Ligji i Knessetit, e drejta ndërkombëtare dhe trajtimi i personave të detyruar në konflikt

“Mos u hakmerrni për veten tuaj, o të dashur, por i jepni vend zemërimit të Perëndisë, sepse është shkruar: “Mua më përket hakmarrja, unë kam për të shpaguar, thotë Zoti“.
Bibla, – Dhjata e Re, Romakëve 12:19

Isuf B. Bajrami

Në 30 mars 2026, Knesseti i Izraelit miratoi Ligjin për Dënimin me Vdekje për personat e dënuar për akte që konsiderohen terroriste, duke e bërë dënimin me vdekje dënimin standard për të burgosurit palestinezë të dënuar nga gjykatat ushtarake në Bregun Perëndimor të pushtuar.¹ Ligji parashikon ekzekutimin brenda 90 ditëve dhe kufizon mundësitë për apelim apo falje, duke ngritur shqetësime mbi mungesën e garancive procesuale dhe diskriminimin në zbatim.²

Ky legjislacion ka nxitur një përgjigje të fuqishme ndërkombëtare duke u konsideruar në konflikt me obligimet e Izraelit sipas së drejtës ndërkombëtare humanitare (IHL) dhe standardeve të të drejtave të njeriut.
Drejtësia ndërkombëtare humanitare, e cila zbatohet në situata të konfliktit të armatosur dhe pushtimit, përfshin normat më të rëndësishme të Konventave të Gjenevës, të ratifikuara gjerësisht nga shtetet anëtare të Kombeve të Bashkuara.³

Normat e së drejtës ndërkombëtare humanitare dhe dënimi me vdekje

Sipas Konventave të Gjenevës të vitit 1949, shtetet që aplikojnë të drejtën humanitare ndërkombëtare — përfshirë në situata të okupimit — kanë detyrime specifike për të mbrojtur personat që nuk marrin pjesë në luftime ose që janë jashtë luftimeve (persona të mbrojtur). Konventa e Katërt e Gjenevës mbi mbrojtjen e civilëve dhe komentet e saj të interpretimit tregojnë se fuqia pushtuese ka të drejtë të sigurojë rendin dhe sigurinë, por siç edhe parashikon një kornizë ligjore të kufizuar për të imponuar dënime të rënda, përfshirë kushtet në të cilat mund të përdoret dënimi me vdekje.⁴

Norma të tjera të së drejtës ndërkombëtare, si Konventa e Tretë e Gjenevës mbi trajtimin e robërve të luftës, detyrojnë që personat e kapur gjatë konflikteve të trajtohen me respekt dhe se vdekja e tyre si dënim duhet të jetë e kufizuar dhe në përputhje me procedurat e rrepta të drejtësisë ushtarake dhe civile të vendosura nga IHL.⁵ Megjithatë, Konventa e Tretë e Gjenevës i referohet kryesisht robërve të luftës në kuptimin formal (POW), pra ushtarë të kapur gjatë një konflikti ndërkombëtar, dhe jo gjithmonë civilë apo të pandehur në gjykata ushtarake. Megjithatë, edhe për civilët në territorin e pushtuar, Konventa e Katërt e Gjenevës dhe normat e IHL-së imponojnë mbrojtje dhe çertifikim për të drejtat e të arrestuarve dhe të pandehurve sipas standardeve minimale të procesit të drejtë.⁴

Në kontekstin e konfliktit të armatosur dhe pushtimit, IHL detyron shtetet të respektojnë një sërë dispozitash për trajtimin njerëzor të personave që janë jashtë luftimeve, përfshirë ndalimin e torturës dhe trajtimin çnjerëzor apo degradues. Ligjet dhe praktikat që e mohojnë këtë standard, duke përjashtuar mundësinë e apelimeve, faljes apo zbatimit të dënimit në mënyrë të barabartë, kanë qenë objekt kritike nga ekspertë ndërkombëtarë.³

Robërit e luftës, konfliktet e armatosura dhe gjendja e të burgosurve

Ndërsa Konventa e Tretë e Gjenevës parashikon standarde për robërit e luftës gjatë konflikteve ndërkombëtare, IHL gjithashtu zgjeron mbrojtjen për personat e prekur nga konfliktet e armatosura, përfshirë civilët dhe të burgosurit që nuk marrin pjesë në luftime, përmes normave të planifikuara për mbrojtjen e personave të mbrojtur.⁶

Sipas IHL, të gjithë personat në fuqi të një konflikti, pavarësisht statusit të tyre, duhet të trajtohen në përputhje me rregullat e humanizmit, të ndershëm dhe pa diskriminim.⁷ Gjithashtu, dënimi me vdekje nën IHL nuk është i ndaluar absolutisht, por duhet të respektojë standardet e gjyqësorit të drejtë, barazinë para ligjit dhe garantimet për mbrojtje juridike — gjë që kritikët ndërkombëtarë argumentojnë se ligji i miratuar nga Izraeli nuk i plotëson.³

Reagime ndërkombëtare dhe vendimmarrjet e institucioneve të OKB-së

Drejtuesi i Komisionerit të Lartë për të Drejtat e Njeriut të Kombeve të Bashkuara deklaroi se ligji është “në kundërshtim me obligimet ligjore ndërkombëtare”, duke cituar mungesën e mundësisë për fshirje apo falje, skadimin e ekzekutimit brenda një afati të shkurtër dhe pafavorshmërinë e procedurës së drejtë, që bie ndesh me standardet e të drejtave të njeriut si e drejta për jetë dhe procesi i drejtë.⁴

Ekspertë të OKB-së kanë theksuar se një regjim dënimi me vdekje që është diskriminues në qëllim, dizajn ose efekt është i papajtueshëm me të drejtat për jetë dhe barazinë para ligjit.³

Po ashtu, Komisioni i Përhershëm i Organizatës së Bashkimit Islamik (OIC-IPHRC) e ka dënuar ligjin si një shkelje të IHL-së dhe të Paktit Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike, i cili kërkon respektimin e të drejtës për jetë dhe ndalon trajtimin çnjerëzor ose degradues.⁸

Konventat për të drejtat e njeriut dhe standardet ndërkombëtare të drejtësisë

Përtej IHL-së, traktatet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, përfshirë Paktin Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike (ICCPR), ku Izraeli është palë, mbrojnë të drejtën për jetë, garantojnë gjykim të drejtë dhe kufizojnë përdorimin e dënimit me vdekje vetëm me procedura strikte dhe pa diskriminim. IHL dhe të drejtat e njeriut ndërthuren në situatat e pushtimit, duke e bërë çështjen e dënimit me vdekje edhe më të ndjeshme në kontekstin e okupimit.⁴

Efektet mbi të burgosurit në territorin e okupuar

Ligji për dënimin me vdekje vjen në mes të shqetësimeve për kushtet e të burgosurve palestinezë në burgjet izraelite dhe ushtarake, ku janë raportuar kushte që ekspertë ndërkombëtarë i konsiderojnë si shkelje të së drejtës humanitare dhe të drejtave të njeriut — duke përfshirë trajtim çnjerëzor, uri të detyruar dhe kufizime të rënda juridike.²

Permbajtje dhe kontekst i debatit

Në debatin ndërkombëtar, ligji analizohet jo vetëm si një instrument penal që synon të forcojë sigurinë, por edhe si një shkelje e standardeve të humanizmit, barazisë para ligjit dhe të drejtës për jetë. Kritikat vijnë nga organizata ligjore, institucione ndërkombëtare dhe qendra studimore të së drejtës që argumentojnë se ligji, në praktikë, krijon një sistem disi të dyfishtë të drejtësisë për qasje gjyqësore dhe dënime tepër të rënda ndaj një grupi specifik (palestinezë), krijon tensione rajonale dhe cenon normat themelore të së drejtës ndërkombëtare.³⁴

Baza biblike për falje dhe drejtësi në trajtimin e të burgosurve

Parimet biblike ofrojnë një kuadër etiko-moral që mund të përdoret për të reflektuar mbi ligjet që parashikojnë dënime të rënda, përfshirë dënimin me vdekje. Ungjijtë dhe shkrimet e tjera të Dhiatës së Re theksojnë mëshirën, faljen dhe trajtimin e njerëzve me dinjitet, madje edhe kur ata kanë kryer krime të rënda.
1. Falja dhe mëshira mbi gjykimin arbitrar
Në Mateu 5:7, Jezusi thotë:
“Lum ata që japin falje, sepse ata do të përfitojnë mëshirë.”³⁵

2. Dënimi i pa-dalluar dhe vetëkontrolli i autoritetit
Në tregimin e gruas të kapur në vepër të jashtëligjshme, Gjoni 8:7, Jezusi thotë:
“Ai që është pa mëkat ndër ju, le të hedhë i pari gurin.”³⁶

3. Drejtësia e kombinuar me mëshirë
Në Luka 6:37, Jezusi thotë:
“Mos gjykoni dhe nuk do të gjykoheni; mos dëno dhe nuk do të dënohesh; fal dhe do të jesh i falur.”³⁷

4. Mos hakmarrja dhe ruajtja e dinjitetit.
Romakëve 12:19 thotë:
“Mos hakmerre, o zemër, por lëre vendin për zemërimin e Perëndisë.”³⁸

5. Përgjegjësia për të dobëtit dhe të burgosurit
Në Mateu 25:36, Jezusi thotë:
“Kisha qenë i uritur dhe më dhatë të ha, i etur dhe më dhatë të pimë, i huaj dhe më mikpritët, i zhveshur dhe më mbuluat, i sëmurë dhe më vizituat, në burg dhe erdhët tek unë.”³⁹

6. Zbutja e dënimit dhe mundësia për pendim
Luke 23:34, gjatë kryqëzimit, Jezusi lutet:
“O At, falini ata, sepse nuk e dinë çfarë bëjnë.”⁴⁰

Fusnota:
1. Wikipedia. Death Penalty for Terrorists Law, 2026. Disponueshme në: https://en.wikipedia.org/wiki/Death_penalty_law
2. Reuters. (2026). Jailed Palestinians fear death by hanging without due process under new Israeli law. Disponueshme në: https://www.reuters.com/world/middle-east
3. United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR). Statements on Israel and Palestinian detainees. Disponueshme në: https://www.ohchr.org
4. Konventa e Katërt e Gjenevës mbi mbrojtjen e civilëve, 12 Gusht 1949; dhe Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike (ICCPR), 16 Dhjetor 1966.
5. Konventa e Tretë e Gjenevës mbi trajtimin e robërve të luftës, 12 Gusht 1949.
6. International Committee of the Red Cross (ICRC). Commentary on the Geneva Conventions, 2016 edition.
7. ICRC, Treaties, States Parties, and Commentaries: Humanitarian Law and the Treatment of Protected Persons. Disponueshme në: https://ihl-databases.icrc.org
8. Organization of Islamic Cooperation (OIC) – Independent Permanent Human Rights Commission (IPHRC). Statement on Israeli Death Penalty Law for Palestinians, 2026.
9. Amnesty International. (2026). Israel/Occupied Territories: Human Rights Concerns over Death Penalty Law. Disponueshme në: https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/
10. Human Rights Watch. (2026). Israel: New Death Penalty Law Threatens Palestinian Rights. Disponueshme në: https://www.hrw.org/news/2026
11. B’Tselem – The Israeli Information Center for Human Rights in the Occupied Territories. Palestinian Detainees and the Death Penalty. 2026.
12. UN General Assembly. Resolutions on the Situation in the Occupied Palestinian Territories, 2025-2026.
13. UN Security Council. Briefings on Israeli-Palestinian Conflict and Human Rights, 2026.
14. European Union External Action. Statement on Israel’s Death Penalty Law, 2026.
15. Al Jazeera. (2026). UN and Arab states condemn Israeli death penalty law for Palestinians.
16. International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), Articles 6, 7, 14.
17. ICRC, Rule 86. Execution and Death Penalty, Customary IHL Database.
18. Geneva Academy of International Humanitarian Law and Human Rights. Human Rights and Occupation: Death Penalty Implications, 2025.
19. ICJ Advisory Opinions. Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory, 2004.
20. UN Human Rights Council. Reports on Israel/Palestine, 2026.
21. Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA) – OPT. Monthly Humanitarian Reports, 2026.
22. World Organization Against Torture (OMCT). Israel/Palestine: Concerns on Arbitrary Detention and Death Penalty, 2026.
23. International Federation for Human Rights (FIDH). Report on Human Rights Violations in Occupied Territories, 2026.
24. Israeli Supreme Court Decisions on Military Detentions, 2010–2026.
25. Israeli Ministry of Justice. Text of the Death Penalty Law (Hebrew/English Translation), 2026.
26. B’Tselem. Military Court Procedures and Palestinian Detainees, 2026.
27. UN Office of Legal Affairs. International Law and Occupation, 2025.
28. European Court of Human Rights, Cases on Arbitrary Detention and Death Penalty, 2000–2025.
29. Harvard Law School International Human Rights Clinic. Death Penalty and Occupation: Legal Analysis, 2025.
30. Geneva Academy. IHL and Civilian Protection under Occupation, 2025.
31. Human Rights Watch. Discriminatory Implementation of Death Penalty in Occupied Territories, 2026.
32. Amnesty International. Palestinian Detainees: Access to Fair Trial under Military Courts, 2026.
33. United Nations Committee Against Torture. Concluding Observations on Israel, 2025.
34. OHCHR. Reports on Arbitrary Detention, Torture, and Human Rights Violations in the Occupied Palestinian Territories, 2026.
35. Mateu 5:7, Ungjilli sipas Mateut, Bibla e Shenjtë.
36. Gjoni 8:7, Ungjilli sipas Gjonit, Bibla e Shenjtë.
37. Luka 6:37, Ungjilli sipas Lukës, Bibla e Shenjtë.
38. Romakëve 12:19, Letra e Shën Palit te Romakët, Bibla e Shenjtë.
39. Mateu 25:36, Ungjilli sipas Mateut, Bibla e Shenjtë.
40. Luka 23:34, Ungjilli sipas Lukës, Bibla e Shenjtë.

Vendi i Lekës, 04.04.2026

Knesset Law, International Law, and the Treatment of Persons Compelled in Conflict

“Do not take revenge on yourselves, dear ones, but leave room for the wrath of God, for it is written: ‘Vengeance is mine; I will repay, says the Lord.’”
— Bible, New Testament, Romans 12:19

Isuf B. Bajrami

On March 30, 2026, the Knesset of Israel passed the Death Penalty Law for individuals convicted of acts considered terrorist, making the death penalty the standard punishment for Palestinian prisoners convicted by military courts in the occupied West Bank.¹ The law provides for execution within 90 days and limits the possibilities for appeal or pardon, raising concerns about the lack of procedural guarantees and discriminatory implementation.²

This legislation has sparked a strong international response, being considered in conflict with Israel’s obligations under international humanitarian law (IHL) and human rights standards. International humanitarian law, which applies in situations of armed conflict and occupation, encompasses the core norms of the Geneva Conventions, widely ratified by United Nations member states.³

International Humanitarian Law Norms and the Death Penalty

Under the 1949 Geneva Conventions, states applying international humanitarian law—including in occupation situations—have specific obligations to protect persons not taking part in hostilities or who are hors de combat (protected persons). The Fourth Geneva Convention on the Protection of Civilians and its interpretive commentaries indicate that the occupying power has the right to maintain order and security but also provides a limited legal framework for imposing severe punishments, including the conditions under which the death penalty may be applied.⁴

Other international law norms, such as the Third Geneva Convention on the Treatment of Prisoners of War, require that persons captured during conflicts be treated with respect and that their death as a punishment be limited and in accordance with strict military and civil judicial procedures established by IHL.⁵ However, the Third Geneva Convention mainly refers to prisoners of war in the formal sense (POWs), i.e., soldiers captured during an international conflict, and not always civilians or defendants in military courts. Nevertheless, even for civilians in occupied territories, the Fourth Geneva Convention and IHL norms impose protections and certification for the rights of detainees and defendants according to minimum standards of due process.⁴

In the context of armed conflict and occupation, IHL requires states to respect a set of provisions for humane treatment of persons who are hors de combat, including prohibitions against torture and cruel, inhuman, or degrading treatment. Laws and practices that deny these standards, by excluding possibilities for appeals, pardons, or equitable application of punishment, have been criticized by international experts.³

Prisoners of War, Armed Conflicts, and the Status of Detainees

While the Third Geneva Convention sets standards for prisoners of war during international conflicts, IHL also extends protection to persons affected by armed conflicts, including civilians and detainees not participating in hostilities, through norms designed to protect protected persons.⁶

According to IHL, all persons under the authority of a conflict, regardless of their status, must be treated in accordance with the rules of humanity, fairness, and non-discrimination.⁷ Furthermore, the death penalty under IHL is not absolutely prohibited but must respect fair trial standards, equality before the law, and guarantees for legal protection—standards that international critics argue Israel’s law does not meet.³

International Reactions and UN Institutional Decisions

The United Nations High Commissioner for Human Rights stated that the law is “in violation of international legal obligations,” citing the lack of possibility for pardon, the execution deadline within a short timeframe, and the unfairness of the procedure, contrary to human rights standards such as the right to life and fair trial.⁴

UN experts emphasized that a death penalty regime that is discriminatory in intent, design, or effect is incompatible with the rights to life and equality before the law.³

The Permanent Commission of the Organization of Islamic Cooperation (OIC-IPHRC) also condemned the law as a violation of IHL and the International Covenant on Civil and Political Rights, which requires respect for the right to life and prohibits cruel or degrading treatment.⁸

Human Rights Conventions and International Justice Standards

Beyond IHL, international human rights treaties, including the International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), to which Israel is a party, protect the right to life, guarantee fair trial, and limit the use of the death penalty to strict procedures applied without discrimination. IHL and human rights intersect in occupation situations, making the death penalty issue even more sensitive in the context of occupation.⁴

Effects on Prisoners in Occupied Territories

The death penalty law comes amid concerns about the conditions of Palestinian prisoners in Israeli and military prisons, where conditions have been reported by international experts as violations of humanitarian law and human rights—including inhuman treatment, forced hunger, and severe legal restrictions.²

Content and Context of the Debate

In academic and international debate, the law is analyzed not only as a penal instrument aimed at enhancing security but also as a violation of humaneness, equality before the law, and the right to life. Criticisms come from legal organizations, international institutions, and legal research centers arguing that, in practice, the law creates a dual justice system with excessive punishments directed at a specific group (Palestinians), generates regional tensions, and undermines fundamental international law norms.³⁴

Biblical Basis for Forgiveness and Justice in the Treatment of Prisoners

Biblical principles provide an ethical and moral framework for reflecting on laws prescribing severe punishments, including the death penalty. The Gospels and other New Testament writings emphasize mercy, forgiveness, and treating people with dignity—even when they have committed serious crimes.
1. Forgiveness and mercy over arbitrary judgment
In Matthew 5:7, Jesus says:

“Blessed are the merciful, for they shall obtain mercy.”³⁵

2. Impartial punishment and self-restraint of authority
In the story of the woman caught in adultery, John 8:7, Jesus says:

“He who is without sin among you, let him cast the first stone.”³⁶

3. Justice combined with mercy
In Luke 6:37, Jesus says:

“Do not judge, and you will not be judged; do not condemn, and you will not be condemned; forgive, and you will be forgiven.”³⁷

4. Non-retaliation and maintaining dignity
Romans 12:19 says:

“Do not take revenge, my heart, but leave room for God’s wrath.”³⁸

5. Responsibility toward the weak and prisoners
In Matthew 25:36, Jesus says:

“I was hungry and you gave me food, I was thirsty and you gave me drink, I was a stranger and you welcomed me, naked and you clothed me, sick and you visited me, in prison and you came to me.”³⁹

6. Mitigation of punishment and the possibility of repentance
Luke 23:34, during the crucifixion, Jesus prays:

“Father, forgive them, for they know not what they do.”⁴⁰

Footnotes:
1. Wikipedia. Death Penalty for Terrorists Law, 2026. Available at: https://en.wikipedia.org/wiki/Death_penalty_law
2. Reuters. (2026). Jailed Palestinians fear death by hanging without due process under new Israeli law. Available at: https://www.reuters.com/world/middle-east
3. United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR). Statements on Israel and Palestinian detainees. Available at: https://www.ohchr.org
4. Fourth Geneva Convention on the Protection of Civilians, August 12, 1949; and International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), December 16, 1966.
5. Third Geneva Convention on the Treatment of Prisoners of War, August 12, 1949.
6. International Committee of the Red Cross (ICRC). Commentary on the Geneva Conventions, 2016 edition.
7. ICRC. Treaties, States Parties, and Commentaries: Humanitarian Law and the Treatment of Protected Persons. Available at: https://ihl-databases.icrc.org
8. Organization of Islamic Cooperation (OIC) – Independent Permanent Human Rights Commission (IPHRC). Statement on Israeli Death Penalty Law for Palestinians, 2026.
9. Amnesty International. (2026). Israel/Occupied Territories: Human Rights Concerns over Death Penalty Law. Available at: https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/
10. Human Rights Watch. (2026). Israel: New Death Penalty Law Threatens Palestinian Rights. Available at: https://www.hrw.org/news/2026
11. B’Tselem – The Israeli Information Center for Human Rights in the Occupied Territories. Palestinian Detainees and the Death Penalty, 2026.
12. UN General Assembly. Resolutions on the Situation in the Occupied Palestinian Territories, 2025-2026.
13. UN Security Council. Briefings on Israeli-Palestinian Conflict and Human Rights, 2026.
14. European Union External Action. Statement on Israel’s Death Penalty Law, 2026.
15. Al Jazeera. (2026). UN and Arab states condemn Israeli death penalty law for Palestinians.
16. International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), Articles 6, 7, 14.
17. ICRC. Rule 86. Execution and Death Penalty, Customary IHL Database.
18. Geneva Academy of International Humanitarian Law and Human Rights. Human Rights and Occupation: Death Penalty Implications, 2025.
19. International Court of Justice Advisory Opinions. Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory, 2004.
20. UN Human Rights Council. Reports on Israel/Palestine, 2026.
21. Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA) – OPT. Monthly Humanitarian Reports, 2026.
22. World Organization Against Torture (OMCT). Israel/Palestine: Concerns on Arbitrary Detention and Death Penalty, 2026.
23. International Federation for Human Rights (FIDH). Report on Human Rights Violations in Occupied Territories, 2026.
24. Israeli Supreme Court Decisions on Military Detentions, 2010–2026.
25. Israeli Ministry of Justice. Text of the Death Penalty Law (Hebrew/English Translation), 2026.
26. B’Tselem. Military Court Procedures and Palestinian Detainees, 2026.
27. UN Office of Legal Affairs. International Law and Occupation, 2025.
28. European Court of Human Rights, Cases on Arbitrary Detention and Death Penalty, 2000–2025.
29. Harvard Law School International Human Rights Clinic. Death Penalty and Occupation: Legal Analysis, 2025.
30. Geneva Academy. IHL and Civilian Protection under Occupation, 2025.
31. Human Rights Watch. Discriminatory Implementation of Death Penalty in Occupied Territories, 2026.
32. Amnesty International. Palestinian Detainees: Access to Fair Trial under Military Courts, 2026.
33. United Nations Committee Against Torture. Concluding Observations on Israel, 2025.
34. OHCHR. Reports on Arbitrary Detention, Torture, and Human Rights Violations in the Occupied Palestinian Territories, 2026.
35. Matthew 5:7, Holy Bible, New Testament.
36. John 8:7, Holy Bible, New Testament.
37. Luke 6:37, Holy Bible, New Testament.
38. Romans 12:19, Holy Bible, New Testament.
39. Matthew 25:36, Holy Bible, New Testament.
40. Luke 23:34, Holy Bible, New Testament.

The Land of Leka, 04.04.2026