ROLI I MËRGATËS SHQIPTARE NË KUJTESËN HISTORIKE TË KOSOVËS (24)

Prof. Dr. Sabile Keçmezi-Basha

Kërkesat e mërgatës shqiptare

Një vend të rëndësishëm zë edhe çështja e pasurive të Kosovës. Traktshkruesi argumenton se resurset natyrore dhe ekonomike të vendit duhet t’i shërbejnë zhvillimit të popullsisë vendase dhe jo të shfrytëzohen në mënyrë të padrejtë. Kjo kërkesë pasqyron një nga debatet më të rëndësishme të kohës mbi raportet ekonomike brenda federatës jugosllave. Në gjuhën e traktit, pasuritë e Kosovës paraqiten si frytet e një toke që duhet të ushqejë bijtë e saj dhe jo të mbetet simbol i një mirëqenieje që ndërtohet larg saj.

Po aq domethënëse është edhe kërkesa për punësimin e të papunëve dhe kthimin e mërgimtarëve. Këtu autori prek një plagë të madhe shoqërore të shqiptarëve: emigrimin ekonomik. Në planin analitik, mërgimtari paraqitet si një njeri i ndarë midis dy botëve, që ndërton pasuri larg vendit të vet ndërsa zemra i mbetet në shtëpinë e lënë pas. Traktshkruesi ëndërron një të ardhme ku djersa e mërgimtarëve do të derdhet për ndërtimin e vendlindjes dhe jo për pasurimin e ekonomive të huaja.

Kërkesat e tjera lidhen me normalizimin e jetës publike: heqjen reale të shtetrrethimit, përfundimin e orës policore dhe tërheqjen e forcave policore e ushtarake të sjella nga republikat e tjera. Këto kërkesa pasqyrojnë dëshirën për kthimin e jetës së zakonshme, për çlirimin e hapësirës publike nga klima e frikës dhe për rikthimin e besimit në marrëdhëniet midis qytetarëve dhe institucioneve.

Në fund, traktshkruesi kërkon që autorët e krimeve të dalin para drejtësisë. Në interpretimin e tij, pa drejtësi nuk mund të ketë paqe të qëndrueshme. Kjo kërkesë nuk paraqitet vetëm si akt ndëshkimi, por si nevojë morale për të rikthyer besimin e shoqërisë në rendin e drejtë.

Në tërësinë e saj, kjo pjesë e fundit e traktit ngjan me një testament politik të mërgatës shqiptare të asaj kohe. Ajo nuk është thjesht një listë kërkesash administrative apo juridike; është një vizion për të ardhmen. Në të përzihen idealizmi, kujtesa historike, emocionet kombëtare dhe aspiratat sociale. Përmes gjuhës së saj të zjarrtë dhe simbolike, ajo paraqet një popull që kërkon të dalë nga hija e represionit dhe të ndërtojë një të ardhme ku liria politike, drejtësia shoqërore, dinjiteti kombëtar dhe mirëqenia ekonomike të ecin së bashku.

Në planin poetik, ky manifest përmbyllës ngjan me një amanet të lënë në prag të historisë: një zë që ngrihet nga mërgimi, kapërcen kufijtë dhe malet, kalon përmes burgjeve dhe heshtjeve, për t’u bashkuar me zërin e atyre që ndodhen në vendlindje. Dhe në këtë bashkim zërash, traktshkruesi sheh jo fundin e një rruge, por fillimin e një kapitulli të ri që ai beson se do të shkruhet nga vetë populli.

Në pjesën përmbyllëse të traktit, autori nuk mjaftohet më vetëm me paraqitjen e kërkesave politike dhe shoqërore të popullit shqiptar. Ai ndien nevojën t’i justifikojë ato, t’u japë një bazë morale, historike dhe politike, duke i paraqitur jo si aspirata të lindura nga dëshira për privilegje apo pushtet, por si vazhdimësi të një lufte të gjatë për dinjitet dhe drejtësi. Kjo pjesë e tekstit përfaqëson kulmin emocional të traktit, aty ku argumenti politik shkrihet me betimin moral dhe ku kujtesa historike shndërrohet në thirrje për veprim.

Traktshkruesi pohon se këto kërkesa nuk janë produkte të një momenti të caktuar politik dhe as rezultat i ndonjë pakënaqësie të përkohshme. Në optikën e tij, ato janë fryt i një historie të gjatë rezistence, një historie që ka kaluar nga brezi në brez si një amanet i pashkruar. Për këto ideale, thotë ai, populli ka luftuar në të kaluarën, po lufton në të tashmen dhe do të vazhdojë të luftojë edhe në të ardhmen. Kjo ide e vazhdimësisë historike është thelbësore në diskursin e traktit. Lufta nuk paraqitet si një episod, por si një rrjedhë e pandërprerë që lidh të kaluarën me të tashmen dhe të tashmen me të ardhmen.

Një vend të veçantë në këtë pjesë zë simbolika e gjakut të derdhur. Autori flet për sakrificën e një viti të tërë protestash, përndjekjesh dhe përballjesh, duke e paraqitur atë si dëshmi të sinqeritetit të kërkesave të popullit. Në gjuhën e tij, gjaku i dëshmorëve nuk është thjesht humbje njerëzore, ai është vulë morale që legjitimon kërkesat e ngritura. Kjo është një figurë e njohur në historinë politike dhe kombëtare, ku sakrifica shndërrohet në argument dhe martirizimi në dëshmi të drejtësisë së kauzës.

Në aspektin politik, autori nëpër mes traktit ndërton atë që studiuesit e quajnë legjitimitet përmes sakrificës kolektive. Lëvizjet që kalojnë nëpër periudha represioni shpesh i shohin vuajtjet dhe humbjet si elemente që forcojnë identitetin dhe kohezionin e tyre. Sa më i madh perceptohet çmimi i paguar, aq më e drejtë dhe më e shenjtë duket kauza për të cilën luftohet.

Më tej, traktshkruesi thekson se realizimi i këtyre kërkesave është kusht për paqen dhe stabilitetin. Përndryshe, sipas tij, lufta do të vazhdojë me intensitet edhe më të madh. Kjo pjesë e tekstit pasqyron bindjen se konflikti nuk është krijuar nga populli, por nga mohimi i të drejtave të tij. Në këtë logjikë, fundi i konfliktit nuk mund të arrihet përmes represionit, por vetëm përmes njohjes së këtyre të drejtave.

Në planin shkencor, kjo ide ngre një pyetje universale: a mund të shuhet një kërkesë që buron nga ndjenja e padrejtësisë? Historia e shumë popujve tregon se kërkesat e mohuara nuk zhduken, ato mund të heshtin përkohësisht, por vazhdojnë të jetojnë në kujtesën kolektive. Pikërisht këtë përpiqet të shprehë autori kur thotë se populli do të përdorë të gjitha format e luftës që i konsideron të nevojshme. Në mendimin e tij, rezistenca është pasojë e padrejtësisë dhe jo shkaku i saj.

Një element veçanërisht i rëndësishëm është refuzimi i konceptit të lëmoshës politike. Traktshkruesi këmbëngul se të drejtat që kërkohen nuk janë favore që mund të jepen apo të mohohen sipas vullnetit të pushtetit. Ato paraqiten si të drejta natyrore, historike dhe legjitime, të cilat janë mohuar dhe rrëmbyer. Në këtë mënyrë, kërkesa politike fiton një dimension etik. Nuk bëhet fjalë për një privilegj që kërkohet, por për një padrejtësi që duhet korrigjuar.

Duhet theksua se kjo pjesë e trektit tingëllon si zëri i një njeriu që qëndron para portës së shtëpisë së vet dhe kërkon jo mëshirë, por çelësin që i përket. Ai nuk lutet për të hyrë, ai kërkon të drejtën për të hyrë në atë që e konsideron të vetën.

Pjesa e fundit e traktit merr formën e parullave politike, të cilat përbëjnë një përmbledhje emocionale dhe ideologjike të gjithë mesazhit të tij. Këto parulla nuk janë vetëm slogane. Në historinë e lëvizjeve politike, ato kanë funksionuar si formula të përqendruara të identitetit kolektiv, si mënyra për të sintetizuar një program të tërë në pak fjalë.

Thirrjet kundër terrorit, represionit dhe aparatit të sigurisë pasqyrojnë revoltën ndaj sistemit që autori e konsideron shtypës. Ato përfaqësojnë mohimin e një rendi politik që, sipas tij, mbështetet mbi dhunën dhe frikën.

Por është domethënëse se trakti nuk përfundon me gjuhën e urrejtjes ndaj popujve të tjerë. Përkundrazi, ndër parullat e fundit gjendet edhe thirrja “Rrofshin popujt e Jugosllavisë!”. Kjo tregon se autori përpiqet të bëjë dallimin midis regjimit politik dhe popujve që jetojnë brenda tij. Në logjikën e traktit, kundërshtari nuk është një komb i tërë, por politika që perceptohet si shtypëse.

Më pas vjen lavdërimi për popullin shqiptar, i përshkruar si heroik dhe i palëkundur në përpjekjet e tij. Kjo figurë e popullit heroik është një nga motivet më të vjetra të letërsisë patriotike shqiptare. Ajo krijon imazhin e një bashkësie që, pavarësisht vuajtjeve, nuk e humb kurrë dinjitetin dhe forcën morale.

Dhe në fund, si një lutje laike dhe si një elegji kombëtare, vjen homazhi për të rënët. Kjo është pika ku retorika politike shndërrohet në kujtesë njerëzore. Emrat e dëshmorëve mund të mos përmenden, por prania e tyre ndihet në çdo rresht. Ata paraqiten si gurët themeltarë të së ardhmes së ëndërruar, si ata që kanë paguar çmimin më të lartë për idealet e përbashkëta.

Dhe krejt në fund trakti ngjan me një ceremoni të heshtur në muzg. Flamujt valëviten mbi varret e të rënëve, zërat e të gjallëve bashkohen në betime për të ardhmen dhe historia duket sikur ndalet për një çast për të dëgjuar jehonën e atyre që nuk janë më. Në atë çast, trakti nuk është më vetëm një dokument politik, ai bëhet një testament i një kohe, një pasqyrë e emocioneve, shpresave dhe bindjeve që përshkonin një pjesë të rëndësishme të shoqërisë shqiptare në fillim të viteve tetëdhjetë. Ai mbyllet me bindjen se sakrifica nuk do të harrohet dhe se aspiratat për të cilat është luftuar do të vazhdojnë të jetojnë në kujtesën dhe ndërgjegjen e brezave që do të vijnë.

Trakti ka këtë përmbajtje:

Të dashur vëllezër e motra!
Të dashur bashkatdhetarë punëtorë e punëtore,
Të dashur revolucionarë e revolucionare të popullit tonë!

Gjendemi sot këtu në Bonn, në kryeqytetin e Gjermanisë Perëndimore, që ta demonstrojmë vendosmërinë e unitetin tonë në mbështetje të popullit dhe përkrahje të plotë të inteligjencës e rinisë sonë përparimtare në njërën anë, kurse në anën tjetër ta demonstrojmë revoltën e indinjatën kundra gjendjes së jashtëzakonshme, gjendjes së luftës, që dje mbushi vitin që kur u shpall vetëm mbi Kosovën shqiptare. Po kështu, me këtë rast, demonstrojmë edhe pakënaqësinë, revoltën e protestat kundra qëndrimit të qeverisë gjermane, e cila ende po ndihmon qeverinë vrastare të Beogradit, në fushën politike e ekonomike, në luftën kundra popullit tonë. Pra, ajo qeveri që ndihmon një qeveri tjetër vrastare, me të ashtuquajtura kredi e ndihma tjera, me të drejtë mund të akuzohet së tërthorazi ka dorë në vrasje, atëherë kur financon qeverinë vrasëse.

Shokë e shoqe të dashur,

Dje u mbush një vit i vrasjeve, terrorit e masakrave, arrestimeve e dënimeve të rënda, të legalizuara me ligj përmes të shpalljes së gjendjes së jashtëzakonshme mbi trojet tona. Me këtë rast u vërtetua se shovinistët e sotshëm të Beogradit janë çetnikët e djeshëm, por vetëm se maskoheshin. Që një vit qeveria e Beogradit, nën komandën e plotë të klikës serbomadhe, nuk ngurron të komandojë vrasjen edhe të fëmijëve shqiptarë dhe format më vandaliste të terrorit mbi rininë dhe inteligjencën, deri edhe të paaftësimit të motrave tona, që ato të mos lindin më bija e bijë të shqipes, por fara jonë të shuhet. Populli ynë është dëshmitar i politikës fashiste, shkuar fashizmit, pse fashizmi nuk është vetëm fashizmi ala hitlerian, por çdo fashizëm që në fakt është fashizëm, pa marrë parasysh se si emërtohet për t’u maskuar.

Por po kështu, po bëhet një vit e një gjysmë muaji, nga 11 Marsi i vitit të kaluar, që kur populli shqiptar humbi durimin për të jetuar në robëri të rëndë dhe u ngrit në demonstrata masovike paqësore për t’i kërkuar të drejtat e veta të ligjshme dhe për t’u protestuar kundra politikës diskriminuese, shtypëse e shfrytëzuese, që ushtrohet mbi popullin nga klika titiste. Ç ‘ndodhi në atë rast? Qeveria e Beogradit në vend që t’i përgjigjej popullit tonë përkatësisht, në forma paqësore, njëherit rrezikoi paqen në Ballkan. Ndodhi e kundërt, nga ajo që synonte klani serbomadhe:

Populli ynë u bashkua më fortë se çdoherë për të rezistuar me heroizëm armikun, me bindje të plotë se është e vetmja rrugë që do ta shpie ke fitoret! U bind populli se në pyetje janë ekzistenca, atdheu e liria, bile edhe ato pak të drejta që më parë i kishte fituar me gjak e sakrifica edhe njerëzore. Sot jemi dëshmitarë të rezistencës heroike të popullit tonë, të cilën se priti jo vetëm klika serbomadhe, por as oportunistët, frikacakët e të luhatshmit, që patën humbur besimin në forcat e popullit, sidomos ajo e popullit tonë, i cili në raste të tilla bashkohet shumë shpejt e dendur, i bindur se vetëm i bashkuar mund ta përballonë armikun dhe ta fitojë.

Bashkatdhetarë, revolucionarë e demokratë të nderuar,

Populli ynë nuk u nënshtrua asnjëherë dhe pse me shekuj jeton në robëri. Lufta e popullit tonë për pavarësi, liri e të drejta nuk pushon asnjëherë, por vetë ndërroi format. Në kryengritje çlirimtare, luftë rezistence pasive, që më natë të lindin luftëtarë të ri dhe populli të mbledh forca të reja për kryengritje të ardhshme gjer në fitore. Përkundrazi, edhe përvëluarat me heronjtë të paepur, nga të ashtuquajturit të mëdhenj ju bë o padrejtë, të cilët për interesa të veta imperialiste si dhe për hatër të zotërive shoviniste fqinjë, veçmas Mbretërisë serbe, copëtuan tokat tona, duke ia aneksuar ato mbretërisë serbe e malazeze, edhe pas kryengritjes tona kundra sulltanëve andollakë dhjetëra kontribute të mëdha në luftën e popujve evropianë kundra invazionit turk të Perëndimit. Këto padrejtësi u vërtetuan nga Konferenca e Ambasadorëve të Fuqive të Mëdha në Londër më 1913 dhe Konferenca e Versajës më 1919. Këtyre vendimeve antishqiptare ne të drejtat popullit ynë nuk ju bind, por luftojë pa ndërprerë për pavarësi e liri, deri kur shpërtheu Lufta e Dytë Botërore. Këto kryengritje në historinë tonë njihen si lëvizje të kaçakëve.

Të dashur bashkatdhetarë, revolucionarë e demokratë,

Lufta e përbashkët në duart e juaja është e mirë dhe e drejtësisë në Ballkan, e atëherë kur popujt, pasi t’i kenë çliruar vendet e tyre nga hordhitë fashiste, do të gëzojnë të drejtën për vetëvendosje. Kjo njëherë do ndihmonte shërimin e plagëve të shkaktuara në të kaluarën. Ndodhi e kundërta: e ashtuquajtura PKJ tradhtoi luftën e përbashkët dhe marrëveshjet, si ajo e Bujanit, me ç’rast ripushtoi trojet tona dhe vazhdoi politikën e egër të Paraluftës. Pasuan vrasjet, djegiet e fshatrave e qyteteve, zhdukja në masë, internimi, shpërngulja me dhunë, etj., etj., duke synuar nënshtrimin e popullit tonë dhe asimilimin e tij të plotë, aspiratë kjo e krajlëve të mëparshëm. Viktimë e këtij ripushtimi bien mbi 42.000 shqiptarë.

Në vitet e para të të ashtuquajturit Pushtet Popullor, populli ynë i pllakosi kafshata e fundit. Këtë plaçkitje populli e njeh me emrin famëkeq “otkup”. Po kështu edhe i ashtuquajturi kolektivizim i tokave, që bëhej vetëm në trojet shqiptare, nuk ishte tjetër pos vazhdim i të ashtuquajturave “reforma agrare” të Paraluftës, përmes të cilave synohej serbizimi i Kosovës ku për ministër agrar ishte zgjedhur prap shovenisti i tërbuar, me eksperiencë të Paraluftës, Qubrilloviq. Politika e tillë kushtëzoi shpërnguljen me dhunë të mbi 380.000 shqiptarëve për Turqi vetëm pas Luftës.

Në tokatë e tyre qeveria jugosllave solli dhjetëra mijëra kolonë serbë, malazezë, si dhe “egejca” nga Greqia në viset shqiptare në Maqedoni. Sot, kur klika serbomadhe është tërbuar fare dhe është ende në pushtet, nuk pranoi së mbajturi plenume për të penguar shpërnguljen e kolonëve serbë e malazezë, të cilët shkojnë nga Kosova për të jetuar më mirë në viset e tyre, atëherë ku tokat e plaçkitura i shesin shumë shtrenjtë. Këta kolonë dinë për padrejtësitë që na janë bërë, prandaj mund që i frikësohen edhe hakmarrjes. Histerizmi i klikës serbomadhe bënë edhe të tilla llogari të çuditshme: prej afro 18.000 kolonë të shpërngulur, siç thonë ata, u dolën 57.000(!), kur t’u llogaritet shtimi, por sipas rregullave shoviniste. Kurse po e njëjta klikë nuk përmend asnjëherë ndjekjen e shqiptarëve për në Turqi, edhe pse kur ua deshi demagogjia në Plenumin e Brioneve (1966) “kritikuan bandën e banditit Rankoviq” për shpërngulje për shpërnguljen me dhunë të shqiptarëve.

Klika serbomadhe përmes fushatës për pengimin e shpërnguljes së kolonëve nga Kosova, si dhe propagandës po aq shoviniste e raciste, donë t’u mëshonë popujve të Jugosllavisë, sidomos atij serb e malazez, duke i bashkuar ata kundra popullit tonë, se gjoja populli ynë luftuaka kundra popujve të Jugosllavisë dhe jo për të drejtat elementare. Por ne jemi të sigurtë se proletariati dhe popujt e Jugosllavisë nuk do të mashtrohen e të bien në kurthet që po ngrenë armiku ynë e i tyre, revizionistët titistë. Ata duhet të jenë të vetëdijshëm se populli shqiptar, si gjatë gjithë historisë së vetë ashtu edhe sot, nuk ka luftuar që të vëllezëron dhe as më pak të robërojë ndokënd.

Prandaj që këtu i thërrasim popujt e Jugosllavisë, klasën punëtore, inteligjencën përparimtare e patriotike, rininë revolucionare, që t’i kuptojnë kërkesat e popullit tonë si të drejta që janë, që përkrahësisht dalin nga Kushtetuta Jugosllave, pa lënë të hasmohen kundra popullit tonë paqedashës. Klikës titiste, e goditur rëndë për vdekje nga krizat ekonomike, politike e ideologjike, po i vije fundi. Popujve tanë u duhet mirëkuptimi dhe bashkëjetesa fqinjësore në paqe e liri! Këtë duke e kuptuar drejtë e me kohë! Ai që lenë të ndërsehet, ai është armik për vdekje i popullit tonë dhe të “vetve”, pamarre parasysh a është ai serb, malazez, maqedon, shqiptar a kushdoqoftë!

Të dashur bashkatdhetarë, revolucionarë e demokratë,

Sa u përket shfrytëzimit ekonomik, prapambetjes së Kosovës dhe viseve shqiptare në Jugosllavi si dhe papunësisë, nuk është koha të flitet shumë, pse kur një qeveri vetë e terrorizon një popull, atëherë këto dukuri kanë qenë sëmundje e gjithhershme. Populli  është ngritur kundra tyre, kurse qeverisë si mbetet formë tjetër nënshtrimi, pos ta përdorë formën e fundit, vrasjen dhe arrestimet në masë derisa të mundet nga populli, i cili ka vendosur të luftojë gjer në fitore të plotë, si në rastin tonë!

Të dashur bashkatdhetarë, revolucionarë e demokratë tjerë,

Sot kur lufta e popullit tonë ka arritur kahen e vetë, me rëndësi të veçantë është morali i masave, bertëse të kësaj lufte. Analizat e gjendjes flasin për moral të lartë të popullit, vendosmëri të thellë e shpirt të sakrificës, të cilin nevojitet edhe nga parulla e thirrur: “ska darsëm pa mish!” Po kështu edhe forcat e organizuara revolucionare janë duke i konsoliduar radhët vendore e më mirë, edhe pse vrasjet e arrestimet po i godasin. Armiku po provon t’i mashtronë masat se “janë kapur organizatorët”, “sa herë që ndonjë patrioti revolucionar i japin dënim të rëndë. Edhe dëshira për bashkimin e të gjitha forcave revolucionare është e pranishme, pse është kuptuar se është imperativ i kohës dhe domosdoshmëri për fitore.

Se ka vend për optimizëm për të ardhshmen, dëshmon anali i njëvjetoritë: edhe atëherë kur mbretëron gjendje lufte, forcat patriotike e revolucionare gjejnë forca, mundësi e raste për organizimin e demonstratave të njëpasnjëshme. Kremtimi i 1-vjetorit të shpërthimit të demonstratës së parë u shënua kudo me demonstrata të reja, edhe pse UDB-ja dhe ushtria fashiste jugosllave kanë sjellur forca të reja, që të bëjnë roje në çdo skutë. Lufta do të vazhdojë. Kjo luftë është duke u zhvilluar në formë të demonstratave tani për tani, pse populli e ka gjetur si formë më të mirë. Se çfarë lufte do zhvillohet nesër, varet nga armiku. Një gjë është e qartë: Populli ynë kësaj radhe do Republikën – le të rrojë Republika!

Të dashur shokë e shoqe,

Populli ynë, i bashkuar si çdoherë në momente të rëndësishme historike, gjatë një viti haptas e me vendosmëri, e edhe duke dhënë shumë dëshmorë, njëzërit kërkon të drejtat e tij të ligjshme. Edhe ne u bashkangjitemi vendosmërisht, prandaj kërkojmë:

1. Republikën e federuar të Kosovës, me të gjitha tokat shqiptare!
2. Njohjen e statusit të kombit dhe, rrjedhimisht, të drejta demokratike e leniniste për vetëvendosje gjer në shkëputje!
3. Amnisti të të gjithë të burgosurve politikë pa kusht dhe kthimin në Kosovë të të gjithë të burgosurve tjerë!
4. Të mos plaçkiten pasuritë e Kosovës nga republikat jugosllave!
5. Punësimin e të gjithë atyre që nuk kanë punë dhe kthimin e mërgimtarëve si dhe punësimin e tyre në vendlindje, pranë fëmijëve e familjeve, që djersa e tyre të derdhet për ndërtimin e vendit tonë dhe jo për profitet e monopoleve perëndimore!
6. Realizimin e vërtetë të pezullimit zyrtar të vendimit për shtetrrethimin dhe orën policore në Kosovë dhe troje tjera shqiptare në Jugosllavi!
7. Tërheqjen e të gjitha forcave policore e ushtarake të sjella nga jashtë në Kosovë dhe vise tjera shqiptare në Jugosllavi!
8. Autorët e krimeve të nxirren para gjyqit të popullit për t’i marrë dënimet e merituara!

Për këto kërkesa ka luftuar, lufton e do të luftojë populli ynë. Për to gjatë më shumë se një viti po derdhet gjaku si lumë dhe nuk ka forcë në botë që do ta ndalë hovin e luftës sonë të drejtë deri në realizimin e të gjitha aspiratave tona të ligjshme. Përderisa të mos realizohen të drejtat tona, populli ynë do ta vazhdojë edhe më me furi luftën. Do të përdorë të gjitha mjetet e format e luftës, që i gjënë më të nevojshme. Këto të drejta nuk i kërkojmë si dhuratë as si lëmoshë, por si të drejta tona që na janë rrëmbyer e mohuar nga shovinistët jugosllavë, në krye me klikën serbomadhe të Beogradit!

• Poshtë terrori e masakrat në Kosovë!
• Poshtë ushtria fashiste dhe UDB-ja famëkeqe jugosllave!
• Poshtë revizionistët titistë, tradhtarët dhe politika e tyre e poshtër antishqiptare!
• Rrofshin popujt e Jugosllavisë!
• Rroftë populli ynë heroik!
• Lavdi motrave e vëllezërve të rënë në fushën e nderit!

 Vijon