![\"\"](\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/2011\/donat_kurti.jpg\" "\\"At\u00eb")
Duke shfletuar kalendarin historik, m\u00eb 10 n\u00ebntor kujtojm\u00eb p\u00ebrvjetorin e vdekjes s\u00eb fran\u00e7eskanit t\u00eb madh shqiptar At\u00eb Donat Kurtit. P\u00ebr t\u2019u njohur me figur\u00ebn poliedrike t\u00eb k\u00ebtij dijetar t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm q\u00eb gjith\u00e7ka kishte edhe ishte e dhuroi p\u00ebr Zotin dhe kultur\u00ebn e popullit t\u00eb vet shqiptar, ju propozojm\u00eb shkrimin e fran\u00e7eskanit t\u00eb ri at\u00eb Vitor Demajt.<\/p>\n
Emni i \u00c1t Donat Kurtit si studiues del n\u00eb shum\u00eb fusha t\u00eb studimeve albanologjike, n\u00eb at\u00eb gjuh\u00ebsore, historike, etnologjike dhe kryesisht folkloristike. Jeta e k\u00ebtij dijetari t\u00eb urt\u00eb dhe t\u00eb men\u00e7un \u00e2sht e lidhun ngusht me fatin e Shqipnis\u00eb, pse nji pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij at\u00eb prej vjetit 1945 e deri sa vdiq n\u00eb vjetin 1983 e kaloi n\u00eb tortura burgime dhe n\u00eb nji heshtje t\u00eb plot\u00eb. U burgos dhe ju ndalue rreptsisht fluturimi n\u00ebp\u00ebr folena t\u00eb ndertueme n\u00eb maje maleve ku hovin e fluturimit nuk e ndal asgj\u00e2.<\/p>\n
N\u00eb vjetin 1948 kur ishte para trupit gjykues \u00c1t Kurti n\u00eb pritje t\u00eb pretences, mbasi ju dha mundsia p\u00ebr me than\u00eb fjal\u00ebn e fundit deklaroi: \u201cPrej jush un nuk pres kurrnji t\u00eb mir\u00eb, edhe pse deri m\u00eb sot nuk i kam ba kurrkuj keq. Mue nuk m\u00eb ban p\u00ebrshtypje as vdekja, as burgu, por m\u00eb vjen keq se m\u00eb mbeti puna p\u00ebrgjys\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb jeten time, t\u00eb gjith\u00eb talentin tim e kam shkri vet\u00ebm per t\u2019i sh\u00ebrbye popullit shqiptar, pa marr\u00eb parasysh sakrificat e privacjonet\u201d (\u00c1t Zef Pllumi., Fran\u00e7eskan\u00ebt e m\u00ebdhaj, Ilar, Tiran\u00eb 2001, 125-126). Trupi gjykues tue ken\u00eb i verbuem prej urrejtjes e akuzonte \u00c1t Kurtin p\u00ebr konspiracion ndaj pushtetit komunist, me p\u00ebrvujtni dhe me shpirtin fran\u00e7eskan mbledhsi i prrallave kombtare u p\u00ebrgjigjet: \u201cArma ime asht penda me t\u00eb cil\u00ebn kam mbledh\u00eb e botue kang\u00ebt ma t\u00eb bukura t\u00eb trimnis\u00eb s\u00eb popullit: VISARET E KOMBIT.<\/p>\n
Kam mbledh\u00eb e botue dy vllime me PRRALLA KOMBTARE. Ato nuk jan\u00eb thjesht\u00eb prralla, por aty paraqitet tan\u00eb urtia, filozofia e zgjuetsia e popullit ton\u00eb q\u00eb t\u2019u m\u00ebsoj\u00eb f\u00ebmij\u00ebve ma leht\u00eb ushtrimin e virtyteve dhe luftimin e veseve. Po t\u00eb m\u00eb jepni vdekjen, t\u00eb gjitha pun\u00ebt mbeten p\u00ebrgjys\u00eb, nd\u00ebrsa po t\u00eb m\u00eb d\u00ebnoni me burg, un u k\u00ebrkoj t\u00eb lejoni vazhdimin e pun\u00ebs sime t\u00eb deritanishme vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e popullit shqiptar!\u201d (\u00c1t Zef Pllumi., Fran\u00e7eskan\u00ebt e m\u00ebdhaj, Ilar, Tiran\u00eb 2001, fq. 125-126). Kjo ishte deshira e \u00c1t Donat Kurtit: t\u00eb vazhdonte punen p\u00ebr mbledhjen e folklorit shqiptar, pse aty ai pat zbulue formimin e shpirtit t\u00eb popullit shqiptar, prejardhjen e tij prej ilirve, autoktonin\u00eb e tij.<\/p>\n
Burgu nuk ju kursye, por as puna nuk i mbeti p\u00ebrgjys\u00eb jo prej privilegjeve shtetnore, pse ato i sollen frik\u00eb vuejtje dhe tortura por nga deshira e k\u00ebtij fran\u00e7eskani p\u00ebr me p\u00ebrmbush misionin e tij n\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe p\u00ebrparim t\u00eb popullit shqiptar e studimeve rreth zakoneve e dokeve t\u00eb tij.
\nProvinca Fran\u00e7eskane Shqiptare n\u00eb Kolan\u00ebn e Shkrimtarve Fran\u00e7eskan t\u00eb fillueme n\u00eb vjetin 2005, n\u00eb vazhdimin e botimeve t\u00eb veprave t\u00eb Shkrimtarve Fran\u00e7eskan, botoi vepren Zakone e Doke Shqiptare n\u00eb vjetin 2010. \u00c1t Donat Kurti ket\u00eb dor\u00ebshkrim t\u00eb mbledhun n\u00eb disa fletore e t\u00eb ngjituna bashk\u00eb e p\u00ebrfundoi s\u00eb shkruemi n\u00eb vjetin 1967. P\u00ebr shkrimin e saj auktori hoqi jo pak mundime p\u00ebr arsye t\u00eb mjeteve dhe rrethanave t\u00eb koh\u00ebs kur ai jetonte.<\/p>\n
Qe, si na e p\u00ebrshkruen ket\u00eb veshtirsi n\u00eb parathanjen q\u00eb ai i bani vepres: \u201cMjerisht, n\u00eb perpilimin e k\u00ebs\u00e1j pune, un\u00eb s\u2019kam pas\u00eb munds\u00ed me shfrytzue as rivisten \u2018Hylli i Drit\u00ebs\u2019, as rivistat a librat, qi flasin mb\u00ed zakone e mb\u00ed jet\u00eb t\u00eb popullit shqypt\u00e1r. Un\u00eb kam rendue shka kam pas\u00eb ras\u00eb me mbledh\u00eb personalisht, tuj jetue, e m\u00e2 teper tuj nd\u00eaj\u00eb me malsor\u00eb. Si hulumtues e hetues, shpesh i merzitshem jam kujdes\u00eb me i \u00e7ue \u00e7ashtjet deri n\u00eb fund, p\u00e1 l\u00e2n\u00eb gj\u00e2 mangut, e me i paraqit\u00eb me besnik\u00ed asht\u00fb si i kam ndie, tuj b\u00e2 deri dik\u00fb edhe krahasime ndermjet krahinave t\u00eb ndryshme\u201d (\u00c1t Donat Kurti., Zakone e doke shqiptare. Bot. I. Botime Fran\u00e7eskane, Shkod\u00ebr 2010, fq. 21).<\/p>\n
Fatkeq\u00ebsisht auktori thot\u00eb se nuk ka pas\u00eb mundsi studimi e hulumtimi n\u00ebp\u00ebr libra q\u00eb flasin dhe trajtojn\u00eb ket\u00eb \u00e7eshtje, por \u00e2sht marr\u00eb me ato materiale q\u00eb ai vet i ka pas\u00eb mbedh\u00eb e ruejt\u00eb me veshtirsi, si dhe me kerkime dhe hetime n\u00eb terren, pra n\u00eb bashk\u00ebbisedime me njerez t\u00eb krahinave t\u00eb ndryshme q\u00eb kishin trash\u00ebgue, apo jetonin \u00e7do dit\u00eb n\u00eb mesin e k\u00ebtyne zakoneve dhe traditave. Si hulumtues dhe mbledh\u00ebs i censh\u00ebm e i palodhshem, e perpiloi ket\u00eb vep\u00ebr me nji mjeshtri t\u00eb rrall\u00eb, tue na lan\u00eb nji monument trash\u00ebgimie kulturore. P\u00ebrve\u00e7 copa letrash dhe shenimesh t\u00eb ruejtuna me veshtirsi, \u00c1t Donat Kurti si biliografi t\u00eb zgjedhun ka pas\u00eb njeriun e thjesht\u00eb t\u00eb maleve dhe t\u00eb qyteteve veriore, ku me imt\u00ebsi e ka pvet\u00eb rreth sa e sa \u00e7\u00ebshtjeve q\u00eb kishin t\u00eb bajn\u00eb me jet\u00ebn e tij.<\/p>\n
Vepra <\/strong> \u201cVisari kombt\u00e1r \u2013 shkruen Kurti \u2013 \u00e2sht i pashtershem. S\u00e2 m\u00e2 teper t\u00eb jetohet n\u00eb mjes t\u00eb popullit t\u2019on\u00eb, aq m\u00e2 teper gj\u00ean nieri per shka m\u2019u bind\u00eb, shka me studjue e madj\u00e8 edhe per shka m\u2019u krenue, pse elementat e ndryshem folkloristik\u00eb shkojn tuj e vesh\u00eb skeletin e vjet\u00ebr t\u00eb shqyptarit tip, e jan\u00eb dishmija m\u00e2 e kjarta e fisnik\u00eds e e madhn\u00eds s\u00eb tij t\u00eb hershme\u201d ( \u00c1t Donat Kurti., Prralla Komb\u00ebtare, Botime fran\u00e7eskane, Shkod\u00ebr 2005, 5.) P\u00ebr Kurtin, Palajn, Gje\u00e7ovin, etj, shpirti i shqiptarit u shfaqej para tyne si ai lisi i motnuem q\u00eb n\u00eb shtresat e tij shifeshin shekuj jet\u00eb t\u00eb kalueme n\u00eb perjudha t\u00eb ndryshme, tallaze, vuejtje, po edhe g\u00ebzime shp\u00ebrthejshin n\u00eb deget e tij, si d\u00ebshmi e nji fsheht\u00ebsie prehistorike e nji fisi tipik indoeuropian.<\/p>\n \u00c1t Donat Kurti s\u00eb bashku me \u00c1t Bernardin Palaj, nji tjeter fran\u00e7eskan, u muer me mbledhjen e kangeve t\u00eb kreshnikve, kang\u00eb trimnie t\u00eb ruejtuna gjat\u00eb shekujve neper malsi, aty ku jeta moderne kishte depertue pak ose aspak. Shinjimend, n\u00eb k\u00ebto treva ishte ruejt shpirti dhe fizionomia tipike e shqiptarit e panjollosun prej pushtimit pes\u00ebshekullor anadollak. Qe, pra pse fra Donat Kurti iu p\u00ebrvesh e i hyni k\u00ebsaj pune, tue e dijt se mundi nuk ka me i shkue kot.<\/p>\n Mozaiku nuk ishte i plot\u00eb vetem me Visaret e me Prrallat. P\u00ebr me e plotsue ket\u00eb mozaik t\u00eb madhnueshem t\u00eb shpirtit shqiptar, p\u00ebr me njoft\u00eb brumin me \u00e7ka \u00e2sht p\u00ebrb\u00e2 ai, duhej edhe nji veper tjeter q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfshinte krejt jet\u00ebn shqiptare n\u00eb t\u00eb gjitha shp\u00ebrthimet e ndiesit\u00eb e saj. Vepra simbas mendimi ton\u00eb ja ka arrijt qellimit t\u00eb vet, sikurse e thot\u00eb vet Kurti: \u201cShpresoj, se mundi nuk k\u00e1 me k\u00ean\u00eb i bjerrun. K\u00ebt\u00fb gjithseicilli k\u00e1 me njoft\u00eb jeten e popullit shqypt\u00e1r n\u2019at thjeshts\u00edn e dikurshme n\u00eb pajtim me natyr\u00eb e me virtytet m\u00e2 fisnike, qi kan\u00eb k\u00ean\u00eb p\u00ebshtetje e qindrueshme per shekuj e shekuj, si t\u00eb jet\u00ebs familjare, si t\u00eb jet\u00ebs shoqnore\u201d (\u00c1t Donat Kurti., vep. e cit, fq. 21).<\/p>\n Qellimi i vepres, i k\u00ebtij studimi, \u00e2sht me njoft\u00eb jet\u00ebn shqiptare n\u00eb raport me vet-veten, me t\u00eb tjeret, me besimin e bestytn\u00edt e tij, etj, me njoft\u00eb rac\u00ebn e past\u00ebr shqiptare. Kjo mbledhje me imtsi e zakoneve dhe traditave iliro-shqiptare, jan\u00eb s\u00eb pari nji dishmi p\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtij populli ku as p\u00ebrhapja e kristianizmit nuk arriti ti zhbaj, jan\u00eb nji baz\u00eb p\u00ebr studimet e mavonshme n\u00eb ket fush\u00eb, sepse vet Kurti na thot\u00eb: \u201c\u00c2sht nevoja, qi zakonet t\u2019ona, si edhe karakteristikat e Kombit Shqypt\u00e1r \u201cme t\u00eb mira e me t\u00eb k\u00ebqija\u201d t\u2019i studjoj\u00eb e t\u2019i vlersoj\u00eb vet\u00eb shqyptari studjues e shkencat\u00e1r\u201d (\u00c1t Donat Kurti., vep. e cit, fq. 20). Ky \u00e2sht edhe testamenti i \u00c1t D. Kurtit.<\/p>\n P\u00ebrpara se me e gjykue ket\u00eb apo at\u00eb zakon a tradit\u00eb si t\u00eb keqe dhe shkat\u00ebrruese t\u00eb jet\u00ebs familjare e shoqnore t\u00eb popullit ton\u00eb, ose si tregues i nji qytetnimi t\u00eb mag\u00ebt, duhet m\u00e2 par\u00eb ta njofim e ta studiojm\u00eb, t\u00eb kuptojm\u00eb gjendjen shoqnore e politike t\u00eb popullit t\u00eb maleve e n\u00eb p\u00ebrgjithsi t\u00eb veriut t\u00eb Shqipnis\u00eb.<\/p>\n N\u00eb ket\u00eb veper kryesisht trajtohen zakonet e traditat e popullit t\u00eb Dukagjinit, sepse: \u201cMirpo \u00e2sht mundim i madh me i marr\u00eb neper dor\u00eb t\u00eb tana k\u00ebto shkrime t\u00eb shkaperdame e me i lidh\u00eb nder vedi e me i rendue, prandaj, per me e paraqit\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00e2 t\u00eb permbledh\u00ebt jeten e popullit shqypt\u00e1r nder zakone t\u00eb veta, kam mendue me marr\u00eb si tip a si shembull Fisin e Dukagjinit, qi deri sot i k\u00e1 ruejt\u00eb n\u00eb gjendje m\u00e2 t\u00eb paster si zakonet, asht\u00fb edhe goj\u00ebdhanat, kang\u00ebt, folkloren\u201d(\u00c1t Donat Kurti., vep. e cit, fq. 20).<\/p>\n E ve\u00e7anta<\/strong> N\u00eb trajtimine e fejes\u00ebs e t\u00eb martes\u00ebs nuk mungojn\u00eb fjal\u00ebt e urta e bes\u00ebtytn\u00edt, ku lexuesin e \u00e7ojn\u00eb n\u00eb koh\u00eb t\u00eb mo\u00e7me t\u00eb riteve ilire. Nj\u00eb vend t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb ket\u00eb kryevep\u00ebr xen\u00eb edhe studimi mbi kensat e trilluem si\u00e7 jan\u00eb, or\u00ebt, zanat, flo\u00e7kat, e bukura e dheut, kulshedra, dragoni, etj. Nji nd\u00ebr gjanat q\u00eb ka t\u00ebrhjek v\u00ebmendjen e studiuesve t\u00eb folklorit asht edhe p\u00ebrziemja e festave t\u00eb krishtena me rite jo t\u00eb krishtena, ilire. Hulumton mbi jet\u00ebn ekonomike, p\u00ebr jet\u00ebn kulturore t\u00eb thjesht\u00eb por t\u00eb kandshme t\u00eb malsorit. P\u00ebrfundon studimin e tij me shqyrtimin e vdekjes te shqiptar\u00ebt, sidomos paraqet menyr\u00ebn se si p\u00ebrballohet vdekja n\u00eb aspektin e traditave t\u00eb mo\u00e7me. Nji randesi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb kan\u00eb fjal\u00ebt e urta si dhe bes\u00ebtytn\u00edt t\u00eb vume n\u00eb \u00e7do fund kapitulli.<\/p>\n Qe, edhe nji vep\u00ebr e dej\u00eb, burimore p\u00ebr zakonet dhe traditat tona, e mbledhun prej nji njeriu q\u00eb kishte dhe ka autoritet par\u00ebsor n\u00eb ket\u00eb fush\u00eb, u shtohet studimeve folkloristike dhe etnografike t\u00eb popullit shqiptar.<\/p>\n Jet\u00ebshkrimi i \u00c1t Donat Kurtit<\/strong>. \u00c1t Donat Kurti kje rektor i Kolegjit Serafik, drejtor i Gjimnazit t\u00eb shkoll\u00ebs fretnore \u201cIllyricum\u201d. N\u00eb vjetin 1937 nga Universiteti \u201cSant\u2019Antonio\u201d i Rom\u00ebs, i epet titulli \u201cDoktor i Shkencave\u201d. Kje profesor gjuh\u00ebsie, dhe gjat\u00eb aktivitetit t\u00eb tij shkroi n\u00eb revistat \u201cHylli i Drit\u00ebs\u201d dhe \u201cZani i Shna Ndout\u201d. P\u00ebr shkrimet e tij t\u00eb bukura e me vler\u00eb dhe p\u00ebr kerkimet e tij n\u00eb malet e Veriut mbi folklor\u00eb kje quejt \u201cAnderseni Shqiptar\u201d.<\/p>\n Botoi \u201cPrrallat Komb\u00ebtare\u201d dhe \u201cKang\u00eb Kreshnik\u00ebsh dhe Legjenda\u201d n\u00eb bashk\u00ebpunim me \u00c1t Bernardin Palaj. P\u00ebr nevojat e shkoll\u00ebs p\u00ebrktheu ose punoi mjaft libra me vler\u00eb, si: “Gramatika latine”, pjesa I, Morfologji ( nga Dr. A. Shcheindler, 1933); “Sintaksi i gjuh\u00ebs latine”, I 1939, (po nga nga Dr. A. Shcheindler); “Vepra kulturore e elementit katolik n\u00eb Shqip\u00ebri”, botim i s\u00eb p\u00ebrkohshmes “Hylli i Drit\u00ebs”, duke filluar nga nr. 3, 1933 etj., si dhe mjaft studime p\u00ebr probleme folklorike, gjuh\u00ebsore, historike, fetare etj.<\/p>\n U arrestue me 12 Maj 1946 dhe kje denue me 5 vjet burg. Gjat\u00eb seanc\u00ebs gjyqsore pati deklarue: \u201cPrej jush un nuk pres kurrnji t\u00eb mir\u00eb, edhe pse deri m\u00eb sot nuk i kam ba kurrkuj keq. Mue nuk m\u00eb ban pershtypje as vdekja, as burgu, por m\u00eb vjen keq se m\u00eb mbeti puna p\u00ebrgjys\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb jeten time, t\u00eb gjith\u00eb talentin tim e kam shkri vetem per t\u2019i sh\u00ebrbye popullit shqiptar, pa marr\u00eb parasysh sakrificat e privacjonet\u201d. Krijimtaria e ketij fran\u00e7eskani nuk u ndal vetem n\u00eb lamen letrare, por edhe n\u00eb ate pedagogjike e fetare.<\/p>\n Tue rr\u00ebmue nder dor\u00ebshkrimet e tij ndeshemi n\u00eb disa perkthime t\u00eb Shkrimit Sh\u00eajt\u00eb, pregaditje katekizmi, perkthime, etj. T\u00eb gjitha k\u00ebto punime jan\u00eb b\u00e2 n\u00eb momentet m\u00e2 t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb popullit shqiptar. Prandej, me plot bindje mund t\u00eb themi se \u00c1t Donat Kurti ishte edhe nji profet q\u00eb me punen e palodhshme t\u00eb tij paralajmeronte ramjen e komunizmit, rikthimin e liris\u00eb njerezore e fetare. Mandej, e arrestuen e u denue me 25 vjet burg t\u00eb cilat i bani t\u00eb gjitha. Kje nder t\u00eb gjitha kampet e shfarosjes komuniste.<\/p>\n N\u00eb fund u dergue n\u00eb burgun e Burrelit prej kah dhe u lirue. Jetoi nji ksoll\u00eb t\u00eb vorfen e n\u00eb nji vorfni t\u00eb skajme, i braktisun pothuejse prej t\u00eb gjith\u00ebve. Gjat\u00eb kohes kur kje lirue prej burgut rrug\u00ebs ku kalonte, shahej, perbuzej e fyhej prej njerezve, por kishte edhe asish q\u00eb e thirrnin \u201c\u00c1t\u201d e \u201cProfesor\u201d. Ky kje fati i k\u00ebtij dijetari e fran\u00e7eskani. Gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij u dallue n\u00eb t\u00ea shpirti i pervujt\u00eb fran\u00e7eskan, dashnia per t\u00eb gjith\u00eb, edhe per ata q\u00eb e torturuen dhe e b\u00e1n\u00eb me vuejt\u00eb, por kurrsesi nuk i mohoi idelatet e tij. Vdiq n\u00eb Zotin me 10 nandor n\u00eb vitin 1983, n\u00eb Shkod\u00ebr n\u00eb nji kasolle t\u00eb vorfen n\u00eb mosh\u00ebn 80 vje\u00e7are, prej t\u00eb cil\u00ebs 62 si rregulltar dhe 56 si meshtar. N\u00eb vjetin 2003 u botue studimi historik i \u00c1t Donat Kurtit Provinca Fran\u00e7eskane Shqiptare, Botime Fran\u00e7eskane Shkoder n\u00ebn kujdesin e Kolec Cefes. Ndersa me fillimin e botimit t\u00eb veprave t\u00eb shkrimtarve fran\u00e7eskan q\u00eb prej vjetit 2005 kemi botue n\u00eb Kolanen fran\u00e7eskane k\u00ebto vepra t\u00eb k\u00ebtij shkrimtari: 1. Prralla Komb\u00ebtare I, Shkod\u00ebr 1940. Ribotue Shkod\u00ebr 2005. – 2. Prralla Komb\u00ebtare II, Shkod\u00ebr 1942. Ribotue n\u00eb Shkod\u00ebr 2005. – 3. Visaret e Kombit, Shkod\u00ebr 1937. Ribotue n\u00eb vjetin 2005. \u2013 2007, n\u00eb bashk\u00ebpunim me \u00c1t Bernardin Palaj, ofm . – 4. Loj\u00ebt Komb\u00ebtare, Botime Fran\u00e7eskane, Shkod\u00ebr 2007. – Zakone e Doke Shqiptare, Botime fran\u00e7eskane, Shkoder 2010, n\u00ebn kujdesin e Provinc\u00ebs Fran\u00e7eskane Shqiptare, ku korrektore letrare e librit asht studiuesja e njohun Ledi Shamku – Shkreli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Duke shfletuar kalendarin historik, m\u00eb 10 n\u00ebntor kujtojm\u00eb p\u00ebrvjetorin e vdekjes s\u00eb fran\u00e7eskanit t\u00eb madh shqiptar At\u00eb Donat Kurtit. P\u00ebr t\u2019u njohur me figur\u00ebn poliedrike t\u00eb k\u00ebtij dijetar t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm q\u00eb gjith\u00e7ka kishte edhe ishte e dhuroi p\u00ebr Zotin dhe kultur\u00ebn e popullit t\u00eb vet shqiptar, ju propozojm\u00eb shkrimin e fran\u00e7eskanit t\u00eb ri at\u00eb Vitor […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-71","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"\n
\nQellimi i vepres: me njoft\u00eb lasht\u00ebsin\u00eb e popullit shqiptar n\u00ebp\u00ebrmjet zakoneve e traditave shqiptare. Ky fran\u00e7eskan i mir\u00eb n\u00eb shpirt, ishte i dashtunuem me jeten thjesht\u00eb shqiptare, me burrn\u00edn, virtytet, besen, me menyr\u00ebn se si kjo jet\u00eb shfaqej n\u00eb shprehi dhe harmoni t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bukurin\u00eb e saj. \u00c1t Kurti n\u00eb fisin shqiptar\u00eb kishte dallue shpirtin bujar e individual, iliro-pagan me zakone e doke t\u00eb mo\u00e7me me origjin\u00eb indoeuropiane, si\u00e7 \u00e2sht rasa n\u00eb lindjen e diellit q\u00eb shqiptari i maleve kthehet e ban kryq (\u00c1t Donat Kurti., vep. e cit. fq.168-169). Jo vetem kaq, por asnji veprim nuk bahet as nuk punohet pa e p\u00e1 njiher\u00eb pro\u00e7esin mujor t\u00eb hanes (Bota shqiptare. Botim i Ministris s\u2019arsimit, Tiran\u00eb 1943, 42.).<\/p>\n
\nNji e ve\u00e7ant\u00eb e k\u00ebtij punimi jan\u00eb paralelizmat mes zakoneve e traditave n\u00ebp\u00ebr zona t\u00eb ndryshme, t\u00eb njejtat zakone dhe tradita t\u00eb pame si n\u00eb Dukagjin, si n\u00eb Malsi t\u00eb Madhe, Mirdit\u00eb, Puk\u00eb, Zadrim\u00eb, Diber, etj, tue p\u00e1 k\u00ebshtu nji ngjashm\u00ebni t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt edhe pse neper vende t\u00eb ndryshme. Tue veprue k\u00ebshtu, \u00c1t Donat Kurti ka arrit\u00eb t\u00eb paraqes\u00eb nji panoram\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme, gjithp\u00ebrfshimse t\u00eb jet\u00ebs shqiptare t\u00eb banorve t\u00eb veriut me zakonet, doket e mitologjin\u00eb e tyne. N\u00eb lib\u00ebr trajtohet zhvillimi i jet\u00ebs familjare e shoqnore: fisi, bajraku, organizimi i bajrakut, ndertimi i shpis, e bes\u00ebtytn\u00edt n\u00eb raport me ket\u00eb. Fran\u00e7eskani \u00c1t Donat Kurti merret imt\u00ebsisht edhe me traditen e bukur shqiptare t\u00eb miqsis\u00eb, pra me virtytin ma t\u00eb nalt t\u00eb shqiptarit. Gjan\u00ebsisht analizohet dhe paraqitet fejesa e martesa si element kryesor i jet\u00ebs familjare.<\/p>\n
\n\u00c1t Donat Kurti ka l\u00e9 n\u00eb Shkoder m\u00eb 3 shtator 1903. Jeta e k\u00ebtij fran\u00e7eskani \u00e2sht e mbushun plot me krijimtari t\u00eb frytshme p\u00ebr F\u00e9 e Atdhe. Mbledh\u00ebs i \u201cciklit t\u00eb kreshnik\u00ebve\u201d, i \u201cPrrallave\u201d, i \u201czakoneve e dokeve shqiptare\u201d, i \u201chistoris\u00eb s\u00eb Provinc\u00ebs fran\u00e7eskane\u201d e asaj \u201ckomb\u00ebtare\u201d hyn nder dijetar\u00ebt ma t\u00eb m\u00ebdhaj t\u00eb kombit dhe t\u00eb fran\u00e7eskanizmit shqiptar.<\/p>\n
\nKje vorros\u00eb n\u00eb vorrezen e Stom Golemit. Mbas ramjes s\u00eb komunizmit eshtnat e tij i suellen n\u00eb vorrezat fretenve n\u00eb Kishen Fran\u00e7eskane t\u00eb Gjuhadolit.<\/p>\n