BALLKANI NUK ËSHTË OBORR I BEOGRADIT!

Shkrime të ndryshme

admin
adminhttps://fjala.info
Publikuar nga: Arben Çokaj - Mësues Fizike & Informatike :: Gazetar & Analist i pavarur :: Shkrimtar :: Ueb- & Grafikdizajner

Ballkani më pak varësi nga Beogradi, më shumë lidhje me Romën, Brukselin dhe Evropën përmes Adriatikut e Jonit.
Nga Prishtina në Vlorë, përmes Otrantos, drejt Italisë: Një korridor nënujor dhe tokësor që mund ta lidhë tërë Ballkanin me Bashkimin Evropian

Isuf Bajrami Nga: Isuf B. Bajrami

Ballkani Perëndimor nuk mund të vazhdojë ta kërkojë të ardhmen evropiane duke u orientuar vazhdimisht nga Beogradi. Evropa nuk është vetëm në veri të Ballkanit. Ajo është edhe përtej Adriatikut, në Itali, dhe pikërisht aty duhet të ndërtohet një perspektivë e re infrastrukturore, ekonomike dhe gjeostrategjike për tërë rajonin.

Për shumë vite, Edi Rama ka promovuar një qasje rajonale në të cilën Beogradi zë një vend të privilegjuar politik dhe simbolik. Nga iniciativa Open Balkan deri te retorika për rolin e Serbisë si shtet kyç në të ardhmen e rajonit, kryeministri shqiptar ka dhënë shpesh përshtypjen se rruga drejt Evropës duhet të kalojë së pari nga Beogradi.

Por një pyetje themelore mbetet pa përgjigje: pse duhet që e ardhmja evropiane e Ballkanit të konceptohet përmes kryeqytetit të një shteti që ende nuk e njeh pavarësinë e Kosovës?

Pse duhet që Prishtina të jetë pjesë e një arkitekture rajonale ku Beogradi shfaqet vazhdimisht si qendër gravitacionale politike, ekonomike dhe infrastrukturore?

Dhe mbi të gjitha, pse Shqipëria, me pozitën e saj gjeografike dhe daljen në Adriatik e Jon, nuk e vendos në qendër të strategjisë së saj lidhjen e drejtpërdrejtë të Ballkanit me Italinë dhe Bashkimin Evropian?

Këtu duhet të fillojë debati i vërtetë.

Nostalgjia politike për Beogradin dhe mungesa e një vizioni alternativ

Nuk është problem që Shqipëria të bashkëpunojë me Serbinë. Bashkëpunimi rajonal është i nevojshëm dhe interesat ekonomike nuk duhet të pengohen nga konfliktet politike.

Problemi fillon atëherë kur bashkëpunimi shndërrohet në varësi strategjike dhe kur një kryeqytet i rajonit trajtohet sikur të ishte porta e domosdoshme e të gjithë Ballkanit drejt Evropës.

Rama duhet ta kuptojë se Shqipëria nuk ka nevojë për lejen gjeografike të Beogradit për t’u lidhur me Evropën.

Shqipëria ka Adriatikun. Ka Jonin. Ka Vlorën, Durrësin, Shëngjinin dhe Sarandën. Ka një pozitë që mund ta shndërrojë në urë ndërmjet Evropës Juglindore dhe Italisë.

Kosova, nga ana tjetër, ka nevojë për dalje të sigurta, funksionale dhe të diversifikuara drejt tregjeve evropiane.

Prandaj, në vend të një vizioni që e mban Beogradin në qendër të hartës, duhet të ndërtohet një strategji që e vendos Prishtinën, Tiranën dhe korridorin Adriatiko-Jonian në një pozicion të ri.

Tuneli Vlorë–Otranto: një projekt që mund ta ndryshojë hartën e Ballkanit

Imagjinoni një tunel nënujor, të projektuar për qarkullimin e trenave dhe automjeteve, ndërmjet brigjeve shqiptare dhe italiane, me pikënisje në zonën e Vlorës dhe dalje në drejtim të Otrantos.

Ky nuk do të ishte thjesht një projekt lidhës ndërmjet dy shteteve. Do të ishte një nyje e re infrastrukturore me potencial për ta ndryshuar mënyrën se si lidhet Ballkani me Evropën Perëndimore.

Një korridor i tillë do të mundësonte lidhjen e rrjeteve hekurudhore dhe rrugore të Ballkanit me infrastrukturën italiane dhe, përmes saj, me tregjet e Bashkimit Evropian.

Përfytyroni mundësinë e udhëtimit hekurudhor nga Prishtina, Shkupi, Sofja, Podgorica apo Selaniku drejt Italisë, përmes një rrjeti të integruar rajonal.

Për transportin e mallrave, një lidhje e tillë do të hapte perspektiva të reja për industrinë, tregtinë, turizmin dhe logjistikën.

Natyrisht, një tunel i tillë do të përballej me sfida jashtëzakonisht të mëdha teknike dhe financiare. Thellësia e detit, gjeologjia, sizmiciteti, siguria, ndikimi mjedisor dhe kostoja duhet të studiohen në mënyrë të pavarur. Prandaj, propozimi i parë duhet të jetë një studim ndërkombëtar fizibiliteti.

Por pse të mos fillojë ky debat?

Pse Ballkani duhet të mjaftohet vetëm me projektet tradicionale, kur mund të shqyrtojë edhe një lidhje të re ndërkontinentale?

Jo vetëm Shqipëria dhe Kosova: një korridor për tërë Ballkanin

Këtu qëndron dimensioni më i rëndësishëm i këtij propozimi.

Korridori Vlorë–Otranto nuk duhet konceptuar si një projekt vetëm shqiptar, por si një projekt rajonal, në të cilin mund të përfshihen:

Kosova, përmes lidhjes hekurudhore Prishtinë–Durrës–Tiranë–Vlorë.
Maqedonia e Veriut, përmes Shkupit, me lidhje drejt Shqipërisë dhe korridorit Adriatiko-Jonian.
Mali i Zi, përmes Podgoricës dhe lidhjeve hekurudhore e rrugore me Shqipërinë.
Bosnja dhe Hercegovina, përmes degëve infrastrukturore që lidhen me Malin e Zi dhe korridorin Adriatik.
Bullgaria, përmes Sofjes dhe lidhjeve me Maqedoninë e Veriut e Greqinë.
Greqia, përmes Selanikut, Igumenicës dhe rrjeteve të saj hekurudhore e rrugore.
Serbia, përmes lidhjeve rajonale me Maqedoninë e Veriut dhe korridoret drejt Adriatikut, pa qenë kusht i domosdoshëm për funksionimin e projektit.

Turqia, si partnere e rëndësishme e një rrjeti më të gjerë evropiano-ballkanik, përmes Greqisë dhe Bullgarisë.
Kjo do të krijonte mundësinë e një rrjeti të integruar ku shtetet e Ballkanit nuk do të vareshin nga një drejtim i vetëm komunikimi.

Nuk bëhet fjalë që të gjitha këto shtete të lidhen drejtpërdrejt me një tunel të vetëm nënujor. Bëhet fjalë për një korridor shumëdegësh, ku tuneli Vlorë–Otranto do të ishte ura kryesore detare drejt Italisë, ndërsa rrjetet rrugore dhe hekurudhore do të siguronin lidhjen e vendeve të rajonit me këtë nyje.

Kështu, Shqipëria do të mund të shndërrohej në një pikë takimi të interesave infrastrukturore të Ballkanit.

Një alternativë evropiane, jo një varësi e re

Është e rëndësishme të theksohet se Bashkimi Evropian tashmë ka ndërtuar një arkitekturë të korridoreve të transportit, ku përfshihen Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bullgaria, Greqia, Italia dhe shtete të tjera të rajonit.

Korridori Evropian i Ballkanit Perëndimor–Mesdheut Lindor është pjesë e rrjetit TEN-T.

Por ky rrjet ekzistues duhet të zhvillohet dhe të plotësohet me alternativa të reja.

Propozimi ynë është që lidhja nënujorë Shqipëri–Itali të shqyrtohet si një hallkë e re strategjike e këtij rrjeti.

Pra, jo të zëvendësohet një varësi me një tjetër, por të krijohen më shumë mundësi komunikimi, më shumë dalje drejt Evropës dhe më shumë liri ekonomike për shtetet e rajonit.

Ballkani nuk duhet të ketë vetëm një korridor. Duhet të ketë disa korridore funksionale, që e bëjnë rajonin më të integruar dhe më pak të cenueshëm nga pengesat politike apo infrastrukturore.

Hekurudha Durrës–Prishtinë: një fillim, por jo fundi i vizionit

Në këtë kontekst duhet parë edhe nisma për hekurudhën Durrës–Prishtinë, për të cilën Edi Rama ka përmendur interesimin për përfshirjen e Japonisë.

Ky projekt ka rëndësi të veçantë për Kosovën. Ai mund të forcojë lidhjen ekonomike me Shqipërinë, të lehtësojë transportin e mallrave dhe ta afrojë Kosovën me Portin e Durrësit.

Por këtu lind një çështje strategjike.

Pse vizioni për hekurudhën Durrës–Prishtinë duhet të mbetet i lidhur me një vazhdimësi që orientohet drejt Nishit dhe Evropës Qendrore, kur mund të zhvillohet paralelisht një korridor perëndimor drejt Vlorës dhe Italisë?

Pse të mos ndërtohet një sistem i integruar:

Prishtinë–Durrës;
Durrës–Tiranë–Vlorë;
Vlorë–Otranto, përmes një lidhjeje të mundshme nënujorë;
Otranto–Brindisi–Bari dhe më tej drejt rrjetit hekurudhor italian;
Lidhje dytësore drejt Shkupit, Podgoricës, Sofjes, Selanikut dhe pjesës tjetër të rajonit.
Ky është vizioni që duhet të shtrohet në tryezë.

Nuk bëhet fjalë për ta përjashtuar Serbinë nga lidhjet rajonale. Bëhet fjalë për të mos e bërë atë kusht të domosdoshëm të çdo lidhjeje të Ballkanit me Evropën.

Italia, Japonia dhe Bashkimi Evropian: partnerë të një vizioni të përbashkët

Për realizimin e një projekti të tillë do të nevojitej një bashkëpunim ndërkombëtar i nivelit të lartë.

Italia do të ishte partneri natyror për lidhjen detare dhe integrimin e rrjetit hekurudhor në Evropën Perëndimore.

Japonia mund të ofronte ekspertizë në inxhinierinë e tuneleve, teknologjinë hekurudhore dhe studimet teknike.

Bashkimi Evropian do të mund të shqyrtonte përfshirjen e projektit në strategjinë e tij të zgjerimit të TEN-T, nëse studimet do të dëshmonin përfitimet dhe realizueshmërinë.

Edhe Turqia, për shkak të pozitës së saj gjeografike dhe lidhjeve ekonomike me Ballkanin, mund të ishte partnere në një platformë më të gjerë bashkëpunimi rajonal.

Për këtë arsye, Shqipëria duhet të propozojë një konferencë ndërkombëtare për Korridorin Adriatiko-Jonian, ku të marrin pjesë Italia, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Greqia, Bullgaria, Bosnja dhe Hercegovina, Turqia, Japonia dhe institucionet e Bashkimit Evropian.

Një konferencë e tillë do të mund ta kthente idenë në një proces konkret studimi dhe planifikimi.

Kosova nuk mund të mbetet periferia e një projekti të projektuar nga Beogradi

Për Kosovën, kjo çështje ka edhe një dimension politik.

Një shtet që ka dalë nga një histori e gjatë represioni dhe lufte për liri nuk mund ta ndërtojë perspektivën e vet ekonomike duke u mbështetur vetëm në korridore ku Serbia ka rol qendror.

Kosova ka të drejtë të kërkojë lidhje të drejtpërdrejta me Shqipërinë, Italinë, Kroacinë dhe pjesën tjetër të Bashkimit Evropian.

Kjo nuk është politikë kundër Serbisë. Është politikë në interes të Kosovës.

Edhe Shqipëria duhet ta kuptojë se raporti i saj strategjik me Kosovën nuk mund të kufizohet në deklarata vëllazërore dhe fotografi ceremoniale. Ai duhet të përkthehet në hekurudha, porte, autostrada, energji, ekonomi dhe projekte që ndryshojnë realisht pozitën e dy vendeve.

Nëse Tirana dhe Prishtina nuk ndërtojnë një strategji të përbashkët infrastrukturore, të tjerët do të përcaktojnë drejtimin e zhvillimit të rajonit.

Ballkani nuk ka nevojë për një Beograd të madh, por për një Evropë të afërt

Edi Rama mund të vazhdojë ta konsiderojë Serbinë një faktor të rëndësishëm në rajon. Kjo është zgjedhje e tij politike.

Por ai nuk duhet ta ngatërrojë rëndësinë e Serbisë me domosdoshmërinë e orientimit të të gjithë Ballkanit përmes Beogradit.

Serbia është një shtet i rajonit, jo porta e vetme e tij drejt Evropës.

Kosova nuk është korridor ndihmës i askujt. Shqipëria nuk është periferi e Beogradit. Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bullgaria dhe Greqia nuk duhet të jenë vetëm pjesë e një harte të përcaktuar nga interesat e një qendre të vetme rajonale.

Edhe Turqia mund të jetë pjesë e një vizioni më të gjerë të lidhjeve ekonomike dhe infrastrukturore ndërmjet Ballkanit dhe Evropës.

Në vend të nostalgjisë politike për Beogradin, Shqipëria ka nevojë për guximin strategjik të orientimit drejt Romës dhe Brukselit.

Në vend të një Ballkani të organizuar rreth një qendre të vetme, duhet një Ballkan me shumë korridore, shumë dalje dhe shumë mundësi zhvillimi.

Prishtinë–Tiranë–Vlorë–Otranto–Itali: një bosht i ri, me degëzime drejt tërë Ballkanit.
Ky duhet të jetë njëri nga projektet e mëdha të së ardhmes evropiane të rajonit.
Sepse e ardhmja e Ballkanit nuk mund të mbetet peng i gjeografisë politike të Beogradit.

Ballkani Perëndimor dhe Evropa Juglindore duhet të lidhen drejtpërdrejt me Bashkimin Evropian përmes korridoreve që dalin në Adriatik dhe Jon, e jo të mbeten peng të një orientimi të vetëm transitues përmes Beogradit.

Evropa nuk fillon në Beograd.

Për ne, ajo fillon edhe përtej Adriatikut!

Prishtinë, 17.11.2026

Më shumë shkrime

K O M E N T E

Ju lutem, shkruaJ komentin tuaj!
Ju lutem, shkruaJ emrin tuaj këtu

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Shkrimet e fundit