{"id":7559,"date":"2011-04-05T21:39:35","date_gmt":"2011-04-05T20:39:35","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/?p=7559"},"modified":"2011-04-05T21:39:35","modified_gmt":"2011-04-05T20:39:35","slug":"ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/","title":{"rendered":"Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb"},"content":{"rendered":"<div><img decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-7236\" title=\"Ismail Kadare\" src=\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg\" alt=\"\" width=\"250\" \/><br \/>\nNga <strong>Mirash Martinovi\u00e7<\/strong><\/div>\n<div>\u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u2019i shtrosh pyetje nj\u00eb shkrimtari grandioz, \u00e7far\u00eb jeni Ju e q\u00eb ai i cili i shtron pyetjet t\u00eb mos frik\u00ebsohet dhe ta qortoj\u00eb veten p\u00ebr guximin. \u00cbsht\u00eb privilegj i madh t\u00eb marr\u00ebsh p\u00ebrgjigjet nga Ju, por edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb shtruar pyetje. Arsye dhe motive ka gjithmon\u00eb, por n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast jan\u00eb edhe dy konkrete: \u00ebsht\u00eb paralajm\u00ebruar vizita Juaj n\u00eb Mal t\u00eb Zi, ku edhe do t\u00eb botohet romani Juaj \u201cDarka e gabuar\u201d.<\/div>\n<div>Propozoj t\u00eb fillojm\u00eb nga m\u00ebrgimi-d\u00ebbimi, q\u00eb i ka p\u00ebrcjell\u00eb shum\u00eb shkrimtar\u00eb gjat\u00eb historis\u00eb, q\u00eb nga lasht\u00ebsia deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme:<\/div>\n<div><em>1. D\u00ebbimi i Eskilit ka ndodhur n\u00eb koh\u00ebn kur n\u00eb Athin\u00eb, demokracia ishte fjala m\u00eb e shpesht\u00eb, m\u00eb e p\u00ebrfolur, kurse koha quhej Koh\u00eb e Art\u00eb e Perikliut. Ja, n\u00eb koh\u00eb t\u00eb till\u00eb, e d\u00ebbojn\u00eb poetin m\u00eb t\u00eb madh Eskilin, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se nuk ka pasur demokraci, pos n\u00eb fjal\u00eb, kurse koha e art\u00eb, kur ka mundur t\u00eb d\u00ebbohet poeti i madh, padyshim ka qen\u00eb e err\u00ebt dhe do t\u00eb mbetet n\u00eb kujtes\u00eb dhe histori me k\u00ebt\u00eb njoll\u00eb t\u00eb zez\u00eb.<\/em><\/div>\n<div><em>2. Bulgakovi i ka shkruar let\u00ebr Stalinit, duke i k\u00ebrkuar q\u00eb ta lejoj\u00eb t\u00eb largohet nga Rusia, s\u00eb paku madje edhe p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, q\u00eb nga jasht\u00eb ta v\u00ebshtroj\u00eb vendin e vet, madh\u00ebshtin\u00eb dhe bukurin\u00eb e tij dhe k\u00ebshtu ka gjetur inspirim p\u00ebr veprat e tij t\u00eb ardhshme.<\/em><\/div>\n<div><em> <\/em><\/div>\n<p><em><\/p>\n<div>Stalini e k\u00ebshilloi se m\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb ai (Bulgakovi) t\u00eb mbetej n\u00eb atdhe. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr shkrimtarin, gjat\u00eb diktatur\u00ebs, q\u00eb t\u00eb jet\u00eb n\u00eb atdhe, apo jasht\u00eb tij? \u00c7far\u00eb mund t\u00eb thoni n\u00eb baz\u00eb t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs Suaj?<\/div>\n<p><\/em><\/p>\n<div><em>3. Megjithat\u00eb, sikur t\u00eb mos kishit mbetur n\u00eb Atdhe, ku nuk kishte liri, shtrohet pyetja se a do t\u00eb ishin shkruar \u201cPallati i \u00cbndrrave\u201d, dhe veprat e tjera Tuaja. Ai q\u00eb e \u00ebnd\u00ebrron lirin\u00eb, m\u00eb s\u00eb miri k\u00ebndon p\u00ebr t\u00eb.<\/em><\/div>\n<div><em>4. Si e ndjen veten shkrimtari, i cili e ka shpat\u00ebn mbi kok\u00eb. Si \u00ebsht\u00eb t\u00eb shkruash n\u00eb gjendje t\u00eb till\u00eb dhe me ndjenj\u00eb t\u00eb till\u00eb?<\/em><\/div>\n<div><em>5. Kur Ernesto Sabato mori n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00c7mimin me emrin Tuaj, p\u00ebrjetoi nj\u00eb shqet\u00ebsim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, q\u00eb e p\u00ebrshkruan k\u00ebshtu n\u00eb librin Para fundit:<\/em><\/div>\n<div><em> <\/em><\/div>\n<p><em><\/p>\n<div>\u201cN\u00eb Tiran\u00eb, kam pasur nj\u00eb nga nderimet m\u00eb prek\u00ebse gjat\u00eb jet\u00ebs. Ai popull, q\u00eb e ka p\u00ebrjetuar tiranin\u00eb dhe tek i cili edhe m\u00eb tej v\u00ebrehen mbeturinat e diktatur\u00ebs, fytyrat e plasaritura nga vuajtja dhe bunker\u00ebt e err\u00ebt, q\u00eb tirani kishte urdh\u00ebruar t\u00eb nd\u00ebrtohen, m\u00eb ka pranuar si nj\u00eb mir\u00ebb\u00ebr\u00ebs, si nj\u00eb mbret, si djalin e dashur. Kishte valle e k\u00ebng\u00eb me rastin e paharruar t\u00eb ndarjes s\u00eb shp\u00ebrblimit. Nj\u00eb poet ma ka dhuruar urn\u00ebn me dhe q\u00eb e ka sjell\u00eb nga vendlindja e n\u00ebn\u00ebs sime. Kurse, nj\u00eb shkrimtar i madh, ma ka treguar notesin q\u00eb e ka ruajtur t\u00eb fshehur n\u00eb burg, ku me shkronja t\u00eb imta e kishte p\u00ebrshkruar nj\u00eb tekst t\u00eb Kamys\u00eb dhe nj\u00eb timin \u201cT\u00eb dashur djelmosha t\u00eb larg\u00ebt\u201d nga Abadona.<\/div>\n<div>Duke qar\u00eb, m\u00eb ka th\u00ebn\u00eb se p\u00ebr shum\u00eb vite q\u00eb i ka kaluar si i burgosur politik n\u00eb err\u00ebsir\u00ebn e biruc\u00ebs s\u00eb burgut, \u00e7do dit\u00eb i ka lexuar k\u00ebto faqe, fshehurazi, q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb q\u00ebndronte. Kam mbetur t\u00eb dridhem, sepse fjal\u00ebt e mia i pask\u00ebshin ndihmuar atij trimi, nj\u00ebrit nga t\u00eb shumt\u00ebt q\u00eb e banojn\u00eb k\u00ebt\u00eb vend\u201d. Nuk e di pse, spontanisht, gjithsesi kam d\u00ebshir\u00eb q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb bised\u00eb ta p\u00ebrkujtoj k\u00ebt\u00eb d\u00ebshmi rr\u00ebqeth\u00ebse t\u00eb Sabatos dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u2019ju pyes: \u00e7far\u00eb mendoni p\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkrimtar? Por edhe t\u2019ju lus t\u2019i p\u00ebrmendni shkrimtar\u00ebt q\u00eb i lexoni m\u00eb me d\u00ebshir\u00eb, m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt, m\u00eb t\u00eb dashur e m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Ju, nga ata bot\u00ebror\u00eb, por edhe nga Ballkani?<\/div>\n<p><\/em><\/p>\n<div><em>6. Jeni pag\u00ebzuar me nj\u00eb epitet t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ju quajn\u00eb Homeri ballkanik.<\/em><\/div>\n<div><em> <\/em><\/div>\n<p><em><\/p>\n<div>Epiteti m\u00eb i lart\u00eb q\u00eb mund ta fitoj\u00eb nj\u00eb shkrimtar. Ju, padyshim se e keni fituar me merit\u00eb dhe ky cil\u00ebsim u shkon natyrsh\u00ebm Ju dhe vepr\u00ebs Suaj monumentale.<\/div>\n<p><\/em><\/p>\n<div><em>7. Temat p\u00ebr veprat Tuaja i nxirrni nga historia shqiptare, nga mitologjia, folklori, por madje edhe nga viset, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Egjipti, por me referenca edhe ndaj aktualitetit. Ishin inspiruese piramidat dhe nd\u00ebrtimi i tyre, historia greke dhe mitologjia. Keni shkruar librin ese p\u00ebr Eskilin. Pse Eskili?<\/em><\/div>\n<div><em>8. N\u00eb Mal t\u00eb Zi do t\u00eb botohen i p\u00ebrkthyer n\u00eb gjuh\u00ebn malazeze romani Juaj \u201cDarka e gabuar\u201d, nga Sht\u00ebpia Botuese CID. Ka qen\u00eb ideja ime t\u2019ju pyes se me cilin lib\u00ebr keni d\u00ebshir\u00eb t\u2019i prezantoheni lexuesit n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Keni vendosur t\u00eb botohet \u201cDarka e gabuar\u201d. Pse jeni p\u00ebrcaktuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr?<\/em><\/div>\n<div><em>9. \u00cbsht\u00eb paralajm\u00ebruar vizita Juaj n\u00eb Mal t\u00eb Zi n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb k\u00ebtij viti. Me sa di, kjo \u00ebsht\u00eb vizita Juaj e dyt\u00eb. Keni qen\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb shtet edhe disa vite m\u00eb par\u00eb. Si e p\u00ebrjetoni Malin e Zi, popullin malazez, historin\u00eb malazeze. Meq\u00eb jemi komshi t\u00eb par\u00eb, e ndajm\u00eb dhe e kemi ndar\u00eb fatin e nj\u00ebjt\u00eb n\u00ebp\u00ebr shekuj. Malazez\u00ebt dhe shqiptar\u00ebt kryesisht kan\u00eb jetuar n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mira fqinj\u00ebsore, me mir\u00ebkuptim dhe respektim t\u00eb plot\u00eb.<\/em><\/div>\n<div><em>10. Autori i librit \u201cShembujt e burr\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb trim\u00ebris\u00eb\u201d, t\u00eb k\u00ebtij kodeksi unik moral, Mark Milani, nj\u00ebsoj i ka marr\u00eb shembujt e burr\u00ebris\u00eb, t\u00eb moralit e t\u00eb trim\u00ebris\u00eb dhe i ka p\u00ebrfaq\u00ebsuar n\u00eb at\u00eb lib\u00ebr, kur jan\u00eb n\u00eb pyetje shqiptar\u00ebt dhe malazez\u00ebt, pra nga populli malazez dhe shqiptar. Kjo \u00ebsht\u00eb shenj\u00eb se shum\u00eb ve\u00e7anti na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb ngjash\u00ebm, kurse fijet dhe lidhjet na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb af\u00ebrt.<\/em><\/div>\n<div><em>11. Me \u00e7far\u00eb d\u00ebshirash do t\u00eb vini n\u00eb Mal t\u00eb Zi?<\/em><\/div>\n<div><em>12. Shkrimtar\u00ebt e m\u00ebdhenj gjithnj\u00eb jan\u00eb edhe vet\u00ebdija e kombit vetanak. \u00cbsht\u00eb e natyrshme q\u00eb Ju, si shkrimtarin m\u00eb t\u00eb madh shqiptar, t\u2019ju pyesim dhe t\u00eb marrim p\u00ebrgjigjen, komentin rreth zhvillimeve m\u00eb t\u00eb reja n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/em><\/div>\n<div><em>13. Cili \u00ebsht\u00eb mesazhi Juaj p\u00ebr kombin shqiptar n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7ast dhe koh\u00eb kritike p\u00ebr t\u00eb?<\/em><\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 1. E nis\u00ebm bised\u00ebn me nj\u00eb tem\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn m\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb v\u00ebrejtje se e p\u00ebrmend shpesh: antikitetin grek. Por, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, besoj se e pranoni q\u00eb fajtori s\u2019jam un\u00eb. Natyrisht q\u00eb demokracia greke, si shum\u00eb kujtime t\u00eb larg\u00ebta, \u00ebsht\u00eb sublimuar n\u00eb p\u00ebrfytyrimin ton\u00eb. Megjithat\u00eb, e krahasuar me gjith\u00eb t\u00eb tjerat, mbetet m\u00eb e bukura. Sidomos p\u00ebr ne shkrimtar\u00ebt.<\/div>\n<div>\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb Eskili ka ikur prej Athin\u00ebs, madje tep\u00ebr i zem\u00ebruar, por ikja e tij, ashtu si zem\u00ebrimi i tij, s\u2019kan\u00eb asnj\u00eb ngjashm\u00ebri me tmerret q\u00eb iu ndodh\u00ebn m\u00eb pas shkrimtar\u00ebve, sidomos n\u00eb shekullin q\u00eb porsa kaloi.<\/div>\n<div>M\u00eb ka q\u00eblluar disa vite m\u00eb par\u00eb t\u00eb b\u00ebj rrug\u00ebn e internimit t\u00eb Ovidit, mes p\u00ebrmes Rumanis\u00eb, gjer n\u00eb brigjet e Detit t\u00eb Zi. Eskili iku vet\u00eb, Ovidin e d\u00ebbuan nga Roma, pa e l\u00ebn\u00eb t\u00eb zem\u00ebrohej, madje pa ia th\u00ebn\u00eb arsyen. D\u00ebbimet e shkrimtar\u00ebve, n\u00eb vend t\u00eb zbuteshin, sa vinte b\u00ebheshin m\u00eb t\u00eb pik\u00eblluara. Kur kam qen\u00eb n\u00eb Institutin Gorki n\u00eb Mosk\u00eb, kam p\u00ebrjetuar dit\u00eb t\u00eb t\u00ebra fushat\u00ebn kund\u00ebr Pasternakut. Regjimi sovjetik quhej n\u00eb at\u00eb koh\u00eb i zbutur, pas vdekjes s\u00eb Stalinit. Megjithat\u00eb, fushata ishte po aq e eg\u00ebr sa dikur. Policia e fsheht\u00eb e kishte marr\u00eb vesh nga spiun\u00ebt se d\u00ebbimi ishte lemeria m\u00eb e madhe p\u00ebr Pasternakun. Dhe e torturuan me at\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim. Ishte aq tmerrues, saq\u00eb edhe kur stuhia kaloi, nuk i duroi dot pasojat dhe pas disa muajsh vdiq.<\/div>\n<div>Ka gjas\u00eb q\u00eb Eskili, m\u00eb shum\u00eb se me demokracin\u00eb greke, t\u00eb jet\u00eb zem\u00ebruar me teatrin antik. Ishte nj\u00eb nga themeluesit dhe, si at i sken\u00ebs, kishte t\u00eb drejt\u00eb m\u00eb shum\u00eb se \u00e7dokush t\u00eb zem\u00ebrohej. Por, t\u00eb zem\u00ebroheshe me teatrin n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte sikur t\u00eb zem\u00ebroheshe me gjith\u00eb bot\u00ebn. Sepse teatri ishte nj\u00eb bot\u00eb gati paralele. Ne ende nuk jemi t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm se kan\u00eb qen\u00eb rreth nj\u00ebmij\u00eb tragjedi. Po t\u2019i p\u00ebrmbahemi th\u00ebnies se Nitzsche-s, se tragjedia greke b\u00ebri vet\u00ebvrasje n\u00eb rinin\u00eb e saj, pra n\u00eb shekullin e saj t\u00eb par\u00eb dhe t\u00eb fundit, i bie q\u00eb \u00e7do vit, n\u00eb stin\u00ebn teatrale, q\u00eb vazhdonte disa jav\u00eb, t\u00eb shfaqeshin dhjet\u00eb premiera tragjedish t\u00eb reja. \u00cbsht\u00eb nj\u00eblloj sikur nj\u00eb t\u00eb shtun\u00eb t\u00eb shfaqej nj\u00eb \u201cPromethe i lidhur\u201d e t\u00eb shtun\u00ebn tjet\u00ebr nj\u00eb \u201cEdip mbret\u201d, e k\u00ebshtu me radh\u00eb.<\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 2. Nuk \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb t\u2019i p\u00ebrgjigjesh k\u00ebsaj pyetjeje. Raportet midis nj\u00eb tirani dhe nj\u00eb shkrimtari t\u00eb njohur jan\u00eb m\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlikuara se \u00e7\u2019mund t\u00eb duket. Varen nga disa rrethana, nga natyra e diktatur\u00ebs, natyrisht, nga natyra e shkrimtarit, nga ajo e tiranit gjithashtu. Sa m\u00eb i kompleksuar t\u00eb jet\u00eb diktatori, sa m\u00eb i trembur, aq m\u00eb i rreziksh\u00ebm mund t\u00eb b\u00ebhet.<\/div>\n<div>N\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebr shembull, do t\u00eb ishte e pamundur q\u00eb t\u00eb b\u00ebhej nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb si ajo e Bulgakovit. Diktatura e Stalinit ishte tep\u00ebr e eg\u00ebr, por deliri i tij i madh\u00ebshtis\u00eb kishte raste q\u00eb q\u00ebllonte m\u00eb i fort\u00eb. E dinte se fama e gjestit t\u00eb tij do t\u00eb shp\u00ebrndahej gjithkund. Madje edhe n\u00eb bot\u00ebn per\u00ebndimore. K\u00ebto lloj \u201cshpirtmadh\u00ebsira\u201d i kan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb rast tiran\u00ebt. Por rastet e eg\u00ebrsis\u00eb kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb t\u00eb shpeshta.<\/div>\n<div>N\u00eb raportet diktator-shkrimtar mund t\u00eb luajn\u00eb rol rrethana fare t\u00eb rastit. Un\u00eb, p\u00ebr shembull, kam qen\u00eb nga i nj\u00ebjti qytet me Enver Hoxh\u00ebn, madje nga e nj\u00ebjta lagje. P\u00ebr shum\u00eb njer\u00ebz, sidomos t\u00eb huaj, kjo merrej si nj\u00eb rrethan\u00eb favorizuese. Por kjo mund t\u00eb kthehej n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. N\u00eb nj\u00eb rast, pyetjes s\u00eb nj\u00eb gazetari, se a ishte e v\u00ebrtet\u00eb se sht\u00ebpia ime n\u00eb Gjirokast\u00ebr ndodhej pran\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs rrugic\u00eb me sht\u00ebpin\u00eb e Enver Hoxh\u00ebs, iu p\u00ebrgjigja me nj\u00eb \u201cpo\u201d. Pastaj nuk e di \u00e7\u2019dreqin m\u00eb shtyu t\u00eb shtoja di\u00e7ka, q\u00eb e kisha p\u00ebrmendur nj\u00eb her\u00eb, se kjo rrugic\u00eb quhej \u201cSokaku i t\u00eb marr\u00ebve\u201d. Kaq mjaftoi q\u00eb gazetari suedez t\u00eb shkonte e ta fotografonte rrugic\u00ebn dhe, n\u00eb botim t\u2019i vinte di\u00e7itur\u00ebn, q\u00eb pak a shum\u00eb thoshte se n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrugic\u00eb q\u00eb mbante emrin \u201cSokaku i t\u00eb marr\u00ebve\u201d kan\u00eb pasur sht\u00ebpit\u00eb e tyre dy njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\u2026<\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 3. Kam dashur disa her\u00eb ta l\u00eb vendin, por, n\u00eb \u00e7astin e fundit, di\u00e7ka m\u00eb ka penguar. Nuk \u00ebsht\u00eb i leht\u00eb nj\u00eb akt i till\u00eb. N\u00eb fillim t\u00eb viteve \u201860 kemi pasur n\u00eb Institutin Gorki nj\u00eb shok, shkrimtar i njohur rus, Anatoli Kuznjecov. Rrinte shumic\u00ebn e koh\u00ebs i ngrysur. Nj\u00eb letonez m\u00eb tha nj\u00eb dit\u00eb: e sheh Koznjecovin si rri? Me siguri mendon t\u2019ia mbath\u00eb. Pas ca koh\u00ebsh, mora vesh se Kuznjecovi ishte arratisur n\u00eb Angli. Gjith\u00eb Bashkimi Sovjetik u trondit, ngaq\u00eb ishte i njohur dhe i talentuar. Pas arratisjes s\u00eb tij, t\u00eb gjith\u00eb prisnin vepr\u00ebn e tij t\u00eb par\u00eb, t\u00eb bujshme, antisovjetike. Por n\u00ebnt\u00eb muaj m\u00eb von\u00eb shtypi britanik botoi lajmin e vdekjes s\u00eb Kuznjecovit. Nuk e kishte duruar dot vetmin\u00eb, kishte r\u00ebn\u00eb n\u00eb depresion, dhe ashtu ishte shuar. M\u00eb \u00ebsht\u00eb kujtuar gjithmon\u00eb kur m\u00eb shkonte mendja p\u00ebr t\u00eb ikur.<\/div>\n<div>Ka nj\u00eb mendim q\u00eb ngulmon se shkrimtari \u00ebsht\u00eb mir\u00eb ta njoh\u00eb ferrin, \u201cduke e shkelur pash m\u00eb pash\u201d, si\u00e7 thoshte nj\u00eb poet i yni i viteve \u201830, p\u00ebr t\u00eb shkruar m\u00eb mir\u00eb. Nj\u00eb tjet\u00ebr mendim \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn: s\u2019ka nevoj\u00eb t\u2019i krijojm\u00eb ndonj\u00eb burg ose fatkeq\u00ebsi shkrimtarit q\u00eb t\u00eb na b\u00ebj\u00eb vepra interesante.<\/div>\n<div>Mendoj se nuk ka model p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Nj\u00eb her\u00eb kam shprehur mendimin se as fatkeq\u00ebsia e as lumturia e tep\u00ebrt nuk jan\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb. Ndoshta \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu.<\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 4. Shkrimtari q\u00eb e ndien se e ka shpat\u00ebn mbi kok\u00eb, \u00ebsht\u00eb m\u00eb mir\u00eb t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga t\u00eb shkruarit. Kushti i par\u00eb q\u00eb t\u00eb jesh shkrimtar n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht q\u00eb t\u00eb mos e mendosh at\u00eb shpat\u00eb. P\u00ebrndryshe nuk mund t\u00eb shkruash as kat\u00ebr faqe normale, pa le pastaj kat\u00ebrqind ose kat\u00ebr mij\u00eb.<\/div>\n<div>Mendoj se besimi te let\u00ebrsia m\u00eb ka ndihmuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Ky besim \u00ebsht\u00eb i ngjash\u00ebm me besimin te hyjnia. Ai \u00ebsht\u00eb m\u00eb tep\u00ebr se sh\u00eblbyes. Ai t\u00eb jep drejtpeshim, atje ku s\u2019ka t\u00eb till\u00eb. T\u00eb jep liri, atje ku ajo mungon.<\/div>\n<div>Diskutohet shpesh p\u00ebr kuraj\u00ebn e shkrimtarit. Ka shum\u00eb rrahagjoksa q\u00eb flasin p\u00ebr t\u00eb. Zakonisht japin leksione p\u00ebr t\u00eb ata q\u00eb s\u2019kan\u00eb pasur kurr\u00eb kuraj\u00eb. D\u00ebshmia e vetme, e pagabueshme, plot\u00ebsisht e v\u00ebrtetueshme p\u00ebr kuraj\u00ebn e shkrimtarit n\u00eb diktatur\u00eb, \u00ebsht\u00eb vepra e tij.<\/div>\n<div>Nj\u00eb rrethan\u00eb tjet\u00ebr ndoshta ka qen\u00eb af\u00ebrsia e Europ\u00ebs. Shqip\u00ebria, ashtu si Mali i Zi, jan\u00eb v\u00ebrtet n\u00eb Ballkan, por jan\u00eb nd\u00ebrkaq n\u00eb an\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb gadishullit. Prania europiane, frymimi i saj, pavar\u00ebsisht nga pengesat, rojet, p\u00ebrgjimet, ndihej fort. N\u00eb rastin tim, u shtua edhe nj\u00eb faktor q\u00eb mund t\u00eb quhet si ndihm\u00eb e fatit: M\u00eb 1970 u botova n\u00eb bot\u00ebn per\u00ebndimore. Europa, si t\u00eb thuash, m\u00eb integroi si shkrimtar t\u00eb saj. Kjo ngjante e pabesueshme p\u00ebr nj\u00eb vend, programi themelor i t\u00eb cilit ishte armiq\u00ebsimi i pafund e i palodhsh\u00ebm me Per\u00ebndimin europian. Gjendja ime e dyzuar: shkrimtar i njohur n\u00eb Shqip\u00ebri, por edhe i \u00e7muar n\u00eb Europ\u00eb, ishte tejet paradoksale. Por let\u00ebrsis\u00eb i shkojn\u00eb t\u00eb tillat. Ka qen\u00eb nj\u00eb nga ato gjendjet q\u00eb i ngjajn\u00eb nj\u00eb mrekullie, por nj\u00eb mrekullie t\u00eb rrezikshme q\u00eb, let\u00ebrsin\u00eb e vendit t\u00ebnd stalinist, t\u00eb arrish jo vet\u00ebm ta nxjerr\u00ebsh nga izolimi, por ta zhvendos\u00ebsh, ta fus\u00ebsh m\u2019u n\u00eb mes t\u00eb klubit t\u00eb let\u00ebrsive t\u00eb lira europiane.<\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 5. Kam mendimin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr Ernesto Sabaton. N\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb si shkrimtar, por edhe p\u00ebr faktin q\u00eb pranoi t\u00eb merrte \u00e7mimin. Ky \u00e7mim e simbolizonte at\u00eb dyzim q\u00eb p\u00ebrmenda m\u00eb lart: mbante emrin e nj\u00eb shkrimtari t\u00eb \u00e7muar n\u00eb Europ\u00eb e n\u00eb Shqip\u00ebri, por jepej n\u00eb nj\u00eb vend ish-diktatorial. Me pranimin e \u00e7mimit, si Ernesto Sabato, si Milan Kundera, q\u00eb e mori pas tij, treguan solidaritetin e tyre t\u00eb dyfisht\u00eb: me kolegun shqiptar nga nj\u00ebra an\u00eb, me Shqip\u00ebrin\u00eb e shp\u00ebrfillur, nga tjetra.<\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 6. Nuk mendoj se jam megaloman, por po aq nuk besoj se jam modest. Megjithat\u00eb ky epitet nuk krijon ndonj\u00eb ndjesi t\u00eb mir\u00eb.<\/div>\n<div>Mendoj se asnj\u00eb shkrimtar nuk mund t\u00eb krahasohet me Homerin. Madje, m\u00eb sakt\u00eb, nuk duhet t\u2019i shkoj\u00eb mendja askujt p\u00ebr di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb. I ngjan nj\u00eb m\u00ebkati, prej t\u00eb cilit mund t\u00eb vij\u00eb ndonj\u00eb nd\u00ebshkim, nga ato q\u00eb p\u00ebrfytyrohen si hyjnor\u00eb, e q\u00eb aq shum\u00eb i shmangeshin t\u00eb vjet\u00ebrit.<\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 7. Let\u00ebrsia, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb natyrshme, intriseke lind si pasuri universale. M\u00eb lejoni t\u00eb p\u00ebrs\u00ebris mendimin se ajo qysh n\u00eb \u00e7astin kur lind, \u00ebsht\u00eb nj\u00ebher\u00ebsh pasuria e popullit dhe gjuh\u00ebs q\u00eb e lindi, dhe po aq e gjith\u00eb popujve dhe gjuh\u00ebve t\u00eb tjera. Un\u00eb si shkrimtar s\u2019kam b\u00ebr\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr, ve\u00e7 i jam bindur k\u00ebtij kodi t\u00eb saj.<\/div>\n<div>Kjo \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb. Tek ju, si\u00e7 m\u00eb that\u00eb, do t\u00eb botohet romani im \u201cDarka e gabuar\u201d. Ky \u00ebsht\u00eb rr\u00ebfimi p\u00ebr nj\u00eb dark\u00eb, le ta quajm\u00eb \u201cproblematike\u201d. Pas jet\u00ebs s\u00eb tij shqiptare, me p\u00ebrkthimin n\u00eb fr\u00ebngjisht ky rr\u00ebfim ka pasur nj\u00eb jet\u00eb franceze, pastaj me radh\u00eb nj\u00eb jet\u00eb spanjolle, gjermane, holandeze etj., dhe s\u00eb shpejti do t\u00eb ket\u00eb jet\u00ebn e tij malazeze.<\/div>\n<div>Ju m\u00eb pyesni: P\u00ebrse Eskili?<\/div>\n<div>Ideja p\u00ebr t\u00eb shkruar di\u00e7ka p\u00ebr Eskilin, ka ardhur fare thjesht: me rastin e botimit t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij komplete n\u00eb shqip m\u00eb 1985, pranoj t\u00eb b\u00ebj parath\u00ebnien. Pastaj truri vihet n\u00eb l\u00ebvizje dhe gjith\u00e7ka merr rrug\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb ati i tragjedis\u00eb, pra nj\u00eb themelues i madh. Ky \u00ebsht\u00eb autor i \u201cPrometheut\u201d, sfidantit t\u00eb tiranis\u00eb. P\u00ebrshkues i komploteve dhe vrasjeve n\u00eb pallat. I p\u00ebrshtatsh\u00ebm si rrall\u00ebkush p\u00ebr bot\u00ebn ton\u00eb komuniste, e sidomos p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb ton\u00eb. E, ve\u00e7 k\u00ebsaj, si\u00e7 e thash\u00eb m\u00eb lart, ky \u00ebsht\u00eb zem\u00ebruar me shtetin, me teatrin, me spektator\u00ebt, shkurt, me gjysm\u00ebn e popullit, nj\u00eb gjendje e njohur p\u00ebr shum\u00eb shkrimtar\u00eb t\u00eb ish-Lindjes.<\/div>\n<div>Nj\u00eb tjet\u00ebr motiv q\u00eb erdhi e u shtua m\u00eb pas ishte nj\u00ebfar\u00eb prove n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn desha t\u00eb v\u00eb nd\u00ebrgjegjen time prej shkrimtari: a do t\u00eb isha n\u00eb gjendje t\u00eb shprehja adhurimin tim t\u00eb thell\u00eb p\u00ebr nj\u00eb autor grek, pra p\u00ebr nj\u00eb ballkanas, p\u00ebr nj\u00eb fqinj? Juve mund t\u2019ju duket e \u00e7uditshme disi kjo pyetje, sepse ju nuk jeni fqinj\u00eb me Greqin\u00eb. Kurse ne, jo vet\u00ebm jemi fqinj\u00eb, por s\u2019jemi aspak fqinj\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Shkurt, q\u00eb t\u00eb flas pa doreza, Shqip\u00ebria me Greqin\u00eb fatkeq\u00ebsisht nuk shkojn\u00eb aq mir\u00eb sa \u00e7\u2019do t\u00eb duhej. E sidomos p\u00ebr dy fqinj\u00eb q\u00eb jan\u00eb nga dymij\u00eb vjet t\u00eb till\u00eb. Dhe kjo ka vite, madje shekuj. Kemi qen\u00eb n\u00ebn nj\u00eb fatkeq\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt osmane, dhe prap\u00eb shkonim jo mir\u00eb. U b\u00ebm\u00eb shtete t\u00eb lira, gjithmon\u00eb vazhdon e nj\u00ebjta gj\u00eb. Tani jemi t\u00eb dy n\u00eb NATO, gjithmon\u00eb ashtu. Jan\u00eb b\u00ebr\u00eb qindra studime, doktorata, deklarata se kemi marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mira, se popujt jan\u00eb t\u00eb mir\u00eb, se na bashkon kjo e na bashkon ajo, e un\u00eb prap\u00eb po ju them se s\u2019ka ndryshuar gj\u00eb. Ju mund t\u00eb pyesni pse? E un\u00eb po ju them s\u2019e di. Madje jam i bindur se n\u00eb thelb, askush nuk e di, as grek\u00ebt, as shqiptar\u00ebt s\u2019e din\u00eb. Her\u00eb pas here ka periudha qet\u00ebsie, t\u00eb gjith\u00eb mendojn\u00eb, e po, lavdi Zotit, kaloi m\u00eb n\u00eb fund nervozizmi, keqkuptimi p\u00ebr X \u00e7\u00ebshtje apo Y incident. Por s\u2019\u00ebsht\u00eb ashtu. P\u00ebr acarimin m\u00eb t\u00eb par\u00eb kthehen prap\u00eb t\u00eb gjitha: fyerjet e kota, nervat, xhelozia e nd\u00ebrsjell\u00eb. U b\u00ebn\u00eb shqiptar\u00ebt t\u00eb na m\u00ebsojn\u00eb ne, grek\u00ebve. U b\u00ebn\u00eb grek\u00ebt t\u00eb na shesin mend ne, shqiptar\u00ebve.<\/div>\n<div>E shkrova pra sprov\u00ebn p\u00ebr Eskilin dhe mendoja se, me siguri, grek\u00ebt do thoshin: doli shkrimtari shqiptar t\u00eb na zb\u00ebrthej\u00eb neve Eskilin! Kurse shqiptar\u00ebt mund t\u00eb thoshin: po ky, i yni, \u00e7\u2019pati q\u00eb lajthiti e u mahnit pas teatrit grek?<\/div>\n<div>P\u00ebr habin\u00eb time t\u00eb madhe, ndodhi e kund\u00ebrta. Libri im u botua e u ribotua n\u00eb Greqi dhe shtypi e priti shum\u00eb mir\u00eb. Akoma m\u00eb i g\u00ebzuesh\u00ebm ishte p\u00ebr mua fakti q\u00eb askush n\u00eb Shqip\u00ebri nuk prishi buz\u00ebt p\u00ebr k\u00ebt\u00eb adhurim ndaj kultur\u00ebs greke. Pra gj\u00ebrat nuk jan\u00eb aq pa shpres\u00eb sa \u00e7\u2019mund t\u00eb duken n\u00eb k\u00ebt\u00eb gadishullin ton\u00eb.<\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 8. T\u00eb them t\u00eb drejt\u00ebn, e kam dh\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb parap\u00eblqim pa b\u00ebr\u00eb ndonj\u00eb reflektim kushedi \u00e7far\u00eb. Thjesht ashtu m\u00eb \u00ebsht\u00eb dukur: lexuesi shqiptar e ka p\u00eblqyer ve\u00e7an\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, pra edhe ai malazez do ta p\u00eblqej\u00eb.<\/div>\n<div>T\u00eb them k\u00ebtu ca fjal\u00eb q\u00eb ngjajn\u00eb si t\u00eb d\u00ebgjuara: af\u00ebrsia e dy popujve, let\u00ebrsia q\u00eb e shton af\u00ebrsin\u00eb etj., etj., besoj se s\u2019\u00ebsht\u00eb nevoja. Nd\u00ebrkaq, kur m\u2019u b\u00eb pyetja p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb zgjedhje p\u00ebr Malin e Zi, sinqerisht desha q\u00eb t\u00eb b\u00ebja zgjedhjen m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, ashtu si\u00e7 b\u00ebhet p\u00ebr lexuesin q\u00eb e \u00e7mon, q\u00eb e ndien ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb af\u00ebrt. Dhe e b\u00ebra pa asnj\u00eb m\u00ebdyshje.<\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 9. Vitet e fundit nuk udh\u00ebtoj shpesh, por n\u00eb Mal t\u00eb Zi do t\u00eb vij me shum\u00eb d\u00ebshir\u00eb. P\u00ebrs\u00ebri do t\u00eb doja t\u2019u shmangesha fjal\u00ebve etikisht korrekte dhe besoj se do t\u2019ju bind. E kaloj nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb koh\u00ebs n\u00eb Paris, ku, si kudo n\u00eb Europ\u00eb, bie fjala shpesh p\u00ebr Ballkanin, sht\u00ebpin\u00eb ton\u00eb t\u00eb madhe problematike. Hallet e k\u00ebsaj sht\u00ebpie, neve q\u00eb ndodhemi larg na duken shpesh m\u00eb dramatike se \u00e7\u2019jan\u00eb. Dhe fare natyrsh\u00ebm, si ata q\u00eb ndiejn\u00eb munges\u00ebn e diellit, ne ndiejm\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr lajme t\u00eb mira. Por, fatkeq\u00ebsisht, lajmet e mira nuk vijn\u00eb kur i duam. Madje q\u00ebllon q\u00eb kur ti i pret ato, si p\u00ebr inat, vijn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrta. At\u00ebher\u00eb ti n\u00eb veten t\u00ebnde p\u00ebrpiqesh t\u00eb prodhosh pozitivitetin. Pra, kur q\u00ebllon t\u00eb ndihem i pik\u00eblluar dhe dua t\u2019i jap vetes shpres\u00eb, si nj\u00eb ndjesi e mir\u00eb n\u00eb fillim, e pastaj si ide, m\u00eb vjen nd\u00ebr mend se ja, edhe atje n\u00eb gadishullin e ashp\u00ebr, nuk ka ve\u00e7 shtete q\u00eb grinden, por ndodh edhe di\u00e7ka e mir\u00eb. E nj\u00eb nga gj\u00ebrat e mira \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ndodh atje, n\u00eb Veriun e Shqip\u00ebris\u00eb, pik\u00ebrisht midis saj dhe Malit t\u00eb Zi.<\/div>\n<div>Dhe kjo q\u00eb them nuk \u00ebsht\u00eb aspak nj\u00eb ndjesi poetike-sentimentale. Marr\u00ebdh\u00ebniet e mira, p\u00ebr t\u00eb cilat fol\u00ebt ju, midis Shqip\u00ebris\u00eb dhe Malit t\u00eb Zi jan\u00eb nj\u00eb lajm i mir\u00eb, p\u00ebr dy shtetet tan\u00eb, p\u00ebr dy popujt, p\u00ebr krejt gadishullin dhe, pse jo, p\u00ebr Europ\u00ebn. Nuk \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e rastit, por e vijueshme, me rr\u00ebnj\u00eb historike, si\u00e7 that\u00eb ju. N\u00eb gadishullin plot keqkuptime dhe psikoza t\u00eb zymta, raportet Mal i Zi \u2013 Shqip\u00ebri jan\u00eb nj\u00eb model i kund\u00ebrt. Model i s\u00eb ardhmes s\u00eb qytet\u00ebruar, q\u00eb Europa e Bashkuar duhet t\u00eb dij\u00eb ta \u00e7moj\u00eb.<\/div>\n<div>Do t\u00eb doja t\u00eb theksoja k\u00ebtu se ky proces i mbar\u00eb po ndodh midis dy popujve fqinj\u00eb, q\u00eb s\u2019jan\u00eb aspak t\u00eb dalluar p\u00ebr ndonj\u00eb urt\u00ebsi shembullore, p\u00ebrkundrazi, jan\u00eb popuj q\u00eb din\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb gabime, q\u00eb jan\u00eb mjesht\u00ebr p\u00ebr nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb, madje q\u00eb mund t\u00eb nxjerrin dhe arm\u00ebt, ashtu si\u00e7 i kan\u00eb nxjerr\u00eb kund\u00ebr njeri-tjetrit. (Kjo mund t\u2019ju duket disi e tepruar p\u00ebr njer\u00ebzit tuaj, por un\u00eb s\u2019kam droje ta them p\u00ebr t\u00eb mijt\u00eb). Kjo tablo, q\u00eb dikujt mund t\u2019i duket jo fort e lakmueshme, duhet t\u00eb na b\u00ebj\u00eb ta \u00e7mojm\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb k\u00ebt\u00eb normalitet. Sepse pajtimi i ardhur p\u00ebrmes v\u00ebshtir\u00ebsish, \u00ebsht\u00eb m\u00eb i q\u00ebndrueshmi se t\u00eb gjith\u00eb.<\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 10. M\u00eb vjen mir\u00eb q\u00eb i d\u00ebgjoj k\u00ebto fjal\u00eb prej jush. E kam lexuar nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb Mark Milanit koh\u00eb p\u00ebrpara. Ndoshta \u00ebsht\u00eb ky, libri ku linte porosit\u00eb e tij p\u00ebr raportet me shqiptar\u00ebt. Jam prekur nga k\u00ebto porosi, sepse jan\u00eb tep\u00ebr t\u00eb fisme dhe, si t\u00eb tilla, e nderojn\u00eb personazhin e madh. Nga ana tjet\u00ebr, ato nderojn\u00eb popullin malazez q\u00eb, duke e \u00e7muar personazhin, kan\u00eb treguar se e \u00e7mojn\u00eb mesazhin e tij.<\/div>\n<div>Nuk \u00ebsht\u00eb kaq e leht\u00eb kjo gj\u00eb n\u00eb Ballkan. M\u00eb 1984, gjat\u00eb nj\u00eb forumi shkrimtar\u00ebsh n\u00eb Athin\u00eb, kam pasur fatin t\u00eb njihem e t\u00eb bisedoj gjat\u00eb me Danilo Kishin. Nj\u00eb nga gj\u00ebrat q\u00eb m\u00eb tregoi ishte se kishte pasur n\u00ebn\u00ebn malazeze. Dhe fill pas k\u00ebsaj shtoi se n\u00ebna i kishte th\u00ebn\u00eb di\u00e7ka t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt, por ai kishte qen\u00eb i vog\u00ebl dhe nuk e kishte kuptuar dot se p\u00ebrse m\u2019u midis koh\u00ebs kur acarimi jugosllavo-shqiptar ishte n\u00eb kulm, n\u00ebna mendonte ashtu. Di\u00e7ka t\u00eb ngjashme p\u00ebr af\u00ebrsin\u00eb midis dy popujve m\u00eb ka treguar trash\u00ebgimtari i der\u00ebs suaj mbret\u00ebrore, q\u00eb e kam takuar disa her\u00eb n\u00eb Paris, n\u00eb darka t\u00eb miqve tan\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. (Vepra \u201cKurora e maleve\u201d e gjyshit t\u00eb tij, n\u00eb mos gaboj, ka qen\u00eb e njohur n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb koh\u00ebn e mbret\u00ebris\u00eb). Kam m\u00ebsuar nga goja e tij gj\u00ebra interesante, q\u00eb lidheshin me doket e p\u00ebrbashk\u00ebta, p.sh. si pritej nj\u00eb mysafir malazez n\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi shqiptare e si pritej mysafiri shqiptar n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb malazeze. E merrni me mend se sa e k\u00ebndshme \u00ebsht\u00eb q\u00eb, n\u00eb nj\u00eb dark\u00eb pariziane, t\u00eb bisedosh p\u00ebr darka t\u00eb vjetra, miq\u00ebsore n\u00eb Ballkan.<\/div>\n<div>Pavar\u00ebsisht dramave q\u00eb kan\u00eb ndodhur, un\u00eb besoj n\u00eb pajtimin nd\u00ebrballkanik. Ballkanasit kan\u00eb p\u00ebrjetuar nd\u00ebrlikime t\u00eb m\u00ebdha. Ata do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar misionin m\u00eb t\u00eb madh, q\u00eb ndoshta historia po iu v\u00eb p\u00ebrpara: paqen mes tyre. Por misionet serioze nuk jan\u00eb si pun\u00eb vod\u00ebvil\u00ebsh. Ato k\u00ebrkojn\u00eb seriozitet. Dhe serioziteti n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me t\u00eb v\u00ebrteta t\u00eb m\u00ebdha, prej t\u00eb cilave s\u2019duhet t\u00eb kemi frik\u00eb. Ne jemi njer\u00ebz t\u00eb artit. M\u00eb mir\u00eb se t\u00eb tjer\u00ebt ne e dim\u00eb se historin\u00eb e madhe t\u00eb bot\u00ebs nuk e p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb eg\u00ebrsia dhe krimet, por lamtumira me to. E lamtumir\u00eb do t\u00eb thot\u00eb shp\u00ebrndarja e mjegull\u00ebs, dalja e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs e, n\u00ebp\u00ebrmjet saj, leht\u00ebsimi i nd\u00ebrgjegjes n\u00ebp\u00ebrmjet pendimit, k\u00ebrkimit t\u00eb ndjes\u00ebs, dhe s\u00eb fundi, paqtimi.<\/div>\n<div>Ju jeni nj\u00eb popull q\u00eb i p\u00ebrkisni familjes sllave, ne jemi, p\u00ebrkundrazi, nj\u00eb popull i vetmuar. Familja zakonisht i pasuron popujt, por edhe vetmia, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ndryshme b\u00ebn t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb. Ndaj \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka dyfish e bukur kur popujt e ndrysh\u00ebm jan\u00eb fqinj\u00eb t\u00eb mir\u00eb.<\/div>\n<div>P\u00ebrgjigje 11. Jam i ftuar si shkrimtar, e natyrisht do t\u00eb vij si i till\u00eb, p\u00ebr nj\u00eb lib\u00ebr q\u00eb flet p\u00ebr nj\u00eb dark\u00eb t\u00eb gabuar. Natyrisht q\u00eb jam duke b\u00ebr\u00eb shaka, kur po e lidh bujtjen time me at\u00eb q\u00eb tregohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr. \u00cbsht\u00eb krejt\u00ebsisht e kund\u00ebrta, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bujtje ve\u00e7an\u00ebrisht e g\u00ebzueshme p\u00ebr mua. Jam kurioz t\u00eb marr kontakt me lexuesin malazez. Dhe jam kurioz, ve\u00e7 t\u00eb tjerash, se a ngjan ende ndopak rituali i pritjes s\u00eb mysafirit shqiptar, ashtu si\u00e7 ma ka treguar princi juaj.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Mirash Martinovi\u00e7 \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u2019i shtrosh pyetje nj\u00eb shkrimtari grandioz, \u00e7far\u00eb jeni Ju e q\u00eb ai i cili i shtron pyetjet t\u00eb mos frik\u00ebsohet dhe ta qortoj\u00eb veten p\u00ebr guximin. \u00cbsht\u00eb privilegj i madh t\u00eb marr\u00ebsh p\u00ebrgjigjet nga Ju, por edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb shtruar pyetje. Arsye dhe motive ka gjithmon\u00eb, por n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga Mirash Martinovi\u00e7 \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u2019i shtrosh pyetje nj\u00eb shkrimtari grandioz, \u00e7far\u00eb jeni Ju e q\u00eb ai i cili i shtron pyetjet t\u00eb mos frik\u00ebsohet dhe ta qortoj\u00eb veten p\u00ebr guximin. \u00cbsht\u00eb privilegj i madh t\u00eb marr\u00ebsh p\u00ebrgjigjet nga Ju, por edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb shtruar pyetje. Arsye dhe motive ka gjithmon\u00eb, por n\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-04-05T20:39:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"23 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb\",\"datePublished\":\"2011-04-05T20:39:35+00:00\",\"dateModified\":\"2011-04-05T20:39:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/\"},\"wordCount\":4566,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Intervista\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/\",\"name\":\"Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg\",\"datePublished\":\"2011-04-05T20:39:35+00:00\",\"dateModified\":\"2011-04-05T20:39:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\/\/fjala.info\/\"],\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Nga Mirash Martinovi\u00e7 \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u2019i shtrosh pyetje nj\u00eb shkrimtari grandioz, \u00e7far\u00eb jeni Ju e q\u00eb ai i cili i shtron pyetjet t\u00eb mos frik\u00ebsohet dhe ta qortoj\u00eb veten p\u00ebr guximin. \u00cbsht\u00eb privilegj i madh t\u00eb marr\u00ebsh p\u00ebrgjigjet nga Ju, por edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb shtruar pyetje. Arsye dhe motive ka gjithmon\u00eb, por n\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2011-04-05T20:39:35+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"23 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb","datePublished":"2011-04-05T20:39:35+00:00","dateModified":"2011-04-05T20:39:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/"},"wordCount":4566,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg","articleSection":["Artikuj","Intervista"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/","name":"Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg","datePublished":"2011-04-05T20:39:35+00:00","dateModified":"2011-04-05T20:39:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/ismail_kadare.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/ismail-kadare-shqiperia-dhe-greqia-nuk-kane-qene-kurre-fqinj-te-mire\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ismail Kadare: Shqip\u00ebria dhe Greqia nuk kan\u00eb qen\u00eb kurr\u00eb fqinj t\u00eb mir\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7559"}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7559"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7559\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7559"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7559"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7559"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}