![\"Adrian](\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/adrian_civici.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
ADRIAN CIVICI<\/strong>, 14.12.2009<\/em><\/p>\n Nuk jan\u00eb vet\u00ebm aktor\u00ebt, k\u00ebng\u00ebtar\u00ebt apo shkrimtar\u00ebt q\u00eb i n\u00ebnshtrohen klasifikimeve e konkurseve t\u00eb shumta. N\u00eb k\u00ebt\u00eb vit t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb krize financiare, ekono-mike e sociale, duket se jan\u00eb …financier\u00ebt dhe ekonomist\u00ebt ata q\u00eb po kalojn\u00eb n\u00eb filtrin e vler\u00ebsimeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme e prestigjioze nd\u00ebrkomb\u00ebtare. \u201cBukuria\u201d apo \u201cperformanca\u201d e tyre matet me filozofin\u00eb, politikat e adoptuara dhe rezultatet n\u00eb menaxhimin e kriz\u00ebs financiare. M\u00eb shum\u00eb se sa glorifikimi i figur\u00ebs apo specifikave t\u00eb personalitetit t\u00eb tyre, m\u00eb shum\u00eb se sa stili i veshjeve apo zakoneve ushqimore, r\u00ebnd\u00ebsi po i kushtohet analizave mbi masat dhe paketat speciale \u201cantikriz\u00eb\u201d t\u00eb propozuara e t\u00eb mbrojtura me devocion p\u00ebrball\u00eb presioneve t\u00eb m\u00ebdha si pasoj\u00eb e situatave tejet t\u00eb ngarkuara politikisht e ekonomikisht. Fjal\u00ebt \u00e7el\u00ebs n\u00eb shkaqet dhe argumentet q\u00eb \u00e7uan n\u00eb kuror\u00ebzimin e tyre jan\u00eb \u201ccil\u00ebsia e menaxhimit, q\u00ebndrueshm\u00ebria ndaj presioneve, prudenca n\u00eb marrjen e vendimeve, idet\u00eb dhe politikat performante\u201d. K\u00ebt\u00eb vit, dy yjet e financave evropiane e bot\u00ebrore jan\u00eb Jean-Claude Trichet, President i Bank\u00ebs Qendrore Europiane dhe Christine Lagarde, ministria franceze e Financave.<\/p>\n N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb tejet problematike e t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb krize, Jean-Claude Trichet, q\u00eb prej vitit 2003 n\u00eb postin e Presidentit t\u00eb Bank\u00ebs Qendrore Europiane (BQE), u kuror\u00ebzua me not\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb nga ana e revist\u00ebs amerikane \u201cGlobal Finance\u201d. Q\u00eb prej vitit 1994, kjo e p\u00ebrmuajshme financiare nga m\u00eb seriozet e bot\u00ebs, b\u00ebn nj\u00eb vler\u00ebsim p\u00ebr 30 bankier\u00ebt qendror\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb bot\u00ebs duke i vler\u00ebsuar ata me nota nga A n\u00eb D n\u00eb raport me performanc\u00ebn e tyre n\u00eb politikat monetare, kontrollin e inflacionit, realizimin e objektivave ekonomike, stabilitetin e monedhave q\u00eb ata menaxhojn\u00eb, administrimin e p\u00ebrqindjes s\u00eb interesit,etj. N\u00eb edicionin e saj t\u00eb tetorit 2009, \u201cGlobal Finance\u201d vler\u00ebsoi ve\u00e7an\u00ebrisht cil\u00ebsin\u00eb e menaxhimit t\u00eb kriz\u00ebs financiare nga ana e Bankave qendrore q\u00eb ata drejtonin. N\u00eb krye t\u00eb klasifikimit, i vler\u00ebsuar me not\u00ebn A, q\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe vler\u00ebsimi maksimal, u rendit Presidenti i BQE, J.C. Trichet, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb klasifikimin e nj\u00eb viti m\u00eb par\u00eb, n\u00eb 2008, Trichet ishte vler\u00ebsuar me not\u00ebn C. Sipas revist\u00ebs \u201cGlobal Finance\u201d, \u201cai dha prova t\u00eb qarta kompetence gjat\u00eb vitit t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb 2009\u201d. Duke b\u00ebr\u00eb veshin e shurdh\u00ebt ndaj thirrjeve p\u00ebr uljen drastike t\u00eb norm\u00ebs baz\u00eb t\u00eb interesit si p\u00ebrgjigje ndaj situat\u00ebs s\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ekonomike, Trichet p\u00ebrpunoi me kujdes politik\u00ebn monetare t\u00eb zon\u00ebs euro me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb mbante t\u00eb kontrolluar inflacionin, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht duke ushqyer me likuiditet sistemin bankar evropian q\u00eb ndodhej n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi… duke adoptuar nj\u00eb sjellje prudente dhe mjaft t\u00eb matur, si dhe duke evituar ndryshimet drastike t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb saj monetare, BQE ndikoi pozitivisht n\u00eb zbutjen dhe amortizimin e luhatjeve t\u00eb aktivitetit ekonomik dhe jo n\u00eb amplifikimin e k\u00ebtyre luhatjeve.<\/p>\n N\u00eb fakt, evolucioni i kriz\u00ebs evidentoi si elementin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr menaxhimin e saj \u201cq\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb dhe prudenc\u00ebn…cil\u00ebsi k\u00ebto mjaft mir\u00eb t\u00eb demonstruara nga BQE n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb krize….por q\u00eb p\u00ebrpara kriz\u00ebs kishin p\u00ebrb\u00ebr\u00eb objekt kritikash p\u00ebr t\u00eb\u201d. Politika monetare e BQE dhe vendimet p\u00ebr norm\u00ebn baz\u00eb t\u00eb interesit t\u00eb euros shpesh u b\u00ebn\u00eb objekt kritikash t\u00eb ashpra nga mjaft kryeministra e kryetar\u00eb shtetesh t\u00eb BE-s\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt e akuzonin Trichet-n\u00eb se \u201cpo b\u00ebnte nj\u00eb politik\u00eb monetare t\u00eb paarsyeshme\u201d dhe me mjaft diferenca n\u00eb raport me politik\u00ebn monetare amerikane. Por p\u00ebrgjigjja dhe filozofia e tij mbeti e nj\u00ebjta: \u201clufta ndaj inflacionit \u00ebsht\u00eb prioriteti absolut i BQE… ky \u00ebsht\u00eb dhe mandati im legjitim… kontrolli i inflacionit \u00ebsht\u00eb vital p\u00ebr nxitjen e rritjes ekonomike dhe pun\u00ebsimin\u201d. Dhe koha i dha t\u00eb drejt\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Christine Lagarde, ministrja franceze e financave u cil\u00ebsua nga nj\u00eb juri prestigjioze e revist\u00ebs \u201cFinancial Times\u201d si \u201cstar\u201d-i i bot\u00ebs s\u00eb financave. E klasifikuar q\u00eb n\u00eb vitin 2006 nga revista \u201cForbes\u201d, kur ishte ministre e Tregtis\u00eb, n\u00eb 100 femrat m\u00eb t\u00eb pushtetshme t\u00eb bot\u00ebs, avokatja 53-vje\u00e7are e ardhur nga mjediset m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb jurisprudenc\u00ebs dhe financave bot\u00ebrore, s\u00eb fundi edhe si presidente e kabinetit prestigjioz Baker&McKenzie n\u00eb \u00c7ikago, u vler\u00ebsua p\u00ebr \u201cvendosm\u00ebrin\u00eb dhe q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb\u201d e saj n\u00eb t\u00eb gjitha vendimet dhe politikat financiare gjat\u00eb k\u00ebtyre dy viteve t\u00eb kriz\u00ebs. Sipas t\u00eb p\u00ebrditshmes financiare britanike, \u201cChristine Lagarde u b\u00eb nj\u00eb yll n\u00eb bot\u00ebn e financave t\u00eb gjith\u00eb vendimmarr\u00ebsve politik\u00eb n\u00eb nivel nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Ajo spikati p\u00ebr \u201cmarr\u00ebdh\u00ebniet tejet profesionale\u201d me Kryeministrin dhe Presidentin, duke shmangur \u00e7do \u201cndikim apo ndryshim n\u00eb vendimet e saj n\u00ebn efektin e rregullave politike apo t\u00eb qenit \u201cpolitikisht korrekte\u201d. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb u vler\u00ebsua performanca e saj nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb lidhje me rregullat e reja q\u00eb duhet t\u00eb adoptojn\u00eb bankat dhe sistemi bankar n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi\u201d. \u201cAsnj\u00eb minist\u00ebr tjet\u00ebr financash n\u00eb vendet e zhvilluara dhe ato me ekonomi me pesh\u00eb n\u00eb ekonomin\u00eb bot\u00ebrore nuk arriti ta p\u00ebrballonte me aq performanc\u00eb nj\u00eb vit t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb si ky i fundit\u201d, shtonte gazeta n\u00eb komentin e saj p\u00ebr Christine Lagarde.<\/p>\n K\u00ebtij bilanci pozitiv i ka kontribuar dhe statura e saj nd\u00ebrkomb\u00ebtare :\u201danglishtja performante, m\u00ebnyrat speciale p\u00ebr t\u00eb prezantuar dhe forcuar pozicionin e Franc\u00ebs n\u00eb negociatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe idet\u00eb e propozimet e saj p\u00ebr rregullimin e arkitektur\u00ebs financiare nd\u00ebrkomb\u00ebtare\u201d. Ministria \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb mbrojt\u00ebse e zjarrt\u00eb e rregullave t\u00eb konkurrenc\u00ebs dhe kontrolleve q\u00eb duhen ushtruar p\u00ebr ta garantuar realisht at\u00eb. Sipas saj, n\u00eb kuadrin e kuadrit t\u00eb ri rregullativ t\u00eb financave nd\u00ebrkomb\u00ebtare, G20 apo dhe institucione t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb qeverisjes globale duhet t\u2019i konsiderojn\u00eb rregullat e konkurrenc\u00ebs po aq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme sa stabiliteti apo siguria e tregjeve financiare. Revista FT vler\u00ebson se ekonomia franceze rezultoi si nj\u00eb nga m\u00eb rezistentet e gjith\u00eb bot\u00ebs industriale n\u00eb raport me kriz\u00ebn dhe efektet e saj. Ajo u shfaq si nj\u00eb ekonomi e ekuilibruar, q\u00eb nuk varej as nga eksportet e importet, nuk kishte nj\u00eb sektor imobiliar t\u00eb atrofizuar dhe mbi t\u00eb gjitha, dispononte nj\u00eb sektor publik solid q\u00eb kontribuoi mjaft n\u00eb ruajtjen e ekuilibrave. S\u00eb fundi, \u201cFinancial Times\u201d konkludonte se \u201cmasat e marra nga qeveria franceze gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj periudhe krize, dhe ve\u00e7an\u00ebrisht nd\u00ebrhyrjet efektive buxhetore, frenuan nj\u00eb recesion t\u00eb rreziksh\u00ebm\u201d. N\u00eb p\u00ebrvjetorin e kat\u00ebrt t\u00eb dh\u00ebnies s\u00eb k\u00ebtij vler\u00ebsimi nga kjo revist\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 Christine Lagarde, n\u00eb vend t\u00eb dyt\u00eb u klasifikua ministri gjerman i financave Peer Steinbruck, i ndjekur nga homologu belg Didier Reynders dhe suedezi Anders Borg. N\u00eb vend t\u00eb pest\u00eb u rendit ministri italian i financave Guglio Tremonti, i cil\u00ebsuar si nj\u00eb nga ministrat m\u00eb popullor\u00eb t\u00eb qendr\u00ebs s\u00eb djatht\u00eb, edhe n\u00eb k\u00ebto vite krize e domosdoshm\u00ebrie reformash radikale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ADRIAN CIVICI, 14.12.2009 Nuk jan\u00eb vet\u00ebm aktor\u00ebt, k\u00ebng\u00ebtar\u00ebt apo shkrimtar\u00ebt q\u00eb i n\u00ebnshtrohen klasifikimeve e konkurseve t\u00eb shumta. N\u00eb k\u00ebt\u00eb vit t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb krize financiare, ekono-mike e sociale, duket se jan\u00eb …financier\u00ebt dhe ekonomist\u00ebt ata q\u00eb po kalojn\u00eb n\u00eb filtrin e vler\u00ebsimeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme e prestigjioze nd\u00ebrkomb\u00ebtare. \u201cBukuria\u201d apo \u201cperformanca\u201d e tyre matet me filozofin\u00eb, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"yoast_head":"\n
\nNd\u00ebrkoh\u00eb, Ben Bernanke, Presidenti i Rezerv\u00ebs Federale Amerikane (FED), ashtu si edhe n\u00eb 2008 u vler\u00ebsua me not\u00ebn C duke u vendosur n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin rang me bankat qendrore t\u00eb Argjentin\u00ebs, Kin\u00ebs, Tajland\u00ebs, Arabis\u00eb Saudite,etj. \u201cBernanke dhe thesari amerikan q\u00eb FED e ka frekuentuar nga af\u00ebr duke bler\u00eb 24.1% t\u00eb borxhit t\u00eb emetuar nga Shteti n\u00eb 2009, kan\u00eb ndikuar n\u00eb paq\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e ekonomis\u00eb dhe sistemit financiar….por nj\u00ebkoh\u00ebsisht, FED duhet t\u00eb ndaj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e mbjelljes s\u00eb far\u00ebs p\u00ebr krizat e ardhshme\u201d vler\u00ebson Global Finance. \u201cM\u00eb nj\u00eb shum\u00eb kaq t\u00eb madhe borxhi, SHBA jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb n\u00eb dor\u00ebn e bankave qendrore t\u00eb vendeve t\u00eb tjera. Investitor\u00ebt e huaj duhet t\u00eb nxiten q\u00eb t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb blen\u00eb bono thesari t\u00eb qeveris\u00eb amerikane me p\u00ebrqindje interesi afat-gjata t\u00eb larta\u201d, \u00e7ka p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb barr\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr ekonomin\u00eb amerikane. Nga ana e tij, guvernatori i Bank\u00ebs s\u00eb Anglis\u00eb, Mervyn King, \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar me not\u00ebn B, q\u00eb gjithsesi \u00ebsht\u00eb m\u00eb e mir\u00eb se nota C e marr\u00eb n\u00eb vitin 2008. \u201cDeri diku aventuroz n\u00eb tendenc\u00ebn e Bank\u00ebs s\u00eb Anglis\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb n\u00eb pararoj\u00eb t\u00eb bankave qendrore p\u00ebr ta \u00e7uar shum\u00eb shpejt pothuajse n\u00eb zero p\u00ebrqindjen baz\u00eb t\u00eb interesit si dhe p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb pasivisht bonot shtet\u00ebrore t\u00eb thesarit\u201d. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, Bank\u00ebs s\u00eb Anglis\u00eb nuk i mbeten shum\u00eb mund\u00ebsi manovrimi p\u00ebr t\u00eb administruar daljen nga kriza duke i kusht\u00ebzuar k\u00ebshtu p\u00ebrs\u00ebri nj\u00eb vler\u00ebsim jo t\u00eb mir\u00eb edhe p\u00ebr vitin 2010.<\/p>\n