[ Libra NëLinjë ]
Vladimir Putin në Moskë të shtunën. Foto nga arkivi nga Alexander Nemenov
Nga Katrin Bennhold, The New York Times, Bota, 13 maj 2026
Përktheu Arben Çokaj
Mirëmëngjes, botë. Gjatë muajve të fundit, bota i ka kushtuar shumë më tepër vëmendje luftës në Iran sesa luftës në Ukrainë.
Por të dy konfliktet kanë diçka të përbashkët. Të dyja përfshijnë superfuqi ushtarake të armatosura me armë bërthamore që janë gjetur të penguara papritur nga vende shumë më të vogla. Ky është një realitet i ri i luftës. Sot po shkruaj pse Vladimir Putin po ndihet nën presion të ri, pse Volodymyr Zelensky po ndihet i inkurajuar – dhe pse fuqitë e mëdha me dëshirën për të nisur një luftë të zgjedhur mund të duan të mendojnë dy herë.
Në ditët para paradës vjetore të Ditës së Fitores të fundjavës së kaluar, që përkujton triumfin sovjetik mbi Gjermaninë naziste, autoritetet ruse ishin në panik. Kishte spekulime se Ukraina mund të synonte Sheshin e Kuq me dronë. Parada u ul. Siguria u rrit.
Pak para ngjarjes, Presidenti Volodymyr Zelensky i Ukrainës lëshoi një deklaratë ironike duke “lejuar” paradën të zhvillohej dhe duke u zotuar të mos sulmonte. Kremlini u përgjigj shkurt se nuk kishte nevojë për lejen e askujt.
Ky shkëmbim deklaratash shfaqi një realitet të ri në luftën e Rusisë kundër Ukrainës.
Presidenti Vladimir Putin është nën presion në një mënyrë që nuk e ka pasur më parë, raportojnë kolegët e mi. Ky presion po vjen në të njëjtën kohë që Ukraina, e mësuar prej kohësh të kërkojë ndihmën e botës, papritmas ka vende të tjera që kërkojnë ndihmë prej saj.
E gjithë kjo krijon një ndjesi se dinamika në luftë ka ndryshuar. Nëse kjo mund të zgjasë është një çështje tjetër.
Një Rusi e lodhur nga lufta
Në vend, rusët janë të lodhur nga një luftë që ka zgjatur tashmë më shumë sesa Lufta e Dytë Botërore për ta – dhe një luftë, që ndihet shumë ndryshe nga fitorja heroike, që i solli Bashkimit Sovjetik statusin si një fuqi globale.
Siguri e rreptë në Moskë në javët para paradës së Ditës së Fitores. Nanna Heitmann për The New York Times
Përparimi i ushtrisë ruse është ngadalësuar në një shkallë të ulët. Në disa pjesë të Ukrainës, ajo ka humbur territor. Dhe fitimet e kufizuara që Rusia ka arritur kanë ardhur me një kosto të lartë. Rreth 352,000 ushtarë rusë kanë vdekur në luftë deri në fund të vitit të kaluar. Kjo është më shumë se gjashtë herë numri i trupave amerikane të vrarë gjatë Luftës së Vietnamit.
Për t’i shtuar vuajtje plagës, Ukraina ka qenë duke goditur thellë brenda territorit rus me raketa lundrimi (cruise missiles) dhe dronë.
“Ka një ndryshim të qartë të humorit në Rusi,” më tha Paul Sonne, shefi i zyrës sonë në Moskë. “Njerëzit nuk janë të lumtur.”
Me fjalë të tjera, Putini tani duhet të shqetësohet jo vetëm për vijën e frontit në Ukrainë, por edhe për frontin e brendshëm.
Një Zelensky i ngopur
Nëse Putini po ndjen presionin, homologu i tij ukrainas po ndihet disi i inkurajuar.
Zelensky, shkruajnë kolegët e mi, duket i ngopur me vallëzimin delikat që ka bërë me administratën Trump gjatë një viti e gjysmë të fundit. Sapo ka nënshkruar marrëveshje për mbrojtjen ajrore me vendet e Gjirit, të cilat e shohin Ukrainën si më pak një rast bamirësie dhe më shumë si një partner strategjik të vlefshëm, Zelensky papritmas po thotë publikisht gjëra që do të kishin qenë të paimagjinueshme më parë: SHBA-të “nuk kanë kohë për Ukrainën”; pezullimi i sanksioneve ndaj naftës ruse nga SHBA-të i dha Kremlinit “një ndjenjë pandëshkueshmërie”.
Një arsye për rritjen e hapur të Ukrainës? Ajo ka nevojë për SHBA-në më pak sesa kishte më parë. Tani ka industrinë e vet të mbrojtjes. Ka ekspertizë për të ndarë në lidhje me luftën me dronë, që është kërkuar rishtazi. Nëse gara midis Kievit dhe Moskës është kryesisht për zhvillimin e dronëve më të mirë dhe mbrojtjeve më të mira nga dronët, Ukraina ka fituar epërsi në muajt e fundit. (Në mars, Ukraina dërgoi madje dronë dhe ekspertë interceptues në Jordani, për të mbrojtur bazat ushtarake amerikane me kërkesë të SHBA-së)
Ushtarë ukrainas, që stërviten në zonën e përjashtimit të Çernobilit muajin e kaluar. Brendan Hoffman për The New York Times
“Jemi shumë larg nga ai takim në Zyrën Ovale ku ai akuzohet se nuk është mjaftueshëm mirënjohës dhe qortohet që nuk vesh kostum,” më tha kolegia ime Kim Barker, e cila raporton për Ukrainën. Sot, Zelensky po vepron nga një pozicion force.
Sidoqoftë, për momentin.
Faktori i dronëve
E gjithë kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se Ukraina do ta pengojë Rusinë të përparojë përsëri. E kemi parë Rusinë më parë të ngecë dhe ta rifitojë vrullin.
Vlerësimet e miratimit të Putinit kanë rënë, por ato mbeten dukshëm më të larta se sa ishin në vitet para se ai të niste pushtimin. Moti më i ngrohtë tashmë po i ndihmon trupat ruse në Ukrainë, dhe muajt e verës mund të përshpejtojnë përparimin e tyre; e kanë bërë në vitet e kaluara.
Dhe Presidenti Trump, nëse shpërqendrohet më pak nga ngërçi i tij në Iran, mund të përdorë ndikimin e konsiderueshëm që i ka mbetur për ta detyruar Kievin të hyjë në një marrëveshje miqësore me Rusinë, tha Paul. “Taktika e re nga Moska është se ata nuk duan t’i arrijnë qëllimet e tyre ushtarakisht, por duan t’i arrijnë ato përmes negociatave me ndihmën e SHBA-së“, tha ai. “Putini ka folur me të vërtetë mirë se si fitorja ruse është e pashmangshme dhe Trump e ka besuar atë.”
Në fund të fundit, ajo që ky ndryshim momenti mund të nënvizojë më shumë është se diçka e ngjashme po zhvillohet si në Ukrainë ashtu edhe në Iran.
Gjatë dy muajve të fundit, Irani e ka penguar SHBA-në me një kombinim të gjeografisë – Ngushticës së Hormuzit – dhe dronëve. Edhe në Ukrainë, dronët i kanë lejuar asaj t’i rezistojë Rusisë, fqinjit të saj shumë më të madh dhe më të fuqishëm në mënyrë konvencionale, për katër vjet dhe në vazhdim.
Për superfuqitë në mbarë botën, pushtimi i një vendi më të vogël është bërë më i rrezikshëm se kurrë.
