[ Libra NëLinjë ]
Përktheu: Ferdinand LAHOLLI
ZOG MBI GURË
Azem Shkrelit
Ti ishe zogu që pushoi degë më degë
ishe edhe gur që peshonte bukur në vendin e vet
flutur që thithte nektarin lule më lule
ishe Rugovë, si pishat i gjatë, por ishe edhe Llap
gjithsesi më shumë ishe Kosovë
diell që nxeh ishe ti dhe rreze shpërndave gjithandej
ishe drita e hënës e cila natës i jepte shkëlqim
gjer në mëngjesin e ri
ne po përjetojmë vetminë, zogjtë e gurët na mungojnë
gurët për kulla e zogjtë mbi to për ti kënduar lirisë
ti ishe lumi që ecte pa ndal, si poezia që rrjedh valë
valë miqtë e tu janë mallëngjyer e nuk recitojnë më poezi
se ti vet ishe poezia që frymon në ardhmërinë tonë
në bufenë e qytetit kafja porositet edhe për ty
për të mos e ndjerë mungesën tënde
ata që të shoqëruan gjer tek varri yt
ishin vet në udhën e vdekjes
tani atje në përjetësi të shoqërojnë
ne po ju presim për në mitingje letrare
karvani i shkrimtarëve po gjallërin
kthehu Poet përsëri kthehu sepse
ti ishe karvan i dhembjeve
e dhembja të përcëlloi gjer në varr
kurse bardhësia e mbuloi jetën tonë
ti ishe liria, dielli, guri dhe dashuria e Kosovës
kthehu Poet edhe një herë se jemi të mallëngjyer
urtitë për t’i dëgjuar që na i predikoje çdo ditë
kemi mall për ty o Poeti Ynë,
rugovas i Shkrelit me shpirt guri
me flatër zogu e asht burri, kthehu në shtëpinë tënde
tani kësaj vere edhe mërgimtarët do të vijnë
ata kthehen në Atdhe dhe do të kërkojnë Ty
te Gurra në sheshe e bulevarde a tek Burimi yt
duan ta gjejnë atë pikëllim që të rrëmbeu…
ata janë zogj në fluturim dhe si gurët në flakërim
Ooo… Poeti YNË i etnisë me Zogj dhe Gurë
mbahu he burrë?!…
St. Gallen, verë 2014.
VOGEL AUF STEIN
Für Azem Shkreli
Du warst der Vogel, der von Zweig zu Zweig zur Ruhe fand,
du warst auch der Stein, schön und schwer, der still an seinem Ort verweilte,
ein Falter, der von Blüte zu Blüte zog und leise den Nektar trank.
Du warst Rugova, hoch wie die Kiefern, und auch Llap,
doch vor allem warst du Kosova.
Du warst eine Sonne, die wärmte und ihr Licht feierlich verteilte.
Du warst das Mondlicht der Nacht,
das ihr bis zum neuen Morgen einen sanften Glanz verlieh.
Nun erleben wir die Einsamkeit; uns fehlen die Vögel und die Steine,
die Steine für die Türme und die Vögel darauf, die von Freiheit singen.
Du warst der Fluss, der unaufhaltsam floss,
wie ein Gedicht, das Welle um Welle weitergeht.
Deine Freunde sind gerührt, sie tragen keine Verse mehr vor,
denn du selbst warst die Poesie,
die in unserer Zukunft weiteratmet.
Im Café der Stadt wird der Kaffee auch für dich bestellt,
damit wir deine Abwesenheit nicht ganz so deutlich spüren.
Diejenigen, die dich bis zu deinem Grab begleiteten,
waren selbst schon auf dem Weg des Abschieds.
Nun gehen sie mit dir durch die Ewigkeit.
Wir warten auf euch bei den literarischen Treffen,
auf den Zug der Schriftsteller, der neues Leben bringen soll.
Kehre zurück, Poet, kehre zurück,
denn du warst die Karawane der Schmerzen,
und der Schmerz verbrannte dich bis ins Grab,
während seine weiße Asche unser Leben bedeckte.
Du warst die Freiheit, die Sonne, der Stein und die Liebe Kosovas.
Kehre zurück, Poet, nur noch einmal,
denn wir sind voller Sehnsucht
nach der Weisheit, die du uns Tag für Tag schenktest.
Wir vermissen dich, unser Poet, Rugovas Sohn aus Shkreli,
mit einer Seele aus Stein, mit Flügeln eines Vogels
und dem Rückgrat eines Mannes, komm heim.
Diesen Sommer werden auch die Heimkehrer kommen,
sie kehren ins Vaterland zurück und werden nach dir suchen
an der Quelle, auf Plätzen und Boulevards,
an deinem Ursprung.
Sie wollen den Schmerz finden, der dich fortgerissen hat …
Sie sind Vögel im Flug und Steine im Feuer.
O Poet unseres Volkes, mit Vögeln und mit Steinen,
halte stand, o Mann.
St. Gallen, Sommer 2014.
TKURRJA E ATDHEUT
Ali Podrimja he burrë…
Sa herë vij në Prishtinë
më mungon Portreti Yt
ecjet tuaja të shthurura
dhe “Buzëqeshja yte në Kafaz”
Më mungon Kosova e Vogël
dhe gjaku Yt që nuk falet
Më mungon dashuria
që mbretëroi mbi këto male
dhe gjaku Yt që nuk falet
Tkurrja e Atdheut nis në Prishtinë
ma nxinë edhe mua të bardhën ditë
ne po zvoglohemi përditë e ngapak
O Ali Podrmja
Po ku je i Madhi Poet?
Atdheu po t’kurret
Çakorri u tret…
SCHRUMPFEN DES VATERLANDES
Ali Podrimja, Mann von Feuer…
So oft ich nach Prishtina komme,
fehlt mir dein Gesicht,
dein taumelnder Gang
und dein „Lächeln im Käfig“.
Mir fehlt das kleine Kosova,
und dein Blut, das keine Schuld verzeiht.
Mir fehlt die Liebe,
die einst über diesen Bergen herrschte,
und dein Blut, das keine Schuld verzeiht.
Das Schrumpfen des Vaterlandes beginnt in Prishtina,
es verdunkelt selbst meinen hellen Tag.
Wir werden kleiner,
Tag für Tag ein wenig mehr,
o Ali Podrimja.
Wo bist du, großer Dichter?
Das Vaterland schrumpft,
der Çakorr Pass ist verflossen…
MALL PËR PRISHTINËN
Në vjeshtën e vonë gjethet përherë nga drunjtë bien
ashtu siç bie pikëllimi i mërgimtarit për ty
as bulevardi nuk do të ketë shkëlqim të nemitur
edhe pse vazhdimisht aty mbetët dikush duke të të pritur
hëna vjeshtake bie në fytyrë e ndalet mbi vetull
qepallat si kapak dritareje mbyllin syrin petull
Eh… kur të kthehesh në vjeshtë
e gjen mërgimtarin e dremitur
udhëve të lashta puthjen duke ta pritur
kalldrëmet janë mbuluar nga gjethet e bruzta
malli dhe jeta e tij janë përplot zbrazëtirë
për puthje të ëndërrta që dikur i përjetonte
veç në Prishtinë…
St. Galllen, 16 korrik 2016.
SEHNSUCHT NACH PRISHTINA
Im späten Herbst fallen die Blätter von den Bäumen,
wie des Auswanderers Kummer leise um dich fällt.
Auch der Boulevard trägt keinen matten Schimmer mehr,
obwohl dort immer einer bleibt und auf dich wartet.
Der Herbstmond sinkt ins Antlitz und ruht auf der Braue,
die Lider schließen sich wie Fensterläden vor dem runden Auge.
Ach … kehrst du im Herbst zurück,
findest du den Auswanderer schlummernd,
auf alten Wegen deinen Kuss erwartend.
Das Pflaster ist bedeckt von türkisfarbenem Laub,
sein Leben und seine Sehnsucht sind von Leere durchzogen,
nach traumverlorenen Küssen, die er einst erlebte
nur in Prishtina…
St. Gallen, 16. Juli 2016.
EJA NË PRISHTINË
Ti më the eja në Prishtinë
Se vajin tënd në këngë do ta kthej
E mallin si lotin bashkë do ta përpijmë
Eja, se shtëpi e Zot në Prishtinë i ke
Shelgut vajtonjës degët i ranë mbi tokë
Është malli për ty që nuk ngryset dot
Eja në Prishtinë lum mërgimtari
Se rrudhat e mërzisë ta kanë vyshkur ballin
Eja në Prishtinë në këtë dimër me borë
Sall një kafe ta pimë e pastaj shko
Eja të lutem pash ditët e mërgimit
Të kalojmë natën gjer në zbardhje të agimit
Eja të lutem sall për dashuri
Malli për Prishtinën ka rënë mbi ty
Kthehu të lutem hiç mos ngurro
Se vitet e shkërmoqura veç unë t’i rinojë…
15 janar 2015.
KOMM NACH PRISHTINA
Du sagtest mir: Komm nach Prishtina,
dein Weinen will ich in ein Lied verwandeln,
und die Sehnsucht wie Tränen trinken wir gemeinsam aus.
Komm – denn ein Gotteshaus ist dir Prishtina.
Der Trauerweide sind die Zweige zur Erde gesunken,
es ist die Sehnsucht nach dir, die kein Abend stillt.
Komm nach Prishtina, du müder Auswanderer,
die Falten des Kummers haben deine Stirn gezeichnet.
Komm nach Prishtina in diesen schneereichen Winter,
nur einen Kaffee trinken wir – und dann geh.
Komm, ich bitte dich, bei den Tagen der Fremde,
lass uns die Nacht durchwachen bis zum ersten Licht.
Komm, ich bitte dich, allein der Liebe wegen,
die Sehnsucht nach Prishtina ist auf dich gefallen.
Kehre zurück, zögere nicht,
die zerfallenen Jahre kann nur ich dir neu erblühen lassen…
15. Januar 2015.
DËBORË PO BIE…
Dëborë mbi qytetin tim
Dëborë mbi ushtarin trim
Dëborë mbi flokët e mia
Dëborë mbi rrugët e tija
Dëborë mbi ndjenjën e harlisur
Dëborë mbi të djeshmen e braktisur
Dëborë mbi lirinë kaq të vonuar
Dëborë mbi të tashmen e ngatërruar
Dëborë mbi kohën që do vjen
Dëborë mbi dashurin që nuk flen
Dëborë mbi kujtimin e pluhurosur
Dëborë edhe mbi shpresën e pa sosur…
St. Gallen, 22.11.2015.
ES FÄLLT SCHNEE…
Schnee über meiner Stadt,
Schnee über dem tapferen Soldaten,
Schnee auf meinem Haar,
Schnee auf seinen Wegen,
Schnee über dem aufgewühlten Gefühl,
Schnee über dem verlassenen Gestern,
Schnee über der so spät errungenen Freiheit,
Schnee über der verworrenen Gegenwart,
Schnee über der Zeit, die kommen wird,
Schnee über der Liebe, die nicht schläft,
Schnee über der staubverhangenen Erinnerung,
Schnee auch über der unendlichen Hoffnung…
St. Gallen, 22.11.2015.
PREMTIMET
Numëroj fjalët premtuese
dhe betimin mbi dashurinë
e di se yjet kapin flatërimin
e zogut në qiellin e hapur
kurse në terrin e burgët
pres shkëndijën e vetëtimës
…sall ta shoh kthimin tënd të vonë…
28.12.2016
VERSPRECHUNGEN
Ich zähle die Worte voller Verheißung
und den Schwur auf die Liebe.
Ich weiß, dass die Sterne den Flügelschlag
eines Vogels im offenen Himmel auffangen,
während ich in gefangener Finsternis
auf den Funken eines Blitzes warte,
…nur um deine späte Heimkehr zu erblicken…
TIRANA
Tirana ka diell në të gjitha stinët,
edhe kur dimri shtrëngon gurët e rrugës,
edhe kur vera djeg kujtimet në asfalt.
Diell që s’pyet flamuj, as parulla.
Tirana ka diell mbi ballkonet e ngushtë,
mbi zëra që rriten e bien me kohën,
mbi hijet e regjimeve që ikin
dhe lënë pas mure të lodhura.
Ai mbetet dëshmitar i heshtur.
Vetëm dielli e ka parë qytetin të përkulur,
dhe të nesërmen si ngrihet ngadalë,
me plagë në duar të mësojë të flasë,
me gjuhën e shpresës dhe të dyshimit,
Dielli mbi Tiranë nuk i ka gjykuar sunduesit.
Në mëngjes ai ndriçon sheshet e reja,
në mbrëmje ngroh kujtimet e vjetra,
dhe mbi çdo regjim të përkohshëm
hedh të njëjtën dritë që nuk merr anë.
Tirana ka diell në të gjitha stinët,
sepse qyteti mbijeton, jo nga pushteti,
por nga drita që refuzon të shuhet.
E unë rinohem sa herë vij në Tiranë…
Janar 2017
TIRANA
Tirana hat Sonne in allen Jahreszeiten,
auch wenn der Winter die Straßensteine zusammenzieht,
auch wenn der Sommer Erinnerungen auf dem Asphalt verbrennt.
Eine Sonne, die keine Fahnen fragt und keine Parolen.
Tirana hat Sonne über engen Balkonen,
über Stimmen, die mit der Zeit wachsen und vergehen,
über den Schatten der Regime, die verschwinden
und müde Mauern zurücklassen.
Er bleibt ihr stiller Zeuge.
Nur die Sonne hat die Stadt gebeugt gesehen,
und am nächsten Morgen, wie sie langsam aufsteht,
mit Wunden an den Händen sprechen lernt,
in der Sprache der Hoffnung und des Zweifels.
Die Sonne über Tirana hat die Herrscher nie gerichtet.
Am Morgen erhellt sie die neuen Plätze,
am Abend wärmt sie die alten Erinnerungen,
und über jedes vorübergehende Regime
wirft sie dasselbe Licht, das keine Seite wählt.
Tirana hat Sonne in allen Jahreszeiten,
denn die Stadt überlebt nicht durch Macht,
sondern durch ein Licht, das sich nicht löschen lässt.
Und ich werde jünger, jedes Mal, wenn ich nach Tirana komme…
Januar 2017
DITË PAS DITE
Ditë pas dite
majmuni dëshiron
me u kthye në njeri
Por sjelljet tona mbi tokë
e lënë atë varur në degë
ditë pas dite…
TAG UM TAG
Tag um Tag
wünscht der Affe sich,
ein Mensch zu werden.
Doch unser Tun hier unten auf der Erde
lässt ihn weiter an den Ästen hängen,
Tag um Tag …
NË KOPSHTIN ZOOLOGJIK
Sa herë që shkoj në kopshtin zoologjik
Më shtohet admirimi për kafshët e egra
Po aq më shtohet dhembja për njeriun
Që tallet egërsisht me to
Ato vazhdojnë qetë, qetë
Jetën që ua caktoi njeriu
Ai që shkroi edhe Kartën e të Drejtave për Liri
Me tela gjembaçë rrethuar
Ai perandor i përhershëm
Ka shtrirë nbi jetët e tyre
Edhe të drejtën e talljes
Kurse ushqimin ua mat me peshojë
Njeriu di të kërkojë të Drejta e Liri
Po di edhe të shfrytëzojë drejtësinë
E një ligji të lig
Që ua ka verbuar gojën vizitorëve
Andaj jeta është bërë kopsht zoologjik
Me Karta për të Drejta dhe Liri (?!)
Njeriu vepron për përfitime
Edhe kundër ligjit të Natyrës dhe të Zotit
Prandaj o Zot
Vazhdo t’i falësh këta mëkatarë
Që shpikin robërinë e tjetrit
Rrethuar me gjemba vrastarë
IM ZOO
Jedes Mal, wenn ich den Zoo betrete,
wächst meine Bewunderung für die wilden Tiere.
Und ebenso wächst meine Trauer um den Menschen,
der sie so grausam verspottet.
Sie leben weiter, still und leise,
in dem Dasein, das der Mensch für sie bestimmt hat –
derselbe Mensch, der die Charta der Rechte und Freiheiten verfasste
und sie doch mit Stacheldraht umgab.
Dieser ewige Kaiser
nimmt sich ein Leben lang das Recht,
sich über sie zu erheben und zu belächeln,
während er ihr Futter mit kalter Waage misst.
Der Mensch versteht es, Rechte und Freiheiten zu fordern –
und ebenso versteht er,
die Gerechtigkeit eines bösen Gesetzes zu beugen,
das selbst die Zuschauer zum Schweigen bringt.
So ist das Leben selbst zu einem Zoo geworden,
mit Eintrittskarten für Rechte und Freiheiten.
Der Mensch handelt zu seinem eigenen Vorteil,
sogar gegen das Gesetz der Natur und gegen Gott.
Darum, o Gott,
vergib diesen Sündern weiterhin,
die die Knechtschaft anderer ersinnen,
umgeben von tödlichen Dornen.
Përktheu në gjermanisht / Aus dem Albanischen ins Deutsche übersetzt von
Ferdinand Laholli
