Kur flet Sharri plak

(Poezi)

Isuf B. Bajrami

Kur flet Sharri plak

Kur flet Sharri plak,
nuk flet me zë njeriu,
por me gjëmim shekujsh
që s’i ka dëgjuar askush me kohë.

Ai nuk ankohet
malet nuk ankohen.
Ata mbajnë.
Mbajnë borë,
mbajnë erë,
mbajnë kufij të vizatuar pa i pyetur,
dhe njerëz që ikin
si gjethe të turpëruara.

Kur flet Sharri plak,
gurët i bien fjalët nga goja.
Rrëshqasin poshtë,
jo nga egërsia,
por nga pesha e heshtjes së gjatë.
Sepse edhe durimi i malit ka një prag.

Ai ka parë breza
të lindin me shpresë të hollë
dhe të plaken para kohe.
Ka parë djersa të thahen pa u shpërblyer,
shtëpi të mbyllen me dry dhe varre të mbushen me emra të rinj.

Sharri di ç’është padrejtësia:
është kur rruga s’arrin kurrë,
kur fjala mbetet në zyrë,
kur ligji ftohet para se të ngrohet për njeriun.

Kur flet Sharri plak,
ai s’thërret revolucion.
Ai thërret kujtesë.
Thotë: Mos më shikoni
vetëm si bukuri.
Unë jam dëshmitar.
Dhe dëshmitarët, një ditë, flasin.

Por në thellësi të zërit të tij të ashpër,
dridhet një besim i vjetër:
se njeriu që dëgjon malin,
nuk është krejt i humbur.
Se edhe pas dimrit më të gjatë,
maja e di si ruhet drita.

Rrezja

Nga maja e Shkëizenit dhe Korabit
lind një rreze shprese
e dobët në fillim,
si fjalë që mezi guxon të dalë nga goja
pas një nate të gjatë padrejtësie.

Ajo nuk zbret me britmë,
as me flamuj premtimesh.
Rrëshqet ngadalë mbi borë,
prek gurët e lodhur,
dhe u thotë: pritni edhe pak.

Mali, që di vetëm të qëndrojë,
e njeh këtë dritë.
E ka parë rrallë,
por mjaftueshëm sa të mos dorëzohet.

Edhe kur shiu i ka larë
plagët me kripë,
edhe kur heshtja ka qenë ligj.

Poshtë,
në lugina të përmbytura,
njerëzit ende numërojnë humbje.

Por sytë u ngrihen lart,
aty ku majat s’përkulen,
aty ku drita lind pa pyetur kë ka mbi vete.

Kjo rreze nuk premton mrekulli.
Ajo premton qëndrueshmëri.
Që pas ujit vjen toka,
pas errësirës shikimi,
pas mjerimit fjala.

Dhe ndoshta,
pikërisht nga aty
ku Shqipëria duket më e ashpër,
më e ftohtë,
më e braktisur,
fillon të mësohet sërish si lind shpresa:
jo nga poshtë,
por nga majat që nuk u shitën kurrë.

Edhe gurët…
(Theth)

Edhe gurët shkëputen
nga padrejtësia në Theth.
Jo nga shiu vetëm shiu është veç alibia e qiellit.
Ata bien se u lodhën
së duruari peshën e padrejtë
të shekujve mbi shpinë.

Mali, plak i heshtur,
ka parë më shumë se ç’duhet:
premtime që s’u bënë bukë,
ligje që s’u bënë strehë,
dhe njerëz që u bënë hije në tokën e vet.

Gurët rrinë pezull për vite të tëra,
si fjalë që s’guxohen të thuhen.
Dhe një ditë kur padrejtësia rëndon më shumë se graviteti ata këputen.
Bien.
Jo me zhurmë revolte,
por me lodhjen e të vërtetës.
Thethi s’është kartolinë sot.
Është plagë alpine,
ku bukuria s’mbulon më varfërinë,
dhe turisti s’e sheh çfarë i numëron banori çdo dimër:
ditë pa rrugë,
net pa zë,
premtime që rrëshqasin si gurë.

Edhe njeriu këtu jeton i varur në shpat,
mes qiellit që s’e mbron dhe tokës që s’e mban.
Ai s’ankohet
se ankesa këtu ka mësuar të bjerë në humnerë.
Por kur bien gurët,
mali flet.
Dhe fjala e malit është e rëndë,
e ftohtë,
e pamohueshme.
Se kur drejtësia mungon gjatë,
edhe guri bëhet protestë,
edhe natyra humb durimin njerëzor.

Nën ujë, nën barrë

Qielli u ul këmbëkryq mbi shtëpitë,
i rëndë,
i zymtë,
pa fjalë mëshire.

Shiu nuk bie
ai shtrydh plagë,
pikë-pikë,
mbi tjegulla të varfra e shpresa të kalbura.

Rrugët janë varreza të ditës së djeshme.
Uji i ndotur mban erë harrese,
pasqyron fytyra të lodhura që s’kanë më fuqi as të ankohen.

Fëmijët shohin nga dritarja,
sytë e tyre pyetje pa përgjigje.

Në shtëpi të ulëta,
ku muret pinë lagështirë
si pleq që pijnë dhimbjen,
njerëzit presin.

Presin që shiu të ndalet,
presin që shteti të kujtohet,
presin, sepse vetëm këtë dinë të bëjnë.

Lumi,
vëlla i varfërisë,
ka dalë nga shtrati,
si i çmendur që s’e mban më padrejtësinë.
Ai hyn në dhoma pa trokitur,
ulet në mes të sofrës,
dhe tallet me bukën e pakët.

Oh,
Shqipëri e lagur deri në palcë,
ti nuk përmbytesh
sot ti ke kohë që je nën ujë.

Nën premtime,
nën heshtje,
nën një qiell që di vetëm të qajë.

Dhe prapë,
në këtë mjerim të trashë,
një njeri hap derën për tjetrin,
një nënë shtrëngon fëmijën më fort se frikën,
një dritë e vogël dridhet por nuk shuhet.

Se edhe mjerimi,
kur zgjatet shumë,
fillon të lindë revoltë.
Dhe ndoshta, një ditë,
jo shiu por zëri i njerëzve
do të thyejë këtë heshtje të përmbytur.

Shqipëria nën ujë

Shiu bie si kujtim i rëndë mbi dritare,
rrugët heshtin nën hapa uji e balte.

Qytetet mbajnë frymën,
si fëmijë që presin diellin pas stuhisë.

Lumi del nga shtrati,
jo nga zemërimi,
por nga teprica e lotëve të qiellit.

Shtëpitë flasin me dritë të zbehtë,
dritare që nuk flenë.

Në oborre notojnë ëndrra të vogla,
një biçikletë,
një karrige,
një ditë e zakonshme
që u shty për nesër.

Por nën këtë ujë të ftohtë
rreh një zemër e fortë.

Njerëz që ndajnë bukën,
duar që ngrihen mbi dallgë,
shpresë që nuk përmbytet.

Dhe kur shiu të lodhet së rëni,
Shqipëria do të ngrihet sërish,
me baltë në këpucë dhe diell në sy.

Kur i pangopuri nga uria proteston

Kur i pangopuri nga uria proteston,
nuk bërtet për bukë
bërtet për dinjitet.

Se buka,
kur vjen si lëmoshë,
ta shuan stomakun por ta vret njeriun.

Ai del në rrugë me duar bosh,
xhepat i ka plot ajër dhe shpinën të përkulur
nga pritja.

Fjalët i janë bërë kallo në gojë,
sepse i ka përsëritur për vite
pa u dëgjuar.

Protesta e tij
s’ka pankarta të bukura.
Ka sy të futur thellë
në kafkë,
ka zë që dridhet jo nga frika,
por nga uria e gjatë
që s’të lë as të zemërohesh si duhet.

Rreth tij kalojnë të ngopurit e tjerë,
të ushqyer me premtime,
me fjalë boshe,
me tryeza ku buka s’numërohet.

Ata e shohin si problem,
jo si pasqyrë.

Kur i pangopuri
nga uria proteston,
është vetë sistemi që po kollitet.

Se uria nuk lind nga mungesa,
por nga shpërndarja e padrejtë e jetës.

Dhe ai nuk kërkon shumë.
Kërkon të mos jetojë si fajtor
që lindi i varfër.
Kërkon të mos i numërojë ditët
me stomak bosh dhe shpresë edhe më bosh.
Se protesta e tij nuk është kërcënim.
Është paralajmërim:
kur njeriu s’ka më ç’të humbasë,
heshtja vdes e para.

Ne kërkojmë dritën e drejtësisë

Ne kërkojmë dritën e drejtësisë,
jo si lëmoshë që jepet nga dritaret e larta,
por si diell që u takon të gjithëve,
pa emër,
pa parti,
pa çmim.

E kërkojmë me këpucë të grisura,
me duar që dinë punën por s’e njohin shpërblimin.

E kërkojmë në korridore të ftohta,
ku fjala humbet dhe letra peshon më shumë se njeriu.

Drejtësia jonë s’ka ardhur ende.
Ajo vonohet,
si trenat në vendet e harruara,
si premtimet që plaken pa u mbajtur.

Ndërkohë, padrejtësia ecën shpejt,
me makinë,
me zë të fortë,
me xhepa plot.

Ne kërkojmë dritë
sepse kemi jetuar gjatë në hije.

Hije ligjesh
që s’na panë kurrë,
hije vendimesh
që ranë mbi ne pa na pyetur.

Hije
ku u rritën fëmijë
që mësuan herët të mos presin shumë.

Dhe mos na thoni të kemi durim.
Durimi ynë ka rrudha,
ka varre,
ka vite që s’kthehen.

Edhe nata,
kur zgjat tepër,
bëhet padrejtësi.

Ne kërkojmë
dritën e drejtësisë q
ë të mos na verbojë,
por të na tregojë rrugën.

Që guri të mos bjerë më
nga malli për të folur,
që mali të mos protestojë
në vend të njeriut,
që buka të mos vijë me turp.

Sepse pa drejtësi,
pa këtë dritë të thjeshtë e të fortë,
jeta jonë mbetet një pritje
e lagur,
një shpresë e lodhur,
një Migjen i përditshëm
që ende s’ka mbaruar së u shkruari.

E vërteta mbi dhimbjen e pafund

E vërteta mbi dhimbjen e pafund
nuk është britmë.
Është zë i ulët
që s’ka më kujt t’i drejtohet.

Dhimbja
nuk vjen si stuhi,
ajo vjen si lagështirë muresh,
që futet ngadalë në palcë
dhe s’të lë as të ikësh,
as të rrëzohesh si duhet.

Ajo rri me njeriun çdo ditë,
në bukën e kursyer,
në punën pa emër,
në shpresën që zgjatet
derisa bëhet barrë.

Dhimbja e pafund
nuk qan
ajo mëson të jetojë.

E vërteta është se njerëzit mësohen me padrejtësinë.
Jo sepse e pranojnë,
por sepse lodhen së luftuari
me duar bosh dhe sy të padëgjuar.

Kështu lind heshtja,
jo nga paqja,
por nga rraskapitja.

Dhimbja e pafund
nuk ka kulm tragjik.
Ka mëngjese të njëjta,
rrugë që s’të çojnë askund,
dhe net ku mendimet janë më të zhurmshme se uria.
E vërteta më e rëndë është kjo:
dhimbja vazhdon
jo sepse është e fortë,
por sepse është normale
në një botë që ka harruar të skuqet nga turpi.
Por edhe këtu,
në këtë errësirë të zgjatur,
ajo ruan një sekret:
dhimbja e pafund është provë
se njeriu ende ndien.
Dhe për sa kohë ndien, ai ende s’është thyer plotësisht.
Sepse dita që dhimbja s’do të dhembë më, nuk është shërim është fundi.

Kur do të ketë dritë mbi këto shkrepa

Kur do të ketë dritë mbi këto shkrepa?
Pyesin gurët që digjen nga dimri,
pyesin shtëpitë me dritare të mbyllura herët,
pyesin njerëzit që janë lodhur
duke e pritur mëngjesin si mrekulli.

Drita nuk vonohet se s’di rrugën.

Ajo vonohet se dikush ia ka zënë udhën
me hije interesash,
me mure fjalësh të bukura dhe zemra të ftohta.

Shkrepët rrinë drejt,
jo sepse s’dhembin, por sepse s’kanë ku bien.
Ato mbajnë mbi shpinë histori të paqarta,
premtime të gërryera,
dhe shpresa që s’u lanë kurrë të piqen.

Kur do të ketë dritë?
Jo kur të flitet më shumë,
por kur të dëgjohet më në fund.
Jo kur të shkruhen ligje të reja,
por kur drejtësia të zbresë nga zyrat dhe të ecë zbathur mes njerëzve.

Drita do të vijë ngadalë,
si dielli në mëngjes mali,
pa zhurmë,
pa ceremoni,
por me një ndryshim të vogël e të madh:
kur njeriu s’do të ketë frikë të thotë të vërtetën
dhe të mos ndëshkohet për të.
Dhe atëherë, këto shkrepa nuk do të jenë më simbol dhimbjeje,
por dëshmi që edhe toka më e ashpër nuk e refuzon
dritën vetëm e pret gjatë.

Po të shoh përmes “dritës” së Hënës

Po të shoh përmes “dritës” së Hënës,
jo si dritë e ngrohtë,
por si pasqyrë e hollë e çdo dhimbjeje të fshehur.

Ti dukesh aty
jo i plotë,
jo i gëzuar,
por i qëndruar,
me hijet e natës mbi shpatulla.

Hëna nuk flet.
Ajo thjesht pasqyron.

Si njeriu që sheh padrejtësinë
pa mund të ndryshojë diçka,
pa mund të marrë me vete
atë që është humbur.

Por ajo di të tregojë gjithçka
pa premtuar më shumë se e mundura.

Dhe unë të shoh,
mes gurëve dhe shkreptave,
mes heshtjes dhe ankthit,
dhe mendoj:
edhe kur nuk ka dritë të njerëzve,
edhe kur strehat janë të boshatisura,
edhe kur shpresat janë të ngrira,

Hëna gjithmonë di të tregojë gjurmët e tyre,
si të pamëshirshme, po edhe të qeta.

Ti dukesh i vogël nën këtë kaltësi,
por nuk je i humbur.
Sepse çdo hije,
çdo thyerje,
çdo dhimbje,
gjithmonë merr formë
kur e sheh përmes saj.

Dhe ndoshta, një ditë,
drita e njeriut do të bashkohet me këtë Hënë,
do të ngrohet,
do të bëhet e fortë,
dhe atëherë nuk do të duhet të presim më
vetëm pasqyrën e dhimbjes për të kuptuar.

Po të shoh përmes “dritës” së Hënës

Po të shoh përmes “dritës” së Hënës,
jo si dritë ngrohtësie,
jo si premtim i mëngjesit,
por si pasqyrë e ashpër e çdo dhimbjeje të fshehur.

Ti dukesh aty,
i vogël nën hijet e maleve,
i lodhur,
i ngrirë,
duke pritur një fjalë që nuk vjen,
një dorë që nuk të ndihmon,
një drejtësi që nuk të prek.

Hëna nuk flet.
Ajo thjesht sheh.
Sheh gurët e rrëzuar nga lodhja,
shtëpitë e mbyllura,
fëmijët që flenë me stomak bosh,
njerëzit që s’kanë më guxim të ankohen.

Ajo nuk premton më shumë se e mundura,
por çdo heshtje e saj është e rëndë,
si gjyq i paanshëm mbi tokën tonë.

Ti dukesh i vetmuar, por nuk je i vetmuar vetëm.

Çdo hije e errët,
çdo rrudhë në fytyrë,
çdo këmbë që ecën mbi rrugët e baltës,
është dëshmi e jetës që s’është dorëzuar.

Unë të shoh,
dhe mendoj:
sa shumë dhimbje duhet të bartë njeriu
deri sa të mësojë
të sillet me padrejtësinë
pa u përkul krejtësisht?

Sa shumë net
duhet të kalojë në heshtje,
deri sa shpresa të bëhet një fjalë e rrallë,
dhe lutja për drejtësi të duket e çuditshme?

Hëna shtrihet mbi tokë,
e ftohtë dhe e ashpër,
por nuk harron asgjë.

Ajo mbart kujtesën e çdo të pangopuri,
çdo të shtypuri,
çdo fëmije që nuk ka ku të shtrihet,
çdo njeriu që është bërë hije në shtëpinë e vet.

Dhe ndoshta një ditë,
drita e njeriut do të takohet me këtë Hënë,
dhe dhimbja do të marrë fytyrë,
do të bëhet fjalë,
do të bëhet rrugë.

Por sot, në këtë heshtje të gjatë,
në këtë natë të zgjatur,
po të shoh përmes “dritës” së Hënës,
dhe gjithçka që shoh është e hidhur,
e vërtetë,
e pafund.

Nuk do të kaloj më, mbi kufijt e shpresës

Nuk do të kaloj më, mbi kufijt e shpresës.
Kam ecur gjatë,
me këmbë të çara nga pritja,
me sy që kanë mësuar errësirën më mirë se dritën.

Kam kaluar kufij të padukshëm,
të vizatuar jo në harta,
por në zemra të mbyllura.

Aty ku shpresa lejohej
vetëm si fjalë,
jo si e drejtë.

Nuk do të kaloj më.
Jo nga lodhja e trupit,
por nga rraskapitja e shpirtit.
Sepse shpresa,
kur shtyhet pafund, bëhet mashtrim,
dhe mashtrimi, kur pranohet, bëhet zakon.

Kam pritur
si mali nën borë,
si fusha nën ujë,
si nata që s’di sa do të zgjasë.

Kam pritur
derisa pritja mësoi të më përdorte.

Nuk do të kaloj më
mbi këtë vijë të hollë
ku njeriu humbet veten duke besuar verbërisht.

Më mirë një e vërtetë e ftohtë
se një shpresë e rreme
që ngroh vetëm fjalët.

Nëse ka dritë,
le të vijë këtu ku jam.
Nëse ka drejtësi,
le të ecë edhe ajo një hap.
Sepse unë nuk do të kaloj më mbi kufijt e shpresës
për t’u kthyer sërish me duar bosh.
Dhe kjo nuk është dorëzim.
Është ndalim.
Është momenti kur njeriu nuk lutet më,
por pret me sy hapur,
pa u përkulur.

Mendimi nuk njeh kufij

Mendimi nuk njeh kufij.
Ai nuk pyet për barriera,
as për mure të ngritura nga ligji,
as për male që ndajnë tokën,
as për ura të shkatërruara
nga dhimbja.

Ai shkon aty ku trupi nuk mund
të ecë,
aty ku syri ndalon,
aty ku drita s’arrin.

Ai fluturon
mbi lumenj të përmbytur,
mbi qytete të heshtura,
mbi shkrepat ku gurët ranë nga padrejtësia.

Mendimi sheh
atë që nuk ekziston ende, dhe e bën të dukshme.
Ai prek shpresën pa e djegur,
ndjen urinë pa vuajtur,
dhe i jep fjalë çdo heshtjeje që nuk dëgjohet.

Ai nuk njeh kufij,
sepse nuk ka nevojë për leje.

Ai thyen ligjet e errësirës,
ai rrëzon murin e indiferencës.

Dhe kur mendimi udhëton,
njerëzit fillojnë të kuptojnë
se drita nuk vjen nga qielli, por nga syri që shikon larg.

Mendimi nuk njeh kufij.
Ai është fëmija i lirë
në botën e zymtë,
që ngrihet mbi të gjitha pengesat
dhe gjen rrugën
në zemër të çdo mali,
në çdo qytet,
në çdo shpirt të shtypur.

Sepse aty ku mendimi shkon,
shpresa mund të ndjekë,
dhe ndonjëherë,
dritë e drejtësisë lind edhe mbi shkrepat më të thepisur.

Unë nuk krrysem para furtunës

Unë nuk krrysem para furtunës.
Kam mësuar të qëndroj drejt
kur era shkul emra,
kur shiu shlyen gjurmë,
kur frika kërkon strehë në gjunjë.

Furtuna më ka njohur prej kohësh.
Më ka rrahur fytyrën me baltë,
më ka verbuar sytë me premtime të thyera,
por s’ma ka thyer shtyllën e shpirtit.

Se kush ka jetuar gjatë
në errësirë, nuk trembet nga zhurma e reve.

Unë nuk krrysem.

Jo nga krenaria boshe, por nga nevoja për të mos u zhdukur.
Sepse kur përkulesh shumë,
humb fytyrën,
humb zërin,
dhe furtuna të merr si të vetin.

Kam parë male që u rrëzuan në heshtje,
kam parë njerëz që u bënë hije nga frika
për të qëndruar drejt.

Unë zgjodha të mbetem plagë e hapur
më mirë se gënjeshtër e mbyllur.
Le të ulërijë furtuna.
Le të më lodhë,
le të më lagë,
le të më provojë sa të dojë.

Unë nuk krrysem para saj,
sepse pas çdo stuhie është një qiell
që s’ka më ç’të fshehë.
Dhe kur të qetësohet gjithçka,
do të jem ende këtu
jo fitimtar,
por i papërkulur.

Po na vërshon Lumi

Po na vërshon Lumi.
Jo me urdhër,
por me peshën e shekujve të lënë pas,
me ujë që mbart gjithçka:
dhimbje,
urrejtje,
harresë,
varfëri.
Ai hyn në oborre,
në shtëpi të ulëta,
në rrugë që kanë humbur shpresën.
Çdo valë është fjalë e pa-thënë,
çdo rrjedhje një dëshmi se padrejtësia nuk harrohet lehtë.

Njerëzit bëjnë ç’është e mundur,
por duart shpesh janë bosh,
qepallat të rëna,
zemrat të lodhura.

Lumi nuk pret,
ai mban rrjedhën e vet,
dhe ne mësojmë të ecim në ujë
duke kërkuar diçka
të fortë ku të mbështetemi.

Po na vërshon Lumi,
dhe është më shumë se uji.
Ai është gjurmë e çdo padrejtësie,
kujtesë e çdo urie,
mbështetje e çdo shprese që s’është vrarë.
Por edhe në këtë përmbytje,
ndoshta diçka lind:
një dorë që ndihmon tjetrin,
një fjalë që ngroh shpirtin,
një dritë e vogël që nuk përmbytet.

Se lumi,
sa i fuqishëm dhe i egër,
nuk mund të zhdukë zemrat
që nuk dorëzohen.
Dhe ndoshta,
kur ujërat të qetësohen,
do të mbeten jo vetëm rrënojat,
por dëshmia e njerëzve që e përballuan stuhinë
pa u shkulur nga vendi i tyre.

Troi nuk ndalet

Troi nuk ndalet.
Ai s’pyet për duar të ngritura,
as për sytë që dridhen nga frika.
Ai rrëshqet mbi tokën e plagosur,
merr çdo rrugë,
çdo shteg të harruar,
dhe gjen ata që janë të pambrojtur.

Troi nuk ndalet,
sepse është i lindur nga harresa dhe padrejtësia.

Ai mbart urinë e shumë viteve,
mbart dhimbjen e atyre që presin
një dorë që nuk vjen,
një zë që nuk dëgjohet.

Ai hyn në shtëpi të ulëta,
i rrëmben kujtimet,
i shpërndan gjërat e vogla që kanë mbetur.

Çdo valë është akuzë,
çdo përplasje një paralajmërim
që toka e lodhur s’do të heshtë më.

Por troi nuk është vetëm fund.
Në ujërat e tij të egër ka reflektim.
Çdo rrjedhje tregon se njeriu duhet të zgjohet,
të ngrihet mbi lodhje,
mbi frikë,
mbi padrejtësi.
Edhe kur duket se gjithçka po zhytet,
njerëzit mund të mbajnë sytë lart,
si mali që nuk trembet,
si Hëna që i sheh të gjithë.

Troi nuk ndalet,
por as shpirtet që nuk duan të përkulen.

Edhe kur uji përmbyt gjithçka,
ata mbeten të fortë,
dhe ndonjëherë,
pikërisht nga kjo stuhi,
lind diçka që nuk mund të thyhet:
shpresa që ecën,
drita që sheh, dhe mendimi që nuk njeh kufij.

Po të shikoj me butësinë e Anës

Po të shikoj me butësinë e Anës,
jo si stuhia që rrëzon,
jo si lumi që përmbyt,
por si fryma e qetë pas shiu,
si dielli që përshkon një dritare të vogël dhe prek vetëm atë që e do të jetojë.

Në sy të tu shoh tokën e plagosur,
gurët që ranë nga padrejtësia,
shpresa që ka mbetur në këmbë mes baltës,
por gjithashtu shoh forcën e njeriut që nuk u dorëzua,
që ecën mbi trojet e rrënuara pa humbur fytyrën e tij.

Butësia e Anës nuk është dobësi.
Ajo është rrënja e qëndresës.
Ajo ngroh zemrën e lodhur,
u jep fjalë atyre që heshtin,
hap derën e mundësive në vendet ku uji mbulon gjithçka.

Kur të shikoj kështu,
drita e Hënës,
gurët e shkëputur,
lumit që rrjedh,
të gjitha dhimbjet dhe përmbytjet,
ndihen më të vogla.
Jo të shkurajuara,
por të kuptuara, sepse butësia gjen rrugën madje edhe në vendet më të ashpra.

Dhe unë di:
Në këtë botë të egër,
të lagur,
ku trojet rrëshqasin nën peshën e stuhisë,
ka vend për sy që shikojnë me butësi,
për duar që ngrohin,
për zëra që nuk ankohen, por që thonë të vërtetën pa frikë.

Po të shikoj me butësinë e Anës,
dhe në këtë shikim lind shpresa,
një shpresë e vogël,
që as lumi,
as troi,
as stuhia,
as dhimbja e pafund,
nuk mund ta shuajë.

Kur flas me “gurin e kripës”

Kur flas me “gurin e kripës”,
nuk flet njeriu,
flet toka,
flet dhimbja që s’u shpreh dot me fjalë.

Guri është i heshtur,
por më shumë dëgjon sesa çdo zë njerëzor.
Ai mban mbi shpinë shekuj,
përjetime të varfërisë,
lot të fshehur,
premtime të thyera,
dhe shpresa që nuk i dha kush vëmendje.

Kur flas me të,
ndjej peshën e padrejtësisë që s’ndalet.

Ai më thotë:
“Kam parë më shumë se sa mund të mbajnë sytë e tu;
kam mbajtur mbi vete urinë,
dhimbjen,
heshtjen.
Por nuk u thyeva si ti, dhe ti nuk do të përkulesh.”

Guri i kripës nuk ofron komoditet.
Ai nuk fal lehtësi.
Ai tregon të vërtetën:
nuk ka dorë që mund ta pastrojë dhimbjen,
as zë që ta mbulojë padrejtësinë.
Vetëm këmbë që ecin,
sy që shikojnë,
zemra që nuk dorëzohet.

Kur flas me të, dëgjoj rrjedhën e kohës mbi të,
dëgjoj trojet që lëshojnë ujë,
dëgjoj shkrepat që shkëputen nga barrë.

Dhe kuptoj:
dhimbja nuk është fund,
ajo është dëshmi;
dhe dëshmia,
kur e mban,
është forcë për të vazhduar.

Po të dëgjoj guri, nuk ndjej më frikë.

Edhe troi mund të vërshojë,
edhe lumi mund të rrëshqasë,
edhe stuhia mund të ulërijë
por unë di të qëndroj,
sepse ai më mëson durimin,
qëndresën, dhe shpresën e palëkundur.

Syri i keq

Syri i keq nuk flet, por sheh gjithçka.
Ai numëron plagët që s’i pa njeri,
numëron varret pa emër,
numëron shpresën që rrëshqet nga duart pa u kthyer më kurrë.

Syri i keq nuk lodhet,
nuk qan,
nuk trembet.

Ai mbetet mbi shtëpi të boshatisura,
mbi rrugë të përmbytura,
mbi gurë që ranë nga barrë,
dhe i bën njerëzit të ndihen të vegjël, edhe kur janë të fortë.

Por syri i keq nuk mund të prek gjithçka.

Ai nuk sheh mendimin që fluturon mbi male,
as butësinë që ngroh si diell i vogël,
as dorën që ndihmon pa pyetur,
as dritën që lind mbi shkrepat më të egër.

Syri i keq përpiqet të thyjë shpirtin,
por shpirtit nuk mund t’i vërë pranga.

Ai mund të marrë emra,
shtëpi,
fjalë,
por nuk mund të marrë guximin,
as dëshirën për të parë të vërtetën,
as frymën e atyre që nuk dorëzohen.

Dhe kur njerëzit mësojnë ta shikojnë,
jo me frikë,
por me mendje dhe zemër të hapur,
syri i keq shndërrohet në heshtje.
Sepse asgjë nuk mund të gërryejë atë
që ka mësuar të qëndrojë drejt,
të shikojë larg, dhe të mos trembet para asgjëje.

Prap do të rilind Dielli

Prap do të rilind Dielli,
edhe mbi shkrepat e rrënuar,
edhe mbi lumin që na vërshon,
edhe mbi trojet ku gurët ranë nga barrë.

Ai nuk pyet për lot,
as për urinë që ka shpuar barkun,
as për errësirën që ka zgjatur mbi fshatra.

Ai lind thjesht,
si premtim i pavdekshëm,
dhe ndriçon gjithçka që s’u shua:
zemrat që nuk dorëzohen,
shpresat që nuk vdesin,
fjalët që flasin të vërtetën.

Edhe pas syrit të keq,
edhe pas furtunës,
edhe pas trojeve të përmbytura,

Dielli shtrihet mbi gjithçka.

Ai shkrin borën,
ngroh duart e ngrira, dhe i thotë njeriut:
Mëngjesi është gjithmonë mundësi,
shpresa nuk është kurrë vonë.

Prap do të rilind Dielli.

Ai nuk do të pyetë
kush është i varfër,
kush është lodhur,
ai nuk ndalet nga dhimbja e pafund,
as nga errësira që duket e thellë.
Ai lind, dhe me të lind edhe një hap
për ata që guxojnë të ngrihen,
për ata që ecin mbi baltë,
mbi rrënoja,
mbi lumë.

Prap do të rilind Dielli.

Dhe kur të ngrihet,
do të shohim se gjithçka që menduam se iku,
nuk iku;
është aty,
duke pritur duart që nuk u dorëzuan,
zemrat që nuk u përkulën,
shpirtrat që nuk ndalën.

Kur kërkonte Jani lëmoshë në Tiranë

Kur kërkonte Jani lëmoshë në Tiranë,
ai nuk kërkonte thjesht bukë.
Kërkonte vëmendje,
fjalë,
një sy që ta shihte.
Ai ecte në rrugët e ngushta,
nën dritën e ftohtë të llampave,
duke mbledhur heshtjen që njerëzit e hodhën pas derës.

Jani njihte urinë më mirë se kushdo.

Ajo nuk ishte vetëm boshllëk në stomak,
por hije mbi shpirt,
barrë mbi krahë,
që rëndonte më shumë se çdo gurë mbi shkrepat.

Kur ndalonte
pranë derës së një shtëpie,
nuk lëshonte thirrje,
por shikonte.

Një sy që sheh është më i rëndë se dhjetë thirrje.

Njerëzit shpesh shikonin larg,
si të mos e shihnin fare, dhe Jani mbante dhembjen
si një mantel të gjatë,
pa e hedhur kurrë.

Në Tiranën e zhurmshme,
në mes dyqaneve dhe rrugëve të ngushta,
ai ishte i vetmuar, por nuk dorëzohej.
Sepse ata që e shikojnë dhimbjen pa u lëkundur,
mësojnë të ecin mbi errësirë,
të qëndrojnë mbi baltë, dhe të gjejnë forcë aty ku të tjerët shohin vetëm humbje.

Kur kërkonte lëmoshë, Jani nuk kërkonte mëshirë.
Kërkonte njohje
për atë që ishte një njeri që ka vuajtur, por nuk është thyer.
Një njeri që ndjen çdo padrejtësi, por nuk e harron se ç’është të jesh i gjallë.

Dhe ndoshta,
ndonjëherë, një dorë e hapur
nuk i jepte bukë, por i jepte diçka më të çmuar:
shikimin që pranon,
dritën që sheh, dhe provën se jeta, megjithë stuhitë, nuk është krejt e egër.

Kush i lëkund varret

Kush i lëkund varret?
Jo era,
jo tërmeti,
jo lumi që vërshon mbi fushat e boshatisura.
Janë duart e harresës,
zëri i asaj që nuk u tha,
syri i shoqërisë që s’di të shikojë.
Janë ata që kalojnë mbi tokë,
duke harruar të vdesurit,
duke heshtur për të gjallët,
duke numëruar gurë dhe jo njerëz.

Varret dridhen nga mungesa e kujtimit,
nga padrejtësia që nuk ndalet,
nga dhimbja që nuk u përfill.

Por jo çdo lëkundje është humbje.
Ka lëkundje që zgjojnë,
që i thonë njeriut: “Mos harro, edhe në heshtje, dhimbja fluturon.”

Edhe kur toka dridhet,
edhe kur gurët rrëshqasin,
varret tregojnë histori që nuk duhet të harrohen.

Janë varret që mësojnë durimin,
që mësojnë se çdo njeri ka peshë, edhe kur askush nuk e sheh.

Janë ata që ndihmojnë të kuptosh:
është njeriu, jo toka,
ai që lëkund gjithçka, ose ai që mban gjithçka drejt.

Kush i lëkund varret?
Është historia që nuk është shkruar,
është padrejtësia që nuk ndalet,
është uria,
dhimbja dhe heshtja e pafund.
Por edhe kujtesa që ngrihet,
syri që shikon drejt,
dora që ndihmon ato e mbajnë tokën të fortë, edhe kur gjithçka dridhet.

Mbaju në ashtin tim të thyer nga padrejtësia

Mbaju në ashtin tim të thyer nga padrejtësia,
sepse aty nuk ka asnjë vend për gënjeshtra.
Çdo goditje,
çdo dhimbje,
çdo mallkim i heshtur është i regjistruar në palcë,
në secilën gungë,
në çdo thyerje.
Mbaju në atë asht që ka mbajtur barra të pashlyeshme,
nga trojet e shkreta e deri te rrugët e përmbytura,
nga uria e fjetura nëpër baltë e deri te syri i keq që përpiqet të thyejë shpirtin.

Ky asht i thyer nuk është dorëzim, por dëshmi.

Dëshmi se njeriu ka vuajtur, por nuk u shkatërrua.
Se dhimbja mund të rrëmbejë gjithçka, por nuk mund të marrë forcën që lind nga qëndresa.

Mbaju këtu,
sepse aty ku ashti thyhet, lind durimi.
Aty ku gjurma e padrejtësisë është më e thellë, lind shpresa e vërtetë.
Aty ku çdo gurë rrëshqet nga shkrepat,
drita e Hënës reflekton mbi dhimbjen dhe e bën të kuptueshme, jo të tmerrshme.

Mbaju,
sepse ky trup i lodhur, dhe ky shpirt i ngarkuar,
kanë parë furtunë dhe troj,
kanë dëgjuar lumin që vërshon dhe syrin e keq,
kanë parë Janin në rrugët e Tiranës, por nuk janë dorëzuar.

Mbaju në ashtin tim
të thyer nga padrejtësia,
sepse aty nuk ndalet rrjedha e mendimit,
aty nuk shuhet drita e shpresës, dhe aty,
në heshtjen e çdo thyerjeje,
njeriu mëson të qëndrojë drejt,
të ecë mbi baltë,
mbi rrënoja,
mbi ujë
deri sa Dielli rilind përsëri.

Këndo me melodinë e fyellit nga kocka ime e thyer

Këndo me melodinë e fyellit
nga kocka ime e thyer,
sepse aty ku dhimbja ka lënë shenjë,
lind tingulli që nuk mund të thyhet.
Çdo goditje,
çdo stuhi,
çdo troj që më rrëshqet nën këmbë,
bëhet notë në këtë këngë të heshtur,
që thërret drejtësi,
që flet për urinë,
që nuk frikësohet nga syri i keq.

Fyelli nga kocka ime
qan,
por qan me forcë,
jo me dorëzim.

Ai pasqyron stuhinë dhe troin,
por gjithashtu Hënën që shikon mbi shkrepat,
dritën që do të rilindë me Diellin, dhe butësinë e Anës
që ngroh çdo zemër të lodhur.

Këndo,
sepse kjo është mënyra ime të mbetem gjallë,
të tregoj për Janin në rrugët e Tiranës,
për varret që dridhen nga harresa dhe padrejtësia,
për gurët që ranë,
për lumejtë që vërshojnë,
për ashtin tim të thyer që ende mban shpresë.

Melodia e fyellit
nuk fsheh dhimbjen, por e bën të kuptueshme.
Ajo thotë se edhe kur gjithçka duket e humbur, njeriu mund të flasë,
mund të dëgjohet,
mund të këndojë mbi çdo zhdukje dhe errësirë.

Këndo
me mua,
nga kocka ime e thyer,
nga shpirti i qëndruar,
nga mendimi që nuk njeh kufij,
nga dhimbja që u kthye në forcë.
Sepse kjo këngë nuk është thjesht për mua,
është për të gjithë ata që nuk u përkulën,
që nuk u trembën para furtunës, dhe që presin,
sepse prap do të rilind Dielli.

Mund të ikë trupi, por jo shpirti nga Atdheu

Mund të ikë trupi,
të lërë rrugët,
malet, lumenjtë,
të harrojë gurët që ranë,
trojet që u përmbytën,
por shpirti nuk largohet.

Ai mbetet i lidhur me Atdheun,
me çdo fjalë të heshtur,
me çdo varr të dridhur,
me çdo strehë që mbajti urinë dhe dhimbjen.

Shpirti sheh atë që trupi harroi:
Hënën mbi shkrepa,
butësinë e Anës,
dritën që rilind me Diellin,
Janin në rrugët e Tiranës,
fyellin që këndon nga kocka ime e thyer.
Ai ecën mbi troje,
mbi lumë,
mbi baltë,
nuk frikësohet nga syri i keq,
nuk dorëzohet para furtunës, dhe nuk harron asnjë padrejtësi.

Sepse shpirti e di:
aty ku trupi është largur,
aty mbetet historia,
dhimbja,
shpresa, dhe guximi.
Mund të ikë trupi, por shpirti mbetet,
mbetet në varret e lëkundura,
në gurët e kripës,
në lumejtë që rrjedhin,
në stuhinë që nuk mund ta ndalojë,
dhe në Diellin që rilind për të gjithë.

Atdheu nuk është vetëm toka.

Është çdo gjurmë që shpirti mban:
çdo kujtim,
çdo dhimbje,
çdo shpresë.

Edhe kur njeriu largohet,
aty mbetet ai,
i fortë,
i pa-thyer,
si kocka që këndon,
si fyelli që nuk pushon,
si Dielli që gjithmonë rilind.

Vendi i Lekës; 06.01.2026