përfshiheshin një sërë çështjesh që shfaqeshin vazhdimisht edhe në faqet e “Besës”: zhvillimet në Shqipëri, gjendja e shqiptarëve në Kosovë dhe në Jugosllavi, aktivitetet e diasporës, çështjet e gjuhës dhe arsimit, veprimtaria e organizatave politike dhe ruajtja e identitetit shqiptar jashtë atdheut. Në këtë mënyrë, koncepti “kombëtar” nuk kufizohej domosdoshmërisht vetëm te territori i shtetit shqiptar. Në diskursin e mërgatës ai kishte një shtrirje më të gjerë dhe përfshinte shqiptarët kudo që jetonin. Pikërisht kjo e shpjegon edhe lidhjen e vazhdueshme që shohim ndërmjet temave për Shqipërinë, Kosovën dhe diasporën në veprimtarinë publicistike të këtyre qarqeve.
Po aq domethënës ishte dimensioni ndërkombëtar i misionit të radios. Për mërgatën politike shqiptare, zhvillimet në Shqipëri nuk mund të kuptoheshin të shkëputura nga përplasjet e mëdha të Luftës së Ftohtë. Marrëdhëniet ndërmjet fuqive perëndimore dhe botës komuniste, zhvillimet në Evropën Lindore, politika e Jugosllavisë dhe ndryshimet në pozicionimin ndërkombëtar të Shqipërisë ndiqeshin me vëmendje nga qarqet e emigracionit. Radioja, rrjedhimisht, synonte të krijonte një urë ndërmjet çështjes shqiptare dhe zhvillimeve botërore[9]. Lajmi ndërkombëtar nuk paraqitej thjesht si informacion mbi atë që ndodhte jashtë, por interpretohej edhe në raport me pyetjen se çfarë kuptimi mund të kishte ai për Shqipërinë dhe shqiptarët.
Ky ishte një tipar karakteristik i publicistikës së mërgatës. Një krizë ndërkombëtare, një ndryshim në marrëdhëniet ndërmjet shteteve apo një zhvillim brenda bllokut komunist mund të analizohej gjithmonë edhe nga këndvështrimi i shpresës për ndryshime në Shqipëri. Në këtë mënyrë, politika botërore dhe aspiratat e mërgatës ndërthureshin vazhdimisht.
Përmes radios mund të përcilleshin gjithashtu veprimtaritë e vetë diasporës: kongrese, tubime, përkujtime, deklarata dhe iniciativa të organizatave shqiptare. Kështu, një aktivitet i zhvilluar në një qytet amerikan mund të bëhej i njohur për shqiptarët që jetonin qindra apo mijëra kilometra larg tij.
Në këtë aspekt, radioja ndihmonte në krijimin e një hapësire shqiptare të komunikimit përtej territorit. Atdheu ishte një hapësirë konkrete, por diaspora kishte nevojë edhe për një hapësirë simbolike ku pjesëtarët e saj të mund të ndiheshin të lidhur me njëri-tjetrin. Shtypi dhe radioja ishin ndër instrumentet që e krijonin këtë lidhje[10].
Rëndësia e gjuhës shqipe në këtë proces ishte e padiskutueshme. Transmetimi në shqip nuk ishte vetëm çështje e kuptueshmërisë së programit. Për një komunitet në mërgim, dëgjimi i gjuhës amtare në hapësirën publike kishte edhe funksion kulturor dhe identitar. Fjala shqipe e transmetuar nga New Yorku krijonte një ndjenjë vazhdimësie për njerëzit që jetonin larg vendit të origjinës. Për brezin e parë të mërgimtarëve, kjo mund të nënkuptonte ruajtjen e një lidhjeje të drejtpërdrejtë me botën që kishin lënë pas. Për brezat e lindur ose të rritur jashtë atdheut, radioja mund të shërbente edhe si një nga hapësirat ku gjuha dhe temat shqiptare vazhdonin të ishin të pranishme.
Kështu, “Zëri i Shqiptarëve të Lirë” mund të shihet në disa plane njëkohësisht: si mjet politik i Ballit Kombëtar, si instrument informimi, si hapësirë e komunikimit të diasporës dhe si një formë e ruajtjes së gjuhës e të identitetit në mërgim. Për vetë Dr. Nihat Bakallin, paraqitja e kësaj veprimtarie në Kongres kishte edhe funksionin e një raportimi mbi një nga mjetet konkrete përmes të cilave organizata kërkonte të realizonte programin e vet. Kongresi formulonte qëndrime dhe objektiva; radioja kishte për detyrë t’i përcillte, interpretonte dhe shpërndante ato në një hapësirë më të gjerë.
Në këtë mënyrë krijohej një marrëdhënie e drejtpërdrejtë ndërmjet organizatës, kongresit, shtypit dhe radios. Kongresi prodhonte diskursin politik; gazetat e dokumentonin atë; radioja e shndërronte në fjalë të transmetuar. Të gjitha këto mjete synonin të ruanin praninë publike të një organizate që pjesën kryesore të veprimtarisë së saj e zhvillonte larg Shqipërisë. Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur kemi parasysh se mërgimi politik përballet gjithmonë me rrezikun e humbjes së lidhjes me audiencën. Me kalimin e viteve, brezat ndryshojnë, kujtimet zbehen dhe interesat e komunitetit mund të transformohen. Për këtë arsye, organizatat e mërgatës kishin nevojë për mjete të vazhdueshme komunikimi që ta riprodhonin interesimin dhe identitetin politik.
Radioja ofronte pikërisht një mundësi të tillë. Ndryshe nga një kongres që zhvillohej një herë në disa vjet, transmetimi radiofonik mund ta krijonte ritmin e vazhdueshëm të komunikimit. Zëri mund të rikthehej periodikisht te dëgjuesi, duke e bërë organizatën të pranishme edhe jashtë momenteve të mëdha politike. Vetë fakti që kjo temë trajtohej në Kongresin e Detroitit dëshmon se drejtuesit e Ballit Kombëtar e kuptonin rëndësinë e medias në veprimtarinë politike moderne. Lufta politike nuk zhvillohej vetëm përmes strukturave organizative dhe deklaratave; ajo zhvillohej edhe në fushën e informacionit dhe të interpretimit të ngjarjeve.
Nga pikëpamja historike, megjithatë, materialet e radios – ashtu si ato të “Besës” – duhet të lexohen duke pasur parasysh karakterin e tyre politik. Termi “ndriçim” nuk duhet barazuar automatikisht me informacion të paanshëm. Ajo që për drejtuesit e radios ishte sqarim i realitetit, përbënte një interpretim të ndërtuar nga këndvështrimi antikomunist dhe nacionalist i organizatës që e drejtonte.
Pikërisht për këtë arsye, radioja është një burim historik me interes të dyfishtë. Ajo mund të na tregojë çfarë lajmesh dhe çështjesh konsideroheshin të rëndësishme, por njëkohësisht na ndihmon të kuptojmë si mërgata politike shqiptare e interpretonte botën dhe si dëshironte që dëgjuesit e saj ta kuptonin atë. Fjala e Dr. Nihat Bakallit plotëson kështu mozaikun e veprimtarive të paraqitura në Kongres. Në këtë mozaik shihet se mërgata politike përpiqej të vepronte në disa drejtime njëherësh: të ruante historinë, të formulonte një program politik, të krijonte lidhje ndërkombëtare, të informonte komunitetin dhe të siguronte vazhdimësinë e komunikimit ndërmjet shqiptarëve të shpërndarë në botë.
Prandaj, “Zëri i Shqiptarëve të Lirë” nuk paraqitej thjesht si një radio e New Yorkut. Në vetëperceptimin e Ballit Kombëtar ajo ishte një nga instrumentet përmes të cilave mërgata kërkonte ta kapërcente largësinë nga atdheu dhe t’i jepte zë interpretimit të saj për zhvillimet shqiptare dhe ndërkombëtare.
Në fund, fjala e Dr. Nihat Bakallit nxirrte në pah një nga karakteristikat themelore të mërgimit politik: kur humbet mundësia për të vepruar drejtpërdrejt në vendin e origjinës, fjala bëhet një nga mjetet kryesore të veprimit. E shkruar në gazetë apo e transmetuar përmes radios, ajo synonte të informonte, të bindte, të ruante lidhjet dhe të mbante gjallë një vizion politik. Pikërisht këtë mision i atribuonte Bakalli Radios “Zëri i Shqiptarëve të Lirë”: t’u shërbente shqiptarëve duke i mbajtur të informuar dhe duke ua interpretuar, nga këndvështrimi i mërgatës politike që ajo përfaqësonte, gjendjen kombëtare dhe ndërkombëtare të kohës.
Vijon
[1] Fjala e Dr. Ramadan Tërdiu, gazeta “Besa”, nr. 201–206, 29 shkurt 1971, Stamboll.
[2] Po aty.
[3] Po aty.
[4] Po aty.
[5] Po aty.
[6] Po aty.
[7] Po aty.
[8] Fjala e dr. Nihat Bakallit, gazeta “Besa”, nr. 201–206, 29 shkurt 1971, Stamboll.
[9] Po aty.
[10] Po aty.
