[ Libra NëLinjë ]
“Me pakon e Ahtisarit Serbinë e kemi bërë palë në Republikën e Adem Jasharit. Prandaj si komb i ndarë ta bëjmë Bashkimin me Shqipërinë sa më parë!” [FB, 12 shtator 2009)
Nga Sheradin Berisha
Hyrje
Kur analizojmë rrugëtimin shtetformues të Kosovës, përplasja mes idealit të pastër të lirisë dhe kompromiseve të dhimbshme diplomatike shpërfaqet si një plagë ende e hapur. Thënien time të shtatorit 2009 nuk e shoh thjesht si një parullë politike, bërthamën e saj e konsideroj një diagnozë të saktë të realitetit tonë gjeopolitik dhe një thirrje për zgjim kombëtar. Ajo zbërthen në dy akte dramën e shtetësisë sonë: kurthin ku kemi rënë dhe rrugëdaljen e vetme që na ka mbetur.
1. Kompromisi i Vjenës – si e bëmë xhelatin “palë” në shtëpinë tonë
Në pjesën e parë të kësaj thënie (Me pakon e Ahtisarit Serbinë e kemi bërë palë në Republikën e Adem Jasharit) unë shoh një denoncim të prerë të kompromisit strukturor që iu imponua Kosovës përmes Pakos së Ahtisarit. Republika e Adem Jasharit nuk lindi në tryeza diplomatie; ajo u pagua me gjakun e Epopesë së Prekazit, me sakrificën sublime të një familjeje dhe me luftën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Ajo Republikë projektohej si e lirë, sovrane dhe e shkëputur përgjithmonë nga çdo lloj thundre apo ndikimi të Beogradit.
Mirëpo, korniza mbi të cilën u shpall pavarësia e vitit 2008 e kontaminoi këtë ideal. Duke i dhënë minoritetit serb të drejta të zgjeruara bllokuese, si shumica e dyfishtë në Kuvend dhe decentralizimi mbi baza etnike, ne ligjëruam ndërhyrjen e Serbisë. Përmes kontrollit që Beogradi ushtron mbi strukturat politike serbe në Kosovë, ne e shndërruam xhelatin e djehit në një “palë” vendimmarrëse të sotme.
Nuk ka paradoks më të madh dhe më të dhimbshëm se ky: shteti që u çlirua nga pushka e Adem Jasharit, sot duhet të përballet me pengesa kushtetuese të diktuara nga Beogradi për të ndryshuar ligjet e veta apo për të integruar plotësisht territorin e tij. Pakoja e Ahtisarit na dha një shtet, por na la pa sovranitet, me një sovranitet të kufizuar.
2. Trashëgimia e ndarjes dhe kurthi i multietnisë artificiale
Për ta kuptuar thellësinë e këtij ngushtim sovraniteti, duhet të kthehemi te rrënjët e krizës sonë gjeopolitike. Historia e re e Kosovës luhatet mes dy momenteve dramatike: vitit 1913 dhe vitit 2008. Konferenca e Ambasadorëve në Londër në vitin 1913 shënoi padrejtësinë më të mëdha territoriale ndaj shqiptarëve, duke copëtuar trojet tona dhe duke e lënë Kosovën nën sundimin brutal serb. Kur populli ynë për një shekull sakrifikoi dhe e zhbëri këtë pushtim me luftën e UÇK-së bashkë me aleatëtvtanë, pritej që pavarësia e vitit 2008 të ishte akti i plotë i vetëvendosjes.
Megjithatë, procesi i Vjenës (2006 – 2007) gjeti një mënyrë tjetër për të ripërtërirë ndikimen e Beogradit në Kosovë. Duke e shpallur Kosovën shtet “multietnik” në vend të shtetit kombëtar të shqiptarëve që përbëjnë mbi 90% të popullsisë, pakoja e vitit 2008 nuk e mbylli kapitullin e vitit 1913, por thjesht e tjetërsoi atë përmes pengesave ligjore.
3. Eksterritorialiteti dhe “Zajednica”: Rreziku i bosnjëzimit të Kosovës
Ky cenim i sovranitetit ka shkuar edhe më tej përmes dy koncepteve të tjera specifike që rrezikojnë ta zhbëjnë tërësisht shtetësinë tonë: eksterritorialiteti i kishave ortodokse dhe projekti për Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe (Zajednica). Pakoja e Ahtisarit i dha kishave dhe manastireve serbe zona të mbrojtura me status të veçantë, duke krijuar ishuj të vegjël ku ligji i Kosovës vështirë se depërton.
Mbi këtë bazë, sot kërkohet me ngulm implementimi i Asociacionit, i cili nuk është gjë tjetër veçse një përpjekje për të zyrtarizuar një pushtet të tretë autonom brenda shtetit tonë. Ky proces po e çon Kosovën drejt bosnjëzimit – krijimit të një “Republika Srpska” të dytë në Ballkan, ku institucionet tona do të jenë plotësisht të paralizuara nga vetot etnike të dirigjuara nga Beogradi. Kjo nuk është Republika për të cilën ranë dëshmorët! Ky është një shtet i ngulfatur që në djep.
4. Bashkimi Kombëtar e vetmja rrugëdalje nga sovraniteti i gjymtuar
Kjo na sjell natyrshëm te thirrja e dytë e thënies “si komb i ndarë ta bëjmë Bashkimin me Shqipërinë sa më parë!”, e cila nuk është thjesht një dëshirë romantike, por një pasojë logjike dhe imperative. Rrjedhimisht nuk e shoh Kosovën si një eksperiment të përhershëm multietnik që duhet të kërkojë falje për ekzistencën e vet shqiptare. Konstatimi “si komb i ndarë” është një kujtesë e plagës historike që ende dhemb.
Nëse korniza aktuale “Ahtisariane” ka dështuar të na garantojë një sovranitet plotësisht të pavarur dhe na mban peng të shantazheve të vazhdueshme, atëherë ky model duhet parë vetëm si një fazë kaluese, e jo si stacioni ynë përfundimtar.
Bashkimi me Shqipërinë është e vetmja rrugëdalje stabile gjeopolitike. Duke u bashkuar në një shtet të vetëm shqiptar, ne e zhbëjmë automatikisht fuqinë bllokuese të Serbisë dhe çdo projekt për bosnjëzimin tonë. Pakica serbe në një Shqipëri të Bashkuar do të gëzonte të gjitha të drejtat europiane si minoritet, por kurrë më nuk do të mund të përdorej nga Beogradi si levë për të bllokuar fatin dhe funksionalitetin e një kombi të tërë.
Për të nderuar amanetin dhe Republikën e Adem Jasharit, ne duhet të shërojmë ndarjen tonë historike dhe të kthejmë dinjitetin si një komb i plotë, sovran dhe i lirë në shtëpinë e vet.
5. Të kthejmë dinjitetin e mohuar historik
Në përfundim, kjo thënie shërben si një thirrje zgjimi për një projekt shtetëror që po lëngon nën prangat e kompromiseve gjeopolitike. Kosova e Ahtisarit, e projektuar për të kënaqur orekset ndërkombëtare dhe pretendimet e Beogradit, nuk mund të jetë fundi i historisë sonë. Rruga përpara nuk kalon nga koncesionet e reja, por nga guximi për të zhbërë ndarjen e vitit 1913 dhe për të ndaluar me çdo kusht bosnjëzimin e territorit tonë. Bashkimi i Kosovës me Shqipërinë nuk është thjesht një alternativë politike, është i vetmi akt legjitim dhe strategjik që e çliron përfundimisht Republikën e Adem Jasharit nga tutela e Serbisë, duke i kthyer shqiptarëve sovranitetin e plotë dhe dinjitetin e mohuar historik.
