[ Libra NëLinjë ]
Besnik Fishta
Pjesëmarrja e filatelistëve shqiptarë në ekspozitat ndërkombëtare po shënon rezultate gjithnjë e më të rëndësishme, duke rritur dukshmërinë dhe vlerësimin e studimeve filatelike shqiptare në arenën ndërkombëtare. Një dëshmi e këtij përparimi është suksesi i studiuesit dhe autorit Hysen Dizdari në ekspozitën ndërkombëtare të literaturës filatelike ITALIA 2026, e zhvilluar në Romë më 15–18 tetor 2026. Dy prej botimeve të tij u vlerësuan nga juria ndërkombëtare me medalje të rëndësishme: “Arkeologjia në pullat postare të Kosovës 2000–2025“ mori medaljen Silver (Argjend), ndërsa “Skënderbeu në pullat postare shqiptare“ u nderua me medaljen Vermeil. Këto rezultate përbëjnë një vlerësim të punës kërkimore, dokumentimit dhe paraqitjes së materialit filatelik, si dhe të rëndësisë historike e kulturore të temave të trajtuara.
ITALIA 2026, e organizuar nga Federata Italiane e Shoqërive Filatelike, ishte një veprimtari ndërkombëtare kushtuar literaturës filatelike, që bashkoi botime dhe studime nga fusha të ndryshme të këtij specialiteti. Në këtë mjedis konkurrues, vlerësimi i botimeve mbështetet jo vetëm te rëndësia e temës, por edhe te origjinaliteti i kërkimit, saktësia e dokumentimit, cilësia shkencore dhe paraqitja editoriale. Për këtë arsye, medaljet e fituara nga Hysen Dizdari marrin një domethënie të veçantë: ato dëshmojnë se studimet mbi trashëgiminë arkeologjike të Kosovës dhe historinë filatelike shqiptare mund të përfaqësohen me dinjitet në një veprimtari ndërkombëtare të specializuar.
Të dyja veprat ndërthurin filatelinë me historinë, kulturën dhe identitetin kombëtar shqiptar, duke e trajtuar pullën postare jo thjesht si objekt koleksionimi, por edhe si dokument historik dhe mjet për ruajtjen e kujtesës kulturore. Në këtë këndvështrim, suksesi i autorit përfaqëson jo vetëm një arritje personale, por edhe një kontribut për afirmimin e literaturës filatelike shqiptare dhe për promovimin e trashëgimisë sonë kombëtare përtej kufijve.
Libri “Arkeologjia në pullat postare të Kosovës 2000-2025” përbën një studim të veçantë mbi mënyrën se si trashëgimia arkeologjike e Kosovës është pasqyruar në emisionet postare gjatë çerek shekullit të fundit. Në këtë botim paraqiten monumente, artefakte dhe qendra të rëndësishme arkeologjike, të cilat dëshmojnë vazhdimësinë historike dhe pasurinë kulturore të Kosovës. Autori jo vetëm katalogon emisionet filatelike, por shpjegon edhe kontekstin historik e shkencor të secilit objekt të paraqitur në pulla. Kjo e bën librin të vlefshëm jo vetëm për filatelistët, por edhe për studiuesit e historisë, arkeologjisë dhe trashëgimisë kulturore.
Ndërsa vepra e dytë, “Skënderbeu në pullat postare shqiptare”, i kushtohet figurës më përfaqësuese të historisë kombëtare shqiptare. Heroi Kombëtar, Gjergj Kastrioti Skënderbeu, ka qenë ndër temat më të trajtuara në emisionet postare shqiptare përgjatë dekadave. Autori ka mbledhur dhe analizuar në mënyrë sistematike pullat, blloqet, zarfet dhe materialet e tjera filatelike kushtuar Skënderbeut, duke krijuar një pasqyrë të plotë të evolucionit të paraqitjes së tij në filateli.
Libri evidenton se si institucionet postare shqiptare kanë përdorur figurën e Skënderbeut për të promovuar identitetin kombëtar, historinë dhe kulturën shqiptare në arenën ndërkombëtare. Vlerësimi me medaljen Vermeil i këtij botimi ka rëndësi të veçantë, pasi kjo kategori përfaqëson një nivel të lartë cilësie në ekspozitat ndërkombëtare të literaturës filatelike. Ai dëshmon se studimet mbi tematikat shqiptare mund të konkurrojnë denjësisht në nivel botëror kur ato mbështeten në kërkim serioz, dokumentim të plotë dhe paraqitje profesionale.
Suksesi i Hysen Dizdarit në ITALIA 2026 përfaqëson një arritje personale, por njëkohësisht edhe një sukses për filatelinë shqiptare në tërësi. Këto vlerësime tregojnë se literatura filatelike shqiptare po fiton vendin e merituar në skenën ndërkombëtare dhe se temat që lidhen me historinë, kulturën dhe trashëgiminë kombëtare vazhdojnë të zgjojnë interes edhe përtej kufijve shqiptarë. Puna kërkimore e autorit dëshmon se filatelia nuk është thjesht një hobi koleksionistësh, por edhe një mjet i rëndësishëm për ruajtjen dhe promovimin e kujtesës historike.
Nëpërmjet këtyre dy botimeve, trashëgimia arkeologjike e Kosovës dhe figura e pavdekshme e Skënderbeut marrin një dimension të ri promovimi, duke arritur te publiku përmes gjuhës universale të pullës postare. Për këtë arsye, medaljet e fituara në Romë janë një vlerësim i merituar për autorin dhe një motivim për zhvillimin e mëtejshëm të studimeve filatelike shqiptare.
