LEPURI ME ZGJEBE DHE DHELPRAT

Nga Hysen KOBELLARI

• tregim

Në fshatin e dhelprave erdhi një lepur i madh dhe i bukur. Ishte në moshë mesatare, kishte një pamje të kuruar, dukej i menduar e i matur, si ata djemtë e rritur, të cilët kanë disa vjet që e kanë mbaruar shkollën e lartë.

Sapo hyri në pyll, ai e ngriti trupin kas, duke u mbështetur e sheshuar në këmbë e pasme dhe ashtu dukej madhosh e trimosh; goxha mysafir. Përveç doktor Ari Mullamadhit, askush nuk e dinte se lepuri bukurosh e i pafrikshëm ishte me zgjebe.

Dhelprat i afroheshin lepurit si me frikë e me ndrojte dhe çuditeshin se si ai nuk po trembej fare prej tyre. Nuk ua kishte më frikën. Askush prej tyre nuk e dinte se nga e gjente kurajon dhe se nga e merrte guximin ky lepur simpatik, për të ardhur në shtëpinë e tyre i gjallë e sypishë.

Erdhën të gjitha dhelprat e fshatit për ta parë dhe për ta takuar bukuroshin. Në fillim ai priti udhëheqjen e fshatit. Kryetarja e dhelprave, e cila gjithashtu ishte shumë e pashme, i dha dorën, pastaj e përqafoi dhe iu fërkua pas trupit, duke synuar që ta afronte gojën te zverku i mysafirit, aty ku ishte vendi më i butë i trupit dhe ku dhëmbët e saj mund ta bënin më lehtë punën që kishin bërë gjithë jetën.

-Oh, mirë se ardhe, i dashur mik ! Mirseardhe.
-Mirë se iu gjej ! Mirseiugjej.
-Është një nder i madh për mua …

-Edhe për mua. Po mos u ngut. Do të kemi kohë të takohemi përsëri, – tha lepuri bukurosh duke e shtyrë pak kryetaren dhe duke e fshehur si me marifet gushën e majme. – Zonjë e nderuar. Më ler t’i takoj njëherë të gjithë me radhë, e të përshëndoshem, pastaj flasim përsënjëzaj bashkë ! …

– Ok ! – ia bëri dhelpra kryetare, e kënaqur nga qëndrimi i mysafirit dhe kërceu mënjanë, për t’u lënë vend e radhë të tjerëve për ta takuar e përqafuar mikun e vjetër.

U takuan e fërkuan me lepurin bukurosh zgjebanik të gjitha dhelprat e fshatit. Përveç një çifti pleqsh, të cilët nuk e kishin marrë vesh ardhjen e mysafirit të shtrenjtë e të njohur.
Teksa ata që e kishin takuar mysafirin dhe kishin shkuar për të ngrënë drekë, duke lëpirë ca koska të mbetura pulash, u hap lajmi se kryetarja e tyre kishte filluar të kruhej dhe se i shoqi i saj dyshonte se ajo na paskesh marrë zgjeben.

Pastaj u mor vesh se të gjithë ata që e kishin takuar lepurin bukurosh e kishin marrë zgjeben. Ishte tërë fshati me zgjebe.
Kur e mori vesh çifti plak i dhelprave se ç’kishte ndodhur, u gëzua mjaft, që nuk e kishte takuar lepurin zgjebanik.

– Shyqyr që shpëtuam, – tha plaku, burri i dhelprës plakë.
– Po, ç’shyqyr, o u shyqyrosh ! Eja të shkojmë dhe ta takojmë mysafirin edhe ne, o plak, – i tha plaka dhelpër. – Se si do të rrojmë ne, të pazgjebosur ?! Mos do ti, që ne të bëhemi shërbëtorë të të tjerëve dhe të kruajmë kurrizet e botës, t’ue me qënë se mund të kruajmë mirë e bukur kurrizin tonë ?! Kështu jemi më rehat; secili të merret me zgjeben e vet …

Vrapuan pleqtë për te vendi ku e kishin takuar të tjerët lepurin bukurosh me zgjebe, po nuk e gjetën aty. Ai ua kishte mbathur këmbëve dhe dukej nëpër fushë se si rendtte me të katra.

U kthyen të habitur dhe të dëshpëruar. Rrugës takuan një dhelpër të re e të bukur, e cila iu lut me lot në sy, ta ndihmonin të kruhej në fund të kurrizit, atje ku asaj nuk i arrinte dora. Ata e ndihmuan me gjithë qejf dhe kështu e morën edhe ata barrën e zgjebes, peshqesh nga lepuri bukurosh.

Në fshatin e dhelprave ishte vendosur plotësisht barazia.

PASOJAT E ZGJEBOSJES KOLEKTIVE

– Meditim rreth fabulës “ LEPURI ME ZGJEBE DHE DHELPRAT “ – të shkrimtarit H.Kobellari.

• Ese

Nga Dr. Riza BRAHOLLI

Kjo është një fabul e vogël, por me helm të madh. E lexon si shaká, e mbyll si diagnozë.

1. Loja e përmbysjes
Në çdo fabul klasike ne e dimë rolin: dhelpra ha lepurin. Këtu ndodh e kundërta. Lepuri hyn në fshatin e dhelprave, i madh, i kuruar, i shkolluar, “si ata djemtë e rritur që e kanë mbaruar shkollën e lartë” dhe dhelprat i afrohen me ndrojë. Grabitqari ka frikë nga gjahu.
Pse? Sepse lepuri ka ndërruar armën. Ai nuk vjen me dhëmbë, vjen me imazh.

Qëndrimi i tij kas, trupi i ngritur mbi këmbët e pasme, maturia e shtirur, janë uniforma e pushtetit modern. Ne nuk trembemi më nga ai që ulërin, por nga ai që duket më i rregullt se ne.

Dhe këtu hyn detaji më i errët: vetëm doktor Ari Mullamadhi e di që lepuri është me zgjebe. Pra e vërteta ekziston, por është privatizuar. E di vetëm një specialist, i cili nuk flet. Sa e njohur kjo.

2. Çfarë simbolizon secili
Lepuri bukurosh nuk është thjesht një mashtrues. Ai është i huaji karizmatik që sjell një sëmundje që nuk duket. Mund të jetë ideologjia, mund të jetë korrupsioni, mund të jetë një model i rremë suksesi, mund të jetë një influencer, një “ekspert” i huaj, një politikan i pashëm. Forca e tij nuk është se kafshon, por se lejon të preket. Ai infekton duke u lënë të përqafohet.

Kryetarja e dhelprave është portreti më i mirë i pushtetit që do të përfitojë intimisht. Ajo i afrohet, e përqafon, i fërkohet dhe kërkon zverkun, vendin më të butë. Është erotizimi i pushtetit. Ajo mendon se po e përdor lepurin për drekën e saj, në fakt po infektohet e para. Është momenti kur lakmia bëhet naive.

Zgjebja është thelbi. Nuk është vdekjeprurëse, është kruarje e përhershme. Nuk të vret, të bën të varur nga kruarja. Është metafora perfekte për veset kolektive: thashethemi, cinizmi, servilizmi, frika. Pasi e merr, nuk mund të jetosh më pa u kruar. Dhe do dikë tjetër të të kruajë.

3. Fundi që e përmbys moralin
Fabula klasike do të mbyllej me: “dhe dhelprat mësuan të mos i besojnë të huajit”. Kjo fabul mbyllet ndryshe, dhe këtu është gjenialiteti i saj.

Çifti i pleqve shpëton. Dhe në vend të festojë, plaka thotë: “Si do të rrojmë ne, të pazgjebosur? Mos do që të bëhemi shërbëtorë të të tjerëve dhe të kruajmë kurrizet e botës, kur mund të kruajmë kurrizin tonë?”

Kjo është fjalia më e rëndë e gjithë përrallës. Njerëzit nuk e kërkojnë të keqen vetëm sepse mashtrohen, e kërkojnë sepse kanë frikë të mbeten jashtë të keqes. Kur të gjithë janë të infektuar, i shëndetshi bëhet shërbëtor. Ai duhet të kruajë të tjerët. Për të mos shërbyer, ai shkon dhe infektohet vetë, vullnetarisht.

Dhe autori e mbyll me një fjali akull: “Në fshatin e dhelprave ishte vendosur plotësisht barazia.”

Jo barazia nga drejtësia, por barazia nga zgjebja. Të gjithë njësoj të sëmurë, të gjithë njësoj të zënë duke u kruar, prandaj askush nuk ka më turp. Kjo është barazia negative, ajo që kemi parë shpesh: kur nuk mundemi të ngrihemi të gjithë lart, pajtohemi të ulemi të gjithë poshtë, dhe e quajmë normalitet.

Përralla pra nuk është për lepurin. Është për ne. Pyetja që lë është: sa herë kemi vrapuar vetë për ta takuar lepurin tonë me zgjebe, vetëm që të mos na thonë se nuk jemi si të tjerët?

Dhe më në fund, mund të themi: Barazia e Zgjebes – si e zgjedhim sëmundjen nga frika e përjashtimit.