O ngâj Shaqë se gjâja janë hi në lâmë e pe hanë sânën

0
272
Shaqë Tusha

Shaqë Tusha, ka vdekur më 1964, në Turjake

Pjesë nga libri në dorëshkrim për Turjakën e Zatriqit, mahi e mesele

Mulla Sherifi e bante pushkën pa shul*).

Mulla Sherifi ish kân hoxhë, burrë i meçum dhe i k’nushëm*). Kah shkonte e bante ni pushkë pa shulë, kallxonte*) baba Imer.

Kur e vetshin Mulla Sherifin:

– Pse hoxhë pe man pushkën pa shul për s’râni*)?

– Për t’meçmit s’më vyn*) pushka e budalla kur ta sheh pushkën, ai tutet se nuk e din qi âsht pa shul, përgjigjej mulla Sherifi.

 

Ramazanin Zoti e ka lân vetëm për sheher

Kishin nie do shki*) qi mulla Sherifi âsht i dishëm dhe dalin e ja zânë udhën qi kah t’vjen hoxha t`ja gjâjnë ni vegzë*) e ta rrehin. E vesin hoxhën:

– Hoxhë, pse met Ramazani?

– A po, Ramazani ka met veç për sheher*), n’katunet, Dollc e Dersnik*), nuk ka ramazan.

 

Edhe n’taravi s’kam mujt me shku mu falë, jam kânë s’mut

N`familjen tonë, baca Dulë ish pas hi n’parti*), në Lidhjen e Komunistëve të Jugosllavisë (LKJ). Por nuk shkonte rregullisht në konfereca që i mbanin bukur shpesh partia. Nuk ish kânë as në dy konferencat e funit të partisë e sekretari i partisë, ish kânë Ali Meta i Met Jeminit, mahalla e Vogël. Ai ish pas ardhë me e dit e vet bacën Dulë pse nuk pa vjen në mledhje.

– Dulë, pse nuk je kânë në mledhje?

– O Vallahi jam kânë smut, as në taravi*) nuk kam mujt me shku.

– Pse, a edhe n`taravi pa shkon a?

Kur e marrin vesh qi baca Dulë pa shkon n`taravi mu falë e përjashtojnë nga partia

Bacën Dulë askush s’ka mujt me zâ ngusht por ”partia” e kish pas ”zânë” se i kishin pas hup hajmalitë*).

 

Januz, t’ka bâ sukses Jemini

Zeqa, vëllai jem e kish pas zatetë*) Jeminin, djalin e Sahit Jeminit nga mahalla e Vogël, moshatar e shok klase i Januzit*). Kur ndahen Jemini i thotë Zeqës:

– Baca Zeqë, bâni t’fala Januzit!

Zeqa kur vjen në sh`pi harron qysh i ka thânë Jemini e pi thotë Januzit:

– Januz, t’ka bâ sukses*) Jemini.

 

Ndashin ne ta han gjâja sanën tash, n’verë, ndashin ne ta lânë për dimen, për veti e kanë!

Hamid e Shaqë Tusha janë kânë vllazën, djemtë e Hamzës, djalit të Ali Agës por në Turjakë, Hamzës i kanë thânë Tushë.

Tusha i kish pas dy djem e dy qika. Hamdi ishte ma i madhi e Shaqa ma i vogli djalë. Hamidi nuk punonte asgjâ ndërsa Shaqa i kryente të gjitha punët e sh`pisë, i kqyrte gjâen, punonte tokën, shkonte në mal për dru, në mulli e Hamidi veç i sillej hijes së dudit, rreth e rreth n`midis t`aboritt, kur ish nxet*), i m`shonte çitelisë e bishnicave*).

Një ditë kur axha Shaqë vjen pi arave që kish punu gjithë ditën e ish lodh, Hamidi si e sheh Shaqën që hini në aborr i thotë:

O ngâj Shaqë*) se gjâja janë hi n’lâmë e pe hanë sânën*)!

Shaqa, qysh ish i lodhun ia kthen Hamidit:

– O Hamid, loptë n’dashin ne ta hajnë sânën tash, n’verë e n’dashin ne ta rujnë për dimen, për veti e kanë.

S’di qysh do ti fshim sivjet grunet

Kish pas ra ni borë e madhe në Turjakë, më 1954 e axha Shaqë*) kish pas thânë:

– A mun jarabi, nuk dim qysh do ti korrim e fshimë grunet*) sivjet pi borës s`madhe?

 

Fjalorth me fjalë e shprehje të rralla

*) Pushkë pa shul, Shul, vendi ku vendosen fishekët, karikatorët.

*) I k’nushëm, i dishëm, i shkolluar, me mejtep, me shkollë

*) Kallxonte, tregonte

*) Për s’râni, e bânte për së râni, rëndi sepse nuk do ti hynë punë, nuk do ta ndihmonte, nuk do ti gjendej, ishte pa shul.

*) s’më vyn, nuk më duhet.

*) Shki, shka, sllav, serb, përdorët edhe si nënçmim

*) T’ja gjâjnë ni vegzë, shrehje popullore, kur dikush gjen ose ka një arësye më shumë për të vepruar.

*) Sheher, qytet

*) Dollc e Dersnik, katunet Dollc e Dersnik, të komunës së Klinës ishin me popullsi serbe të besim ortodoks, ata nuk e mbajnë ramazanin, nuk agjërojnë.

*) Me hi n’parti, me u pranua antar i LKJ-së, zgjidheheshin ata që ishin besnikë të sistemit jugosllav.

*) Mi faë taravitë, Taravirtë janë një nga vaktet e namazit. Mas faljes së namzit të akshamit falet namazi i jacisë dhe teravia, bashkë vetëm në muajin e Ramazanit.

*) HAJMALI f. vjet.

Send i vogël, që e mbanin njerëzit me vete ose që u varej kafshëve, sepse, sipas besimeve të kota, gjoja kishte fuqi t’i shëronte nga sëmundjet, t’i mbronte nga rreziqet e fatkeqësitë, t’u sillte mbarësi etj. Varnin hajmali. E mbante si hajmali. Hoxhët bënin hajmali. I hoqën hajmalitë.

*) E kishin ”zânë” se i kishin pas hup hajmalitë, thuhet për njerëzit e zotët por që jo gjithëherë kanë sukses

*) Zatetë, takua

*) Januzi, është djalë i axhës i Reshitit. Ishte kryetar i LDK-së në Malishevë, deputet i Kuvendit të Kosovës, e drejtor i Gjimnazit në Malishevë disa vjet.

*) T’ka bâ sukses Jemini, në vend të: Të ka bërë të fala, åërshendet

*) Kur ish nxet, koha, mesi i ditës

*) Im`shonte çitelisë e bishnicave, luante me çifteli e n`rrojsa

*) O ngaj Shaqë, ngutu, vrapo!

*) Janë hi gjâja n’lâmë e pe hanë sânën, Lâmë, ’eshtë vendi ku e lânë ushqimin e kafshëve

*) Axha Shaqë, djali i vogël e Tushës, hajgaregjiu më i njohur i Turjakës dhe asaj ane

*) Korrim e fshimë grunet, grunet i korrnim me drapër e i fshinim me kuaj, ki, në lâmë. Në mes ishte e ngulnin një mullar e silleshin rreth mullarit duke e shkelur grunin.

Sinan Kastrati, Suedi
Malmö, 20 janar 2024
siankastrati09@hotmail.com

K O M E N T E

Ju lutem, shkruaJ komentin tuaj!
Ju lutem, shkruaJ emrin tuaj këtu

Kjo uebfaqe përdor Akismet, për të ulur spam. Mëso se si procesohen të dhënat e komentit tuaj.