ZGJEDHJET, LIRIA DHE E ARDHMJA DEMOKRATIKE E KOSOVËS

Prof. Dr. Sabile Keçmezi-Basha (ish-deputete e Kuvendit të Kosovës) 

Më kthehet shpesh në kujtesë ajo kohë e zgjedhjeve të para parlamentare, si një faqe e hapur rishtas në historinë tonë politike, ku çdo gjë dukej ende e brishtë, por e mbushur me shpresë dhe kujdes të veçantë. Ishte një periudhë kur fjala kishte peshë tjetër, më të rëndë dhe më të matur, sikur të gjithë e ndienin se po shkruhej një kapitull i ri që nuk duhej njollosur me nxitim apo me fjalë të ashpra.

Në legjislaturën e parë të Republikës së Kosovës, më ishte bërë nderi i madh që emri im të propozohej si kandidate për deputete në parlamentin e parë të shtetit tonë të sapolindur. Ai moment mbeti i gdhendur thellë në kujtesën time si një ndër çastet më domethënëse të jetës, sepse nuk ishte thjesht një propozim politik, por një thirrje për të qenë pjesë e historisë së një populli që kishte sakrifikuar shumë për lirinë dhe dinjitetin e vet.

E ndjeva veten të përfshirë nga një emocion i veçantë, një përzierje krenarie, përgjegjësie dhe mirënjohjeje. Ishte privilegj i rrallë të gjendesha pranë atyre figurave të ndritura, burrave dhe grave që me guxim, përkushtim dhe sakrificë kishin bartur mbi supe ëndrrën shekullore të popullit të Kosovës për liri. Ata nuk ishin vetëm përfaqësues politikë, por simbol i rezistencës, i qëndresës dhe i shpresës së një kombi të shumëvuajtur.

Në praninë e tyre ndihesha e vogël përballë madhështisë së veprës që kishin bërë, por njëkohësisht e frymëzuar që edhe unë të jepja kontributin tim në ndërtimin e republikës së re. Ishte koha kur çdo fjalë kishte peshë historie dhe çdo hap që hidhej ndërtohej mbi plagët, lotët dhe sakrificat e mijëra njerëzve që kishin besuar se liria do të vinte një ditë.

Ajo periudhë nuk ishte vetëm fillimi i institucioneve të Kosovës, por lindja e një shprese të re për brezat që do të vinin. Dhe unë e konsideroja veten me fat që pata mundësinë të jem dëshmitare dhe pjesëmarrëse në atë kapitull të shenjtë të historisë sonë kombëtare.

Dhe, më në fund erdhi ajo ditë e shumëpritur, dita kur nisi fushata zgjedhore — një çast që dukej sikur mbante mbi vete jo vetëm ethet e garës politike, por edhe shpresat e një populli të tërë që po mësonte të ecte drejt demokracisë së re. Në ajër ndihej një lloj gjallërie e pazakontë; rrugët gumëzhinin nga zërat e njerëzve, nga diskutimet, nga ëndrrat dhe pritjet për të ardhmen. Megjithatë, mbi gjithë atë lëvizje dhe vrull mbizotëronte një qetësi e rrallë, thuajse solemne, sikur të gjithë e kuptonin se po jetonin një moment historik që kërkonte maturi dhe dinjitet.

Në kujtesën time, ajo fushatë ka mbetur si një stinë e butë politike, e çliruar nga hijet e urrejtjes dhe përplasjet e ashpra që shpesh e shoqërojnë garën për pushtet. Nuk pati incidente që të lëndonin frymën e saj, as eksese që të njollosnin idealin e asaj kohe. Ishte sikur njerëzit, të lodhur nga vuajtjet dhe plagët e së kaluarës, kishin vendosur në heshtje që demokracia të mos lindte mes britmave dhe dhunës, por mes dialogut dhe mirëkuptimit.

Sheshet mbusheshin me qytetarë që dëgjonin me vëmendje, rrugët merrnin frymë me ritmin e hapave të njerëzve që kërkonin ndryshim, ndërsa sallat e takimeve politike shndërroheshin në hapësira ku mendimet përplaseshin lirshëm, por pa e humbur respektin për tjetrin. Edhe kur bindjet ishin të ndryshme, ekzistonte një vetëdije e përbashkët se fjala duhej të ishte ura që bashkonte dhe jo arma që ndante.

Ishte një kohë kur demokracia dukej si një filiz i njomë që sapo kishte dalë nga toka e vuajtjeve, dhe të gjithë ndiheshin disi përgjegjës për ta mbrojtur atë nga stuhitë. Dukej sikur mes njerëzve ishte krijuar një marrëveshje e heshtur, e pashkruar askund, por e ndjerë thellë në zemrat e të gjithëve, që republika e re duhej të ndërtohej mbi qytetarinë, mbi durimin dhe mbi respektin njerëzor.

Dhe pikërisht kjo e bënte atë fushatë të veçantë. Nuk ishte vetëm një garë për vota apo poste politike, ishte prova e parë se një popull i dalë nga dhimbja mund të zgjedhte rrugën e qytetërimit dhe të shpresës. Në atë atmosferë kishte diçka poetike, diçka të pastër, sikur vetë koha kishte ndalur për t’i dhënë Kosovës mundësinë të fliste me zërin e saj të ri — jo me gjuhën e frikës, por me gjuhën e lirisë dhe të besimit në të ardhmen.

Kandidatët për deputetë, pavarësisht bindjeve dhe dallimeve politike, përdornin një gjuhë të matur, të kujdesshme, të peshuar mirë. Nuk kishte vend për fyerje, për fjalë të rënda apo për ofendime që mund të ndanin më shumë sesa të bashkonin. Secili përpiqej ta paraqiste veten dhe idetë e tij me dinjitet, duke e kuptuar se qytetari nuk fiton respekt me zë të lartë, por me qëndrueshmëri dhe kulturë komunikimi.

Në atë atmosferë, politika nuk dukej si arenë përplasjeje, por si një përpjekje e përbashkët për të ndërtuar diçka të re. Dhe sa herë e kujtoj, më duket sikur ajo kohë kishte një lloj pastërtie të veçantë, një ndjenjë fillimi që e bënte çdo fjalë më të kujdesshme dhe çdo hap më të menduar. Ishte një kujtesë e qetë se edhe në dallime, një shoqëri mund të zgjedhë të flasë me respekt dhe të ecë përpara pa e humbur dinjitetin e saj.

Vitet kaluan ngadalë, si rrjedha e një lumi që gdhend me durim shtratin e vet, dhe Kosova vazhdoi të ndërtonte jetën e saj shtetërore, hap pas hapi, me përpjekje, me sfida dhe me shpresë të pa ndalur. Në atë ecje të gjatë, vendi sikur po e kërkonte dhe njëkohësisht po e formësonte vetveten, duke e shtruar rrugën e së ardhmes ashtu siç ishte ëndërruar për dekada dhe siç ishte merituar me shumë sakrifica.

Në kujtesën time, ajo periudhë duket si një kohë rritjeje, ku çdo institucion, çdo vendim dhe çdo përpjekje e vogël kontribuonte në ndërtimin e një shteti që sapo kishte nisur të qëndronte në këmbët e veta. Ishte një proces i ngadalshëm, por i qëndrueshëm, sikur toka vetë po mësohej të mbante peshën e lirisë dhe përgjegjësisë së re.

Kosova, në këtë rrugëtim, nuk ishte më vetëm një ëndërr e gjatë historike, por një realitet që po merrte formë përditë, me të gjitha vështirësitë dhe bukuritë e saja. Ndonjëherë e brishtë, ndonjëherë e fortë, por gjithmonë në lëvizje drejt një të ardhmeje që e kishte thirrur prej kohësh.

Dhe ndërsa vitet kalonin, bëhej gjithnjë e më e qartë se ajo që dikur ishte vetëm dëshirë dhe shpresë, po shndërrohej në një shtet që përpiqej të ngjitej mbi themelet e veta, duke ndjekur rrugën që historia i kishte hapur me shumë dhimbje, por edhe me shumë dinjitet.

Më vjen shpesh në kujtesë edhe një tjetër detaj nga ajo kohë e hershme e organizimit politik, kur proceset ende ishin të reja dhe çdo fjalë dukej se mbante një peshë të veçantë në publik. Në atë periudhë, kryetari i atëhershëm i PDK-së, zotëri Hashim Thaçi, në takimet dhe mbledhjet e partisë, përsëriste vazhdimisht një thirrje që tingëllonte më shumë si këshillë e urtë sesa si udhëzim politik.

Ai na drejtohej me një ton të matur dhe të kujdesshëm, duke theksuar rëndësinë e përgjegjësisë që secili mbante në hapësirën publike. Na kujtonte që, kur të dilnim në terren, në takime me qytetarët, në media apo në çdo deklarim publik, duhej të kishim kujdes në fjalorin që përdornim, duke shmangur çdo formë ofendimi apo qëndrimi dashakeqës. Ishte një insistim i vazhdueshëm për të ruajtur një gjuhë që ndërtonte, jo që shkatërronte.

Në atë atmosferë të formimit të institucioneve dhe konsolidimit të jetës politike, këto fjalë nuk tingëllonin thjesht si rregulla komunikimi, por si një përpjekje për të kultivuar një kulturë të re politike, ku respekti ndaj kundërshtarit dhe maturia në shprehje ishin po aq të rëndësishme sa vetë ideja që përfaqësohej.

Sa herë e kujtoj, më duket sikur ajo thirrje për kujdes në fjalë ishte edhe një pasqyrë e një kohe kur çdo hap në skenën publike kërkonte përgjegjësi të dyfishtë: ndaj qytetarëve dhe ndaj vetë ndërtimit të shtetit të ri.

Dhe në të vërtetë, ne të gjithë u përpoqëm t’i qëndrojmë besnikë asaj këshille që na ishte dhënë me aq kujdes në mbledhje e takime. Ajo nuk mbeti vetëm si një udhëzim i thjeshtë politik, por u shndërrua në një lloj parimi të heshtur që e bartnim me vete në çdo dalje publike, në çdo takim me qytetarët, në çdo fjalë që shqiptonim para kamerave apo në sheshe.

Në atë kohë, dukej sikur e gjithë skena politike po mësonte të fliste me një gjuhë më të matur, më të peshuar, sikur fjala po rikthente dinjitetin e saj si mjet komunikimi dhe jo si armë përplasjeje. Dhe ne, në mënyrën tonë, e ndienim se kjo ishte rruga e duhur, sepse në thelb të bindjes sonë qëndronte një e vërtetë e thjeshtë, por e fortë: me fyerje nuk ndërtohet besim dhe me ofendime nuk fitohet respekt, e aq më pak nuk fitohen votat e njerëzve.

Në sytë tanë, qytetari nuk ishte dikush që duhej bindur me zë të lartë apo me fjalë të ashpra, por një partner në një proces të përbashkët ndërtimi. Prandaj, gjuha e kujdesshme nuk ishte vetëm strategji, por edhe pasqyrim i një respekti të brendshëm për ata që na dëgjonin dhe na gjykonin.

Kur e kujtoj sot atë periudhë, më duket sikur ajo përmbajtje në fjalë ishte edhe një shenjë e një kohe më të re politike, ku përpjekja për të ndërtuar institucione shoqërohej me përpjekjen për të ndërtuar edhe një kulturë më të butë komunikimi. Dhe në atë rrugëtim, bindja jonë e përbashkët mbetej e qartë: fjala e matur dhe e drejtë ka më shumë fuqi se çdo fyerje, sepse ajo arrin të fitojë jo vetëm vota, por edhe besim afatgjatë.

Ne ishim ata që ishim, me gjithë peshën e kohës sonë dhe me kujtimet e një fillimi të ri që na dukej si fitore e madhe në vetvete. Dhe, në mënyrën tonë të thjeshtë e njerëzore, mburreshim me atë që kishim arritur, sikur çdo hap i hedhur drejt ndërtimit të shtetit të ishte një dëshmi e gjallë e përpjekjes sonë kolektive. Në atë krenari kishte edhe ëndërr, edhe mund, edhe një ndjenjë të sinqertë se po i jepnim formë diçkaje që dikur kishte qenë vetëm dëshirë e gjatë historike.

Por me kalimin e viteve, gjithçka filloi të ndryshonte ngadalë, si një peizazh që nuk mbetet kurrë i njëjtë nën dritën e kohës. Njerëzit ndryshuan bashkë me rrethanat, dhe edhe fryma e fushatave politike mori tjetër ritëm, tjetër ngjyrë. Aty ku dikur kishte maturi dhe kujdes në fjalë, tani shpesh shfaqeshin lëkundje, ngritje dhe rënie emocionale që e bënin skenën më të ashpër dhe më të paparashikueshme.

Në atë transformim, fjalët ndonjëherë humbnin peshën e tyre të matur dhe shndërroheshin në mjete përplasjeje. Njerëzit filluan të fyheshin më lehtë, sikur të mos i përkisnin më të njëjtës hapësirë, sikur të vinin nga botë të ndryshme që nuk gjenin më gjuhën e përbashkët. Atmosfera u bë më e ngarkuar, dhe ajo ndjesi e dikurshme e bashkimit gradualisht u zëvendësua nga një ndarje më e theksuar e mendimeve dhe emocioneve.

Duke e parë këtë ndryshim nga largësia e kohës, më duket sikur ajo periudhë e hershme mbetet një kujtim i një fillimi më të butë, ndërsa vitet që erdhën pas sollën me vete kompleksitetin e rritjes dhe sfidat e një shoqërie që po mësonte të jetonte me pluralizëm, por jo gjithmonë me lehtësinë e fjalës së matur.

Në çdo reagim, në çdo debat apo përballje që lindte në vitet që pasuan në jetën politike, dëgjohej shpesh një fjali që u bë si një lloj refreni: “kështu e ka demokracia”. E thënë me një qetësi që synonte të shpjegonte realitetin e ri, ajo fjali përpiqej të përmbledhte gjithë frymën e një sistemi që sapo kishte nisur të merrte formë në jetën tonë.

Por me kalimin e kohës, në mendjet tona u shtua edhe një reflektim më i thellë mbi kuptimin e saj. Demokracia, siç e përjetonim dhe siç e kuptonim ne, nuk mund të ishte kurrsesi një hapësirë ku fjala e lirë shndërrohej në mjet për të lënduar apo për të nëpërkëmbur dinjitetin e tjetrit. Sepse liria e fjalës, nëse shkëputet nga respekti, rrezikon të humbasë thelbin e saj njerëzor dhe të kthehet në diçka që nuk ndërton, por shkatërron.

Në këtë kuptim, ne besonim se demokracia e vërtetë nuk matet me ashpërsinë e debatit, por me aftësinë për të ruajtur dinjitetin e secilit pjesëmarrës në të. Ajo nuk kërkon fyerje, as ngritje zëri, por kërkon të vërtetën — të thënë qartë, drejtpërdrejt dhe me ndershmëri. Sepse e vërteta, kur shprehet pa maska dhe pa qëllime të fshehura, ka fuqinë të bindë më shumë se çdo retorikë e ashpër.

Dhe pikërisht kjo ishte bindja që na udhëhiqte, se populli nuk kërkon fjalë të zbukuruara apo përplasje të zhurmshme, por kërkon sinqeritet. Ai e mirëpret të vërtetën në çdo kohë, edhe kur ajo është e vështirë, sepse në fund të fundit, një shoqëri rritet dhe forcohet vetëm atëherë kur fjala mbetet e pastër, e drejtë dhe e përgjegjshme ndaj tjetrit.

Në çdo proces zgjedhor, pashmangshëm lind një ndarje e qartë mes fituesit dhe humbësit. Është një ligj i heshtur i demokracisë që dikush ngjitet më lart në besimin e qytetarëve, ndërsa dikush tjetër mbetet pas, duke reflektuar mbi rrugën e bërë dhe mbi pritjet që nuk janë përmbushur plotësisht. Megjithatë, përtej kësaj ndarjeje natyrore, qëndron një e vërtetë më e thellë dhe më e rëndësishme: vendimin përfundimtar e merr gjithmonë sovrani, vetë qytetari, me votën e tij të lirë dhe të pandikuar.

Në këtë kuptim, çdo rezultat nuk është thjesht një fitore apo një humbje personale, por një shprehje e vullnetit kolektiv, një pasqyrim i besimit që populli i jep një ideje, një programi apo një drejtimi të caktuar. Prandaj, edhe kur emocionet janë të forta dhe rezultatet sjellin gëzim apo zhgënjim, mbetet e domosdoshme të kujtohet se mbi të gjitha qëndron vullneti i sovranit, i cili është themeli i çdo sistemi demokratik.

Në këtë frymë, fitoret nuk duhet të kthehen në shkas për eufori të pakontrolluar apo për përçmim ndaj të tjerëve. Ato kërkojnë maturi, vetëpërmbajtje dhe një ndjenjë të thellë përgjegjësie. Sepse fitorja e vërtetë nuk matet vetëm me numra apo mandate, por me mënyrën se si ajo përjetohet dhe se si përdoret për të ndërtuar ura, jo për të hapur ndarje të reja.

Dhe kështu, në thelb, demokracia na mëson se çdo garë politike është një cikël i përkohshëm, ndërsa respekti për vullnetin e qytetarëve dhe maturia në fitore janë ato që i japin kuptim të qëndrueshëm gjithë procesit.

Sivjet, në përvjetorin e 27-të të lirisë së Kosovës, më 7 qershor, vendi ynë po hyn në një tjetër moment të rëndësishëm politik, duke mbajtur zgjedhjet e dhjeta që nga funksionimi i saj si shtet. Në një hark kaq të shkurtër kohe, tre palë zgjedhje brenda 18 muajve e kanë bërë ciklin politik të duket i shpejtë, i ngjeshur dhe shpesh i lodhshëm për një shoqëri që ende po ndërton themelet e saj institucionale.

Në këtë kontekst, natyrshëm lind pyetja: a kemi vërtet nevojë për kaq shumë procese zgjedhore në një periudhë kaq të shkurtër? Njohësit e demokracisë do të theksojnë me të drejtë se zgjedhjet janë shprehje e vullnetit të qytetarëve, një e drejtë themelore që nuk mund dhe nuk duhet të kufizohet. Dhe kjo është e vërtetë në parim, sepse demokracia mbështetet pikërisht mbi lirinë e zgjedhjes dhe mbi mundësinë që sovrani të vendosë përfaqësuesit e tij sa herë që e sheh të nevojshme.

Por, nga ana tjetër, duhet parë edhe realiteti i një shteti të ri, ende në proces konsolidimi institucional dhe politik. Një shtet i porsalindur, si Kosova, nuk e ka gjithmonë luksin e stabilitetit të plotë institucional që mund të përballojë me lehtësi cikle kaq të shpeshta zgjedhore. Në kushte të tilla, shpesh lind shqetësimi se përsëritja e shpeshtë e zgjedhjeve mund të sjellë jo vetëm lodhje politike dhe institucionale, por edhe pasoja që nuk janë gjithmonë të lehta për t’u parashikuar apo për t’u riparuar më pas.

Në këtë dilemë mes të drejtës demokratike dhe nevojës për stabilitet, qëndron edhe sfida e një shteti në zhvillim, si të ruhet balanca mes vullnetit të lirë të qytetarëve dhe domosdoshmërisë për një qeverisje të qëndrueshme, që i jep kohë institucioneve të forcohen dhe shoqërisë të ecë përpara pa tronditje të vazhdueshme politike.

Prandaj, kur e shohim historinë tonë në një kënd më të gjerë, 27 vite si vend i çliruar dhe 18 vite si shtet i pavarur nuk janë një periudhë e gjatë për jetën e një shteti. Ato janë vetëm fillimi i një rruge të gjatë, një hapësirë kohe ku një komb ende mëson të ecë me këmbët e veta, të forcojë institucionet dhe të gjejë ritmin e tij në botën demokratike. Në këtë dritë, çdo vit merr një peshë të veçantë, sepse secili prej tyre është një gur në themelin e shtetit që po ndërtohet.

Andaj, lind nevoja e kujdesit dhe e përgjegjësisë së vazhdueshme ndaj rrjedhave demokratike. Demokracia nuk është vetëm një e drejtë që ushtrohet, por edhe një proces që ruhet, kultivohet dhe mbrohet me maturi. Ajo kërkon vëmendje të vazhdueshme, që të mos humbasë drejtimin e saj mes ndryshimeve të shpeshta politike dhe emocioneve të momentit.

Në këtë rrugëtim, çdo vendim, çdo zgjedhje dhe çdo veprim politik bëhet pjesë e një historie më të madhe, që po shkruhet ende. Dhe pikërisht për këtë arsye, përgjegjësia jonë është e madhe, të ruajmë stabilitetin, të forcojmë institucionet dhe të ndërtojmë një demokraci që nuk shihet vetëm si funksionale, por edhe si shembullore.

Sepse vetëm atëherë, kur rrjedhat demokratike zhvillohen me maturi, me respekt dhe me qëndrueshmëri, një shtet i ri mund të arrijë atë nivel ku jo vetëm ecën përpara me dinjitet, por edhe bëhet model frymëzimi për të tjerët — një vend që bota e shikon me respekt dhe, ndoshta, edhe me lakmi për mënyrën se si ka ditur të ndërtojë lirinë e saj.

Duhet të kemi parasysh një të vërtetë të thjeshtë, por të thellë: askush nuk e do një vend më shumë sesa ai vetë që e do veten. Prandaj, përgjegjësia jonë fillon nga brenda, nga mënyra se si e shohim veten si shoqëri, si shtet dhe si komb. E ardhmja nuk ndërtohet vetëm me fjalë, por me besim të brendshëm dhe me veprime që burojnë nga një vetëdije e qartë se ajo që kemi sot është rezultat i një historie të gjatë sakrificash dhe përpjekjesh.

Në këtë kuptim, duhet të bëjmë gjithçka që jo vetëm t’i bindim të tjerët për vlerën e asaj që kemi arritur, por mbi të gjitha të bindim veten se ajo që kemi është e merituar. Sepse vetëm kur një shoqëri e njeh dhe e pranon vlerën e saj, ajo mund ta mbrojë dhe ta zhvillojë më tej atë. Të gëzosh atë që ke nuk është thjesht një ndjenjë kënaqësie, por një akt përgjegjësie ndaj historisë dhe ndaj atyre që kanë sakrifikuar për të.

Por para se të kërkojmë mirëkuptim nga jashtë, duhet të ndërtojmë një bindje të brendshme të fortë. Vetëbesimi kolektiv është themeli mbi të cilin ngrihet respekti ndërkombëtar. Një shoqëri që qëndron e palëkundur në vlerat e saj, që i njeh arritjet dhe i mbron me dinjitet, bëhet më e besueshme dhe më e respektuar në sytë e të tjerëve.

Në këtë rrugëtim, krenaria nuk duhet të jetë e zbrazët, por e lidhur me obligimet që kemi ndaj shtetit dhe qytetarëve. Të qëndrojmë krenarë do të thotë të jemi të përgjegjshëm, të kujdesshëm dhe të vetëdijshëm se çdo veprim ynë pasqyrohet përtej kufijve tanë. Sepse bota sot nuk na vështron vetëm me syrin e zakonshëm të vëzhgimit, por edhe me një vëmendje të shtuar, sikur çdo hap i yni të regjistrohet në një kujtesë të padukshme të opinionit ndërkombëtar.

Prandaj, në këtë realitet të hapur dhe të ndërlidhur, detyra jonë është të jemi të qëndrueshëm në vlera, të sinqertë në qëndrime dhe të kujdesshëm në veprime, në mënyrë që ajo që kemi ndërtuar të mos jetë vetëm një arritje e përkohshme, por një dëshmi e qëndrueshme e një shoqërie që e njeh veten, e respekton veten dhe e mbron me dinjitet vendin e saj në botë.

Dhe, në çdo hap që hedhim dhe në çdo fjalë që nxjerrim nga goja, duhet të bartim me vete peshën e kujdesit dhe të përgjegjësisë. Fjala nuk është vetëm tingull që humbet në ajër, ajo është gjurmë që mbetet në kujtesën e njerëzve, është premtim që lidhet me besimin dhe është pasqyrë e karakterit tonë. Njerëzit mund të harrojnë fytyra, mund të harrojnë çaste të caktuara, por rrallëherë harrojnë fjalët që u janë thënë, sidomos kur ato prekin shpresat, plagët apo pritjet e tyre.

Duhet të dimë si sillemi, sepse sjellja jonë flet shpesh më fort se vetë zëri ynë. Duhet të dimë çfarë flasim, sepse fjala e pakujdesshme mund të lëndojë më shumë se heshtja. Dhe mbi të gjitha, duhet të dimë çfarë premtojmë, sepse premtimi është një borxh moral që njeriu ia jep tjetrit. Kur fjala jepet lehtë, pa mendim dhe pa masë, ajo humbet vlerën e saj dhe shndërrohet në një jehonë boshe që plagos besimin njerëzor.

Në jetë dhe sidomos në jetën publike, njerëzit të mbajnë për fjale. Ata ndërtojnë shpresat e tyre mbi ato që dëgjojnë dhe presin që fjala të ketë peshë, nder dhe qëndrueshmëri. Dhe kur fjala thyhet, nuk prishet vetëm një premtim — thyhet një copë besimi, një urë mes njerëzve. Pikërisht për këtë arsye, shoqëria rrallë fal ata që flasin pa menduar, ata që premtojnë pa qenë të gatshëm të mbajnë përgjegjësi për atë që kanë thënë.

Fjala e pamatur është si lumi që del nga shtrati: në fillim duket i vrullshëm dhe i fuqishëm, por më pas lë pas rrëmujë dhe dëme. Ndërsa fjala e mençur është si drita e qetë që ndriçon pa verbuar, që ngroh pa djegur dhe që afron njerëzit në vend se t’i largojë. Prandaj, njeriu duhet ta masë gjuhën me urtësi, sepse çdo fjalë e thënë mbart një përgjegjësi morale dhe njerëzore.

E nëse ndodh që, në çastet e vrullit apo të emocioneve, i japim gjuhës pa karar, atëherë duhet të kemi guximin të mbajmë edhe përgjegjësinë për pasojat që sjell fjala jonë. Sepse madhështia e njeriut nuk qëndron vetëm tek ajo që thotë, por edhe tek aftësia për të qëndruar pas fjalës së vet me ndershmëri dhe ndërgjegje.

Prandaj, ne mund të mbajmë zgjedhje pas zgjedhjesh, mund të numërojmë mandate, fushata dhe premtime pa fund, por thelbi i vërtetë nuk qëndron vetëm tek procesi i votimit. Demokracia nuk matet me sa herë hapen kutitë e votimit, por me aftësinë për të sjellë ndryshim të ndershëm, stabilitet dhe shpresë për jetën e njerëzve. Sepse një popull nuk jeton nga datat zgjedhore, por nga frytet që ato zgjedhje sjellin në përditshmërinë e tij.

Nuk mjafton të ndërrojmë emra, poste apo flamuj partie, nëse rruga mbetet po ajo, e mbushur me pengesa, zhgënjime dhe pritje të pafundme. E duhura është që njëherë e mirë të bëjmë zgjedhje me ndërgjegje, me pjekuri dhe me vizion, zgjedhje që nuk lindin nga emocionet e çastit apo nga zhurma e premtimeve boshe, por nga dëshira e sinqertë për ta vendosur vendin në binarët e zhvillimit dhe të drejtësisë.

Një shtet është si një udhëtim i gjatë me tren: nëse binarët janë të shtrembëruar, edhe rruga bëhet e pasigurt dhe e lodhshme. Prandaj popujt e mençur nuk mjaftohen vetëm duke e nisur trenin herë pas here; ata kujdesen që drejtimi të jetë i qartë, që udhëtimi të ketë qëllim dhe që çdo stacion i së ardhmes të afrohet me dinjitet e siguri. Edhe ne kemi nevojë pikërisht për këtë — për një kthesë të madhe drejt rregullit, përgjegjësisë dhe punës së ndershme.

Ka ardhur koha që energjia e popullit të mos harxhohet vazhdimisht në përçarje, në kriza të pafundme dhe në zgjedhje të parakohshme, por të shndërrohet në forcë ndërtuese për shtetin dhe shoqërinë. Sepse një vend ecën përpara vetëm atëherë kur qytetarët ndiejnë se sakrificat e tyre nuk po treten kot, por po shndërrohen në një të ardhme më të mirë për fëmijët e tyre.

Dhe kështu, zgjedhjet duhet të jenë më shumë se një ritual politik, ato duhet të jenë momenti kur populli vendos me urtësi fatin e vet, duke zgjedhur jo vetëm njerëz, por drejtim, kulturë shtetformuese dhe vizion për të nesërmen. Vetëm atëherë mund të themi se punët janë vënë në binar dhe se kemi nisur më në fund të ecim për sëmbari, me hapa të sigurt drejt një të ardhmeje më të ndritur, më të drejtë dhe më njerëzore.

Dashtë Zoti që këto zgjedhje të jenë ato që do të sjellin njerëzit e duhur në udhëheqjen e vendit — njerëz me ndërgjegje, me vizion dhe me zemër të lidhur fort pas fatit të Kosovës. Jo njerëz që e shohin pushtetin si privilegj personal, por si barrë përgjegjësie dhe shërbimi ndaj popullit. Sepse vendet nuk ndërtohen vetëm me fjalë të mëdha, por me duar të ndershme, me mendje të mençura dhe me shpirt që di të sakrifikojë për të mirën e përbashkët.

Shpresa e çdo qytetari është që Kosova të ecë më në fund përpara, drejt asaj rruge që i takon me dinjitet dhe me të drejtë historike. Të ecë drejt vendit që e meriton mes kombeve të lira, jo si një tokë që vazhdon të mbajë mbi supe plagët e së kaluarës, por si një shtet që ngrihet krenar mbi sakrificat e bijve dhe bijave të tij. Sepse kjo tokë nuk u fitua lehtë, ajo u ujit me lot nënash, me dhimbje familjesh dhe me gjakun e atyre që besuan se liria do të vinte një ditë.

Kosova sot është shtet i pavarur, një ëndërr e bërë realitet pas një rruge të gjatë vuajtjesh dhe qëndrese. Dhe pikërisht pse ka kaluar përmes aq shumë stuhive, ajo meriton paqe, zhvillim dhe respekt nga e gjithë bota demokratike. Meritën për këtë nuk e ka vetëm historia e saj e dhimbshme, por edhe shpirti liridashës i popullit të saj — një popull që nuk reshti kurrë së besuari në liri, edhe në ditët më të errëta.

Ky popull ka vuajtur mjaft. Ka përjetuar humbje, ndarje, padrejtësi dhe plagë që ende jetojnë në kujtesën kolektive. Prandaj sot ai meriton më shumë se premtime boshe; meriton mundësi, dinjitet dhe një jetë ku fëmijët të rriten me shpresë e jo me frikë. Meriton institucione që punojnë për qytetarin, drejtësi që nuk anon nga askush dhe një shtet që i hap dyert së ardhmes me besim e mençuri.

Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron lutja më e thellë e secilit që e do këtë vend: që Kosova të mos mbetet peng i së kaluarës, por të bëhet pjesë e denjë e familjes së madhe demokratike, aty ku sundon ligji, liria dhe respekti për njeriun. Që flamuri i saj të valojë jo vetëm si simbol i pavarësisë, por edhe si shenjë e një shteti të zhvilluar, të drejtë dhe të begatë.

Sepse Kosova e meriton dritën pas gjithë asaj errësire që ka kaluar. E meriton paqen pas luftës, zhvillimin pas sakrificës dhe lumturinë pas gjithë atyre viteve të dhimbjes. Dhe mbi të gjitha, e meriton të ecë përpara me kokën lart, si një vend i lirë që më në fund po gjen vendin e vet në botë.

17 Maj 2026
Prishtinë