[ Libra NëLinjë ]
Ismet M. Hasani
TË KORRIGJOHET!!!
Me rastin e 81 vjetorit të Masakrës, që u krye në Tivar të Malit të Zi, më 30, 31 mars, 1, 2 prill të v. 1945, ku u vranë e u masakruan mbi katërmijë të rinjë shqiptarë.
MASAKRA E TIVARIT
(30 e 31 mars, 1 e 2 prill 1945)
– P O E M Ë –
Poemën e thura në bazë të intervistës së pjesëmarrësit dhe dëshmitarit të gjallë të Masakrës së Tivarit – z. Azem Hajdini – Xani nga Drenica, të dhënë në ”Radio-Kosova” më 12 maj 2006,
Kjo poemë i kushtohet dëshmitarit të gjallë të ksaj Masakre – z. Azem Hajdinit nga Drenica e Kosovës dhe të gjithë shqiptarëve që ishin pjestarë.
(autori)
Frank Shkreli: Në Prishtinë u mbajt akademi përkujtimore për masakrën e …
Të nderuar bashkëatdhetarë!
– Unë jam një mërgimtarë,
Me gjak e shpirt jam shqiptar,
Pak poet, e pak shkrimtar
Po thuri poemë për herë të parë,
Për një tragjedi, në hitori të paparë,
E pa parë në histori,
Që u krye në Tivarin e zi
Në vitin 1945 në qytetin Tivar,
u masakruan mbi katërmijë shqiptarë,
Aty ia humbën çdo fije shqiptarit
Prandaj u quajt: Masakra e Tivarit.
Kurrë nuk harrohet ky tmerr i zi
Me shkronja të zeza – në histori.
Historinë duhet ta mësojmë,
Çfarë të bëjmë, çka të ndalojmë,
Për Historinë duhet me e dijtë:
Historia mundet me u përsëritë.
Historia është e vlefshme,
Me të vërteta e jo të rrejshme,
Kur e njohim mirë historinë
mendojmë ndryshe për ardhmërinë.
Tash do të jam më konkret,
Për një ngjarje të vërtetë,
Që ka ngjarë që 61 vjet (1945)
Dëshmitari i gjallë për te flet.
Fjala është për masakrën në Tivar
Ku janë vra mbi katërmijë shqiptarë,
Në histori një tragjedi e rrallë
Flet për të dëshmitari i gjallë,
Ky është zotëriu Azem Hajdini
Flet me guximin e një trimi.
Iu dha rasti për Tivarin me folë,
Kur ishte mysafir në ”Radio-Kosovë”
Baca Azem bisedës ia filloi:
Për intërvistë, Radio-Kosovën falënderoi,
për tragjedinë në Tivar na tregoi.
Flet të vërtetën me prova e dokumentacion,
Degën e Jurisit, Azemi e ka profesion.
I fliste fjalët mirë e me radhë
se kishte qenë pjesëmarrës n’Tivar.
Tregoi t’vërtetën për Tivarin e zi
si ka ndodhur kjo tragjedi,
u kuptua prej fjalës së parë:
Që në vitin 1945 në Tivar
janë vra mbi katërmijë shqiptarë.
Baca Azem bisedën e vazhdoi,
Prej fillimit ngjarjën e tregoi:
“Kemi qenë djem t’çetave partizane,
Të tubuar prej të katër anëve,
Në Prizren na kanë vendosë
Kush ishim shqiptarë na kanë çarmatosë,
Nga një copë mish ua kanë dhënë në duar”
I infektuar mishi kishte qëlluar,
Duke e ngrenë rrugës tuj shkuar
Prej atij mishi t’gjithë jemi helmuar.
Kur kemi dalë në Shqipëri
Kërkonim kroje që ujë me pi.
Aty filloi tmerri i zi
Të kroni na pritte plumbi mbi kry’.
Flet Azemi me përkushtim:
”Çdo krue ka qenë vend për krim.
Të krojet kanë qenë ”shkijet” ushtarë
Me urdhër që të vrasin shqiptarë!”
Prej Kukësit e gjer në Tivar
Janë vra mbi tetëqind shqiptarë.
Duke kaluar nëpër Shqipëri
Aty është bërë mbi shqiptarë kërdi.
Rrugëve t’Shqipërisë duke kaluar
Opingat shkye e këmbët coptuar,
Duke ecur zdathur nëpër rrugë me gurë
Ai gazep s’harrohet kurrë.
Të ecurit zdathur s’e kishim aq mërzi,
Veq me e pasë një pikë ujë me e pi.
Të vërtetën o burra, me ua tregua
Prej etjës së madhe disa janë ”tranua!”
Edhe një fakt është i vërtetë
Qe e ka parë Azemi me sytë e vet:
”Prej etjës se madhe s’dijshim çka me ba
shurrën e kuajve e kanë pirë disa!”
Përveq ksaj edhe një e vërtetë,
Disa e kanë pirë edhe shurrën e vet,
Kur filluan me e kuptue
Se prejt etjës së madhe, mundësh me u tranue!”
E pijshin shurrën jo pse s’kishte ujë
Po s’ja mbante me shkua të kroni kërkuj,
Të kroni rrijshin rojet përgatitë
Që shiqptarët me i vra në pritë!”
Disa e dijshin s’e kanë me u vra
prej etjës së madhe s’dijshin shka me ba,
shkojshin të kroni me (pa) vetëdije të plotë
aty i priste plumbi në kokë!”
Nëpër t’zezën Shqipëri rrugë e gjatë,
Na u duk vend i shkretë e vend i ngratë,
Për asfarë ndihme nuk na u kanë gjetë
Sa shqiptari i vrarë aty ju ka mbetë.
E ka dijtë fare mirë Udhëheqësia e Shqipërisë
Që po i vrahën djemtë prej shkiejve t’Serbisë,
Po i mbesin t’vrarë vëllezërit, të dera e shtëpisë.
Thua se s’gjindej asnjëri i gjallë
Vëllezërve të vet ndihmë me iu dalë!
E kthenim kryet e shpresonim ”shkret”
shqiptarë t’gjallë n’Shqipëri s’paskan mbet’!
Se çfarë ”ndihme” na e ka dhënë shqiptari,
Po ju tregoj pasi u ktheva i gjallë prej Tivari!
Nuk kishte gjë më t’rëndë për né si shqiptarë
Se ”shkjau” n’Shqipëri me t’vra si tradhtar.
Ky ishte ”bakshish” prej shkiejve t’Serbisë
Por edhe t’Malit t’Zi e t’Maqedonisë!
Kur është fjala të këta armiqë
Me Shqipëri, si duket kanë qenë miqë,
Qysh i ka lejuar vetes Shqipëria e ngratë
Me “shkja” e ”crnagor” me u bë aleat?!
Qysh ka lejua Qeveria e Shqipërisë
Me iu vra vëllezërit n’derë të shtëpisë?
Të gjithë t’çarmatosur prej ushtrisë
U vranë prej “shkieve” në lulën e rinisë!
Për Shqipëri prap rendi ka më m’ardhë
Se po e vazhdojmë rrugën për Tivar…
Derisa n’Tivar na kemi mbërri,
Na u kanë vra shumë nëpër Mal të Zi!”
Në Tivar kur kemi zbritë
E zezja e madhe Aty ishte përgatitë,
Na kanë vendosë n’Istikamet e ushtarëve
Atëherë kanë filluar vrasjen e shqiptarëve.
Kur të gjithëve na kanë futë brenda
Ka filluar vrasja renda- renda,
Nuk dijshim ka po na vjen plumbi
Disa n’këmbë disa ishin t’vrarë përfundi!
Breshër plumbash tuj na gjue
Shumë të vrarë, mbetë palue.
Kanë mendua se t’gjithëve na kanë vra
kanë hyrë serish masakër kanë ba!
Atë shqiptarë që e kanë gjetë t’gjallë
Therë me bajonetë, plus plumb në ballë,
Tek atëherë përjashta kanë dalë
Tuj menduar se s’ka më të gjallë.
Na disa që kemi shpëtue
Kemi mbetë nën kufoma palue,
pak më vonë kanë urdhërue:
”Kush është gjallë mundet me u çue!”
Prej të gjallëve disa janë mashtrue
Fill pas urdhërit ata janë çue.
Kjo ka qenë mashtrim- taktikë
Të gjithë i kanë vra e therë me thikë!
(vazhdon)
