Qytetarët shqiptarË janë për një Shtet të fortë ligjor dhe demokratik; prandaj nuk duan të përkulen para padrejtësis së keq-qeverisjes

Rinia thotë: “Unë dua të jetoj për këtë komb,” atëherë kombi ngrihet më i fortë. Sepse rinia është energjia,është shpresa,është e ardhmja.

Isuf B. Bajrami

Protesta e 24 janarit 2026 në Tiranë: një analizë juridike e sundimit të ligjit, përdorimit të forcës dhe detyrimeve ndërkombëtare të Shqipërisë.

Abstrakt

Protesta e 24 janarit 2026 në Tiranë, e organizuar kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, u përshkallëzua në përplasje mes protestuesve dhe forcave të rendit, duke rezultuar në lëndime dhe shoqërime nga të dy palët. Ky artikull analizon ngjarjen në dritën e standardeve kushtetuese dhe ndërkombëtare, duke e lidhur atë me sfidat e pandëshkueshmërisë dhe kapjes institucionale në Shqipëri. Duke përdorur një qasje analitike juridike, artikulli shqyrton detyrimet e shtetit për garantimin e të drejtës për tubim paqësor, për përdorim të ligjshëm të forcës, për hetim efektiv të incidenteve të dhunës dhe për garantimin e barazisë para ligjit. Analiza bazohet në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë, legjislacionin vendor, Konventën Europiane për të Drejtat e Njeriut (KEDNJ) dhe jurisprudencën e Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ).

1. Hyrje

Protesta qytetare është një element kyç i demokracisë, i cili i lejon qytetarët të kërkojnë llogaridhënie, të shprehin pakënaqësinë dhe të kërkojnë ndryshime politike. Në një shtet të së drejtës, protesta përbën një mjet të legjitimuar kushtetuesisht dhe ndërkombëtarisht për kontrollin e pushtetit dhe për kërkimin e drejtësisë sociale. Megjithatë, në kontekstin e një sistemi ku korrupsioni, kapja e institucioneve dhe pandëshkueshmëria janë të përhapura, protesta shpesh përshkallëzohet në përplasje me organet e zbatimit të ligjit, duke çuar në lëndime dhe shkelje të të drejtave të njeriut.

Protesta e 24 janarit 2026 në Tiranë shërben si një rast studimi për të vlerësuar se si dështimet e zbatimit të ligjit dhe mungesa e llogaridhënies mund të përkthehen në dhunë dhe në lëndime të protestuesve dhe të forcave të rendit. Në këtë kuadër, analiza synon të vlerësojë përputhshmërinë e veprimeve të shtetit me detyrimet kushtetuese dhe ndërkombëtare, duke u përqendruar tek tre dimensione kryesore:

(i) e drejta për tubim paqësor;
(ii) përdorimi i forcës dhe detyrimi për hetim;
dhe (iii) barazia para ligjit dhe përgjegjësia për korrupsionin.

2. Metodologjia

2.1. Qasja metodologjike

Ky artikull ndjek një qasje analitike juridike (legal doctrinal analysis), duke interpretuar normat kushtetuese dhe ligjore vendore në dritën e standardeve ndërkombëtare. Qasja bazohet në analizën e tekstit ligjor, interpretimin e jurisprudencës së GJEDNJ-së dhe vlerësimin e përputhshmërisë së praktikave të shtetit me detyrimet juridike. Për të shmangur spekulimin, artikulli mbështetet në burime të verifikueshme dhe në triangulim të informacionit.

2.2. Burimet e të dhënave

Për analizën janë përdorur tre kategori burimesh:

1. Burime primare juridike: Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, ligjet vendore (ligji për tubimet, ligji për policinë, Kodi Penal, Kodi i Procedurës Penale, ligji për SPAK), Konventa Europiane për të Drejtat e Njeriut.
2. Dokumente zyrtare dhe raportime institucionale: njoftime të Policisë së Shtetit, deklarata zyrtare të institucioneve, raporte dhe akt-procese publike, kur janë të disponueshme.
3. Burime mediatike të pavarura: raportime të kontrolluara dhe të trianguluara me burimet zyrtare, të cilat ofrojnë informacion për dinamikën e protestës, numrin e të lënduarve, përdorimin e forcës dhe shoqërimet.

2.3. Procesi i analizës

Analiza është strukturuar në tri faza:

• Faza e parë: verifikimi dhe triangulimi i fakteve.
• Faza e dytë: interpretimi i normave dhe standardeve juridike (Kushtetuta, ligjet vendore, KEDNJ).
• Faza e tretë: vlerësimi i përputhshmërisë së shtetit me detyrimet juridike dhe identifikimi i problemeve strukturore që lidhen me pandëshkueshmërinë.

2.4. Kufizimet metodologjike

Kufizimet kryesore lidhen me disponueshmërinë e dokumenteve zyrtare të brendshme (p.sh., raportet e brendshme të policisë ose aktet e hetimit penal), si dhe me faktin se burimet mediatike mund të kenë pasaktësi. Megjithatë, përmes triangulimit të burimeve dhe lidhjes së fakteve me standardet juridike, artikulli synon të ofrojë një analizë të argumentuar dhe të qëndrueshme.

3. Kuadri kushtetues dhe ligjor i të drejtës për tubim dhe i përdorimit të forcës

3.1. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë

Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë përcakton parimet themelore të rendit kushtetues dhe të shtetit të së drejtës. Neni 4 vendos se Shqipëria është shtet i së drejtës.1 Neni 2 përcakton se sovraniteti i përket popullit dhe ushtrohet në përputhje me parimet kushtetuese.2 Neni 7 garanton ndarjen e pushteteve dhe parandalon përqendrimin e pushtetit.3

Neni 46 garanton të drejtën e tubimit paqësor, ndërsa neni 42 garanton lirinë dhe sigurinë personale, dhe neni 18 garanton integritetin fizik dhe moral.4 Këto të drejta janë të lidhura ngushtë me parimin e barazisë para ligjit, të garantuar nga Kushtetuta dhe nga ligjet vendore.

Neni 122 i Kushtetutës përcakton se traktatet ndërkombëtare të ratifikuara kanë fuqi superiore ndaj ligjeve të zakonshme.5 Kjo ka rëndësi të veçantë për KEDNJ-në, e cila është pjesë e rendit juridik shqiptar dhe duhet të zbatohet nga autoritetet dhe gjykatat.

3.2. Ligji nr. 96/2013 “Për tubimet”

Ligji për tubimet rregullon ushtrimin e të drejtës për tubim paqësor dhe përcakton detyrimet e organizatorëve dhe të autoriteteve për të garantuar rendin dhe sigurinë. Ligji parashikon njoftimin e autoriteteve nga organizatorët, rregullat e sigurisë dhe kufizimet e nevojshme në rastet kur tubimi kërcënon rendin, sigurinë ose pronën. Përdorimi i dhunës nga protestuesit është i ndaluar dhe i ndëshkueshëm, ndërsa ndërhyrja e policisë duhet të jetë e proporcionalizuar dhe e arsyeshme.

3.3. Ligji nr. 47/2015 “Për Policinë e Shtetit”

Ligji për Policinë e Shtetit përcakton kompetencat dhe kufizimet e policisë në ruajtjen e rendit publik. Ligji kërkon që përdorimi i forcës të jetë i nevojshëm, proporcional dhe i arsyeshëm, dhe vendos detyrimin e raportimit dhe hetimit të përdorimit të forcës. Kjo është në përputhje me standardet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut dhe për përdorimin e forcës nga autoritetet.

3.4. Kodi Penal dhe Kodi i Procedurës Penale

Kodi Penal parashikon vepra të ndryshme që lidhen me dhunën gjatë protestave (p.sh., dëmtim prone, dhunë, sulm ndaj punonjësit të rendit). Kodi i Procedurës Penale përcakton detyrimet e prokurorisë dhe organeve hetimore për të kryer hetime të shpejta, të pavarura dhe efektive. Këto norma janë themelore për zbatimin e parimit të barazisë para ligjit dhe për garantimin e llogaridhënies.

3.5. Ligji nr. 96/2016 “Për SPAK”

Ligji për SPAK krijon një institucion të posaçëm për hetimin dhe ndjekjen penale të korrupsionit të nivelit të lartë dhe krimit të organizuar. SPAK ka detyrimin kushtetues dhe ligjor për të hetuar dhe ndjekur penalisht veprat e korrupsionit dhe abuzimit me detyrën, si dhe për të siguruar përgjegjësi për zyrtarët publikë.

4. Kuadri ndërkombëtar dhe standardet e GJEDNJ-së

4.1. Fuqia e Konventës Europiane në rendin juridik shqiptar

KEDNJ është pjesë e rendit juridik shqiptar dhe ka fuqi superiore ndaj ligjeve të zakonshme, në përputhje me nenin 122 të Kushtetutës.5 Standardet e KEDNJ-së janë të detyrueshme për autoritetet dhe gjykatat shqiptare, dhe jurisprudenca e GJEDNJ-së ofron interpretimin e tyre.

4.2. Neni 6 KEDNJ: procesi i drejtë dhe pavarësia e gjykatave

Neni 6 garanton të drejtën për një proces të drejtë para një gjykate të pavarur dhe të paanshme. Jurisprudenca e GJEDNJ-së ka theksuar se pavarësia e gjykatave duhet të vlerësohet jo vetëm në mënyrë formale, por edhe në praktikë, duke përfshirë garantitë kundër ndikimit politik. Vendimet Baka v. Hungary dhe Volkov v. Ukraine theksojnë rëndësinë e pavarësisë dhe neutralitetit të gjykatave.8

4.3. Neni 13 KEDNJ: mjet juridik efektiv

Neni 13 kërkon që çdo person të ketë mjet juridik efektiv për të adresuar shkeljet e të drejtave të tij. Jurisprudenca e GJEDNJ-së ka vendosur se mjetet juridike që nuk çojnë në hetim efektiv dhe përgjegjësi nuk janë të mjaftueshme. Në vendimin Kudła v. Poland, Gjykata ka theksuar se mjetet juridike duhet të jenë të efektshme në praktikë, jo vetëm në teori.9

4.4. Nenet 2 dhe 3 KEDNJ: përdorimi i forcës dhe detyrimi për hetim

Neni 2 garanton të drejtën për jetë dhe kërkon që shteti të marrë masat e nevojshme për mbrojtjen e jetës.

Neni 3 ndalon trajtimet çnjerëzore ose degraduese. Jurisprudenca e GJEDNJ-së, përfshirë vendimet McCann and Others v. United Kingdom dhe Nachova and Others v. Bulgaria, thekson se përdorimi i forcës nga autoritetet duhet të jetë i nevojshëm dhe proporcional, dhe se shteti ka detyrimin për të hetuar çdo incident serioz.10

4.5. Neni 11 KEDNJ: e drejta për tubim paqësor

Neni 11 garanton të drejtën për tubim paqësor. Jurisprudenca e GJEDNJ-së, përfshirë vendimet Bączkowski v. Poland dhe Dimitrov and Others v. Bulgaria, thekson se shteti duhet të respektojë këtë të drejtë dhe të sigurojë që kufizimet të jenë të ligjshme, të nevojshme dhe proporcionale.11

5. Pandëshkueshmëria, barazia para ligjit dhe kapja institucionale

Pandëshkueshmëria e zyrtarëve publikë dhe zbatimi selektiv i ligjit cenojnë parimin e barazisë para ligjit dhe parimin e ndarjes së pushteteve. Kur institucionet e hetimit dhe të ndjekjes penale nuk veprojnë në mënyrë të pavarur dhe efektive, qytetarët humbasin besimin dhe ndihen të detyruar të reagojnë jashtë kanaleve institucionale. Kjo është një shkelje indirekte e nenit 6 dhe nenit 13 të KEDNJ-së, sepse mungesa e një hetimi efektiv krijon një sistem ku të drejtat nuk mbrohen në praktikë.

Në jurisprudencën e GJEDNJ-së, vendime si Gül v. Turkey theksojnë se shteti nuk duhet të përdorë ligjin në mënyrë arbitrare dhe duhet të sigurojë që qasja e autoriteteve të jetë e bazuar në standarde të barazisë dhe të drejtësisë.12

6. Protesta e 24 janarit 2026: fakte dhe pasojat juridike

6.1. Konteksti dhe objektivi i protestës

Protesta e 24 janarit 2026 u zhvillua në Tiranë si një tubim masiv kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, me kërkesën për llogaridhënie dhe për përforcimin e sundimit të ligjit. Ajo u organizua nga subjekte politike dhe shoqëri civile, dhe u përqendrua në denoncimin e pandëshkueshmërisë dhe të kapjes institucionale.

6.2. Të dhënat faktike të protestës

Sipas njoftimeve zyrtare të Policisë së Shtetit dhe raportimeve mediatike, gjatë protestës u regjistruan të dhëna konkrete për lëndime dhe shoqërime. Autoritetet raportuan se:

• 11 efektivë policie u lënduan dhe u trajtuan në spital.13
• 23 persona u shoqëruan, përfshirë një të mitur.13
• 37 qytetarë u identifikuan si të përfshirë në veprime të paligjshme; nga këta, 18 u arrestuan dhe 17 u proceduan penalisht, ndërsa 2 persona u shpallën në kërkim.14
• Raportime mediatike të pavarura theksuan se protestuesit hodhën koktej molotov dhe sende të forta, ndërsa policia përdori gaz lotsjellës dhe topa uji për shpërndarjen e turmës.15

Këto të dhëna tregojnë se dhuna dhe përplasjet nuk ishin fenomene të izoluar, por pjesë e një eskalimi që lidhet me tensionin social dhe mungesën e besimit te mekanizmat institucionalë.

6.3. Analiza e të dhënave në kuadrin juridik

Në këtë pjesë, të dhënat faktike krahasohen me normat juridike dhe standardet ndërkombëtare.

6.3.1. E drejta për tubim paqësor dhe kufizimet e ligjshme

Sipas Kushtetutës dhe ligjit për tubimet, qytetarët kanë të drejtë të tubohen paqësisht. Shteti ka detyrimin të sigurojë këtë të drejtë, ndërsa kufizimet duhet të jenë të ligjshme, të nevojshme dhe proporcionale. Në jurisprudencën e GJEDNJ-së, vendimi Bączkowski v. Poland thekson se kufizimet e të drejtës së tubimit duhet të jenë të arsyetuara dhe të mos jenë arbitrare.11

Në protestën e 24 janarit 2026, përplasjet dhe përdorimi i dhunës nga disa protestues krijuan kushtet për ndërhyrje të policisë. Megjithatë, për të vlerësuar përputhshmërinë e ndërhyrjes me standardet e KEDNJ-së, është e nevojshme të verifikohet nëse përdorimi i forcës ishte i nevojshëm, proporcional dhe i arsyeshëm.

6.3.2. Përdorimi i forcës nga policia dhe detyrimi për hetim

Ligji për Policinë e Shtetit kërkon që përdorimi i forcës të jetë i nevojshëm dhe proporcional. Jurisprudenca e GJEDNJ-së, veçanërisht vendimet McCann and Others v. United Kingdom dhe Nachova and Others v. Bulgaria, kërkon që çdo përdorim i forcës të jetë i arsyeshëm dhe të shoqërohet me hetim efektiv.10

Në protestën e 24 janarit 2026, raportimet për përdorimin e gazit lotsjellës dhe topave të ujit janë elementë që kërkojnë vlerësim të standardit të proporcionalitetit. Nëse përdorimi i forcës ka qenë i tepruar ose i pajustifikuar, shteti mund të jetë përgjegjës për shkelje të nenit 3 ose të nenit 2 të KEDNJ-së.

6.3.3. Hetimi efektiv i incidenteve dhe përgjegjësia penale

Sipas nenit 13 të KEDNJ-së dhe jurisprudencës së GJEDNJ-së (Kudła v. Poland), shteti ka detyrimin të sigurojë një mjet juridik efektiv për hetimin e shkeljeve të të drejtave të njeriut. Në këtë rast, hetimi i incidenteve të protestës duhet të jetë i pavarur, i paanshëm dhe efektiv, duke përfshirë identifikimin e autorëve të dhunës dhe vlerësimin e përdorimit të forcës nga policia.

7. Viktimat e dhunës: protestuesit, forcat e rendit dhe qytetarët si viktima të një sistemi të kapur

7.1. Protestuesit si viktima të një sistemi të brishtë

Protestuesit, duke qenë qytetarë që ushtrojnë të drejtën kushtetuese për tubim, janë të mbrojtur nga Kushtetuta dhe nga KEDNJ.

Kur protesta përshkallëzohet në dhunë, disa protestues lëndohen dhe ndalohen. Kjo është e lidhur me faktin se mekanizmat institucionalë për të adresuar korrupsionin dhe abuzimin me pushtetin shpesh nuk ofrojnë zgjidhje efektive. Në këtë kuptim, protestuesit që lëndohen janë viktima të një sistemi ku zbatimi i ligjit nuk është i barabartë dhe nuk funksionon si duhet.

7.2. Forcat e rendit si viktima të konfliktit të shkaktuar nga mungesa e llogaridhënies

Forcat e rendit, të cilët u lënduan gjatë protestës (11 efektivë policie), janë gjithashtu viktima të konfliktit. Ata kanë detyrë të ruajnë rendin publik, por përballen me agresion. Kjo kërkon hetim të rrethanave dhe identifikim të përgjegjësve për dhunën ndaj policisë. Në të njëjtën kohë, përdorimi i forcës nga policia duhet të jetë në përputhje me ligjin dhe standardet e KEDNJ-së.

7.3. Dhuna si pasojë e një sistemi të kapur

Lëndimet e protestuesve dhe të policisë janë rezultat i një sistemi ku korrupsioni dhe kapja institucionale minojnë besimin në institucionet e drejtësisë dhe në zbatimin e ligjit. Kjo është një problem i lidhur me barazinë para ligjit dhe me detyrimin e shtetit për hetim dhe përgjegjësi. Në jurisprudencën e GJEDNJ-së, vendimet Assenov and Others v. Bulgaria dhe Kudła v. Poland theksojnë detyrimin e hetimit të pavarur dhe efektiv për incidente serioze.16

8. Diskutim

Në këtë seksion, artikulli diskuton implikimet më të gjera të protestës së 24 janarit 2026 në funksionimin e sundimit të ligjit dhe të të drejtave të njeriut në Shqipëri.

8.1. E drejta për tubim si tregues i shëndetit demokratik

E drejta për tubim paqësor është një tregues i shëndetit të demokracisë. Kur qytetarët ndihen të detyruar të dalin në rrugë për të kërkuar llogaridhënie, kjo është një sinjal se mekanizmat institucionalë nuk po funksionojnë. Në këtë kuptim, protestat nuk janë vetëm reagime sociale, por edhe shprehje e një kërkese për zbatim të ligjit.

8.2. Përdorimi i forcës dhe proporcionaliteti

Përdorimi i forcës nga policia duhet të jetë i nevojshëm dhe proporcional. Në rastin e protestës së 24 janarit 2026, përdorimi i gazit lotsjellës dhe topave të ujit duhet të vlerësohet në dritën e rrethanave konkrete. Nëse përdorimi i forcës ka qenë i tepruar, kjo mund të përbëjë shkelje të KEDNJ-së dhe detyrim për përgjegjësi penale dhe disiplinore.

8.3. Hetimi efektiv dhe llogaridhënia

Hetimi efektiv i incidenteve të protestës është thelbësor për rikthimin e besimit në institucionet e zbatimit të ligjit. Nëse hetimi nuk është i pavarur ose nuk çon në përgjegjësi, kjo përkeqëson ndjenjën e pandëshkueshmërisë dhe rrit rrezikun e përshkallëzimit të dhunës në protestat e ardhshme.

8.4. Barazia para ligjit dhe korrupsioni

Korrupsioni dhe pandëshkueshmëria janë shkelje të parimit të barazisë para ligjit. Kur zyrtarët publikë nuk ndëshkohen për shkeljet, qytetarët humbasin besimin në sistem dhe ndihen të detyruar të kërkojnë drejtësi në mënyra jashtëkanale. Kjo është e papranueshme në një shtet të së drejtës dhe në një sistem që synon integrimin në strukturat europiane.

9. Rekomandime politike dhe juridike

Në bazë të analizës së mësipërme, dhe duke marrë parasysh kontekstin e protestës së 24 janarit 2026, ky shkrim ofron rekomandime të orientuara drejt përmirësimit të sundimit të ligjit, mbrojtjes së të drejtave të njeriut dhe parandalimit të eskalimit të dhunës në protestat e ardhshme. Rekomandimet janë të ndara në dy nivele: (i) rekomandime juridike/instucionale dhe (ii) rekomandime politike/organizative.

9.1. Rekomandime juridike dhe institucionale

9.1.1. Hetim i pavarur, i paanshëm dhe efektiv i incidenteve të protestave

Shteti ka detyrimin për të garantuar hetim efektiv të çdo incidenti të dhunës që ndodh gjatë tubimeve, në përputhje me nenin 2, nenin 3 dhe nenin 13 të KEDNJ-së.10 Ky detyrim nuk kufizohet vetëm në hetimin e veprimeve të protestuesve, por përfshin edhe hetimin e përdorimit të forcës nga policia dhe çdo abuzim të mundshëm.

Rekomandim:

Krijimi i një mekanizmi të pavarur hetimor për ngjarjet e protestave, i cili të ketë mandat të hetimit të të gjitha palëve të përfshira (protestues, forca të rendit, organizatorë) dhe të garantojë transparencë, paanshmëri dhe afate të qarta.

Justifikim juridik:

Jurisprudenca e GJEDNJ-së kërkon hetim të pavarur dhe efektiv, veçanërisht në rastet kur ka dyshime për përdorim të tepruar force ose shkelje të të drejtave të njeriut (p.sh., Assenov and Others v. Bulgaria dhe Kudła v. Poland).16

9.1.2. Forcimi i standardeve të përdorimit të forcës dhe raportimit të tij

Ligji për Policinë e Shtetit dhe standardet e KEDNJ-së kërkojnë që përdorimi i forcës të jetë i nevojshëm, proporcional dhe i arsyeshëm. Për të siguruar zbatimin praktik të këtyre standardeve, nevojiten instrumente të qarta, të monitoruara dhe të raportuara.

Rekomandim:

Rishikimi i protokolleve të përdorimit të forcës dhe futja e një sistemi të detyrueshëm të raportimit të përdorimit të forcës, përfshirë regjistrimin e incidenteve, përdorimin e pajisjeve (p.sh., gaz lotsjellës, topa uji), dhe publikimin e raporteve të përmbledhura për transparencë.

Justifikim juridik:

Standardet e GJEDNJ-së për përdorimin e forcës kërkojnë që autoritetet të jenë në gjendje të justifikojnë nevojën dhe proporcionalitetin e ndërhyrjeve (p.sh., McCann and Others v. United Kingdom).10

9.1.3. Rritja e kapaciteteve të hetimit të korrupsionit dhe i pavarësisë së SPAK

Korrupsioni i nivelit të lartë dhe kapja institucionale janë shkaku themelor i mungesës së besimit në institucione dhe i përshkallëzimit të protestave. Nëse hetimet ndaj korrupsionit janë të dobëta, qytetarët humbasin besimin dhe reagojnë me protesta masive.

Rekomandim:

Forcimi i pavarësisë dhe kapaciteteve të SPAK-ut dhe të strukturave hetimore që mbështesin atë, përfshirë mbrojtjen e hetuesve, burimet njerëzore dhe teknologjike, si dhe sigurimin e transparencës së procesit në mënyrë të kontrolluar.

Justifikim juridik:

Parimi i barazisë para ligjit dhe detyrimi për hetim efektiv janë të lidhura me detyrimin e shtetit për të luftuar korrupsionin dhe për të garantuar llogaridhënien (neni 6 dhe neni 13 KEDNJ).

9.1.4. Mbikëqyrje parlamentare dhe mekanizma të pavarur të kontrollit

Për të parandaluar kapjen institucionale dhe për të garantuar kontrollin e pushtetit, është e nevojshme të forcohen mekanizmat e kontrollit parlamentar dhe të pavarur mbi institucionet e zbatimit të ligjit.

Rekomandim:

Forcimi i roleve të komisioneve parlamentare për rendin publik, drejtësinë dhe transparencën, si dhe krijimi i mekanizmave të pavarur të kontrollit mbi policinë (p.sh., një trupë e pavarur për ankesat dhe hetimin e përdorimit të forcës).

Justifikim juridik:

Ndarja e pushteteve dhe kontrolli reciprok janë parime kushtetuese (neni 7) dhe standarde të rëndësishme për garantimin e pavarësisë së drejtësisë dhe të zbatimit të ligjit.

9.1.5. Përmirësimi i aksesit në drejtësi dhe mjetet juridike efektive

Për të respektuar nenin 13 të KEDNJ-së, shteti duhet të sigurojë mjetet juridike efektive për adresimin e shkeljeve të të drejtave. Në kushtet e pandemisë së besimit te institucionet, është e domosdoshme që qytetarët të kenë mundësi reale për të kërkuar drejtësi.

Rekomandim:

Përmirësimi i aksesit në drejtësi për viktimat e dhunës gjatë protestave, përfshirë mbështetjen juridike, procesin e shpejtë të hetimit dhe mbrojtjen e dëshmitarëve.

Justifikim juridik:

Jurisprudenca e GJEDNJ-së kërkon që mjetet juridike të jenë efektive në praktikë dhe të ofrojnë një rrugë të vërtetë drejt drejtësisë (Kudła v. Poland).9

9.2. Rekomandime politike dhe organizative

9.2.1. Rritja e dialogut institucional dhe mekanizmave të dialogut me shoqërinë civile

Një nga faktorët që çon në protestat masive është mungesa e dialogut institucional dhe e zgjidhjes së çështjeve përmes kanaleve të përgjegjshme.

Rekomandim:

Krijimi i një mekanizmi institucional dialogu midis qeverisë, opozitës dhe shoqërisë civile për çështje kyçe si lufta kundër korrupsionit, reforma në drejtësi dhe zbatimi i ligjit.

Justifikim juridik:

Dialogu institucional ndihmon në zbatimin e parimit të sovranitetit të popullit (neni 2 i Kushtetutës) dhe në parandalimin e përshkallëzimit të konflikteve sociale.

9.2.2. Edukim ligjor dhe trajnim i forcave të rendit

Për të parandaluar abuzimet dhe për të siguruar zbatim korrekt të ligjit, forcat e rendit duhet të kenë trajnime të avancuara për menaxhimin e tubimeve dhe përdorimin e forcës.

Rekomandim:

Trajnim i vazhdueshëm për policinë në standardet e KEDNJ-së, në përdorimin e forcës dhe në respektimin e të drejtave të njeriut.

Justifikim juridik:

Standardet e GJEDNJ-së kërkojnë që përdorimi i forcës të jetë i arsyeshëm dhe i proporcional, dhe se policia duhet të veprojë në mënyrë të respektueshme ndaj të drejtave të njeriut.

9.2.3. Përmirësimi i komunikimit publik dhe transparencës së institucioneve

Transparenca dhe komunikimi publik janë të domosdoshëm për të ndërtuar besim në institucione dhe për të parandaluar shpërndarjen e dezinformatave.

Rekomandim:

Publikimi i raporteve të përmbledhura për ngjarjet e protestave, numrin e të lënduarve, përdorimin e forcës dhe hetimet në proces, në mënyrë që të rritet transparenca dhe llogaridhënia.

Justifikim juridik:

Transparenca mbështet parimin e shtetit të së drejtës (neni 4 i Kushtetutës) dhe i shërben garantimit të të drejtave të njeriut.

10. Përfundim

Protesta e 24 janarit 2026 në Tiranë është një reflektim i një krize të thellë të sundimit të ligjit në Shqipëri. Ajo tregon se qytetarët ndihen të detyruar të kërkojnë llogaridhënie dhe drejtësi përmes tubimeve masive. Lëndimet e protestuesve dhe të forcave të rendit janë dëshmi e përshkallëzimit të konfliktit, i cili lidhet me mungesën e besimit në institucione dhe me dështimin e zbatimit të ligjit.

Nga këndvështrimi juridik, shteti ka detyrimin për të garantuar të drejtën për tubim paqësor, për të përdorur forcën vetëm në mënyrë të nevojshme dhe proporcional, dhe për të hetuar në mënyrë efektive çdo incident të dhunës. Nëse këto detyrime nuk plotësohen, ekziston rreziku i shkeljes së KEDNJ-së dhe i cenimit të parimeve kushtetuese të barazisë para ligjit dhe të pavarësisë së drejtësisë.

Fusnota

1. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, neni 4.
2. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, neni 2.
3. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, neni 7.
4. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, nenet 18, 42 dhe 46.
5. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, neni 122.
6. Ligji nr. 96/2013 “Për tubimet”.
7. Ligji nr. 47/2015 “Për Policinë e Shtetit”.
8. ECtHR, Baka v Hungary (Application no 20261/12, 2016); Volkov v Ukraine (Application no 21722/11, 2013).
9. ECtHR, Kudła v Poland (Application no 30210/96, 2000).
10. ECtHR, McCann and Others v United Kingdom (Application no 18984/91, 1995); Nachova and Others v Bulgaria (Application no 43577/98, 2005).
11. ECtHR, Bączkowski v Poland (Application no 1543/06, 2007); Dimitrov and Others v Bulgaria (Application no 48095/06, 2012).
12. ECtHR, Gül v Turkey (Application no 22676/93, 1998).
13. Njoftime zyrtare të Policisë së Shtetit mbi lëndimet dhe shoqërimet gjatë protestës së 24 janarit 2026.
14. Njoftime zyrtare të Policisë së Shtetit mbi arrestimet dhe procedimet penale gjatë protestës së 24 janarit 2026.
15. Raportime mediatike për përdorimin e koktej molotov dhe mjeteve të shpërndarjes së turmës.
16. ECtHR, Assenov and Others v Bulgaria (Application no 90/1997/874/1086, 1998); Kudła v Poland (Application no 30210/96, 2000).

Vendi i Lekës; 26.01.2026

---

ENGLISH

Albanian citizens are for a strong legal and democratic State; therefore, they do not want to bow to the injustice of bad governance

Youth says: “I want to live for this nation,” then the nation rises stronger. Because youth is energy, it is hope, it is the future.

Isuf B. Bajrami

The 24 January 2026 Protest in Tirana: A Legal Analysis of the Rule of Law, Use of Force, and Albania’s International Obligations

Abstract

The 24 January 2026 protest in Tirana, organized against corruption and organized crime, escalated into clashes between protesters and law enforcement, resulting in injuries and detentions on both sides. This article analyzes the event through constitutional and international legal standards, linking it to challenges of impunity and institutional capture in Albania. Using a doctrinal legal approach, the article examines the state’s obligations to guarantee the right to peaceful assembly, lawful use of force, effective investigation of violence-related incidents, and equality before the law. The analysis relies on the Constitution of the Republic of Albania, domestic legislation, the European Convention on Human Rights (ECHR), and the case law of the European Court of Human Rights (ECtHR).

1. Introduction

Citizen protest is a key element of democracy, enabling citizens to seek accountability, express dissatisfaction, and demand political change. In a rule-of-law state, protest is a constitutionally and internationally legitimate means of controlling power and seeking social justice. However, in a context where corruption, institutional capture, and impunity are widespread, protests often escalate into clashes with law enforcement, leading to injuries and human rights violations.

The 24 January 2026 protest in Tirana serves as a case study to assess how failures in law enforcement and lack of accountability can translate into violence and harm to both protesters and law enforcement officers. This analysis aims to evaluate the state’s compliance with constitutional and international obligations, focusing on three main dimensions: (i) the right to peaceful assembly; (ii) the use of force and the obligation to investigate; and (iii) equality before the law and accountability for corruption.

2. Methodology

2.1. Methodological Approach

This article follows a doctrinal legal analysis, interpreting constitutional and domestic legal norms in light of international standards. The approach is based on legal text analysis, interpretation of ECtHR jurisprudence, and evaluation of state practices’ compliance with legal obligations. To avoid speculation, the article relies on verifiable sources and triangulation of information.

2.2. Data Sources

The analysis uses three categories of sources:

1. Primary legal sources: the Constitution of the Republic of Albania, domestic laws (the Law on Assemblies, the Law on State Police, the Criminal Code, the Criminal Procedure Code, the law on SPAK), and the European Convention on Human Rights.
2. Official documents and institutional reports: statements by the State Police, official declarations by responsible institutions, reports and public procedural documents where available.
3. Independent media sources: verified and triangulated reports with official sources, providing information on protest dynamics, the number of injured, use of force, and detentions.

2.3. Analytical Process

The analysis is structured in three phases:

• Phase 1: verification and triangulation of facts.
• Phase 2: interpretation of legal norms and standards (Constitution, domestic law, ECHR).
• Phase 3: evaluation of state compliance with legal obligations and identification of structural issues related to impunity.

2.4. Methodological Limitations

The main limitations concern the availability of internal official documents (e.g., internal police reports or criminal investigation files) and the potential inaccuracies of media sources. However, through triangulation of sources and linking facts to legal standards, the article aims to provide a reasoned and reliable analysis.

3. Constitutional and Legal Framework on the Right to Assembly and the Use of Force

3.1. The Constitution of the Republic of Albania

The Constitution of the Republic of Albania sets out the fundamental principles of constitutional order and the rule of law. Article 4 establishes that Albania is a rule-of-law state.1 Article 2 states that sovereignty belongs to the people and is exercised in accordance with constitutional principles.2 Article 7 guarantees separation of powers and prevents concentration of power.3

Article 46 guarantees the right to peaceful assembly, while Article 42 guarantees personal freedom and security, and Article 18 guarantees physical and moral integrity.4 These rights are closely linked to the principle of equality before the law, guaranteed by the Constitution and domestic legislation.

Article 122 of the Constitution provides that ratified international treaties have supremacy over ordinary laws.5 This is particularly relevant for the ECHR, which forms part of the Albanian legal order and must be applied by authorities and courts.

3.2. Law No. 96/2013 “On Assemblies”

The Law on Assemblies regulates the exercise of the right to peaceful assembly and sets out the obligations of organizers and authorities to ensure order and safety. The law requires organizers to notify authorities, sets safety rules, and provides for necessary restrictions when an assembly threatens public order, safety, or property. The use of violence by protesters is prohibited and punishable, while police intervention must be proportionate and reasonable.

3.3. Law No. 47/2015 “On the State Police”

The Law on the State Police sets out police competencies and limitations in maintaining public order. The law requires that the use of force be necessary, proportionate, and reasonable, and imposes reporting and investigation obligations for the use of force. This aligns with international human rights standards on law enforcement use of force.

3.4. The Criminal Code and the Criminal Procedure Code

The Criminal Code provides for offenses related to violence during protests (e.g., property damage, violence, assault on law enforcement). The Criminal Procedure Code sets out the obligations of prosecutors and investigative authorities to conduct prompt, independent, and effective investigations. These norms are essential for the principle of equality before the law and accountability.

3.5. Law No. 96/2016 “On SPAK”

The law establishing SPAK creates a special institution for investigating and prosecuting high-level corruption and organized crime. SPAK has a constitutional and legal obligation to investigate and prosecute corruption and abuse of office, ensuring accountability of public officials.

4. International Framework and ECtHR Standards

4.1. The ECHR’s Supremacy in the Albanian Legal Order

The ECHR forms part of the Albanian legal order and has supremacy over ordinary laws, pursuant to Article 122 of the Constitution.5 ECHR standards are binding on Albanian authorities and courts, and ECtHR jurisprudence provides their interpretation.

4.2. Article 6 ECHR: Fair Trial and Judicial Independence

Article 6 guarantees the right to a fair trial before an independent and impartial tribunal. ECtHR jurisprudence emphasizes that judicial independence must be assessed not only formally but also in practice, including safeguards against political influence. Decisions such as Baka v Hungary and Volkov v Ukraine stress the importance of independence and neutrality of courts.8

4.3. Article 13 ECHR: Effective Remedy

Article 13 requires that everyone has an effective remedy to address violations of their rights. ECtHR jurisprudence holds that remedies that do not lead to effective investigation and accountability are insufficient. In Kudła v Poland, the Court emphasized that remedies must be effective in practice, not only in theory.9

4.4. Articles 2 and 3 ECHR: Use of Force and Obligation to Investigate

Article 2 guarantees the right to life and requires states to take necessary measures to protect life. Article 3 prohibits torture or inhuman or degrading treatment. ECtHR case law, including McCann and Others v United Kingdom and Nachova and Others v Bulgaria, stresses that the use of force by authorities must be necessary and proportionate and that states must conduct effective investigations of serious incidents.10

4.5. Article 11 ECHR: Right to Peaceful Assembly

Article 11 guarantees the right to peaceful assembly. ECtHR case law, including Bączkowski v Poland and Dimitrov and Others v Bulgaria, emphasizes that states must respect this right and ensure that restrictions are lawful, necessary, and proportionate.11

5. Impunity, Equality Before the Law, and Institutional Capture

Impunity of public officials and selective law enforcement undermine the principle of equality before the law and separation of powers. When investigative and prosecutorial institutions fail to act independently and effectively, citizens lose trust and feel compelled to react outside institutional channels. This constitutes an indirect violation of Article 6 and Article 13 of the ECHR, as the lack of effective investigation creates a system where rights are not protected in practice.

ECtHR jurisprudence, including Gül v Turkey, underscores that states must not use law arbitrarily and must ensure that authorities’ conduct is based on equality and justice standards.12

6. The 24 January 2026 Protest: Facts and Legal Implications

6.1. Context and Objective of the Protest

The 24 January 2026 protest in Tirana was a large-scale assembly against corruption and organized crime, demanding accountability and strengthening of the rule of law. It was organized by political actors and civil society, focusing on denunciation of impunity and institutional capture.

6.2. Factual Data on the Protest

According to official statements by the State Police and media reports, the protest resulted in specific data on injuries and detentions. Authorities reported that:

• 11 police officers were injured and treated in hospital.13
• 23 persons were detained, including a minor.13
• 37 citizens were identified as involved in illegal actions; of these, 18 were arrested and 17 prosecuted, while 2 persons were declared wanted.14
• Independent media reports highlighted that protesters threw molotov cocktails and heavy objects, while police used tear gas and water cannons to disperse the crowd.15

These data indicate that violence and clashes were not isolated phenomena but part of an escalation linked to social tension and lack of institutional trust.

6.3. Legal Analysis of the Data

This section compares factual data with legal norms and international standards.

6.3.1. Right to Assembly and Lawful Restrictions

Under the Constitution and the Law on Assemblies, citizens have the right to assemble peacefully. The state must ensure this right, while restrictions must be lawful, necessary, and proportionate. ECtHR jurisprudence, such as Bączkowski v Poland, emphasizes that restrictions must be justified and not arbitrary.11

In the 24 January 2026 protest, clashes and violence by some protesters created conditions for police intervention. However, assessing compliance with ECHR standards requires verifying whether the use of force was necessary, proportionate, and reasonable.

6.3.2. Police Use of Force and Obligation to Investigate

The Law on the State Police requires that the use of force be necessary and proportionate. ECtHR jurisprudence, especially McCann and Others v United Kingdom and Nachova and Others v Bulgaria, requires that any use of force be justified and accompanied by effective investigation.10

In the 24 January 2026 protest, reports of tear gas and water cannon use raise questions about proportionality. If force was excessive or unjustified, the state may be responsible for violating Articles 2 or 3 of the ECHR.

6.3.3. Effective Investigation and Criminal Accountability

Under Article 13 ECHR and ECtHR jurisprudence (Kudła v Poland), the state must ensure an effective remedy for human rights violations. In this case, the investigation of protest incidents must be independent, impartial, and effective, including identifying perpetrators of violence and evaluating police use of force.

7. Victims of Violence: Protesters, Law Enforcement, and Citizens as Victims of a Captured System

7.1. Protesters as Victims of a Weak System

Protesters, as citizens exercising the constitutional right to assemble, are protected by the Constitution and the ECHR. When protests escalate into violence, some protesters are injured and detained. This is linked to institutional mechanisms that fail to address corruption and abuse of power effectively. Protesters who are injured are victims of a system where the rule of law is unequal and dysfunctional.

7.2. Law Enforcement as Victims of the Conflict Triggered by Lack of Accountability

Law enforcement officers, who were injured during the protest (11 officers), are also victims of the conflict. They have the duty to maintain public order but face aggression. This requires investigation of the circumstances and accountability for violence against police. At the same time, police use of force must comply with the law and ECHR standards.

7.3. Violence as a Consequence of a Captured System

Injuries to protesters and police are a result of a system where corruption and institutional capture undermine trust in institutions and law enforcement. This is a problem linked to equality before the law and the state’s obligation to investigate and ensure accountability. ECtHR case law, including Assenov and Others v Bulgaria and Kudła v Poland, highlights the obligation to conduct independent and effective investigations for serious incidents.16

8. Discussion

This section discusses broader implications of the 24 January 2026 protest on the functioning of the rule of law and human rights in Albania.

8.1. The Right to Assembly as an Indicator of Democratic Health

The right to peaceful assembly indicates democratic health. When citizens feel compelled to take to the streets to demand accountability, it signals that institutional mechanisms are not functioning. Protests are not only social reactions but expressions of a demand for law enforcement.

8.2. Use of Force and Proportionality

Police use of force must be necessary and proportionate. In the 24 January 2026 protest, use of tear gas and water cannons must be assessed in the context of the circumstances. If force was excessive, it may constitute a violation of the ECHR and require criminal and disciplinary accountability.

8.3. Effective Investigation and Accountability

Effective investigation of protest incidents is essential to restore trust in law enforcement institutions. If investigations are not independent or do not lead to accountability, this worsens the sense of impunity and increases the risk of escalation in future protests.

8.4. Equality Before the Law and Corruption

Corruption and impunity violate the principle of equality before the law. When public officials are not punished, citizens lose trust and feel compelled to seek justice outside institutional channels. This is unacceptable in a rule-of-law state and in a system aiming for European integration.

9. Policy and Legal Recommendations

Based on the above analysis and considering the context of the 24 January 2026 protest, this writing provides recommendations aimed at improving the rule of law, human rights protection, and preventing escalation of violence in future protests. Recommendations are divided into (i) legal/institutional and (ii) political/organizational levels.

9.1. Legal and Institutional Recommendations

9.1.1. Independent, Impartial, and Effective Investigation of Protest Incidents

The state has an obligation to guarantee effective investigation of any violent incident during assemblies, in accordance with Articles 2, 3, and 13 of the ECHR.10 This obligation includes investigating police use of force and any abuse.

Recommendation: Establish an independent investigative mechanism for protest incidents with a mandate to investigate all parties involved (protesters, law enforcement, organizers), ensuring transparency, impartiality, and clear timelines.

Legal justification: ECtHR jurisprudence requires independent and effective investigations, particularly when there are suspicions of excessive force or human rights violations (e.g., Assenov and Others v Bulgaria and Kudła v Poland).16

9.1.2. Strengthening Use-of-Force Standards and Reporting

Domestic law and ECHR standards require that force be necessary, proportionate, and reasonable. To ensure practical compliance, clear and monitored tools are needed.

Recommendation: Review use-of-force protocols and implement a mandatory reporting system for use of force, including incident records, equipment use (e.g., tear gas, water cannons), and publication of summary reports for transparency.

Legal justification: ECHR standards require authorities to justify necessity and proportionality of interventions (e.g., McCann and Others v United Kingdom).10

9.1.3. Strengthening SPAK’s Independence and Capacities

High-level corruption and institutional capture are the root causes of lack of trust and protest escalation. Weak investigations undermine citizens’ confidence.

Recommendation: Strengthen SPAK’s independence and capacities, including protection of investigators, human and technological resources, and controlled transparency of processes.

Legal justification: Equality before the law and effective investigation obligations are linked to the state’s duty to combat corruption and ensure accountability (Articles 6 and 13 ECHR).

9.1.4. Parliamentary Oversight and Independent Control Mechanisms

To prevent institutional capture and ensure checks and balances, parliamentary and independent oversight mechanisms must be strengthened.

Recommendation: Strengthen the roles of parliamentary committees on public order, justice, and transparency, and establish independent control mechanisms over police (e.g., an independent body for complaints and use-of-force investigations).

Legal justification: Separation of powers and checks and balances are constitutional principles (Article 7) and key standards for judicial independence and rule of law.

9.1.5. Improving Access to Justice and Effective Remedies

To comply with Article 13 ECHR, the state must ensure effective remedies for rights violations. In conditions of trust deficit, citizens must have real access to justice.

Recommendation: Improve access to justice for victims of protest-related violence, including legal aid, expedited investigations, and witness protection.

Legal justification: ECtHR jurisprudence requires remedies to be effective in practice and provide real access to justice (Kudła v Poland).9

9.2. Political and Organizational Recommendations

9.2.1. Enhancing

Institutional Dialogue and Civil Society Engagement A major factor leading to mass protests is the lack of institutional dialogue and resolution through legitimate channels.

Recommendation: Create an institutional dialogue mechanism involving government, opposition, and civil society on key issues such as anti-corruption, judicial reform, and law enforcement.

Legal justification: Institutional dialogue supports the principle of popular sovereignty (Article 2 of the Constitution) and prevents escalation of social conflict.

9.2.2. Legal Education and Training of Law

Enforcement To prevent abuses and ensure correct law enforcement, police should receive advanced training in assembly management and use of force.

Recommendation: Continuous training for police on ECHR standards, use of force, and human rights protection.

Legal justification: ECHR standards require force to be proportionate and authorities to respect human rights.

9.2.3. Improving Public Communication and Transparency

Transparency and public communication are essential to build trust and prevent misinformation.

Recommendation: Publish summary reports on protest events, number of injured, use of force, and ongoing investigations to increase transparency and accountability.

Legal justification: Transparency supports the rule-of-law principle (Article 4 of the Constitution) and contributes to human rights protection.

10. Conclusion

The 24 January 2026 protest in Tirana reflects a deep crisis of the rule of law in Albania. It demonstrates that citizens feel compelled to demand accountability through mass assemblies. Injuries to protesters and law enforcement officers evidence conflict escalation, linked to lack of trust in institutions and failure to enforce the law.

From a legal perspective, the state is obligated to guarantee the right to peaceful assembly, use force only when necessary and proportionate, and effectively investigate any violent incident. Failure to meet these obligations risks violating the ECHR and undermining constitutional principles of equality before the law and judicial independence.

Footnotes

1. Constitution of the Republic of Albania, Article 4.
2. Constitution of the Republic of Albania, Article 2.
3. Constitution of the Republic of Albania, Article 7.
4. Constitution of the Republic of Albania, Articles 18, 42 and 46.
5. Constitution of the Republic of Albania, Article 122.
6. Law No. 96/2013 “On Assemblies”.
7. Law No. 47/2015 “On the State Police”.
8. ECtHR, Baka v Hungary (Application no 20261/12, 2016); Volkov v Ukraine (Application no 21722/11, 2013).
9. ECtHR, Kudła v Poland (Application no 30210/96, 2000).
10. ECtHR, McCann and Others v United Kingdom (Application no 18984/91, 1995); Nachova and Others v Bulgaria (Application no 43577/98, 2005).
11. ECtHR, Bączkowski v Poland (Application no 1543/06, 2007); Dimitrov and Others v Bulgaria (Application no 48095/06, 2012).
12. ECtHR, Gül v Turkey (Application no 22676/93, 1998).
13. Official statements by the State Police on injuries and detentions during the 24 January 2026 protest.
14. Official statements by the State Police on arrests and prosecutions during the 24 January 2026 protest.
15. Media reports on the use of molotov cocktails and crowd control measures.
16. ECtHR, Assenov and Others v Bulgaria (Application no 90/1997/874/1086, 1998); Kudła v Poland (Application no 30210/96, 2000).

The Land of Leka; 26.01.2026