[ Libra NëLinjë ]
Sytë/vëmendja e kancelarive, institucioneve dhe medias botërore janë drejtuar nga Ankaraja, ku dy ditët në vijim (7-8 korrik 2026) zhvillohet Samiti i Aleancës së Atlantikut të Veriut. I privilegjuar të ftohem për të kontribuar në “Forumin e Senior Ekspertëve të NATO-s”, po ndaj një përmbledhje strategjike:
Mjedisi i sigurisë, axhenda dhe mesazhet që do/po përcillen nga Samiti Ankaras-2026:
Ndërsa Samitet nuk janë “rutinë e përvitshme”, Ankaraja përbën ngjarje madhore, pasi do adresojë një nga udhëkryqet më kritike që prej themelimit të NATO-s si dhe mbas 1990. Katërfishimi intensitetit të Samiteve (krahasuar me para ‘90), si dhe dyfishimi i hartës së anëtarësimit (nga 16 në 32 sot), flasin më fort se të gjitha fjalimet për dinamikën e kërcënimeve në 36 vitet e fundit, si dhe sfidën për ta “mbajtur atë si Aleanca më afatgjatë, më e fuqishme, më e suksesshme dhe më shpresëdhënëse e historisë së njerëzimit”!
Padyshim që ky Samit do të jetë historik pasi mbahet në Turqi, pra në kufijtë e rreziqeve dhe në pikun e përshkallëzimit të konflikteve nga Ukrainë, Irani, Lindja e Mesme, etj, cilat kërcënojnë më shumë se kurrë paqen, rendin e sigurisë, vlerat e demokracisë, interesat dhe fuqinë e aleancës, si dhe statuskuonë gjeopolitike të vendosur mbas 1945 si dhe mbas luftës së ftohtë !
Gjithashtu mbahet “53 muaj mbas agresionit neonazist të Rusisë-putiniste kundër jo vetëm sovranitetit të Ukrainës”.Ndërsa falë qendrës stoike të Ukrainës dhe mbështetjes së perëndimit: “Putini e ka humbur me turp iniciativën strategjike të luftës dhe Kremlini krenarinë e paprekshmërisë territoriale”, pasi më pak se 18 % e territorit të Ukrainës mbahet ende e pushtuar nga makineria ushtarake ruse ! Për më tepër, Putini i ka humbur edhe betejat për të sfiduar interesat gjeopolitike, fuqinë ushtarake dhe çarë kohezionin mes ShBA, NATO dhe BE; për të dobësuar marrëdhëniet me “partnerët e privilegjuar”, Australi, Japoni, Zelandë e Re, etj; për të ndezur një front lufte në Tajvan, apo duke kërcënuar nëpërmjet Beogradit deri “me agresion ushtarak” jo vetëm sovranitetin territorial të Kosovës, por edhe prezencën e KFOR-it, si dhe statuskuonë gjeopolitike të Aleancës në Ballkan. Përkundër kësaj, 32 anëtarët e NATO-s kanë dyfishuar shpenzimet e mbrojtjes, ndërsa BE mbi 500 miliardë €.
Ndërsa përkundër makinerisë dezinformuese (USA/Trump po del nga NATO(!), ështē pranuar gjerësisht se: “pa ShBA nuk mund të ekzistojë NATO, ndërsa edhe pa parnerët Europian nuk mund të garantojen interesat Amerikane në hapësirën Euroatlantike” ! Gjithësesi ky Samit mbahet edhe për të “akomoduar” Aleancën me përqasjen e Presidentit Trump “paqe nëpërmjet forcës”, çka u demonstrua në sulmet vdekjeprurëse që fuqia ushtarake e ShBA-ve realizoi ndaj bazave bërthamore, sundimtarit Khamenei dhe gardës terroriste të Iranit; në prangosjen e narko-diktatorit të Venezuelës, etj”. Megjithatë, përtej agonisë së rendit të vjetër (KS/OKB), si dhe mpirjes burokratike të BE-së, edhe 31 vendet e tjera (disa me pahir) e mirënjohin “rolin jetik të ShBA në NATO”, pasi me mbi 1 trilion $ në 2026 (sa 2 fishin e 31 vendeve të tjera), vijon të mbajë barrën kryesore të shpenzimeve dhe angazhimeve ushtarake të Aleancës.
Prandaj prioriteti nr. 1 i axhendës së Ankarasë mbetet modernizimi i fuqisë ushtarake përfshi dhe bërthamore/deterrence: “për shkurajimin dhe shpagimin ndaj armiqve potencialë që guxojnë të kërcënojnë Aleancën”. Për më qartë, duke iu përgjigjur thirrjes së Trump (presionit për disa) për të rritur deri në 5 % buxhetin e mbrojtjes brënda 2030, në Ankara do të ri-konfirmohet “vendosmëria e Aleancës për të modernizuar industrinë, armatimet, sistemet, teknologjinë, mbrojtjen kibernetike, dronët, inteligjencën artificiale dhe infrastrukturat ushtarake”, në mënyrë që NATO të mbetet e pathyeshme, e pakonkurueshme dhe vdekjeprurëse: “ndaj çdo kërcënimi dhe cilitdo armiku apo koalicioni potencial”.
Kështu mbetem besimplotë që Ankaraja do të skalitet ndër ngjarjet më madhore të NATO-s, pasi kryetarët e 32 shteteve anëtare do të demonstrojnë: “vullnetin politik, kohezion si dhe vendosmëri të palëkundur per tu përballur dhe mposhtur rreziqet e përbashkëta”, ose siç edhe Sekretari Mark Rutte, deklaroi: “për NATO-n nuk ka opsion tjetër përveçse fitores me çdo çmim të luftës ndaj tiranëve të Kremlinit, gardës terroriste të Iranit dhe çdo diktatori tjetër të dalldisur”.
Pesë gjetje dhe 5 rekomandime strategjike për përgatitjen e Samitit Historik të Tiranës – 2027:
Paraprakisht, një ushtri mitomanësh anti-amerikanë dhe anti-Shqiptarë njëherësh si dhe zjarrvënës të stërvitur në Moskë, Beograd, Teheran, etj, kanë ngritur pikëpyetje të helmatisura ndaj: (a) përpjekjeve, arritjeve dhe kredibilitetit të RSh në NATO, si dhe (b) rreth zhvillimit apo jo në Tiranë të Samitit-2027 (!?), etj të cilave po u përgjigjem reciprokisht:
- Është “fakt i mirënjohur edhe nga USA/NATO, se veçanërisht 5 vitet e fundit, RSh ka bërë progres të konsiderueshëm” për rritjen e buxhetit të mbrojtjes (rreth 600 milion €, 3 herë më shumë se 2008 dhe 6 herë sa në 2015)! Por vlejnë të duartrokiten edhe arritje si: “pjesëmarrja në Bordin Trump të Paqes dhe rreshtimi kundër gardës terroriste të Iranit; marrëveshja mes Kroacisë, Kosovës dhe RSh dhe modernizimi i fuqisë ushtarake; projekti i Porto-Palermos (Bondsteel-detar USA/NATO), i ndërthurur me Korridorin-8; kontributet për Ukrainën; roli lider në projektet rajonale dhe forcimin e besimit strategjik me ShBA”!
- Samiti i ardhshëm (korrik 2027) do të zhvillohet në Tiranë, kur autoritetet e RSh do të kenë nderimin dhe sfidën të mikëpresin 31 kryetarët e shteteve anëtare, si dhe rreth 20 të tjerë nga vendet partnere. Kjo shërben edhe si përgjigje ndaj turfullimeve për mos-zhvillimin e Samitit në Tiranë, çka e gjej edhe më neveritëse se ato që: “Rama nuk do të shkonte në Samitin e NATO-s në ShBA (korrik 2024), as në New York/OKB (Shtator 2025); apo që do prangosej sapo të zbriste në Washington për të nënshkruar marrëveshjen për Bordin e Paqes (shkurt 2026), etj broçkulla më keq se të disa Pilinçve”. Pra edhe për humor: “Samiti-2027 do të zhvillohet në Tiranë edhe për inat vartësve të gaze-muleshit apo nëse p.sh Neomalësorja do të triumfojë në revolucionin për Shqipërinë e Re” ?!?
Së dyti, ashtu si në Ankara, edhe në Tiranë, RSh do duhet të garantojë: “Partneritet strategjik, kohezion dhe konsensus të pakushtëzuar për vendimmarrjet, projektet e modernizimit dhe angazhimet e USA/NATO-s, në interes të mbrojtjes kolektive (artikulli 5); mbështetjen me kontribute “më shumë se modeste” ndaj Ukrainës, dhe në kuadër të Bordit të Paqes”, si dhe rol/vend lider në mbjelljen e bashkëjetesës paqësore si dhe zhvillimin projekteve të përbashkëta me 6 vendet e Ballkanit Përendimor ndaj kërcënimeve asimetrike: “terrorizmi, krimi i organizuar, emergjencat civile, trafiqeve, etj.”!
Së treti, në Ankara dhe vitin tjetër në Tiranë, RSh duhet të konfirmojë vendosmërinë për rritjen e përshkallëzuar të shpenzimeve të mbrojtjes (5 % deri në 2030), çka është e domosdoshme për të modernizuar fuqinë ushtarake dhe zhvilluar aftësitë operacionale të FA në përmbushje të misionit: “mbrojtjen e integritetit, zhvillimin e interesave gjeopolitike, promovimin e vlerave euroatlantike, si dhe përmbushjen e detyrimeve në kuadër të NATO-s”.
Së katërti, duke konsideruar se në Rendin e Ri të Sigurisë (vulosur tashmë me emrin e Presidentit Trump), asnjë vend nuk e përballon dhe as i mbijeton dot i vetëm një agresioni ushtarak. Thënë këtë, në Samitin e radhës, që do të zhvillohet në Tiranë, është vendi i duhur që RSh të shpalosë: “2-Shtete sovrane, 1-Komb i vetëm”. Ndërkohë duhet lobuar fortë që kjo “platform e vonuar” nuk përbën kurrësesi kërcënim ndaj asnjë vendi, përfshi Serbinë, por demostron: “përgjegjëshmëri kombëtare dhe euroatlantike, për të zhvilluar fuqinë ushtarake ndaj çdo vendi/aleance që kërcënon sovranitetin apo interesat gjeopolitike të RSh dhe Kosovës, fatmirësisht të ndërthurur me interesat e SHBA/NATO në rajon dhe Mesdhe”.
Së pesti, krahas angazhimit në Ankara për të përmbushur përgjegjësitë e vendit pritës (Host Nation), zhvillimin e Samitit në Tiranë vitin tjetër, e çmoj edhe si “ngjarje dhe mundësi të artë gjeopolitike” për të shpalosur nivelin e ambicjeve të RSh në fushën e mbrojtjes, si dhe për promovimin e përpjekjeve për anëtarësimin e Kosovës dhe Bosnje-Hercegovinës në NATO, duke konfirmuar se zgjerimi rrit garancitë e paqes së qëndrueshme, si dhe mbrojtjen e statueskosë gjeopolitike të ShBA/NATO në Ballkanin Perëndimor.
Në përmbledhje, mbetem besimplotë që: “Ankaraja jo vetëm do ta ri-konfirmojë NATO-n si garantues i pathyshëm i integritetit teritorial të 32 anëtareve (artikulli-5) si dhe aktor me fuqi vendimtare për paqen në botë, por edhe do ta nderojë dhe sprovojë Tiranën Zyrtare për Samitin e vitit tjetër/2027” !
Autori: Gjeneral ® Piro Ahmetaj:
Senior Ekspert për Sigurinë Kombëtare,
Ballkanin & marrëdhëniet me ShBA/NATO.
