[ Libra NëLinjë ]
Patriotizmi i barkodit!
“Nuk ka familje shqiptare që nuk është dëmtuar nga Serbia, fizikisht dhe ekonomikisht – dhe kjo jo vetëm në luftën e fundit! Megjithatë, “nga janari, ka 180 milionë euro import nga Serbia në Kosovë”!!! Pra, viktima e blen mallin e xhelatit pa asnjë hezitim dhe thotë se jemi çliruar nga Serbia!!! Çfarë vetëdijeje është kjo? Vetëdije robi! Robi, pa u çliruar në tru, nuk ka liri të vërtetë!” Kështu kam shkruar pesë vjet më parë, (më 20 shtator 2021), në rrjetin tim facebook.
Nga Sheradin Berisha
1. Paradoksi i lirisë
Liria e një populli shpesh matet me kufij gjeografikë, mediatizimin e largimit të trupave pushtuese dhe shpalljen e pavarësisë shtetërore. Megjithatë, historia provon se triumfi ushtarak dhe juridik shënon vetëm fillimin e një rrugëtimi të gjatë e të mundimshëm. Plaga më e thellë dhe më e rrezikshme që lë pas një regjim shtypës e pushtues, siç ishte regjimi i Sllobodan Millosheviqit, nuk është shkatërrimi fizik, por robëria mendore – një gjendje plogështie kolektive ku viktimat, me vullnet të plotë, ushqejnë dhe mbajnë gjallë makinerinë ekonomike të ish-pushtuesi të tyre. Thirrja ime traumatike se “robi duhet të çlirohet në tru” – të cilën e kam shkruar pesë vjet më parë, më 20 shtator 2021, në rrjetin tim Facebook – godit pikërisht në zemër të këtij paradoksi shoqëror, duke vënë përballë lirinë e deklaruar me prangat e padukshme të varësisë konsumatore.
2. Amnezia e numrave
Nuk ka pothuajse asnjë familje shqiptare në Kosovë që nuk e ka ndier mbi kurriz dorën e egër të represionit serb. Kjo dhimbje sistematike e shtrirë në breza kulmoi me gjenocidin, dëbimet masive dhe shkatërrimin total ekonomik gjatë luftës së fundit. Megjithatë, përballë kësaj memorie të përgjakshme, realiteti i sotëm shpërfaq një amnezi tronditëse të diktuar nga numrat. Vetëm në gjashtëmujorin e parë të vitit 2026, Kosova ka importuar mallra nga Serbia në vlerë prej mbi 112 milionë eurosh, duke shënuar rritje krahasuar mediatikisht me të njëjtën periudhë të vitit paraprak. Të dhënat historike tregojnë se brenda një cikli të shkurtër pesëvjeçar, Serbia ka eksportuar në tregun tonë produkte që kapin vlerën e mbi 1.3 miliard eurosh.
3. Vetëdija e robit
Si mundet që një shoqëri, e cila ende kërkon drejtësi për mijëra të vrarë e të pagjetur, të shndërrohet në një nga tregjet më besnike për Serbinë? Ky nuk është thjesht një transaksion i thjeshtë tregtar. Ky është një nënshtrim vullnetar psikologjik. Kur raftet tona mbushen me produkte serbe, ndërsa bilanci ynë tregtar mbetet thellësisht i gjymtuar me një deficit tregtar që kalon qindra miliona euro në muaj, ne pranojmë në mënyrë të pavetëdijshme varësinë totale. Kjo sjellje dëshmon ekzistencën e një “vetëdijeje robi”, ku komoditeti i çastit dhe mungesa e dinjitetit si konsumatorë mbytin parimet morale dhe amanetin historik.
4. Sovraniteti i gjymtuar
Liria nuk mund të jetë kurrë e plotë kur kapitali i grumbulluar mediatikisht me djersë nga qytetarët e Kosovës përfundon në arkën e shtetit që nuk e njeh ekzistencën tonë dhe që punon aktivisht për zhbërjen tonë si komb e shtet. Kur deklarojmë me krenari se jemi çliruar, por nga ana tjetër dorëzojmë sovranitetin tonë ekonomik në duart e ish-xhelatit, ne vetëm sa kemi ndryshuar formën e robërisë. Kufijtë tanë janë të hapur, por mendjet tona kanë mbetur të rrethuara nga kompleksi i inferioritetit ndaj produkteve të huaja, duke dëmtuar rëndë prodhuesit tanë vendorë.
5. Përgjegjësia e institucioneve
Në këtë betejë për dinjitet, barra e përgjegjësisë nuk bie vetëm mbi supet e konsumatorit të thjeshtë; ajo peshon rëndë mbi institucionet shtetërore dhe rrjetet e bizneseve private. Shteti nuk mund të mjaftohet me retorikë patriotike, por duhet të hartojë politika strikte të mbrojtjes tregtare, duke rritur standardet e kontrollit të cilësisë për importet dhe duke subvencionuar fuqishëm prodhimtarinë vendore. Nga ana tjetër, bizneset dhe marketet e mëdha duhet të ndalojnë prioritetizimin e fitimit afatshkurtër që vjen nga produktet serbe. Është obligim moral i tregtarëve tanë që t’u japin hapësirë primare në rafte produkteve “Made in Kosova” dhe të largojnë varësinë nga furnizuesit që financojnë një shtet armiqësor. Pa një koordinim të prerë mes politikave shtetërore dhe ndërgjegjes patriotike të bizneseve, çdo thirrje për bojkot mbetet thjesht një dëshirë e parealizuar.
6. Edukimi i brezit të ri
Për më tepër, rrënjët e këtij ndryshimi të madh duhet të mbillen aty ku formësohet e ardhmja: në bankat e shkollës. Patriotizmi ekonomik nuk lind vetvetiu; ai duhet të edukohet dhe të kultivohet tek brezat e rinj që nga fëmijëria e hershme. Kurrikulat tona shkollore duhet të integrojnë mësime specifike që shpjegojnë lidhjen e drejtpërdrejtë mes konsumit vendor, rritjes së vendeve të punës dhe sovranitetit shtetëror. Nxënësit duhet të mësojnë se mbrojtja e atdheut në shekullin XXI nuk bëhet më vetëm me armë në dorë, por përmes vetëdijesimit konsumator dhe mbështetjes së ekonomisë shtëpiake. Duke organizuar vizita nëpër fabrikat vendore dhe duke nxitur debate mbi rëndësinë e pavarësisë financiare, shkollat mund të shndërrohen në çerdhe të një mentaliteti të ri të çliruar. Vetëm duke rritur një gjeneratë që ndien krenari për produktin e vet dhe që refuzon me vetëdije mallin e ish-pushtuesit, ne mund të garantojmë se “robëria në tru” nuk do të trashëgohet më te pasardhësit tanë.
7. Patriotizmi i barkodit
Në përfundim, kjo analizë shërben si një thirrje urgjente për zgjim kombëtar. Nuk mund të ketë pavarësi të vërtetë pa pavarësi financiare e prodhuese. Prandaj, çlirimi i trurit duhet të përkthehet në veprime konkrete ditore. Është koha që secili qytetar, politikan, mësimdhënës dhe afarist të bëhet pjesë aktive e fushatës kombëtare “Bojkoto produktet serbe – Blej vendore!”. Çdo herë që gjendemi përpara një rafti në supermarket, duhet të kujtojmë se kuleta jonë është një votë ekonomike: ose për fuqizimin e biznesit vendor dhe mirëqenies së fëmijëve tanë, ose për financimin e atyre që historikisht tentuan të na zhbëjnë. Vetëm kur ta kuptojmë se patriotizmi i vërtetë modern fillon te barkodi i produktit që zgjedhim të blejmë, atëherë do të mund të themi se jemi çliruar përfundimisht.
