[ Libra NëLinjë ]
(Homazh në shtatëditëshin e kalimit në amshim të vëllait tim të dashur, Andrej Sopi)
Shkruan: Don Fran Sopi, meshtar në Kishën Katolike Shën Katarina e Aleksandrisë në Pejë
Në kundrimin e jetës së një njeriu të thjeshtë, por të ndërtuar mbi vlera të qëndrueshme morale, shpirtërore, katolike dhe familjare, shpeshherë zbulohet një dimension i thellë njerëzor, i cili nuk peshohet me madhështinë e dukshme shoqërore, por me cilësinë e brendshme të jetës së tij. Në këtë kuptim, figura e vëllait tim, Andrej Sopit, paraqitet si shembull i qartë i njeriut të formuar në traditën e ndershmërisë, të përshpirtërisë së krishterë dhe të përgjegjësisë familjare.
Jeta e tij, e parë nga afërsia e një lidhjeje gjaku dhe vëllazërie, përbën një dëshmi të çmuar mbi mënyrën se si virtytet themelore të jetës së krishterë mund të mishërohen në përditshmërinë e thjeshtë të një familjari, bashkëshorti, babai dhe besimtari të devotshëm.
Vëllai im, Andrej Sopi, ndërroi jetë në moshën 83-vjeçare, më 6 maj 2026. Pas lutjeve të salikimit dhe Meshës së Dritës, të kremtuar për shpirtin e tij në Kishën e Shën Ndout në Binçë, ai u varros të nesërmen, më 7 maj 2026, në varrezat historike të Binçës. Meshën e Dritës e bashkëkremtuan ipeshkvi i Dioqezës Prizren–Prishtinë, Imzot Dodë Gjergji, don Frok Zefi, famullitar i Kishës së Shën Ndout në Binçë, si dhe dhjetëra meshtarë të tjerë pjesëmarrës në meshën liturgjike…
Ky përcjellim liturgjik, i përshkuar nga lutja, nderimi dhe shpresa e krishterë, nuk ishte vetëm një akt mortor, por edhe një dëshmi e dashurisë familjare, e kujtesës kishtare dhe e respektit njerëzor ndaj një jete të jetuar me thjeshtësi, dinjitet dhe besim.
Andreja nuk i përkiste kategorisë së njerëzve që kërkojnë të lënë gjurmë përmes fjalëve të mëdha, ambicieve publike apo paraqitjeve të jashtme. Përkundrazi, identiteti i tij njerëzor u ndërtua mbi një kulturë të heshtur të detyrës, mbi një etikë të punës, mbi një ndjenjë të thellë përgjegjësie dhe mbi një raport të sinqertë me Zotin, me Jezu Krishtin, me familjen dhe me njerëzit. Në këtë drejtim, ai përfaqësonte atë tip njeriu që, në traditën shqiptare dhe në atë katolike të krishterë, vlerësohet jo për atë që shpall për veten, por për atë që dëshmon në jetë.
Në aspektin moral, Andreja ishte njeri i drejtë. Drejtësia e tij nuk duhet kuptuar vetëm si korrektësi e jashtme apo si respektim i normave shoqërore, por si qëndrim i brendshëm i ndërgjegjes. Ai e kishte të qartë se njeriu nuk mund ta ndërtojë jetën mbi mashtrim, padrejtësi apo egoizëm, por mbi ndershmëri, besnikëri dhe përgjegjësi. Në figurën e tij shfaqet modeli i njeriut që e kupton jetën si detyrë dhe si thirrje, jo thjesht si kalim biologjik nëpër kohë. Kjo ndjenjë e përgjegjësisë përbënte një nga tiparet kryesore të personalitetit të tij.
Në rrafshin shpirtëror, Andrej Sopi ishte besimtar i përshpirtshëm, i lidhur me traditën katolike dhe me ndjenjën e thellë të pranisë së Hyjit në jetën e njeriut. Për të, besimi nuk ishte vetëm trashëgimi kulturore apo zakon familjar, por mënyrë jetese. Ai e përjetonte fenë si burim qetësie, si orientim moral dhe si mbështetje në sprovat e jetës. Përshpirtëria e tij nuk ishte e zhurmshme, as demonstrative; ishte e thjeshtë, e përmbajtur dhe e natyrshme. Pikërisht në këtë natyrshmëri qëndronte edhe vlera e saj më e madhe.
Në këndvështrimin teologjik, jeta e një besimtari të tillë mund të shihet si përpjekje e vazhdueshme për ta jetuar fenë në mënyrë konkrete. Virtytet e krishtera, si përvujtëria, durimi, paqja, dashuria familjare, respekti për tjetrin dhe frika e shenjtë ndaj Zotit, nuk mbetën tek ai nocione abstrakte, por morën formë në sjellje, në marrëdhënie dhe në mënyrën e përditshme të të jetuarit. Andreja ishte njeri i lutjes, i paqes dhe i ndërgjegjes së qetë. Kjo e bënte të qëndrueshëm përballë vështirësive dhe të matur në raport me njerëzit.
Një vend të veçantë në jetën e tij zinte dimensioni familjar. Andreja ishte bashkëshort i përkushtuar, baba i kujdesshëm dhe njeri që e kuptonte familjen si dhuratë të shenjtë dhe si përgjegjësi të madhe morale. Ai e ndërtoi jetën familjare mbi dashuri, respekt, sakrificë dhe besnikëri. Si baba, ai nuk u la fëmijëve vetëm emrin dhe kujtimin, por edhe shembullin e një jete të ndershme, të përmbajtur dhe të orientuar kah e mira. Në këtë kuptim, familja për të nuk ishte vetëm lidhje gjaku, por shkollë jete, vend edukimi, hapësirë dashurie dhe vend ku besimi merrte formë konkrete.
Në dimensionin antropologjik, figura e Andrejës mund të shihet si dëshmi e njeriut që jeton në përputhje me një rend të brendshëm moral. Ai nuk ishte njeri i kontradiktave të mëdha, as i shfaqjeve të jashtme të tepruara; ishte njeri i qetësisë, i maturisë dhe i përmbajtjes. Në kulturën tradicionale shqiptare, një njeri i tillë quhet burrë i fjalës, burrë i familjes dhe burrë i besës. Këto nuk janë vetëm shprehje popullore, por kategori të thella morale, që lidhen me integritetin personal dhe me besueshmërinë shoqërore.
Në raport me të tjerët, Andreja ishte i sjellshëm, paqësor dhe i respektueshëm. Ai nuk e ndërtonte autoritetin mbi ashpërsinë, por mbi qetësinë dhe korrektësinë. Një prani e tillë në familje dhe në rrethin shoqëror ka rëndësi të madhe, sepse krijon besim, afërsi dhe siguri. Njeriu i paqes nuk është domosdoshmërisht ai që nuk përballet me vështirësi, por ai që nuk lejon që vështirësitë t’ia prishin rendin e brendshëm shpirtëror. Në këtë kuptim, Andreja ishte njeri që ruante masën, maturinë dhe dinjitetin.
Prandaj, kujtimi për një njeri të tillë nuk është vetëm kujtim familjar, por edhe akt falënderimi ndaj Zotit për dhuratën e jetës së tij. Kisha e sheh jetën njerëzore si dhuratë, si thirrje dhe si udhëtim drejt amshimit. Kur e përkujtojmë Andrej Sopin, nuk ndalemi vetëm te fakti i vdekjes, por mbi të gjitha te kuptimi i jetës së tij. Vdekja, në dritën e besimit të krishterë, nuk është fjala e fundit mbi njeriun. Ajo është kalim, është hyrje në misterin e mëshirës së Hyjit, është dorëzim i shpirtit në duart e Atij që është burimi dhe qëllimi i çdo jete.
Në këtë dritë ungjillore, kalimi i Andrejës në amshim nuk kuptohet si shuarje e jetës, por si kthim i përvujtë në shtëpinë e Atit qiellor, ku Krishti ka premtuar vend për ata që besojnë dhe ecin me zemër të pastër. Me shpresën që buron nga Fjala e Hyjit, besojmë se Bariu i mirë e ka pranuar shpirtin e tij në paqen e pasosur, aty ku nuk ka më dhimbje, lot e mundim, por vetëm dritë, mëshirë dhe jetë në praninë e Hyjit.
Në këtë horizont besimi, figura e Andrejës merr kuptim edhe më të thellë. Ai jetoi si njeri i përgjegjshëm, si bashkëshort besnik, si baba i kujdesshëm, si besimtar i devotshëm dhe si njeri me ndërgjegje të pastër. Këto janë elemente që e bëjnë kujtimin e tij të qëndrueshëm dhe të nderueshëm. Ai nuk la pas vetëm një biografi familjare, por një shembull jete. Dhe shembulli, në traditën e krishterë, është një formë e heshtur predikimi. Njeriu që jeton mirë, edhe kur nuk flet shumë, dëshmon shumë.
Në përfundim, Andrej Sopi mund të përshkruhet si njeri i ndershmërisë së përditshme, i besimit të qetë dhe i përkushtimit familjar. Jeta e tij nuk ishte spektakël publik, por dëshmi e heshtur e vlerave që e mbajnë të bashkuar familjen, e forcojnë ndërgjegjen dhe e orientojnë njeriun drejt Zotit. Në një kohë kur vlerat shpesh relativizohen dhe kur njeriu matet më shumë me dukje sesa me përmbajtje, figura e tij na kujton se madhështia e vërtetë e njeriut qëndron në ndershmëri, në besnikëri, në dashuri dhe në paqe shpirtërore.
Krejt në fund, në emrin tim dhe në emër të familjes Sopi, i falënderoj nga zemra të gjithë ata që morën pjesë në ngushëllime, në lutje dhe në varrimin e vëllait tonë të ndjerë, Andrej Sopi. Mirënjohja jonë shkon për të gjithë ata që, me praninë, fjalën, lutjen dhe respektin e tyre, na qëndruan pranë në këto ditë dhembjeje, duke e bërë më të lehtë barrën e ndarjes dhe më të fortë shpresën e krishterë.
Epja, o Zot, pushimin e pasosur vëllait tim të dashur, Andrej Sopit, dhe drita e pasosur i ndriçoftë. Pushoftë në paqen e Zotit; kujtimi i tij mbetet dëshmi e një jete të jetuar me dinjitet, me besim dhe me përgjegjësi, ndërsa shembulli i tij qoftë bekim për familjen, ngushëllim për të dashurit dhe dritë e qetë në kujtesën e të gjithë atyre që e njohën.
Pejë, më 15 maj 2026
