Pse, as Kadare, as Agolli, nuk e morën kurrë NOBËLIN?! (pjesa 9)

Ismail Kadare – Donika Agolli – Dritëro Agolli

Lexoni për herë të parë!

Ismet M. Hasani, Suedi

Rivalitet i fshehur, apo miqësi e rreme midis Kadares dhe Agollit?!
Kush i ndau? Për dekada nuk flisnin, por “luftonin” njëri me tjetrin?! Pse Kadare nuk shkoi në varrimin e Agollit? Çka i shkroi Kadare në kurorën…?”
*
A kishte Kadare marrëdhënie të dyshimta me rezhimin komunist – Sigurimin dhe a e përdorte letërsinë për qëllime propagandistike?!
A ftohej dhe a merrte pjesë Agolli në mbledhjet e Komitetit Qendror të Partisë?!
A i shkroi Agolli letër anonime (me inicialet D. A.) Akademisë suedeze – kundër Kadares?!
Çfarë fshihej në Dosjen konfidenciale (të mbyllur me dyell) me vulë të kuqe të Akademisë suedeze?! Pse duhej të hapej Dosja në vitin 2050?!

Kush ishte Ingrid Malmstrong dhe çka i tha Kadares në kafénënë pranë Sorbonës (Paris)?! Pse, pas atyre fjalëve Kadare i zbehur doli nga kaféneja pa paguar?!
Sa vite (dekada) ishin të ndarë Kadare – Agolli dhe kush e dhá këtë idé?!
Kush ishte Petrit Dume, që përgadiste “informator” me të pavërteta dhe ia dërgonte Akademisë në Stokholm?!
Kush shkroi se “…nëse dërgohën për Nobël, Kadare dhe Agolli, do ta shkatërrojnë njëri-tjetrin?!

Kush ishte Linda Hoxha – ish-sekreterare në Ministrinë se Dumës dhe çfarë ”urdhëri” mori nga Dume që kundër Kadares t’i dërgojë ”letrat” në Stokholm?!
Kush ishte Fatos Kongolli, të cilit iu ndalua botimi i romanit për të cilin Agolli ishte i entuziazmuar dhe donte t’ia botonte në Revistën ”Drita”?!
Pse librat e Kadares botoheshin pa kaluar përmes ”Cenzurës”?!
Çka shkroi në “Zëri i Popullit” gazetar i ri dhe çka tha pas 30 viteve?!
Pse Kadare iku në Francë në vitin 1989, e Agolli mbeti në Shiqpëri!?

A kërkoi Kadare “azil politik” në Francë dhe sa veta ishin në Rregjistër?!
Si reagonte Kadare kur dëgjonte (përmes TV) se Nobeli nuk i është ndarë atij?!
Si reagonte Agolli kur dëgjonte (përmes Radios) se Nobelin nuk e mori as Kadare?!
Çka i tha Kadare (përmes tel.) mikut francez, kur ”Nobelin” e mori Myler?!
Çfarë i shkroi Kadare – Agollit në kurorën pas vdekjës (së Agollit)?!
Çka i tha Kadare zonjës së tij, pasi i humbi shpresat për Nobelin?
Çka i tha Kadares znj Ingrid Mallmstrong lidhur me Nobelin?
Çka u gjet në shtëpinë e Petrit Dumës, pas vdekjës se tij?
A mori pjesë dikush në varrimin e Dumës?!
Çka i tha gazetari ”Jugosllav” Agollit të ”Liqeni artificial”?!
Çfarë foli Kadare në Okllahoma (SHBA) për Agollin (më 2023)?!
A fluturoi deri në SHBA-ë Donika për ta dëgjuar Kadaren (2023)?!
*
… Në një mbrëmje të ftohët dhjetori të vitit 1988 në një zyre të vogël të Akademisë Suedeze në Stokholm, NJË DOSJE me vulë të kuqe u mbyll përgjithmonë dhe u vendos në një arkivë speciale me etiketë:
Konfidenciale – TË HAPET NË VITIN 2050!

Me ramjen e Komunizmit në Shqipëri, të dy shkrimtarët (Agolli e Kadare) ishin të lirë të shkëmbenin akuza midis tyre; përmes letrave, intervistave, mediave etj.

Agolli e akuzoj Kadaren se kishte bashkëpunua me Sigurimin, se kishte denoncuar njerëz, se vetes se tij i kishte ngritur famë…
Kadare e akuzonte Agollin se kishte qenë shkrimtar oborri, se e kishte lavdëruar Diktatorin, se kishte besnikëri qeni…!
Dhe anjëri nuk kishin prova të plota për akuzat e ndërsjellta.

Kjo nuk i ndaloi, sepse e vërteta NUK kishte rëndësi.
Rëndësi kishte: shkatërroje tjetrin, para se ai të të shkatërrojë ty.
Dhe këta shkrimtarë të mëdhenj, që kishin mund të qenur krenaria Kombëtar, u kthyen në dy armiq të egër. Tashmë Kadare ishte kthyer në Shqipëri, por Ata nuk flisnin me dekada, as nuk takoheshin…!?
*
Në vitin 2003 Kadare mori ”Çmimin Ndërkombëtar BOKER”– Agolli nuk shfaqi asnjë fjalë urimesh…!
Kur në vitin 2007 Agolli u dekorua me Dekoratën më të lartë të Shqipërisë, Kadare, në mënyrë demontrative e injoroi ceremoninë në sallë (në Tiranë).

”Lufta” e tyre ishte e heshtur, por e pamëshirshme!
”Lufta” e tyre nuk ishte me plumba, por ishte me fjalë.
Më tragjikja ishte se Nobeli NUK iu nda asnjërit!
”Dikush” në Stokholm, duke lexuar letrat anonime dhe raportet kompromituese vendosi që letërsia shqiptare ishte shumë e njollosur nga politika, shumë e zhytyr në akuza të ndërsjella që nuk do kishin merituar Nobelin.
*
Kush ia nisi i pari?
Kush i shkroi gjith’ këto akuza?
Kush shkroi letren e parë gazetarit te duhur
Kush i shkroi gjitha këto letra anonime?
Kush ishte ai i cili pengonte që tjetri mos ta merrte Nobelin?
A ishin ata vetë te vëbuar nga xhelozia dhe vorbulla?
A ishin ato ”kukulla” të një ”Force të Madhe”, e luftonin për interesat e tyre?
Nëse ishin ”kukulla” a ju shkojke mendja se janë të manipuluar?
*
Në dimërin e vitit 1988, pak javë para se Agolli të shtrohej – herën e fundit në Spital i erdhi një vizitë e papritur: një njeri nja 30 vjeçar, i veshur me pallto të zezë, me syze të mbullura edhe pse ishte natë. U prezentua se është ”gazetar nga Jugosllavia” dhe se ka udhëtuar larg për të takuar Agollin dhe e luti për një intrevistë dhe se, pas kësaj, do ta bënte një artikull për një gazetë nga Beogradi.

Agolli, i lodhur dhe i sëmur, njëherë refuzoi, por me insistimin e atij ”gazetari” se ka bërë rrugë të gjatë deri këtu dhe duke e lutur Agollin që mos ta refuzoi, Agolli pranoi.

Intervista zgjati një orë dhe në bazë të atyre që i kanë dëgjuar, ajo nuk ishte një intervistë e zakonshme, zhvillohej me një zë të lartë, kishte pyetje të ashpëra, kishte akuza, mohime… dhe kur ai burri u largua, Agolli mbeti në errësirë, me orë të tëra, pa folur, pa lëvizur.

( V i j o n )