[ Libra NëLinjë ]
Besnik Fishta
Në fundin e muajit maj 2026, qyteti i Bostonit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës do të shndërrohet në qendrën botërore të filatelisë. Nga data 23 deri më 30 maj 2026, në ambientet e Boston Convention & Exhibition Center, do të zhvillohet “Boston 2026 World Expo”, një nga ngjarjet më të rëndësishme filatelike ndërkombëtare të viteve të fundit, e organizuar nën patronazhin e Federatës Ndërkombëtare të Filatelisë (FIP). Kjo ekspozitë merr një domethënie të veçantë edhe për shkak të përkimit të saj me kremtimet e 250-vjetorit të pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës, duke e shndërruar atë jo vetëm në një veprimtari filatelike, por edhe në një ngjarje me jehonë kulturore e historike ndërkombëtare.
Në botën e koleksionizmit postar, ekspozita të këtij niveli konsiderohen si forume të rëndësishme ku kombet prezantojnë jo vetëm zhvillimin e kulturës filatelike, por edhe pjesë të identitetit të tyre historik, artistik dhe dokumentar. Përmes pullave postare, zarfeve historike, vulave postare, dokumenteve të rralla dhe literaturës studimore, ndërtohet një rrëfim i gjerë mbi kujtesën e popujve dhe mënyrën se si historia është reflektuar në komunikimin postar ndër shekuj.
“Boston 2026” pritet të mbledhë pjesëmarrës nga dhjetëra vende të botës, me një prani të gjerë të federatave kombëtare filatelike, koleksionistëve të njohur, studiuesve, jurive ndërkombëtare dhe institucioneve të specializuara. Ekspozita do të përfshijë mijëra faqe ekspozimi (frame) konkurruese, të ndara në kategori të ndryshme si: filatelia tradicionale, historia postare, filatelia tematike, aerofilatelia, astrofilatelia, kartolinat postare, fiskalet, filatelia rinore dhe klasa e literaturës filatelike. Paralelisht me konkurrimin ndërkombëtar do të organizohen seminare, takime profesionale, ankande filatelike, promovime botimesh dhe ekspozime të materialeve me vlera të jashtëzakonshme historike, kulturore dhe financiare.
Për publikun e gjerë, që jo domosdoshmërisht është i lidhur me filatelinë, mund të thuhet se një ekspozitë e tillë përfaqëson për këtë fushë atë që një kampionat botëror përfaqëson për sportin, një skenë ku përballen përvoja, kërkimi shkencor, pasioni koleksionues dhe trashëgimia kulturore e vendeve pjesëmarrëse. Në shumë raste, ekspozita të tilla kanë bërë të njohura dokumente postare unike, objekte të rralla dhe studime që ndihmojnë në interpretimin më të thellë të historisë.
Në këtë skenë ndërkombëtare me përmasa të mëdha, Shqipëria do të përfaqësohet në klasën e literaturës filatelike me dy botime të studiuesit dhe autorit Hysen Dizdari: “Shenjtorja Nënë Tereza në pullat shqiptare” dhe “Gjergj Kastrioti Skënderbeu në pullat shqiptare”, duke shënuar kështu praninë shqiptare në një prej ekspozitave më prestigjioze të filatelisë botërore. Edhe pse pjesëmarrja shqiptare mbetet numerikisht modeste, ajo paraqitet me një përmbajtje domethënëse simbolike dhe kulturore, përmes dy figurave që përfaqësojnë dimensione të ndryshme të identitetit shqiptar: humanizmin universal të Nënë Terezës dhe qëndresën historike të Heroit Kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu.
Të dy botimet paraqesin një trajtim të specializuar mbi mënyrën se si këto figura janë pasqyruar në emisionet filatelike shqiptare ndër vite, duke ndërthurur analizën historike me dokumentimin filatelik. Në klasën e literaturës filatelike, ku vlerësohen serioziteti kërkimor, origjinaliteti, cilësia dokumentare dhe kontributi studimor, vepra të tilla marrin një rëndësi të veçantë, pasi nuk kufizohen vetëm në paraqitjen e pullave postare, por i interpretojnë ato si dëshmi kulturore dhe historike të një kombi.
Pjesëmarrja e Hysen Dizdarit në Boston 2026 nuk përbën një rast të izoluar në veprimtarinë e tij studimore dhe ekspozuese. Ai ka qenë pjesëmarrës në një numër ekspozitash ndërkombëtare filatelike në vende si Italia, Gjermania, Zvicra, Kina e të tjera, ku botimet dhe studimet e tij kanë marrë vlerësime të larta ndërkombëtare. Veprimtaria e tij si autor shtrihet edhe në fusha të tjera të filatelisë tematike, me botime të kushtuara arkeologjisë shqiptare, florës dhe faunës detare, duke dëshmuar një përkushtim të vazhdueshëm në studimin dhe promovimin e trashëgimisë kulturore përmes filatelisë. Në këtë kuptim, prania shqiptare në Boston 2026 nuk duhet parë vetëm si një pjesëmarrje individuale, por si përfaqësim i një tradite të kërkimit filatelik shqiptar, që edhe pse me mundësi më të kufizuara krahasuar me vendet me traditë të gjatë europiane, vijon të afirmohet në skenën ndërkombëtare përmes punës studimore serioze dhe botimeve cilësore.
Ekspozita Botërore e Bostonit mbetet, mbi të gjitha, një hapësirë ku kombet komunikojnë përmes kujtesës së dokumentuar. Në një kohë kur teknologjia ka ndryshuar rrënjësisht mënyrat e komunikimit, filatelia vazhdon të ruajë vlerën e saj si dëshmi historike, artistike dhe kulturore. Në këtë mozaik ndërkombëtar, edhe një pjesëmarrje numerikisht e vogël mund të marrë peshë domethënëse kur ajo mbështetet mbi seriozitetin studimor, përvojën dhe përfaqësimin dinjitoz të identitetit kombëtar. Për Shqipërinë, Boston 2026 përbën jo vetëm një prani në kalendarin botëror të filatelisë, por edhe një mundësi për të dëshmuar se kultura filatelike shqiptare vijon të jetë pjesë aktive e dialogut ndërkombëtar të kujtesës dhe trashëgimisë.
