[ Libra NëLinjë ]
Bertrand Russell – Përktheu Arben Çokaj
Fragment i plotë:
“Amerika kontrollon botën dhe do të vazhdojë ta bëjë këtë derisa Rusia të jetë e begatë dhe Evropa të bashkohet. E ardhmja e njerëzimit varet nga veprimi i Amerikës gjatë gjysmës së shekullit të ardhshëm. Nëse Amerika përparon pa probleme në rrugën e imperializmit kapitalist, gjë që tregohet nga tendencat dhe mundësitë aktuale, do të ketë një shtypje graduale në rritje të pjesës tjetër të botës, një hendek gjithnjë e më të madh midis pasurisë së Botës së Re dhe varfërisë së Botës së Vjetër, një urrejtje në rritje ndaj Amerikës midis kombeve të shfrytëzuara dhe më në fund, nën udhëheqjen socialiste, një revoltë botërore që përfshin heqjen dorë nga të gjitha borxhet ndaj Amerikës.
Nëse, në një luftë të tillë, Anglia do të ishte në anën e Amerikës apo në atë të Evropës dhe Azisë, është e pamundur të hamendësohet; do të varej nëse amerikanët kishin menduar se miqësia apo tregtia jonë ishte më e vlefshme për t’u siguruar. Në të dyja rastet, lufta ndoshta do të ishte aq e gjatë dhe aq shkatërruese saqë asgjë nuk do të mbetej nga qytetërimi evropian në fund, ndërsa vetë Amerika do të reduktohej në varfëri dhe mund të përjetonte në shtëpi socializmin, që ishte shtypur diku tjetër.
Kështu një rezultat jo i pamundur do të ishte një luftë klasash në Amerikë, që do të çonte në shkatërrimin e industrializmit, vdekjen nga uria dhe sëmundjet e rreth gjysmës së popullsisë së globit dhe në fund të fundit kthimin në një mënyrë më të thjeshtë jetese. Pasi u rikthyen për shekuj me radhë në jetën e Indianëve të Kuq, amerikanët mund të rizbuloheshin nga një Kolomb i dytë, duke gjuajtur kafshë të egra me harqe dhe shigjeta në Ishullin Manhattan. Pastaj procesi pa dyshim do të fillonte nga e para, duke arritur një kulminacion të ngjashëm të kotë dhe një kolaps të ngjashëm tragjik.”
— Bertrand Russell, Perspektivat e Qytetërimit Industrial (1923), Pjesa I, Kap. VII: Socializmi në Vendet e Përparuara, f. 219
━━━
Sfondi: Perspektivat e Qytetërimit Industrial (1923)
Perspektivat e Qytetërimit Industrial ofrojnë një pasqyrë të aspekteve shpesh të anashkaluara të filozofisë politike të Russell. I shkruar bashkë me Dora Black Russell (e cila më vonë u bë gruaja e dytë e Russell) gjatë një udhëtimi në Kinë në vitin 1920, libri kritikon epokën bashkëkohore të Russell dhe përpiqet të ilustrojë luftën e njerëzimit kundër forcave centralizuese të industrializmit dhe nacionalizmit. Russell e sheh industrializmin si një kërcënim për lirinë njerëzore, pasi krijon popullata të mëdha, të cilat shpesh i nënshtrohen kontrolleve të ashpra qeveritare dhe shoqërore.
Për të ilustruar këtë qëndrim, Russell e krahason Rusinë bolshevike të Leninit me Anglinë puritane të Cromwell, duke pohuar se të dyja ishin diktatura dogmatike të dizajnuara për të detyruar një shoqëri në thelb feudale të përqafojë industrializmin. Ai e sheh industrializmin dhe nacionalizmin si të lidhura në thelb dhe propozon qëndrimin kontravers të një qeverie të vetme botërore si një zgjidhje të mundshme. Russell nuk është i verbër ndaj anës pozitive të industrializmit; pa frytet e industrisë moderne, një ekonomi mbijetese do të ishte më e mira për të cilën shoqëria mund të shpresonte, por argumenton se fshati global dhe nocionet mbizotëruese të demokracisë politike të bazuara në vlerat perëndimore të lirive individuale, duhet të jenë rezultatet e tij përfundimtare.
Imazh: Bertrand Russell në udhëtimin transatlantik rreth vitit 1924.
