![\"Shinasi](\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/shinasi_rama.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Shinasi A. Rama<\/strong>, 26.10.2009<\/em><\/p>\n M\u00eb shum\u00eb se disa shkrime q\u00eb kan\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e publikut, p\u00ebrkujtimi i 20 vjetorit t\u00eb r\u00ebnies s\u00eb Murit t\u00eb Berlinit, si dhe momenti i 55 vjetorit t\u00eb \u00e7lirimit t\u00eb shtetit shqiptar jan\u00eb dy momente q\u00eb duhet t\u00eb na shtyjn\u00eb t\u00eb reflektojm\u00eb pa pasione e me kujdes mbi t\u00eb shkuar\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb si dhe mbi rolin q\u00eb kan\u00eb luajtur brezat e m\u00ebparsh\u00ebm n\u00eb historin\u00eb ton\u00eb.<\/p>\n Si duhet ta trajtojm\u00eb brezin e atyre q\u00eb hyjn\u00eb,politike gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore e q\u00eb vazhduan t\u00eb jen\u00eb aktive edhe mbas p\u00ebrmbysjes se sistemit parti-shtet? Si duhet ta trajtojm\u00eb kontributin e tyre? A luajt\u00ebn nj\u00eb rol pozitiv apo negativ? Si duhet t’i vigjilenca e sjelljen e tyre si gjat\u00eb Luft\u00ebs, ashtu edhe m\u00eb pas?<\/p>\n Nuk e teproj m\u00eb than\u00eb se duke i p\u00ebrgjith\u00ebsuar gj\u00ebrat, dikush shkruan m\u00eb shum\u00eb urrejtje e dikush m\u00eb shum\u00eb nostalgji p\u00ebr ato tre breza qe jetuan gjat\u00eb asaj periudhe 60-vje\u00e7are. Natyrisht, q\u00eb nuk ka vend p\u00ebr at\u00eb shumic\u00ebn e heshtur q\u00eb as nuk flet e as nuk ndihet. Por, kush nuk flet, num\u00ebrohet p\u00ebr i vdekur e nuk njihet.<\/p>\n Duke i lan\u00eb pasionet m\u00ebnjan\u00eb, ka ardhur koha t’i v\u00ebm\u00eb gj\u00ebrat n\u00eb vend dhe gjithkush duhet t\u00eb jet\u00eb i drejt\u00eb. Njeriu \u00ebsht\u00eb i drejt\u00eb kur e thot\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e kur nuk pranon q\u00eb opinionet e bindjet e tjet\u00ebrkujt t’i shes si t\u00eb v\u00ebrteta. Kjo lloj sjelljeje e b\u00ebn t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn skllavin e politik\u00ebs s\u00eb momentit dhe t\u00eb interesave t\u00eb dikujt si dhe e merr nj\u00eb popull n\u00eb qaf\u00eb sepse ia shet g\u00ebnjeshtr\u00ebn p\u00ebr realitet.<\/p>\n E v\u00ebrteta nuk ia b\u00ebn qejfin kujt, dhe nuk ka se si t\u00eb mos ia b\u00ebj\u00eb qejfin kujt. Shkurt, ne si popull do t\u00eb vihemi n\u00eb rruge t\u00eb mbar\u00eb vet\u00ebm kur ta pranojm\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e hidhur e pa hezitim. Ne do t\u00eb kuptojm\u00eb kush jemi e pse jemi k\u00ebto q\u00eb jemi kur t\u00eb vendosim q\u00eb nuk do t\u00eb ndjekim at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e pranueshme dhe e leverdisshme n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb caktuar.<\/p>\n Nj\u00eb hap i par\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb pranojm\u00eb se historia e t\u00eb gjith\u00ebve dhe e secilit prej nesh si njer\u00ebz dhe si shqiptar\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb komplekse. Historia e prind\u00ebrve tan\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb komplekse, sepse momentet q\u00eb ata i jetuan ishin shum\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta dhe t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebritshme.<\/p>\n Ata q\u00eb e kuptojn\u00eb kompleksitetin e asaj kohe jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb p\u00ebrpara atyre q\u00eb mendojn\u00eb se historia \u00ebsht\u00eb bardh e zi; problemi \u00ebsht\u00eb se ato q jan\u00eb gati t\u00eb shprehen p\u00ebr k\u00ebt\u00eb jan\u00eb fare pak. M\u00eb mir\u00eb t’i themi, t\u00eb p\u00ebrballemi me t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn k\u00ebrkon kurajo e kjo \u00ebsht\u00eb virtyti ma i \u00e7muesh\u00ebm publik.<\/p>\n Si shembull, po marr veten, familjen time e m\u00eb mir\u00eb m\u00eb e ngusht\u00eb n\u00eb rrethin, e nj\u00eb serie momentesh, me r\u00ebnd\u00ebsi n\u00eb jet\u00ebn e babait tim, gjendjen e tij e momentet kritike qe ia ka p\u00ebrjetuar gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n Im’at\u00eb, asokohe nj\u00eb nx\u00ebn\u00ebs n\u00eb Jetimoren e Tiran\u00ebs, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrjashtuar nga shkolla e \u00ebsht\u00eb d\u00ebnuar sepse n\u00eb demonstrat\u00ebn e 28 N\u00ebntorit 1939, ai e vet\u00ebm ai, e ngriti dhe e mbajti flamurin shqiptar n\u00eb nj\u00eb demonstrat\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb q\u00eb askush nuk e kujton sot.<\/p>\n Ai ka qen\u00eb nx\u00ebn\u00ebs i Myftar Vokshit, nj\u00eb patriot i madh shqiptar, por edhe i Uan Filipit, Pavli Margaritit e Anastas Plasarit; ai ka qen\u00eb n\u00eb Grupin e Zjarrit, por e ka njohur Enver Hoxh\u00ebn personalisht qysh n\u00eb vitin 1939; \u00ebsht\u00eb shk\u00ebputur nga Grupi i Zjarrit dhe ka qen\u00eb nd\u00ebr ata q\u00eb e kan\u00eb ruajtur sht\u00ebpin\u00eb kur \u00ebsht\u00eb themeluar Partia Komuniste si dhe nj\u00ebri nd\u00ebr ata an\u00ebtar\u00ebt e par\u00eb t\u00eb asaj partie dhe n\u00eb Qarkorin e Rinis\u00eb Komuniste t\u00eb Tiran\u00ebs.<\/p>\n I p\u00ebrjashtuar n\u00eb vitin 1943, pa iu than\u00eb haptazi, se pati nj\u00eb karrier\u00eb zyrtare si officer e kuad\u00ebr gjat\u00eb e mbas Luft\u00ebs, por e p\u00ebrjashtuan edhe nj\u00eb her\u00eb nga partia n\u00eb vitin 1947 duke e \u00e7uar ushtar t\u00eb thjesht\u00eb n\u00eb Durr\u00ebs, por duke e pranuar (pa b\u00ebr\u00eb lutje) n\u00eb vitin 1948 mbas prishjes s\u00eb Enver Hoxh\u00ebs me Titon dhe duke e veshur edhe nj\u00eb her\u00eb oficer me nj\u00eb gard\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt se sa kishte dale prej Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n E megjithat\u00eb, n\u00eb burgun e Tiran\u00ebs, ku ka qen\u00eb i d\u00ebnuar n\u00eb vitin 1941 e 1942, jet\u00ebn atij ia ka shp\u00ebtuar Ismail Ag\u00eb Petrela, q\u00eb gjithashtu ishte i d\u00ebnuar, sepse ishte mik i familjes e jo i Koci Xoxes, me t\u00eb cilin ka ndar\u00eb nj\u00eb qeli dhe me t\u00eb cilin ka ikur nga i nj\u00ebjti tunel, si edhe i cili, kur ishte n\u00eb pushtet, ia hoqi gradat dhe e nisi ushtar t\u00eb thjesht\u00eb; emri im \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb me amanet prej Shinasi bej Toptanit (i biri i Abdi bej Toptanit, e i v\u00ebllai i Ihsan Toptanit) nj\u00eb mik tjet\u00ebr i familjes q\u00eb u vra n\u00eb der\u00ebn e sht\u00ebpis\u00eb nga italian\u00ebt n\u00eb Korrik t\u00eb vitit 1943, por q\u00eb askush sot nuk e num\u00ebron p\u00ebr D\u00ebshmor t\u00eb Atdheut dhe, im at\u00eb, edhe pse oficer, e respektoi k\u00ebt\u00eb amanet (un\u00eb kam lindur n\u00eb vitin 1959); dhe mbi t\u00eb gjitha, kur \u00ebsht\u00eb arrestuar n\u00eb dimrin e vitit 1943-1944, ai q\u00eb ia ka shp\u00ebtuar jet\u00ebn ka qen\u00eb Major Llesh Marashi q\u00eb n\u00eb syt\u00eb e kapitenit SS Hausding ia ka fut\u00eb nj\u00eb shpull\u00eb dhe e ka nisur n\u00eb sht\u00ebpi, duke i th\u00ebn\u00eb Hausding-ut se ky asht familje e mir\u00eb e nuk merret me k\u00ebto pun\u00eb. Dikush tjet\u00ebr vdiq, sepse ai tjetri nuk pati k\u00ebnd me e shp\u00ebtuar; ky i shkreti u shpall hero m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n Po ashtu, kur shok\u00ebt e vet, q\u00eb e sundonin shtetin shqiptar n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, e d\u00ebnuan n\u00eb vitin 1945, ata e hodh\u00ebn n\u00eb nj\u00eb qeli me Preng Calin. Preng Cali ishte desht\u00eb t’i vrisnin, sepse im at\u00eb kishte qen\u00eb komunist.<\/p>\n E megjithat\u00eb, Preng Cali, nj\u00eb mik i vjet\u00ebr familjes q\u00eb kishte punuar p\u00ebr ne, ia shp\u00ebtoi jet\u00ebn prej shok\u00ebve t\u00eb vet t\u00eb luft\u00ebs q\u00eb kishin pritur q\u00eb im at\u00eb do t\u00eb vdiste aty dhe ato do t’i lanin duart si Ponz Pilati n\u00eb nj\u00eb situate tjet\u00ebr.<\/p>\n Un q\u00eb i di k\u00ebto ndodhi prej tim eti e i kam v\u00ebrtetuar prej t\u00eb tjer\u00ebve, nuk mundem m\u00eb ta pranoj se bota ka qen\u00eb e \u00ebsht\u00eb bardh e zi.<\/p>\n Tashti, pyetja q\u00eb un\u00eb, duke ia drejtuar vetes \u00ebsht\u00eb se pse un\u00eb duhet ta shikoj mami, ashtu si\u00e7 do dikush sot n\u00eb politik\u00ebn shqiptare? P\u00ebr mua, si studiues, Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebror\u00eb ka qen\u00eb nj\u00eb tragjedi mbar\u00ebshqiptare. P\u00ebr mua, si njeri, ka ken\u00eb nj\u00eb tragjedi e madhe familjare. Ajo \u00e7ka ka ndodhur \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht e papajtueshme me dogm\u00ebn q\u00eb t\u00eb gjitha pal\u00ebt e paris\u00eb s\u00eb sotme t\u00eb Tiran\u00ebs k\u00ebrkojn\u00eb me m\u00eb e imponuesve t\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve.<\/p>\n Jeta nuk \u00ebsht\u00eb e nuk mundet t\u00eb jet\u00eb bardh e zi. Historia mund t\u00eb shkruhet prej atyre q\u00eb zgjedhin se si me i p\u00ebrshkruar ndodhit\u00eb, por dhe e v\u00ebrteta duhet t\u00eb dale e duhet th\u00ebn\u00eb me ndershm\u00ebri sepse at\u00ebher\u00eb e vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb, kemi p\u00ebr ta gjetur shp\u00ebtimin nga e keqja dhe q\u00eb na pushtoi dhe q\u00eb nuk na l\u00ebn\u00eb as t’i shikojm\u00eb mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb kemi p\u00ebrpara.<\/p>\n Kjo \u00ebsht\u00eb zgjidhja q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kaq shum\u00eb po e k\u00ebrkojm\u00eb, e qe kaq shum\u00eb e d\u00ebshirojm\u00eb, e q\u00eb duhet t\u00eb luftojm\u00eb q\u00eb ta gjejm\u00eb.<\/p>\n Kur t\u00eb kuptojm\u00eb vetveten, kur t\u00eb kujtojm\u00eb realisht t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn dhe nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e saj, \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ndodhi gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, sepse atje e ka zanafill\u00ebn e keqja jon\u00eb e madhe, at\u00ebher\u00eb e vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb kemi p\u00ebr ta kuptuar edhe se cil\u00ebt jemi e se cil\u00ebn rrug\u00eb do t\u00eb na duhet p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebrritur atje ku duhet p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb e p\u00ebr t’u b\u00ebr\u00eb njer\u00ebz q\u00eb \u00ebnd\u00ebrrojm\u00eb t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Shinasi A. Rama, 26.10.2009 M\u00eb shum\u00eb se disa shkrime q\u00eb kan\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e publikut, p\u00ebrkujtimi i 20 vjetorit t\u00eb r\u00ebnies s\u00eb Murit t\u00eb Berlinit, si dhe momenti i 55 vjetorit t\u00eb \u00e7lirimit t\u00eb shtetit shqiptar jan\u00eb dy momente q\u00eb duhet t\u00eb na shtyjn\u00eb t\u00eb reflektojm\u00eb pa pasione e me kujdes mbi t\u00eb shkuar\u00ebn t\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"yoast_head":"\n