PASOJAT NGA FORCA, FRIKA DHE PËRGJEGJËSIA E QEVERISJES

Çmimi njerëzor i protestave në Tiranë: nga gazi lotsjellës dhe predhat prej gome te traumat psikologjike dhe kriza e besimit publik

Nga Isuf B. Bajrami

Kur menaxhimi i protestës bëhet provë e qeverisjes

Protestat janë një nga format themelore të shprehjes së pakënaqësisë qytetare. Ato lindin kur një pjesë e shoqërisë ndien se kërkesat e saj nuk po dëgjohen, se problemet po mbeten pa zgjidhje ose se vendimmarrja politike po largohet nga shqetësimet e përditshme të qytetarëve. Në një shoqëri demokratike, protesta nuk është shenjë dobësie, por një mekanizëm përmes të cilit qytetarët kërkojnë përgjigje, llogaridhënie dhe ndryshim.

Pikërisht për këtë arsye, mënyra se si qeveria reagon ndaj protestave përbën një provë të rëndësishme të cilësisë së qeverisjes. Ajo tregon jo vetëm sa e aftë është të menaxhojë tensionet, por edhe sa e gatshme është të dëgjojë pakënaqësinë, të dallojë protestën paqësore nga aktet e dhunës dhe të mbrojë të drejtat e qytetarëve edhe në situata të vështira.

Zhvillimet e tetorit 2026 në Tiranë e kanë vendosur këtë çështje në qendër të debatit publik. Përplasjet ndërmjet protestuesve dhe policisë, përdorimi i gazit lotsjellës, topave të ujit dhe predhave prej gome, lëndimet fizike, arrestimet dhe pretendimet për keqtrajtim gjatë ndalimeve kërkojnë një analizë që shkon përtej përballjes së çastit.

Nuk bëhet fjalë vetëm për atë se kush hodhi gurin i pari, kush u përpoq të shpërndante turmën apo kush u arrestua. Çështja thelbësore është nëse forca e përdorur në secilën situatë ishte e ligjshme, e domosdoshme dhe proporcionale, çfarë pasojash shkaktoi dhe nëse mekanizmat e përgjegjësisë po funksionojnë në mënyrë të besueshme.

Një analizë serioze duhet të mbështetet në fakte, të mos relativizojë dhunën e asnjërës palë dhe të mos e shpallë fajtor askënd përpara se të sqarohen rrethanat konkrete. Por ajo duhet të ngrejë edhe pyetjet që çdo qeverisje demokratike duhet të jetë e gatshme t’u përgjigjet.

1. Shifrat e të lënduarve: përtej bilanceve politike

Të dhënat e publikuara nga Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale më 21 tetor 2026 japin një pasqyrë konkrete të pasojave fizike të protestave.

Sipas këtij bilanci, gjatë periudhës 13–21 tetor u raportuan 320 persona të lënduar: 192 punonjës të Policisë së Shtetit, 92 protestues dhe 36 kalimtarë. Në kategorinë e fundit përfshiheshin edhe gjashtë përfaqësues të mediave, njëri prej tyre shtetas i huaj. Në përditësimin e së njëjtës datë, nëntë persona të lënduar gjatë protestave vazhdonin të ishin të shtruar në Spitalin Universitar të Traumës.¹

Këto shifra duhen lexuar me kujdes. Ato përfaqësojnë bilancin e publikuar nga autoritetet shëndetësore për periudhën e përcaktuar dhe jo domosdoshmërisht numrin përfundimtar të të gjithë personave të prekur nga protestat.

Megjithatë, ato tregojnë qartë se pasojat e përplasjeve nuk janë kufizuar vetëm te protestuesit apo punonjësit e policisë. Janë prekur edhe kalimtarë dhe gazetarë, njerëz që mund të mos kenë marrë pjesë në përballjet e drejtpërdrejta.

Kjo e bën të domosdoshme një pyetje: sa janë mbrojtur personat që nuk përbënin kërcënim, por që ndodheshin brenda ose pranë zonave ku po zhvilloheshin ndërhyrjet?

Në të njëjtën kohë, lëndimet e punonjësve të policisë nuk mund të shpërfillen. Sipas deklaratës së Drejtorit të Përgjithshëm të Policisë, Skënder Hita, të raportuar më 17 tetor, gjatë pesë ditëve të para ishin lënduar 132 punonjës policie. Ai pretendoi se ata ishin sulmuar me gurë, pllaka, bomba molotov dhe sende metalike.²

Sulmet ndaj punonjësve të policisë janë të papranueshme dhe duhet të hetohen. Por as lëndimet e policëve nuk e përjashtojnë nevojën për të shqyrtuar mënyrën se si është ushtruar forca ndaj protestuesve.

Të dhënat duhen përdorur për të kuptuar përmasat e problemit, jo për të krijuar një garë politike se cila palë ka pësuar më shumë lëndime. Çdo person i lënduar përfaqëson një rast që meriton trajtim mjekësor, dokumentim të rrethanave dhe, kur ka dyshime për shkelje, shqyrtim të paanshëm.

Për më tepër, numri i personave të trajtuar në spital nuk e tregon domosdoshmërisht shkallën e plotë të dëmeve. Ai nuk përfshin automatikisht çdo person që ka pësuar shqetësime të lehta, nuk ka kërkuar ndihmë mjekësore ose ka mbetur me pasoja psikologjike.

Prandaj, bilanci shëndetësor është pikënisje e analizës, jo përfundimi i saj.

2. Gazi lotsjellës, topat e ujit dhe predhat prej gome: sa e domosdoshme ishte forca?

Gjatë protestave në Tiranë janë raportuar përdorimi i gazit lotsjellës, topave të ujit, shkopinjve të gomës dhe predhave prej gome. Policia ka konfirmuar përdorimin e këtyre të fundit, duke deklaruar se përdorimi ishte i kufizuar dhe se mjetet ishin të certifikuara.²

Ndërkohë, raportimet nga terreni kanë dokumentuar përplasje ku disa protestues kanë hedhur gurë dhe mjete piroteknike, ndërsa policia është përgjigjur me mjete për shpërndarjen e turmave.³

Këto fakte tregojnë se protestat nuk kanë qenë tërësisht paqësore në çdo moment. Por ato nuk mjaftojnë, të vetme, për të përcaktuar nëse çdo ndërhyrje policore ka qenë e justifikuar.

Për ta bërë këtë vlerësim, duhet të shqyrtohet situata konkrete: çfarë kërcënimi ekzistonte, kush e paraqiste atë, nëse rreziku ishte i menjëhershëm, cilat alternativa ishin të mundshme dhe si u zbatua ndërhyrja.

Ligjshmëria e ndërhyrjes nuk përcaktohet vetëm nga ekzistenca e tensionit, por edhe nga mënyra se si autoritetet reagojnë ndaj tij.

Gazi lotsjellës, për shembull, mund të shkaktojë irritim të syve, lotim, kollë, irritim të lëkurës dhe vështirësi në frymëmarrje. Pasojat varen nga substanca e përdorur, përqendrimi, kohëzgjatja e ekspozimit dhe gjendja shëndetësore e personit.

Në hapësira të mbipopulluara, përdorimi i tij mund të krijojë panik dhe çorientim. Njerëzit mund të përpiqen të largohen njëkohësisht, duke shtuar rrezikun e rrëzimeve dhe të lëndimeve.

Për fëmijët, të moshuarit dhe personat me probleme të frymëmarrjes, ekspozimi mund të jetë veçanërisht shqetësues.

Kjo nuk do të thotë se çdo përdorim i gazit është automatikisht i paligjshëm. Do të thotë se vendimi për ta përdorur duhet të mbështetet në rrethanat konkrete dhe se pasojat për personat e pranishëm duhet të merren seriozisht.

E njëjta logjikë vlen për topat e ujit. Presioni, distanca dhe kushtet në të cilat përdoren mund të shkaktojnë rrëzime ose lëndime. Rreziku mund të shtohet në rrugë të ngushta, në sipërfaqe të rrëshqitshme ose kur njerëzit nuk kanë rrugë të sigurta largimi.

Përgjegjësia e qeverisjes nuk përfundon me autorizimin e një pajisjeje. Ajo përfshin edhe trajnimin, udhëzimet e përdorimit, mbikëqyrjen e ndërhyrjes dhe shqyrtimin e pasojave.

3. Predhat prej gome: më pak vdekjeprurëse nuk do të thotë të padëmshme

Një nga shqetësimet më serioze gjatë përballjeve me protestuesit është përdorimi i predhave prej gome ose i municioneve të tjera kinetike.

Termi «më pak vdekjeprurës» mund të krijojë përshtypjen se këto mjete paraqesin rrezik të vogël. Në të vërtetë, ato mund të shkaktojnë dëmtime serioze, përfshirë plagë të thella, fraktura, dëmtime të fytyrës dhe humbje të shikimit, veçanërisht kur godasin kokën ose sytë.

Rreziku varet nga lloji i municionit, distanca, këndi i goditjes dhe pjesa e trupit që preket. Për këtë arsye, mënyra e përdorimit është po aq e rëndësishme sa vetë lloji i pajisjes.

Rasti i 28-vjeçarit Erjon Vishkulli, i cili u plagos në sy gjatë protestës së 24 tetorit, e ka sjellë këtë problem në qendër të vëmendjes publike. Kryeministri Edi Rama deklaroi se ishte kujdesur personalisht për trajtimin e të riut në Itali dhe për transportin e tij me avion mjekësor. Më pas, familja e Vishkullit e kundërshtoi këtë version, duke deklaruar se për trajtimin dhe udhëtimin ishin kujdesur familjarët dhe miqtë.⁴

Ky kundërshtim publik tregon se edhe komunikimi rreth një rasti të rëndë kërkon saktësi dhe verifikim. Por debati për atë se kush e organizoi trajtimin mjekësor nuk duhet ta zhvendosë vëmendjen nga çështja kryesore: si ndodhi plagosja dhe nëse përdorimi i forcës në atë rast ishte në përputhje me rregullat.

Për të nxjerrë një përfundim të drejtë, nevojiten të dhëna për rrethanat e goditjes, llojin e municionit, distancën dhe mënyrën e përdorimit, si dhe rezultatet e verifikimeve përkatëse.

Nuk duhet të nxitojmë të shpallim përgjegjësinë e një personi ose institucioni pa prova. Por as nuk duhet të lejojmë që debati politik të zëvendësojë nevojën për sqarimin e fakteve.

Një dëmtim i rëndë i syrit nuk është vetëm një episod i përplasjes. Ai mund të ndryshojë jetën e një personi, të ndikojë në aftësinë e tij për të punuar, për të studiuar dhe për të kryer veprimtari të zakonshme.

Pikërisht për këtë arsye, çdo rast i tillë kërkon dokumentim të plotë, trajtim mjekësor të përshtatshëm dhe, kur ka dyshime për përdorim të pajustifikuar të forcës, hetim efektiv.

4. Goditjet fizike dhe trajtimi gjatë ndalimeve: ku përfundon ndërhyrja dhe ku fillon abuzimi?

Përdorimi i forcës gjatë shpërndarjes së një turme nuk është e vetmja situatë që kërkon shqyrtim. Po aq të rëndësishme janë rrethanat gjatë arrestimeve, shoqërimeve dhe qëndrimit në ambientet e ndalimit.

Më 21 tetor, Avokati i Popullit publikoi gjetje paraprake nga monitorimi i protestës së zhvilluar një ditë më parë. Sipas njoftimit, gjashtë protestues, njëri prej tyre i mitur, kishin marrë trajtim në Spitalin e Traumës, ndërsa institucioni kishte marrë gjashtë ankesa për dhunë të pretenduar gjatë ndalimit ose shoqërimit. Në raportim përmendeshin pretendime për dëmtime në kokë dhe në sy, si dhe pamje që ngrinin shqetësime për mënyrën e trajtimit të disa personave.⁵

Këto janë të dhëna të rëndësishme, por duhet të paraqiten saktë: bëhet fjalë për ankesa dhe gjetje paraprake, jo për një vendim përfundimtar që provon fajësinë e punonjësve të caktuar.

Megjithatë, fakti që një ankesë ende po shqyrtohet nuk e bën atë të parëndësishme. Përkundrazi, kërkon që provat të ruhen, dëshmitë të mblidhen dhe çdo pretendim i besueshëm të verifikohet.

Nëse një person ka kryer shkelje gjatë protestës, kjo nuk i heq të drejtën për trajtim njerëzor. Kur një person është neutralizuar, është nën kontrollin e policisë ose nuk paraqet më rrezik, përdorimi i mëtejshëm i forcës duhet të ketë një justifikim të qartë dhe nuk mund të shndërrohet në ndëshkim.

Këtu qëndron dallimi thelbësor ndërmjet zbatimit të ligjit dhe abuzimit me kompetencat.

Policia ka detyrimin të ndërhyjë kur ekziston rrezik real, por ka gjithashtu detyrimin të respektojë dinjitetin dhe integritetin fizik të personave që ndalon. Qeverisja duhet të sigurojë që këto standarde të mos mbeten vetëm në dokumente, por të zbatohen dhe të kontrollohen në praktikë.

5. Arrestimet dhe përgjegjësia: numrat nuk janë vendime fajësie

Bilanci i arrestimeve është një tjetër element i rëndësishëm për të kuptuar shkallën e përballjes.

Më 17 tetor, Drejtori i Përgjithshëm i Policisë bëri të ditur se gjatë pesë ditëve të para të protestave ishin arrestuar 167 persona dhe ndaj 388 të tjerëve ishte nisur procedim penal. Ai njoftoi gjithashtu se shtatë punonjës policie ishin pezulluar nga detyra, ndërsa ndaj tyre kishte nisur hetim disiplinor për dyshime për tejkalim të kompetencave.²

Më 20 tetor, raportimet e KOHA.net, duke iu referuar Policisë së Tiranës, flisnin për 271 persona të arrestuar gjatë një jave protestash. Në mesin e tyre kishte edhe të mitur.³

Këto shifra i përkasin periudhave të ndryshme dhe nuk duhen mbledhur ose krahasuar sikur të përfaqësonin të njëjtin bilanc. Ato tregojnë ecurinë e raportuar të veprimeve policore, por jo numrin e personave fajësia e të cilëve është vërtetuar përfundimisht.

Arrestimi nuk është dënim, ndërsa nisja e një procedimi penal nuk përbën vetvetiu provë të fajësisë.

Në të njëjtën mënyrë, pezullimi i një punonjësi policie nuk është vendim përfundimtar se ai ka kryer vepër penale. Por pezullimet dhe hetimet disiplinore tregojnë se edhe sjellja e punonjësve të policisë duhet të jetë objekt kontrolli.

Një sistem i besueshëm llogaridhënieje duhet të funksionojë në të dy drejtimet: të hetojë dhunën e ushtruar nga protestuesit dhe të shqyrtojë pretendimet për përdorim të paligjshëm ose joproporcional të forcës nga autoritetet.

Përndryshe, drejtësia rrezikon të perceptohet si instrument që ndëshkon vetëm njërën palë, duke e thelluar mosbesimin dhe polarizimin.

6. Më shumë se 180 raste të dyshuara: nevoja për hetim të pavarur

Më 24 tetor u raportua se Qendra Res Publica, së bashku me përfaqësues të shoqërisë civile, juristë, studentë dhe qytetarë, kishte paraqitur pranë Prokurorisë së Posaçme një kallëzim që kërkonte hetimin e më shumë se 180 rasteve të dyshuara për shkelje gjatë protestave të periudhës 13–21 tetor.⁶

Sipas raportimit, materiali përmbante pamje filmike, dëshmi, ankesa publike dhe dokumentacion tjetër lidhur me pretendime për përdorim joproporcional të forcës, përdorim të predhave kinetike, arrestime të pretenduara si arbitrare, trajtim poshtërues dhe pengim të gazetarëve.

Duhet theksuar se 180 rastet e përmendura përfaqësojnë raste të dyshuara të paraqitura për hetim, jo 180 shkelje të vërtetuara me vendime përfundimtare gjyqësore.

Megjithatë, vëllimi i materialeve të paraqitura e bën të domosdoshme një përgjigje institucionale të qartë. Organet kompetente duhet të shqyrtojnë secilin rast, të verifikojnë provat dhe të përcaktojnë nëse bëhet fjalë për veprime individuale apo për probleme më të gjera në mënyrën e menaxhimit të protestave.

Deri në përfundimin e hetimeve, nuk do të ishte e drejtë të shpallej fajësia e personave të caktuar. Por po aq e gabuar do të ishte që pretendimet serioze të shpërfilleshin vetëm sepse janë paraqitur në një kontekst të tensionuar politik.

Një hetim i besueshëm duhet të jetë i paanshëm, të mbështetet në prova dhe të jetë i mbrojtur nga presioni politik. Rezultatet duhet të bëhen publike në masën që lejon ligji, duke respektuar të drejtat e personave të përfshirë.

Deri më 25 tetor 2026, burimet e shqyrtuara dokumentojnë njoftime për pezullime, monitorime dhe kërkesa për hetim. Ato nuk japin ende një bilanc përfundimtar të përgjegjësive penale për të gjitha rastet e raportuara.

Kjo është një arsye më shumë që debati publik të mos zëvendësojë hetimin, por të kërkojë që ai të përfundojë në mënyrë të besueshme.

7. Trauma psikologjike: dhuna që nuk përfundon kur shpërndahet turma

Bilancet zyrtare numërojnë personat e lënduar fizikisht dhe ata që kanë kërkuar trajtim mjekësor. Por nuk tregojnë domosdoshmërisht se sa njerëz kanë mbetur me frikë, ankth ose shqetësime të tjera psikologjike pas përvojave të dhunshme.

Përballja me gaz lotsjellës, goditjet, ndjekjet, rrëzimet ose rrezikun e perceptuar për jetën mund të shkaktojë reagime të forta stresi. Disa njerëz rikuperohen shpejt, ndërsa të tjerë mund të vazhdojnë të përjetojnë pasoja për javë ose muaj.

Këto reagime nuk janë të njëjta te të gjithë dhe nuk nënkuptojnë automatikisht se personi ka zhvilluar një çrregullim psikologjik. Megjithatë, ato meritojnë vëmendje, veçanërisht kur janë të vazhdueshme dhe ndikojnë në jetën e përditshme.

Pasojat e mundshme përfshijnë:

Ankth dhe pasiguri, edhe pasi situata e rrezikut ka përfunduar.
Çrregullime të gjumit dhe makthe, të lidhura me kujtimet e përplasjes.
Kujtime shqetësuese, të cilat rikthehen papritur dhe shkaktojnë frikë.
Hipervigjilencë, pra një gjendje e vazhdueshme alarmi ndaj zhurmave, turmave ose situatave që kujtojnë ngjarjen.
Shmangie të hapësirave publike, për shkak të frikës se ngjarja mund të përsëritet.
Vështirësi në përqendrim dhe marrëdhënie, të cilat mund të ndikojnë në punë, studime dhe jetën familjare.
Duhet të jemi të kujdesshëm që këto pasoja të mos u atribuohen automatikisht të gjithë pjesëmarrësve. Por është po aq e rëndësishme të pranohet se ekspozimi ndaj dhunës mund të ketë ndikime që nuk shihen në fotografi dhe nuk regjistrohen në bilancet spitalore.

Një person që ka pësuar dëmtim fizik mund të përballet njëkohësisht me frikën, pasigurinë për shërimin dhe shqetësimin për të ardhmen. Nëse dëmtimi ndikon në shikim, lëvizje ose aftësinë për të punuar, pasojat psikologjike mund të ndërthuren me humbjet ekonomike dhe ndryshimet në jetën e përditshme.

Edhe familjarët mund të përjetojnë stres të konsiderueshëm kur presin lajme për një të afërm të lënduar ose përpiqen të përballojnë pasojat e një ngjarjeje të rëndë.

Nëse shqetësimet zgjasin, bëhen të forta ose pengojnë funksionimin e përditshëm, mbështetja nga profesionistët e shëndetit mendor mund të jetë e nevojshme.

Për këtë arsye, një vlerësim i plotë i pasojave të protestave duhet të përfshijë jo vetëm të dhënat mjekësore për lëndimet fizike, por edhe vëmendjen ndaj shëndetit mendor dhe nevojave për mbështetje psikologjike.

8. Frika si pasojë shoqërore dhe kufizimi i pjesëmarrjes qytetare

Pasojat e dhunës nuk përfundojnë te individët e lënduar. Ato mund të ndikojnë edhe në mënyrën se si qytetarët e tjerë e perceptojnë sigurinë e tyre dhe të drejtën për të marrë pjesë në jetën publike.

Një person që ka parë një protestues duke u goditur, ka përjetuar efektet e gazit lotsjellës ose ka qenë dëshmitar i një arrestimi të dhunshëm mund të hezitojë të marrë pjesë në protesta të ardhshme.

Kjo nuk do të thotë se çdo ndërhyrje policore prodhon domosdoshmërisht frikë ose se çdo qytetar do të reagojë në të njëjtën mënyrë. Por kur përdorimi i forcës perceptohet si i tepruar dhe pretendimet për abuzim mbeten pa përgjigje të besueshme, ekziston rreziku që frika të shndërrohet në pengesë për pjesëmarrjen qytetare.

Në këtë mënyrë, ndikimi i një proteste mund të shtrihet përtej ditës kur ajo zhvillohet. Ai mund të ndikojë në gatishmërinë e njerëzve për të shprehur publikisht mendimin e tyre, për të kundërshtuar vendimet e qeverisë ose për të marrë pjesë në tubime të tjera.

Këtu qëndron një nga pasojat më të rëndësishme të keqmenaxhimit të protestave: dobësimi i besimit se pakënaqësia mund të shprehet pa rrezik të panevojshëm.

Në një shoqëri demokratike, rendi publik nuk duhet të matet vetëm me mungesën e përplasjeve në rrugë. Ai duhet të vlerësohet edhe nga aftësia për të garantuar që qytetarët të ushtrojnë të drejtat e tyre pa frikë nga dhuna e pajustifikuar.

9. Përgjegjësia e qeverisë: nga deklaratat politike te llogaridhënia

Qeveria ka përgjegjësi politike për mënyrën se si drejtohen institucionet ekzekutive, si organizohet menaxhimi i protestave dhe si reagohet ndaj pakënaqësisë qytetare.

Kjo nuk do të thotë se çdo veprim i një punonjësi policie mund t’i atribuohet automatikisht një urdhri të drejtpërdrejtë të kryeministrit ose të një anëtari të qeverisë. Përgjegjësia individuale dhe penale duhet të përcaktohet përmes provave dhe procedurave përkatëse.

Por përgjegjësia politike është më e gjerë se përgjegjësia penale. Ajo përfshin mënyrën se si qeveria përcakton prioritetet, mbikëqyr institucionet, komunikon me qytetarët dhe siguron që pretendimet për shkelje të trajtohen seriozisht.

Kur ka të lënduar, ankesa për keqtrajtim dhe dyshime për përdorim joproporcional të forcës, qeveria duhet të mbështesë transparencën dhe hetimin e paanshëm, jo të lejojë që debati të mbetet i kufizuar te përplasja e deklaratave politike.

Po kështu, kur protestuesit sulmojnë punonjës policie, dëmtojnë ndërtesa ose rrezikojnë jetën e njerëzve, këto veprime duhet të hetohen dhe të trajtohen sipas ligjit.

Një qeverisje e përgjegjshme nuk duhet të zgjedhë ndërmjet dy qëndrimeve të skajshme: të justifikojë çdo veprim policor në emër të rendit ose të shpërfillë dhunën e ushtruar nga protestuesit. Ajo duhet të mbrojë rendin publik duke respektuar të drejtat, të dallojë përgjegjësinë individuale dhe të sigurojë që asnjë palë të mos jetë mbi ligjin.

Në këtë kontekst, transparenca nuk është dobësi politike. Ajo është kusht për të rikthyer besimin.

Qeveria duhet të jetë në gjendje të shpjegojë se çfarë masash janë marrë, cilat rregulla janë zbatuar, si po trajtohen ankesat dhe çfarë ndryshimesh do të bëhen për të parandaluar përsëritjen e incidenteve.

Kur këto pyetje mbeten pa përgjigje, rritet rreziku që pakënaqësia të thellohet dhe që çdo protestë e ardhshme të nisë me një nivel edhe më të ulët besimi.

10. Dialogu nuk mund të zëvendësohet as me forcë, as me propagandë

Në kohë tensionesh, komunikimi politik merr rëndësi të veçantë. Deklaratat e qeverisë mund të ndihmojnë në uljen e tensioneve, por mund t’i thellojnë ato nëse perceptohen si shmangie e përgjegjësisë ose si përpjekje për ta kthyer çdo shqetësim në një betejë propagandistike.

Rasti i të riut të plagosur në sy e ilustron rëndësinë e saktësisë në komunikimin publik. Kur kryeministri deklaron se është kujdesur personalisht për trajtimin e një personi të lënduar, ndërsa familja e kundërshton këtë version, çështja nuk duhet të shndërrohet në një garë se kush përfiton politikisht nga ngjarja.

Ajo që ka rëndësi është që qytetari i lënduar të marrë trajtimin e nevojshëm, faktet të bëhen të qarta dhe rrethanat e plagosjes të shqyrtohen.

Ngjarjet e rënda kërkojnë komunikim të kujdesshëm, empati dhe transparencë. Ato nuk duhet të përdoren për të mbyllur debatin mbi përgjegjësitë ose për t’i delegjitimuar të gjithë protestuesit.

Në të njëjtën mënyrë, organizatorët dhe përfaqësuesit e protestave kanë përgjegjësi të distancohen qartë nga sulmet ndaj njerëzve, të mos nxisin dhunë dhe të mos i paraqesin aktet e rrezikshme si forma të pranueshme të kundërshtimit politik.

Dialogu i vërtetë nuk nënkupton që qeveria duhet të pranojë çdo kërkesë, as që protestuesit duhet të heqin dorë nga kundërshtimi. Ai nënkupton se kërkesat dëgjohen, argumentet shqyrtohen dhe konfliktet trajtohen pa e kthyer forcën në mjetin kryesor të komunikimit.

Nëse qeveria kërkon të rikthejë besimin, ajo duhet të tregojë se është e gatshme jo vetëm të flasë për dialog, por edhe të japë përgjigje konkrete për shqetësimet e ngritura.

Përfundim

Çmimi i dhunës matet edhe me atë që mbetet pas saj

Të dhënat e publikuara për protestat e tetorit në Tiranë tregojnë një përballje me pasoja të konsiderueshme fizike, një numër të lartë arrestimesh dhe shqetësime serioze lidhur me mënyrën e përdorimit të forcës.

Bilanci prej 320 të lënduarish për periudhën 13–21 tetor, përfshirë protestues, punonjës policie dhe kalimtarë, dëshmon se pasojat nuk janë kufizuar te një grup i vetëm. Njoftimet për pezullime të punonjësve të policisë, monitorimi nga Avokati i Popullit dhe kallëzimi që kërkon hetimin e më shumë se 180 rasteve të dyshuara tregojnë gjithashtu se ka çështje që kërkojnë verifikim të mëtejshëm.

Asnjëra prej këtyre të dhënave nuk duhet të interpretohet përtej asaj që vërteton. Arrestimet nuk provojnë fajësinë, ankesat nuk janë vendime gjyqësore dhe pezullimet nuk janë përfundime penale. Por asnjëra nuk duhet të shpërfillet.

Përgjegjësia e qeverisjes është të sigurojë që të gjitha rastet të shqyrtohen në mënyrë të paanshme, që përdorimi i forcës të jetë i ligjshëm dhe proporcional dhe që shkeljet e provuara të kenë pasoja.

Në të njëjtën kohë, dhuna e ushtruar nga protestuesit duhet të dënohet dhe të hetohet. Sulmet ndaj punonjësve të policisë, dëmtimi i pronës dhe veprimet që rrezikojnë jetën e njerëzve nuk mund të justifikohen me pakënaqësinë politike.

Por përgjegjësitë nuk janë identike. Autoritetet që zbatojnë ligjin kanë kompetenca dhe mjete të posaçme, prandaj mënyra se si e ushtrojnë forcën duhet të jetë objekt kontrolli të veçantë.

Dhe këtu qëndron thelbi i problemit: një qeveri nuk matet vetëm me aftësinë për të shpërndarë një turmë ose për të rivendosur kontrollin në rrugë. Ajo matet edhe me mënyrën se si i trajton qytetarët që kundërshtojnë politikat e saj, me gatishmërinë për të hetuar pretendimet për abuzim dhe me aftësinë për të parandaluar që konflikti politik të shndërrohet në traumë njerëzore.

Gazi lotsjellës mund të largohet nga rrugët. Plagët mund të marrin trajtim. Protestat mund të përfundojnë. Por frika, kujtimet e dhunës dhe humbja e besimit mund të zgjasin shumë më tepër.

Këto pasoja nuk mund të maten vetëm me numrin e personave të shtruar në spital. Ato kërkojnë vëmendje ndaj shëndetit mendor, ndaj familjeve të prekura dhe ndaj qytetarëve që mund të fillojnë ta shohin pjesëmarrjen publike si rrezik për sigurinë e tyre.

Një qeverisje demokratike nuk provohet nga mungesa e protestave, por nga mënyra se si përballet me to. Ajo duhet të jetë në gjendje të ruajë rendin pa e shndërruar forcën në përgjigje automatike, të mbrojë qytetarët pa i trajtuar si kundërshtarë dhe të pranojë llogaridhënien pa e parë çdo kritikë si sulm politik.

Në fund, pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm se si u shpërnda turma, por çfarë mbeti pas saj: sa njerëz u lënduan, sa prej tyre do të përballen me pasoja afatgjata, sa ankesa do të hetohen dhe sa besim do të mund të rikthehet.

Sepse çmimi i dhunës nuk matet vetëm me plagët që shihen, por edhe me traumat që mbeten, frikën që përhapet dhe besimin që humbet.

Dhe një qeveri që dëshiron të qeverisë me përgjegjësi duhet ta kuptojë se rendi i qëndrueshëm nuk ndërtohet vetëm përmes forcës, por përmes ligjshmërisë, drejtësisë, transparencës dhe respektit për qytetarin.

Fusnotat,

1. RTSH, Bilanci i të lënduarve gjatë protestave, 21 tetor 2026.
2. KOHA.net, Drejtori i Policisë: 167 të arrestuar dhe 7 policë të pezulluar, 17 tetor 2026.
3. KOHA.net, Rama për të riun e plagosur në sy: U kujdesa personalisht për kurimin e tij në Itali.
4. KOHA.net, Familja e Vishkullit demanton Ramën: Në Itali e çuan familjarët dhe miqtë.
5. KOHA.net, Dita e trembëdhjetë e protestave në Tiranë.
6. Avokati i Popullit i Shqipërisë, Gjetjet paraprake nga monitorimi i protestës së 20 tetorit 2026.
7. Citizens.al, Raportimi mbi kallëzimin në SPAK për pretendimet për shkelje gjatë protestave, 24 tetor 2026.

Vendi i Lekës, 25.10.2026