[ Libra NëLinjë ]
“Atdhedashuria është virtyti i parë i njeriut të civilizum”.
Napoleon Bonaparti
Isuf B. Bajrami
Ne nuk dolëm nga Shqipëria.
Shqipëria mbeti jashtë nesh.
Kjo është e vërteta që shumëkush e harron, e shtrembëron ose nuk dëshiron ta dëgjojë.
Kur shqiptarët e Kosovës, të viseve shqiptare në Iliro-Maqedoni, të Luginës së Preshevës, të Malit të Zi apo të Çamërisë flasin për Shqipërinë, shpesh dëgjojnë një fjali që dhemb më shumë se çdo fyerje tjetër:
“Ju jetoni jashtë. Kjo nuk ju përket.”
Por si mund të jetë i huaj ai që e ka dashur një shtëpi edhe kur nuk ka mundur ta prekë?
Si mund të quhet i huaj ai që ka qarë për fatin e saj, që ka kënduar për të, që ua ka mësuar fëmijëve emrin e saj si emrin e nënës?
Si mund të jetë i huaj ai që e ka mbajtur Shqipërinë në zemër edhe në kohët kur kufijtë, ushtritë dhe regjimet përpiqeshin ta fshinin nga kujtesa?
Ne nuk u larguam nga Shqipëria.
Ishin kufijtë që u larguan nga ne.
Ishin hartat që na prenë.
Ishin diplomatët që vizatuan vija mbi tavolina, pa dëgjuar zërat e njerëzve që jetonin në ato troje, pa pyetur nënat që këndonin ninulla shqip, pa pyetur fëmijët që rriteshin me të njëjtat këngë, me të njëjtat legjenda dhe me të njëjtin emër: shqiptar.
Një laps mbi një hartë ndau territore.
Por nuk mundi të ndajë zemra.
Nuk mundi të ndajë gjuhën.
Nuk mundi të ndajë kujtesën.
Nuk mundi të ndajë dashurinë.
Sepse kombet nuk jetojnë nëpër zyra.
Kombet jetojnë në shpirtin e njerëzve.
Dhe shpirti shqiptar nuk ka njohur kurrë kufij.
Për këtë arsye, Shqipëria nuk ka qenë kurrë vetëm një shtet për shqiptarët jashtë kufijve të saj.
Ajo ka qenë diçka shumë më e madhe.
Ka qenë një mall.
Një ëndërr.
Një dritë.
Një adresë shpirtërore.
Ka qenë ai emër që është pëshpëritur me dashuri në familje që jetonin larg saj. Ka qenë fotografia e varur në mur. Ka qenë flamuri i ruajtur fshehurazi në kohë të vështira. Ka qenë shpresa që një ditë shqiptarët nuk do ta ndienin më veten të ndarë.
Shumë prej nesh janë rritur duke dëgjuar histori për Shqipërinë para se ta shihnim me sy.
E kemi dashur para se ta preknim.
E kemi mbrojtur para se ta vizitonim.
E kemi ndier si tonën para se të kalonim kufirin.
Dhe kjo dashuri nuk lindi nga politika.
Nuk lindi nga interesat.
Nuk lindi nga pushteti.
Ajo lindi nga gjaku, kujtesa, gjuha dhe historia.
Lindi nga fakti se kur një fëmijë shqiptar në Prishtinë, Shkup,Prevezë, Ulqin, Preshevë,Medvegjë,Sanxhak apo në diasporë pyeste se kush është, përgjigjja ishte e njëjtë:
“Ti je shqiptar.”
Asnjëherë nuk kishte dy kombe.
Asnjëherë nuk kishte dy histori.
Asnjëherë nuk kishte dy kujtesa.
Kishte vetëm një plagë.
Plagën e ndarjes.
Dhe plagët nuk harrohen.
Ato mësohen të jetohen.
Për më shumë se një shekull, shqiptarët jashtë kufijve të Shqipërisë kanë jetuar me këtë plagë të heshtur. Kanë parë kufij që i ndanin nga pjesa tjetër e kombit, por nuk kanë pranuar kurrë të ndahen në zemër.
Prandaj dhemb kur dikush përpiqet t’u mohojë të drejtën për të folur për Shqipërinë.
Dhemb sepse nuk është thjesht një debat politik.
Është sikur dikush të të thotë se nuk ke të drejtë të shqetësohesh për shtëpinë ku je lindur shpirtërisht.
Është sikur dikush të të thotë se nuk ke të drejtë të qash për një pemë që e ke ujitur gjithë jetën.
Është sikur dikush të të thotë se nuk ke të drejtë të mbrosh kujtimet e tua.
Por Shqipëria nuk është vetëm tokë.
Shqipëria është kujtesë.
Është gjuhë.
Është kulturë.
Është amanet.
Është varri i të parëve dhe ëndrra e fëmijëve që do të vijnë.
Kur shohim lumenj të ndotur, male të shkatërruara, qytete të zbrazura nga emigrimi apo pasuri kombëtare të cenuara, ne nuk reagojmë sepse na urdhëron ndonjë parti.
Reagojmë sepse na dhemb.
Dhe njeriu dhemb vetëm për atë që e do.
Askush nuk qan për atë që i është i huaj.
Askush nuk sakrifikon për atë që nuk e ndien të vetin.
Askush nuk zemërohet për fatin e një shtëpie që nuk e konsideron të tijën.
Prandaj kritika nuk është armiqësi.
Shqetësimi nuk është ndërhyrje.
Dashuria nuk është kërcënim.
Përkundrazi.
Shpesh kritika lind pikërisht nga dashuria.
Sepse vetëm ai që e do një vend dëshiron ta shohë më të mirë.
Vetëm ai që e ndien si të vetin shqetësohet për të ardhmen e tij.
Vetëm ai që e konsideron pjesë të shpirtit të vet nuk mund të qëndrojë indiferent kur sheh padrejtësi, shkatërrim apo humbje.
Në fund të fundit, qeveritë janë kalimtare.
Partitë janë kalimtare.
Politikanët janë kalimtarë.
Por Shqipëria mbetet.
Ajo ishte para tyre.
Do të jetë edhe pas tyre.
Ashtu siç ishte para nesh dhe do të mbetet pas nesh.
Ne jemi vetëm një brez që e kemi marrë përkohësisht në kujdestari.
Kemi detyrimin ta ruajmë dhe t’ua dorëzojmë brezave të ardhshëm më të mirë sesa e gjetëm.
Kjo përgjegjësi nuk ndalet te kufiri.
Nuk ndalet te pasaporta.
Nuk ndalet te adresa.
Sepse dashuria nuk njeh kufij.
Dhimbja nuk njeh kufij.
Kujtesa nuk njeh kufij.
Dhe kombi nuk matet me kilometra katrorë.
Ai matet me zemrat që rrahin për të.
Prandaj mos na thoni të huaj.
Mos na thoni se nuk kemi të drejtë të flasim.
Mos na thoni se nuk kemi të drejtë të shqetësohemi.
Mos na thoni se nuk kemi të drejtë të duam.
Sepse Shqipëria nuk jeton vetëm brenda kufijve të saj.
Ajo jeton kudo ku një shqiptar e shqipton emrin e saj me krenari.
Kudo ku një nënë ua mëson fëmijëve gjuhën e të parëve.
Kudo ku një zemër shqiptare rreh për fatin e saj.
Ne nuk jemi të huaj.
Ne jemi pjesë e së njëjtës histori.
Pjesë e së njëjtës kujtesë.
Pjesë e së njëjtës dashuri.
Dhe askush nuk mund të jetë i huaj në zemrën e nënës së vet.
E për ne, Shqipëria ka qenë gjithmonë më shumë se një shtet.
Ka qenë dhe mbetet një nënë.
Tiranë, 25.06.2026
