
Gjon Marku
– tregim
Atë mëngjes e doja të qetë, thuajse të ngrirë në kohë. Ishte një nga ato çaste të rralla kur ndihesha disi i pajtuar me veten. Isha ulur vetëm në kafenenë e vogël të lagjes, pranë xhamit të mjegulluar, me një filxhan kafeje pa sheqer përpara dhe një cigare që digjej ngadalë mes gishtave. Rrija vetëm jo sepse më pëlqente vetmia, por sepse nuk i duroja dot zhurmat, fjalët boshe, fytyrat e shtirura, buzëqeshjet e rreme dhe as qentë endacakë që lehnin pa arsye, si njerëzit që flasin vetëm për të mbuluar frikën e tyre, sikur donin të mbushnin boshllëkun me zhurmë. Megjithatë, atë mëngjes, edhe heshtja dukej se më kundërshtonte.
Jashtë binte shi pa pushim. Pikat përplaseshin në xhamat e lokalit me një këmbëngulje nervoze, sikur kërkonin të hynin brenda, ndërsa mendimet e mia vinin dallgë pas dallge, pa rend, pa mëshirë, sikur mbanin peshën e mendimeve të mia të rënda e të papërfunduara.
Kisha nevojë të rrija vetëm, të përballesha me veten time, të luftoja me atë që më rëndonte në shpirt, pa dashur t’ia dija për askënd.
E mora filxhanin dhe piva një gllënjkë. Kafja ishte e hidhur — ashtu siç e doja. Hidhëria e saj më mbante zgjuar, më kthente në realitet. Pikërisht në atë çast, dera e lokalit u hap.
Ajri i lagësht hyri brenda, bashkë me të.
Ai u shfaq aty, i lagur nga shiu, me buzëqeshjen e tij të zakonshme djallëzore të ngjitur në fytyrë si një maskë e vjetër, si një hije e njohur, me pallton e rënduar nga uji. Sapo më pa, sytë iu mbushën me një ndjenjë të çuditshme triumfi, sikur më kishte gjetur aty ku donte. U drejtua nga tavolina ime pa hezitim dhe, sapo u afrua, nisi të fliste – ose më saktë, të pyeste.
– Si je, koleg? – tha. – Si janë familjarët?
Ia ktheva shkurt, pa e ngritur shumë vështrimin.
– Mirë.
Ai u ul. Zhurma e karriges më shqetësoi më shumë sesa fjalët e tij. Vazhdova të tymosja cigaren dhe të pija kafenë, sikur prania e tij të mos kishte asnjë rëndësi. Por ai nuk u tërhoq.
– Shyqyr që të gjeta – vazhdoi. – Kam kohë pa u parë. Edhe dje të thirra, por nuk m’u përgjigje.
Heshta. E vështroja fytyrën e tij, atë shikim që fshihte brenda një dinakëri të vjetër, pothuajse të trashëguar. Nuk vonoi shumë dhe filloi ta lëshonte maskën. Pyetjet u bënë më të shpeshta, më të mprehta, më hetuese. Mundohej të çante qetësinë time të rreme, të gjente ndonjë të çarë ku të fuste hundët.
Pas çdo pyetjeje, përsëriste të njëjtën shprehje, me një ton të shtirur miqësor:
– Eh, koleg…
Dhe priste.
Kur kuptoi se heshtja ime nuk po thyhej, ndërroi taktikë. Filloi të fliste për hallet e veta, për histori të vogla e ankesa të përditshme. Mes tyre, me kujdes të frikshëm, fuste ndonjë pyetje për mua. I ndërthurte fjalët si rrjetë, vetëm për të më zënë.
Unë vazhdoja të heshtja.
Diku brenda meje, një derë u hap. Mendja më iku larg, pa më pyetur. M’u shfaq ajo ëndërr që më ndiqte prej kohësh – ajo që më linte gjithmonë me një shije më të hidhur se kafja.
Isha te shtëpia e vjetër ku kisha lindur. Muret ishin të plasaritura, oborri i mbuluar nga bari i egër. Fshati ishte bosh. Të gjithë kishin ikur. Kishte mbetur vetëm unë, si një roje e harruar e një vendi që nuk i duhej më askujt. Pastaj, nga fundi i shtegut, vinte mamaja ime. Nuk fliste. Më shikonte për një çast, sikur donte të më njihte përsëri, dhe largohej. Pa shpjegim. Pa kthyer kokën pas, edhe pse në atë ëndërr i thoja të rrinte.
Më linte vetëm, mes lehjeve të qenve që rrethonin shtëpinë. Lehje të kota, të vazhdueshme. Dhe unë, në ëndërr, i thosha se rrija vetëm sepse nuk i duroja dot ato lehje – ashtu siç nuk duroja dot zhurmat e botës, pafytyrësinë dhe hipokrizinë e njerëzve.
– Dëgjo, Tom – thashë papritur, duke u kthyer në realitet. E pashë drejt në sy. – Nuk më intereson. Nuk kam dëshirë të dëgjoj bisedat e tua.
Ai mbeti për një çast i shtangur. Buzëqeshja iu shua, si një dritë që fiket pa zhurmë. Nuk foli më.
Unë ngrita filxhanin dhe piva gllënjkën e fundit të kafesë së hidhur. Shiu vazhdonte të binte. Qentë diku lehën përsëri. Por brenda meje, për herë të parë atë mëngjes, u bë pak qetësi.
Ai mbeti për një çast i shtangur, më vështroi i heshtur dhe u ngrit të ikte.











