[ Libra NëLinjë ]
Nga Katrin Bennhold, The New York Times – Bota, 21 Prill 2026
Përktheu Arben Çokaj
Mirëmëngjes, botë. Ka një ironi të madhe në faktin se një përparësi kryesore e SHBA-së në luftën e saj me Iranin është rihapja e Ngushticës së Hormuzit, e cila, sigurisht, ishte e hapur para luftës. Është një masë e ndikimit – e cila ka qenë prej kohësh teorike, por tani është e provuar – e përfaqësuar nga kontrolli gjeografik i Iranit mbi ngushticën.
Kam shkruar më parë për fuqinë penguese të ngushticës. Sot, kolegët e mi në Uashington shkruajnë për atë që do të thotë kjo për Iranin, Shtetet e Bashkuara dhe ekuilibrin e ardhshëm të fuqisë në rajon.
Nga Mark Mazzetti, Adam Entous dhe Julian E. Barnes
Armiqtë e Iranit kanë argumentuar prej kohësh se nëse vendi do të arrinte të siguronte një armë bërthamore, do të kishte frenuesin përfundimtar kundër sulmeve të ardhshme. Rezulton se Irani tashmë ka një frenues të fuqishëm: gjeografinë e vet.
Lufta SHBA-Izrael ka treguar se Irani ka aftësinë ta mbyllë Ngushticën e Hormuzit, pikën strategjike të bllokimit, përmes së cilës rrjedh 20 përqind e furnizimit botëror me naftë.
Ngushtica e cekët i detyron anijet të kalojnë brenda kilometrave nga bregu malor i Iranit, një peizazh që favorizon armë si raketa dhe dronë, që janë të vështirë të eliminohen plotësisht.
Agnes Chang dhe Samuel Granados/The New York Times
Irani mund të dalë nga konflikti me një plan, që qeveria e tij teokratike e vijës së ashpër ta përdorë për të mbajtur kundërshtarët e saj larg, pavarësisht nga çdo kufizim në programin bërthamor të vendit.
“Të gjithë tani e dinë se nëse ka një konflikt në të ardhmen, mbyllja e ngushticës do të jetë gjëja e parë në tekstin shkollor iranian”, thotë Danny Citrinowicz, ish-kreu i degës së Iranit të agjencisë së inteligjencës ushtarake të Izraelit dhe bashkëpunëtor aktual në Këshillin Atlantik. “Nuk mund ta mposhtësh gjeografinë.”
Irani u përpoq ta bllokonte Ngushticën e Hormuzit edhe një herë më parë në vitet 1980, duke minuar si atë ashtu edhe Gjirin Persik gjatë konfliktit të tij me Irakun. Por lufta me mina është e rrezikshme – mund të shkatërrojë anije miqësore, si dhe ato armike. Dronët dhe raketat janë më të lehta për t’u synuar me saktësi.
Zyrtarët amerikanë të ushtrisë dhe inteligjencës vlerësojnë se, pas javësh lufte, Irani ende ka rreth 40 përqind të arsenalit të tij të dronëve sulmues dhe mbi 60 përqind të lëshuesve të raketave – më shumë se sa duhet për të mbajtur peng anijet në Ngushticën e Hormuzit në të ardhmen.
Kontrolli i Iranit mbi ngushticën e ka detyruar Presidentin Trump të njoftojë një bllokadë detare të tijën.
Të premten, Irani e shpalli të hapur rrugën ujore, duke bërë që tregjet e aksioneve të rriteshin. Pastaj, të shtunën, vendi tha se ngushtica mbetet nën “kontrollin e saj të rreptë“, nëse SHBA-të nuk i jepnin fund bllokadës së tyre të porteve iraniane.
Të dielën, një shkatërrues i Marinës Amerikane qëlloi një anije mallrash iraniane dhe në fund e sekuestroi atë. Forcat e armatosura të Iranit e quajtën pirateri, duke paralajmëruar se së shpejti do të hakmerreshin.
“Ngushtica e Hormuzit nuk është media sociale. Nëse dikush të bllokon, nuk mund ta bllokosh përsëri,” shkroi një postim diplomatik iranian në X javën e kaluar.
SHBA-të janë në një pozicion të pasigurt. Ngushtica, e cila ishte e hapur para luftës, nuk është më një rrugë ujore plotësisht e arritshme. Kundërshtarët e saj e kanë vënë re.
“Nuk është e qartë se si do të zhvillohet armëpushimi midis Uashingtonit dhe Teheranit. Por një gjë është e sigurt – Irani i ka testuar armët e tij bërthamore. Quhet Ngushtica e Hormuzit. Potenciali i saj është i pashtershëm,” shkroi në mediat sociale javën e kaluar Dmitri Medvedev, ish-president i Rusisë dhe nënkryetar i këshillit të sigurisë së Rusisë.
Lexoni historinë e plotë këtu (në anglisht).
Lidhur me këtë: Marina Amerikane tha se kishte kthyer mbrapsht 27 anije, që nga fillimi i bllokadës së Ngushticës së Hormuzit rreth një javë më parë.
Zëvendëspresidenti JD Vance javën e kaluar në Gjeorgji.
Ai pritet të fluturojë për në Pakistan sot. Chip Somodevilla/Getty Images
Irani dhe SHBA-të planifikojnë bisedime në Pakistan
Pavarësisht kërcënimeve shkëmbyese dhe lëshimit të mesazheve të përziera në ditët e fundit, SHBA-të dhe Irani treguan dje se planifikonin të merrnin pjesë në një raund tjetër bisedimesh paqeje në Pakistan këtë javë.
Zëvendëspresidenti JD Vance pritet të largohet nga Uashingtoni për në Islamabad sot, thanë zyrtarët amerikanë. Zyrtarët iranianë thanë se Mohammad Bagher Ghalibaf, kryetari i Parlamentit Iranian, i cili mori pjesë në raundin e fundit të negociatave, do të merrte pjesë përsëri.
Zyrtarët iranianë kanë shprehur publikisht skepticizëm në lidhje me perspektivat, për një përparim diplomatik, pasi një armëpushim dyjavor do të skadojë nesër.
Analizë: Trump e sheh veten si mjeshtër të diplomacisë shtrënguese, duke i detyruar kundërshtarët e tij të kapitullojnë shpejt. Në përballjen me Iranin, presidenti i SHBA-së ka zbuluar se përballet me një komb që krenohet me qëndrueshmërinë e tij, shkruan kolegu im David Sanger.
Ndiqni përditësimet tona të drejtpërdrejta (në anglisht).
