![\"\"](\"http:\/\/fjala.shkoder.net\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/xhelal_zejneli1-150x150.jpg\" "\\"Xhelal")
<\/p>\n<\/p>\n
Xhelal Zejneli<\/strong><\/p>\n Pseudoshkenca serbe \u2013 P\u00ebr ta justifikuar hegjemonizmin, ekspansionizmin dhe ideologjin\u00eb kolonialiste serbe, qysh n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX u vu n\u00eb veprim shkenca serbe. U vun\u00eb n\u00eb veprim sidomos qarqet akademike dhe ato universitare.<\/p>\n Filluan me mitin mesjetar \u2013 betej\u00ebn e Kosov\u00ebs (1389), pik\u00ebrisht p\u00ebr dy arsye:<\/p>\n – e para, t\u2019i tregojn\u00eb Evrop\u00ebs s\u00eb krishter\u00eb, se serb\u00ebt n\u00eb nj\u00eb t\u00eb kaluar t\u00eb larg\u00ebt, duke u vet\u00ebflijuar, kan\u00eb mbrojtur vlerat e krishterimit evropian, duke u mburrur p\u00ebr idiosyncrasy-n\u00eb per\u00ebndimore;<\/p>\n – e dyta, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar para kancelarive t\u00eb fuqive t\u00eb m\u00ebdha historike t\u00eb kontinentit, se ata jan\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb qysh n\u00eb mesjet\u00ebn e hershme, ndaj ajo (Kosova) \u00ebsht\u00eb serbe, djep i Serbis\u00eb, shpirt i saj, tok\u00eb e shenjt\u00eb serbe…<\/p>\n U vu n\u00eb veprim shkenca e historis\u00eb, e gjuh\u00ebsis\u00eb, e etnologjis\u00eb, e gjeografis\u00eb, e antropologjis\u00eb, e gjeologjis\u00eb, e arkeologjis\u00eb. U nd\u00ebrtua pseudo-shkenca serbe, laborator\u00ebt e s\u00eb cil\u00ebs u shnd\u00ebrruan n\u00eb fabrikues t\u00eb kuazi-argumenteve.<\/p>\n N\u00eb vitet \u201930 t\u00eb qindvje\u00e7arit XX, elita intelektuale serbe tubohej n\u00eb Klubin Kulturor Serb n\u00eb Beograd, t\u00eb drejtuar nga teoricieni i s\u00eb drejt\u00ebs Slobodan Jovanoviq (Novi-Sad, 1869-1958, Lond\u00ebr) profesor i s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb shtetit n\u00eb Fakultetin e Drejt\u00ebsis\u00eb pran\u00eb Universitetit t\u00eb Beogradit.<\/p>\n Sipas k\u00ebsaj elite t\u00eb shkoll\u00ebs retrograde serbe, shqiptar\u00ebt nuk ishin komb, por mysliman\u00eb dhe mbetje apo mbeturin\u00eb turke n\u00eb Ballkan. Maqedonasit po ashtu s\u2019ishin komb. Maqedonia ishte Serbi jugore. As malazezt\u00eb nuk mund t\u00eb ishin komb (ndon\u00ebse pavar\u00ebsin\u00eb e kishin fituar n\u00eb Kongresin e Berlinit m\u00eb 1878) p\u00ebr arsye se gjuha n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn flisnin, s\u2019ishte ve\u00e7se nj\u00eb dialekt i serbishtes (sipas konceptit: e kujt \u00ebsht\u00eb gjuha, i tij \u00ebsht\u00eb edhe territori). Maqedonasit dhe malazezt\u00eb, duke qen\u00eb pjes\u00eb e popullit serb, s\u2019mund t\u2019i kishin institucionet e veta kishtare. Serb\u00ebt, malazezt\u00eb dhe maqedonasit kan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn kish\u00eb, t\u00eb nj\u00ebjtin kler dhe t\u00eb nj\u00ebjtat varreza. Rrjedhimisht, sipas parimit: e kujt \u00ebsht\u00eb feja, i tij \u00ebsht\u00eb edhe territori – s\u2019mund t\u00eb kishte komb malazez apo komb maqedonas. Bosnja nd\u00ebrkaq, ishte term gjeografik, ndaj s\u2019mund t\u00eb kishte komb boshnjak, aq m\u00eb tep\u00ebr kur nj\u00eb e treta e popullsis\u00eb s\u00eb saj ishin serb\u00eb.<\/p>\n Mysliman\u00ebt e Bosnj\u00ebs (dhe t\u00eb Sanxhakut) s\u2019ishin ve\u00e7se serb t\u00eb islamizuar. N\u00eb Bosnj\u00eb jeton popullsi serbe, e ndar\u00eb n\u00eb tri besime fetare: ortodokse, myslimane dhe katolike, sikund\u00ebr ishte rasti edhe me shqiptar\u00ebt.<\/p>\n Sa u p\u00ebrket kroat\u00ebve – t\u00eb Kroacis\u00eb – edhe k\u00ebta s\u2019kishin identitet t\u00eb qart\u00eb, p\u00ebr arsye se gjuha q\u00eb flisnin, ishte nj\u00eb dialekt i serbishtes (edhe k\u00ebtu vlente koncepti: e kujt gjuha, i tij territori).<\/p>\n Lidhur me Vojvodin\u00ebn, Serbia nd\u00ebrmori masa, q\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet kolon\u00ebve, kryesisht malazez, ta ndryshonte struktur\u00ebn etnike t\u00eb saj, duke i shnd\u00ebrruar hungarez\u00ebt (dhe kroat\u00ebt) n\u00eb pakic\u00eb. Kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr gjerman\u00ebt e Vojvodin\u00ebs (rreth kat\u00ebrqind mij\u00eb sish), n\u00eb vitin 1944-45, Serbia, n\u00ebn akuz\u00ebn se pask\u00ebshin qen\u00eb kolaboracionist\u00eb, p\u00ebr nj\u00eb i d\u00ebboi nga trojet e tyre. Nj\u00ebsoj si\u00e7 veproi edhe Greqia me \u00e7am\u00ebt.<\/p>\n M\u00eb von\u00eb historia do t\u00eb d\u00ebshmoj\u00eb se n\u00eb diatrib\u00ebn e madhe historike nd\u00ebrmjet shqiptar\u00ebve gjoja jo-per\u00ebndimor\u00eb dhe serb\u00ebve kinse per\u00ebndimor\u00eb, pa kurrfar\u00eb m\u00ebdyshjesh, Per\u00ebndimi do t\u00eb marr\u00eb an\u00ebn e shqiptar\u00ebve.<\/p>\n Sa i p\u00ebrket Betej\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs (1389) diplomati i famsh\u00ebm, tani i ndjer\u00eb – Ri\u00e7ard Holbruk do t\u00eb deklaroj\u00eb: \u201cSerb\u00ebt e aspirojn\u00eb Kosov\u00ebn bazuar n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb larg\u00ebt, e cila kushedi se si ka ndodhur dhe nj\u00eb Zot e di se a ka ndodhur\u201d. Nd\u00ebrkaq, sekretarja e Departamentit amerikan t\u00eb Shtetit – Kondoliza Rajs, lidhur me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn luft\u00eb thot\u00eb: \u201c…Serb\u00ebt flasin p\u00ebr nj\u00eb betej\u00eb t\u00eb vitit 1389, po e p\u00ebrs\u00ebris \u2013 t\u00eb vitit 1389!!!\u201d<\/p>\n Krijimi i Serbis\u00eb s\u00eb madhe – Serbia e madhe u krijua me ndihm\u00ebn e aleat\u00ebve t\u00eb saj \u2013 Rusis\u00eb, Franc\u00ebs dhe Anglis\u00eb, n\u00eb momente historike t\u00eb caktuara, pa e respektuar fare, parimin historik, parimin etnik, parimin demokratik dhe at\u00eb t\u00eb vet\u00ebvendosjes s\u00eb popujve.<\/p>\n N\u00eb d\u00ebm t\u00eb territoreve shqiptare, Serbia filloi t\u00eb zgjerohet pas luft\u00ebs ruso-turke (1877). N\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn Serbia luftoi n\u00eb an\u00ebn e Rusis\u00eb, Turqia doli humb\u00ebse. P\u00ebr pjes\u00ebmarrjen n\u00eb luft\u00eb, Serbia u shp\u00ebrblye me toka shqiptare. Si rrjedhoj\u00eb, filloi pastrimi etnik i trojeve shqiptare t\u00eb krahin\u00ebs ku b\u00ebnin pjes\u00eb Nishi, Leskovci, Toplica, Prokupla.<\/p>\n Pas largimit t\u00eb Turqis\u00eb nga Ballkani (1912) serb\u00ebt, grek\u00ebt, bullgar\u00ebt dhe malazezt\u00eb filluan pushtimin e trojeve t\u00eb njeri-tjetrit, e sidomos t\u00eb trojeve shqiptare. Serbia pra, n\u00eb Luft\u00ebn e Par\u00eb Ballkanike (1912) i zgjeroi territoret e veta n\u00eb hap\u00ebsirat t\u00eb banuara nga popullsi joserbe. N\u00ebn pushtimin serb ra gjysma e popullsis\u00eb shqiptare dhe e territorit t\u00eb tij. M\u00eb 1913, gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Ballkanike, vendet e Ballkanit luftuan kund\u00ebr nj\u00ebri-tjetrit, p\u00ebr ta ndar\u00eb krahin\u00ebn me emrin antik Maqedoni. Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb bellum omniem in omnes, Serbia u zgjerua n\u00eb territore t\u00eb banuara nga joserb\u00eb.<\/p>\n Pas luft\u00ebs ruso-turke (1877), pas largimit t\u00eb Turqis\u00eb nga Ballkani, p\u00ebrkat\u00ebsisht pas dy luft\u00ebrave ballkanike (1912-13) Serbia u zgjerua kryesisht n\u00eb d\u00ebm t\u00eb hap\u00ebsirave etnike shqiptare si dhe n\u00eb d\u00ebm t\u00eb Maqedonis\u00eb. N\u00ebn sundimin serb ran\u00eb shqiptar\u00ebt, maqedonasit dhe territore me popullsi bullgare. Pra, Serbia e madhe \u00ebsht\u00eb produkt politik\u00ebs ekspansioniste dhe i luft\u00ebrave pushtuese t\u00eb saj.<\/p>\n Pas Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore (1914-18) dhe krijimit t\u00eb Jugosllavis\u00eb s\u00eb Versaj\u00ebs (1919-20), procesi i krijimit t\u00eb Serbis\u00eb s\u00eb madhe \u2013 u finalizua. Serbia n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb pretendonte t\u00eb luante n\u00eb sken\u00ebn politike rolin e nj\u00eb Piemonti, q\u00eb po i bashkonte n\u00eb nj\u00eb shtet t\u00eb vet\u00ebm t\u00eb gjith\u00eb sllav\u00ebt e jugut. Tani, n\u00ebn pushtimin serb ran\u00eb: Mali i Zi, Bosnja dhe Hercegovina, Vojvodina dhe Sanxhaku. N\u00ebn sundimin serb ran\u00eb malazezt\u00eb, boshnjak\u00ebt, mysliman\u00ebt e Sanxhakut; n\u00eb Vojvodin\u00eb – hungarez\u00ebt, kroat\u00ebt dhe gjerman\u00ebt.<\/p>\n Ky \u00ebsht\u00eb rast unik n\u00eb historin\u00eb e Evrop\u00ebs, n\u00eb mos edhe t\u00eb bot\u00ebs, q\u00eb nj\u00eb popull i vog\u00ebl si serb\u00ebt, t\u00eb arrij\u00eb nj\u00eb zgjerim territorial kaq t\u00eb madh.<\/p>\n Serbia n\u00eb at\u00eb koh\u00eb pushtonte territore:<\/p>\n – t\u00eb popujve t\u00eb pambrojtur (si\u00e7 ishin shqiptar\u00ebt);<\/p>\n – t\u00eb popujve, q\u00eb sipas serb\u00ebve, ishin me identitet t\u00eb diskutuesh\u00ebm (si\u00e7 i konsideronin maqedonasit, malazezt\u00eb, boshnjak\u00ebt apo mysliman\u00ebt e Sanxhakut);<\/p>\n – t\u00eb popujve q\u00eb u p\u00ebrkisnin shteteve – humb\u00ebse t\u00eb luft\u00ebrave (si\u00e7 i konsideronin hungarez\u00ebt dhe gjerman\u00ebt e Vojvodin\u00ebs).<\/p>\n P\u00ebr ta krijuar Serbin\u00eb e madhe, serb\u00ebt e shfryt\u00ebzuan konstelacionin apo raportin e forcave nd\u00ebrmjet fuqive t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Evrop\u00ebs, n\u00eb dy dekadat e para t\u00eb shekullit XX. Vendet e ANTANT-\u00ebs, ku b\u00ebnin pjes\u00eb Anglia dhe Franca, mb\u00ebshtet\u00ebset e Serbis\u00eb (dhe t\u00eb Greqis\u00eb), ishin ngadh\u00ebnjyesit e luft\u00ebs bot\u00ebrore. Faktori antiserb nd\u00ebrkaq \u2013 Gjermania dhe Austro-Hungaria ishin humb\u00ebse t\u00eb luft\u00ebs bot\u00ebrore. Nd\u00ebrsa rus\u00ebt, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb – familjes sllavo-ortodokse, ishin dhe mbet\u00ebn aleat\u00eb t\u00eb natyrsh\u00ebm t\u00eb serb\u00ebve.<\/p>\n Me rastin e krijimit t\u00eb Serbis\u00eb s\u00eb madhe, Parisi, Londra dhe Moska nuk respektuan kurrfar\u00eb parimi: as parmin historik as parimin etnik, as parimin demokratik, as at\u00eb t\u00eb vet\u00ebvendosjes. Serbia e madhe ishte produkt i komponimit t\u00eb hart\u00ebs politike t\u00eb Ballkanit, sipas interesave t\u00eb Parisit (dhe t\u00eb Londr\u00ebs), pas p\u00ebrfundimit t\u00eb luft\u00ebs bot\u00ebrore, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn pala antiserbe – fuqit\u00eb e Boshtit Qendror – doli humb\u00ebse.<\/p>\n Duke qen\u00eb e p\u00ebrk\u00ebdhelur tejmase nga Parisi, Jugosllavin\u00eb e Versaj\u00ebs, Serbia do ta shnd\u00ebrroj\u00eb n\u00eb dominion t\u00eb vet.<\/p>\n Lajthitjet e serb\u00ebve q\u00ebndronin n\u00eb faktin se forca e tyre kurr\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb bazuar n\u00eb mund\u00ebsit\u00eb reale t\u00eb brendshme, por n\u00eb mb\u00ebshtetjen nga faktori i jasht\u00ebm. P\u00ebrve\u00e7se t\u00eb dominoj\u00eb mbi popujt q\u00eb ishin p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb shtetin e sllav\u00ebve t\u00eb jugut, Serbia ka pretenduar t\u00eb b\u00ebhet edhe faktor relevant n\u00eb rajon. Ambiciet e serb\u00ebve p\u00ebr t\u00eb dominuar n\u00eb shtetin jugosllav apo n\u00eb Ballkan, gjithmon\u00eb kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb shp\u00ebrpjes\u00ebtim me mund\u00ebsit\u00eb reale t\u00eb tyre.<\/p>\n Problemi i serb\u00ebve mund t\u00eb formulohet edhe si: \u00ebnd\u00ebrr e madhe e njeriut t\u00eb vog\u00ebl. Serbia e pas luft\u00ebs bot\u00ebrore, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend me shkall\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb zhvillimit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm.. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, dy popujt e tjer\u00eb shtetformues t\u00eb Jugosllavis\u00eb s\u00eb Versaj\u00ebs \u2013 kroat\u00ebt dhe slloven\u00ebt, n\u00eb krahasim me serb\u00ebt, kishin shkall\u00eb ekonomike m\u00eb t\u00eb lart\u00eb dhe tradita kulturore m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. Serbia kishte dal\u00eb nga sundimi i t\u00eb s\u00ebmur\u00ebs s\u00eb Bosforit \u2013 Turqia, nd\u00ebrkaq Kroacia dhe Sllovenia kishin dal\u00eb nga sundimi i nj\u00eb perandorie t\u00eb qytet\u00ebrimit evropian, atj austro-hungarez.<\/p>\n Dhe ja paradoksi i par\u00eb: Serb\u00ebt me civilizim m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt, qeverisnin dy popuj me civilizim evropian, si\u00e7 ishin kroat\u00ebt dhe slloven\u00ebt. Shpejt u pa se kreatura e Versaj\u00ebs \u2013 Jugosllavia, s\u2019ishte ve\u00e7se nj\u00eb sajim artificial i Parisit (dhe i Londr\u00ebs). Ajo q\u00ebndronte mbi k\u00ebmb\u00eb t\u00eb argjilta. Paradokse t\u00eb tilla nuk p\u00ebrpiheshin n\u00eb Evrop\u00eb, n\u00eb shekullin XX, qoft\u00eb edhe n\u00eb fillim t\u00eb tij.<\/p>\n T\u00eb ballafaquar me nj\u00eb paradoks t\u00eb k\u00ebtill\u00eb, q\u00eb n\u00eb krye t\u00eb her\u00ebs, serb\u00ebt has\u00ebn n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi qeverisjeje. P\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur dominimin e vet, filluan t\u00eb p\u00ebrhapin iden\u00eb e jugosllavizmit, d.m.th. t\u00eb krijimit t\u00eb kombit jugosllav, gj\u00eb q\u00eb n\u00ebnkuptonte kombin serbosllav. P\u00ebr ta kryer homogjenizmin etnik t\u00eb sllav\u00ebve t\u00eb jugut, ata filluan nd\u00ebrtimin e shtetit sipas konceptit unitarist. Kjo do t\u2019u siguronte atyre hegjemoni mbi popujt e tjer\u00eb.<\/p>\n Jugosllavia e Versaj\u00ebs kishte n\u00eb kufij t\u00eb vet tre popuj shtetformues: serb\u00eb, kroat\u00eb, slloven\u00eb; si dhe popuj, t\u00eb cil\u00ebve nuk u njihej komb\u00ebsia, si: shqiptar\u00eb, maqedonas, malazez\u00eb, boshnjak\u00eb, mysliman\u00eb t\u00eb Sanxhakut, bullgar\u00eb, hungarez\u00eb, gjerman\u00eb.<\/p>\n N\u00eb k\u00ebt\u00eb bashk\u00ebsi sllav\u00ebsh t\u00eb jugut, kishte pra edhe popuj josllav\u00eb, si\u00e7 ishin shqiptar\u00ebt, hungarez\u00ebt, gjerman\u00ebt. Se kujt do t\u2019i njihej komb\u00ebsia dhe kujt jo, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vendosnin serb\u00ebt. Mbi t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta popuj sundonin serb\u00ebt. Jugosllavia e Versaj\u00ebs ishte perandori serbe, q\u00eb t\u00eb p\u00ebrkujtonte at\u00eb t\u00eb car Dushanit. Duke qen\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb popujt e saj, p\u00ebrpos serb\u00ebve, ishin t\u00eb privuar nga t\u00eb drejtat e tyre komb\u00ebtare dhe njer\u00ebzore themelore, ajo u quajt burg i popujve.<\/p>\n Planet e ideolog\u00ebve serb\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar kombin jugosllav, kurr\u00eb s\u2019arrit\u00ebn t\u00eb realizohen, pik\u00ebrisht p\u00ebr shum\u00eb arsye:<\/p>\n – Procesi i krijimit t\u00eb kombeve homogjene n\u00eb Evrop\u00eb kishte p\u00ebrfunduar qysh para disa shekujsh;<\/p>\n – Kombi homogjen nuk mund t\u00eb krijohej n\u00eb shekullin XX, si\u00e7 pretendonin serb\u00ebt;<\/p>\n – Kombi homogjen nuk mund t\u00eb krijohej me masa represive, diskriminuese, administrative, opresive.<\/p>\n Nj\u00eb prej m\u00ebnyrave m\u00eb p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb krijimit t\u00eb kombit homogjen \u00ebsht\u00eb integrimi i qytetar\u00ebve n\u00eb shoq\u00ebri dhe jo margjinalizimi i tyre. Dihet mir\u00ebfilli se mund t\u2019i integrohen shoq\u00ebris\u00eb minoritetet por jo edhe popuj t\u00eb t\u00ebr\u00eb. Popujt autokton\u00eb asnj\u00ebher\u00eb nuk shkrihen dhe nuk heqin dor\u00eb nga identiteti i tyre. Kombi homogjen nuk krijohet n\u00eb Evrop\u00ebn e shekullit XX apo XXI, si\u00e7 pandehnin serb\u00ebt. Kombi m\u00eb homogjen n\u00eb Evrop\u00eb jan\u00eb francez\u00ebt, por ata k\u00ebt\u00eb proces e kan\u00eb kryer para shum\u00eb shekujsh dhe jo n\u00eb shekullin XX.<\/p>\n Turqia, Irani, Iraku dhe Siria, kurr\u00eb nuk do t\u00eb mund ta shkrijn\u00eb popullin kurd n\u00eb turq, iranian\u00eb, irakian\u00eb apo sirian\u00eb. Beogradi nuk mund ta krijonte kombin jugosllav, d.m.th. serbosllav, p\u00ebr arsye se serb\u00ebt nuk kishin potencial t\u00eb mjaftuesh\u00ebm, as demografik, as ekonomik, as kulturor. Si t\u00eb till\u00eb, ata nuk posedonin forc\u00eb integruese dhe kohezionuese. Serb\u00ebt, n\u00eb \u00e7do pik\u00ebpamje ishin n\u00ebn nivelin e kroat\u00ebve dhe t\u00eb slloven\u00ebve. Popujt josllav\u00eb si\u00e7 ishin shqiptar\u00ebt, hungarez\u00ebt dhe gjerman\u00ebt e Vojvodin\u00ebs, kurr\u00eb nuk hiqnin dor\u00eb nga identiteti i tyre. Popujt me fe katolike si\u00e7 ishin kroat\u00ebt dhe slloven\u00ebt, kurr\u00eb nuk shkriheshin n\u00eb jugosllav\u00eb me dominin serbo-ortodoks. Popujt me fe islame si\u00e7, ishin mysliman\u00ebt e Bosnj\u00ebs e Hercegovin\u00ebs dhe t\u00eb Sanxhakut, kurr\u00eb nuk shkriheshin n\u00eb jugosllav me mbizot\u00ebrim serb-ortodoks.<\/p>\n Duke qen\u00eb se shqiptar\u00ebt nuk ishin sllav\u00eb dhe si t\u00eb till\u00eb asnj\u00ebher\u00eb nuk mund t\u00eb integroheshin n\u00eb bashk\u00ebsin\u00eb e sllav\u00ebve t\u00eb jugut, Serbia ndaj tyre nd\u00ebrmori masat e pastrimit etnik, si\u00e7 veproi Greqia ndaj popujve jogrek\u00eb. Realizimin e marr\u00ebveshjes nd\u00ebrmjet Beogradit dhe Ankaras\u00eb p\u00ebr shp\u00ebrnguljen e shqiptar\u00ebve p\u00ebr n\u00eb Turqi, e parandaloi edhe fillimi i Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, ndon\u00ebse procesi i shp\u00ebrnguljeve u riaktivizua edhe pas luft\u00ebs, n\u00eb vitet \u201950 dhe \u201960 t\u00eb shekullit XX.<\/p>\n Raporti nd\u00ebrmjet popullsis\u00eb serbe dhe asaj joserbe n\u00eb Jugosllavin\u00eb e kralit ishte diku rreth 30% ndaj 70%. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, popullsia 30 p\u00ebrqind\u00ebshe e shtetit jugosllav, qeveriste – me diktatur\u00eb – sipas konceptit t\u00eb aparteidit, popullsin\u00eb 70 p\u00ebrqind\u00ebshe t\u00eb tij. P\u00ebr ta zbatuar administrimin sipas konceptit t\u00eb aparteidit, t\u00eb gjitha potencialet e veta, serb\u00ebt i p\u00ebrqendruan n\u00eb forcimin e aparatit shtet\u00ebror represiv: ushtris\u00eb, policis\u00eb, administrat\u00ebs, gjyq\u00ebsis\u00eb, burgjeve.<\/p>\n Popujt e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb amalgam\u00eb t\u00eb shtetit unitarist dhe centralist i b\u00ebnin rezistenc\u00eb dominimit serb. Shqiptar\u00ebt, duke mos qen\u00eb sllav\u00eb, konsideroheshin trup i huaj n\u00eb bashk\u00ebsin\u00eb e sllav\u00ebve t\u00eb jugut. Ata ishin pjes\u00eb e panatyrshme e k\u00ebtij konglomerati po aq t\u00eb panatyrsh\u00ebm. P\u00ebr ta mposhtur q\u00ebndres\u00ebn e shqiptar\u00ebve, t\u00eb kroat\u00ebve, t\u00eb slloven\u00ebve etj., Pashiqi dhe karagjorgjeviq\u00ebt vendos\u00ebn mbi ta edhe diktatura. Beogradi i shkelte lirit\u00eb dhe t\u00eb drejtat e njeriut, mohonte ekzistimin e popujve t\u00eb t\u00ebr\u00eb, madje t\u00eb popujve historik\u00eb dhe politik\u00eb, t\u00eb popujve me tradita t\u00eb m\u00ebdha, me shkall\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb civilizimit, m\u00eb t\u00eb lart\u00eb se vet\u00eb sunduesit serb\u00eb.<\/p>\n Para k\u00ebtij burgu t\u00eb popujve, Parisi (dhe Londra) rrinin symbyllur. Serb\u00ebt jan\u00eb i vetmi popull n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb kuvendin e shtetit kan\u00eb vrar\u00eb deputet, p\u00ebr arsye se ai, n\u00eb dhom\u00ebn ligjv\u00ebn\u00ebse, mbronte n\u00eb rrug\u00ebn politike, t\u00eb drejtat e popullit t\u00eb vet. M\u00eb 1928 nj\u00eb deputet i radikal\u00ebve serb\u00eb vrau n\u00eb sall\u00ebn e Kuvendit t\u00eb Jugosllavis\u00eb deputetin kroat Milan Radiq.<\/p>\n Nacionalizmi serb determinoi primitivizmin dhe provincializmin e shkoll\u00ebs serbe, t\u00eb shkenc\u00ebs serbe dhe t\u00eb mendimit politik serb. Shkenca serbe nuk krijoi kapacitet p\u00ebr t\u00eb ecur n\u00eb hap me koh\u00ebn, me shkenc\u00ebn evropiane apo per\u00ebndimore. Potencialet demokratike t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb serbe t\u00eb Jugosllavis\u00eb s\u00eb karagjorgjeviq\u00ebve, ishin minimale. N\u00ebn ndikimin e ideologjis\u00eb nacionaliste, shoq\u00ebria serbe e Jugosllavis\u00eb s\u00eb Versaj\u00ebs, s\u2019kishte forc\u00eb p\u00ebr t\u00eb prodhuar mendim politik alternativ apo ide demokratike.<\/p>\n Megalomania serbe – Serb\u00ebt e konsiderojn\u00eb veten popull m\u00eb luftarak t\u00eb Ballkanit. Sipas tyre, ata paskan b\u00ebr\u00eb luft\u00eb antiosmane, \u201cn\u00eb mbrojtje t\u00eb vlerave evropiane\u201d, qysh para gjasht\u00eb shekujsh. Kjo betej\u00eb, q\u00eb ka zgjatur vet\u00ebm nj\u00eb dit\u00eb, \u00ebsht\u00eb instrumentalizuar – p\u00ebr q\u00ebllime nacionaliste dhe ekspansioniste – si asnj\u00eb luft\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb histori. Dhe \u00ebsht\u00eb shtremb\u00ebruar. Dihet mir\u00ebfilli se n\u00eb k\u00ebt\u00eb betej\u00eb, p\u00ebrpos serb\u00ebve, ka marr\u00eb pjes\u00eb edhe koalicioni i krishter\u00eb i popujve t\u00eb Ballkanit, p\u00ebrfshi edhe shqiptar\u00ebt. Serb\u00ebt krenohen: me Kryengritjen I (1804-13), me Kryengritjen II (1814-15), me pjes\u00ebmarrjen n\u00eb Luft\u00ebn ruso-turke (1878), me Luft\u00ebn e Par\u00eb Ballkanike (1912), me Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Ballkanike (1913), me pjes\u00ebmarrjen n\u00eb Luft\u00ebn I Bot\u00ebrore (1914-18), me pjes\u00ebmarrjen n\u00eb Luft\u00ebn II Bot\u00ebrore (1941-44).<\/p>\n P\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto luft\u00ebra, historiografia serbe jep t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb diskutueshme. Serb\u00ebt gjithmon\u00eb qenkan rreshtuar n\u00eb an\u00ebn e drejt\u00eb dhe n\u00eb at\u00eb t\u00eb ngadh\u00ebnjyesve. Pseudo-shkenca serbe i ka st\u00ebrmadhuar p\u00ebrmasat e k\u00ebtyre luft\u00ebrave, e ka glorifikuar rolin e serb\u00ebve n\u00eb to dhe i ka shum\u00ebfishuar viktimat serbe. Duke qen\u00eb se roli i serb\u00ebve pask\u00ebsh qen\u00eb aq i madh n\u00eb luft\u00ebra dhe se \u00e7mimi q\u00eb kan\u00eb paguar serb\u00ebt, pask\u00ebsh qen\u00eb shum\u00eb i lart\u00eb, rrjedhimisht edhe shp\u00ebrblimi p\u00ebr serb\u00ebt duheshka t\u00eb jet\u00eb i madh. E ky shp\u00ebrblim qenka dashur t\u00eb jet\u00eb – krijimi i Serbis\u00eb madhe.<\/p>\n Me k\u00ebto ide t\u00eb m\u00ebdha se serb\u00ebt jan\u00eb popull luft\u00ebtar dhe i viktimizuar i Ballkanit, jan\u00eb ushqyer breza t\u00eb t\u00ebr\u00eb serb\u00ebsh.<\/p>\n T\u00eb ledhatuar nga qendrat politike evropiane t\u00eb vendosjes, t\u00eb p\u00ebrk\u00ebdhelur nga kancelarit\u00eb e fuqive historike t\u00eb kontinentit, ngadh\u00ebnjyese t\u00eb luft\u00ebs bot\u00ebrore \u2013 nga Franca (dhe Anglia), serb\u00ebt zhvilluan ndjenj\u00ebn e megalomanis\u00eb, t\u00eb arroganc\u00ebs dhe t\u00eb mendjemadh\u00ebsis\u00eb. Megalomania u ngulit n\u00eb mentalitetin e tyre. Ata e shpall\u00ebn veten popull i zgjedhur dhe hyjnor, me mision p\u00ebr t\u2019i qeverisur, jo vet\u00ebm sllav\u00ebt e jugut, por edhe popujt e tjer\u00eb t\u00eb Ballkanit. Me arroganc\u00eb u thonin t\u00eb tjer\u00ebve: Fol serbisht, q\u00eb edhe Zoti t\u00eb t\u00eb kuptoj\u00eb. Ose: Zoti, po serb\u00ebt.<\/p>\n P\u00ebr ta rritur potencialin e vet ekonomik, serb\u00ebt nd\u00ebrmor\u00ebn shfryt\u00ebzimin e viseve joserbe t\u00eb Jugosllavis\u00eb s\u00eb kralit. Beogradi, n\u00eb forma t\u00eb ndryshme, shfryt\u00ebzonte Kroacin\u00eb (dhe Sllovenin\u00eb), nd\u00ebrsa viset e tjera joserbe, q\u00eb i quante Serbi, i shnd\u00ebrroi n\u00eb tregje kolonialiste. P\u00ebr ta mbajtur k\u00ebt\u00eb sistem kolonialist, doktrina serbe nd\u00ebrtoi sistem juridik diskriminues, restriktiv dhe aparat represiv, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb veprim edhe masat opresive. Serb\u00ebt u b\u00ebn\u00eb zot\u00ebr t\u00eb Jugosllavis\u00eb dhe sundimtar\u00eb t\u00eb pakontestuesh\u00ebm t\u00eb saj. Beogradi u b\u00eb metropol dhe u shnd\u00ebrrua n\u00eb zon\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, sidomos p\u00ebr malazezt\u00eb. \u00c7do i treti qytetar i Beogradit \u2013 thot\u00eb legjenda \u2013 \u00ebsht\u00eb malazias. N\u00eb shkoll\u00ebn retrograde serbe u formuan pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb popujve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb Jugosllavis\u00eb, p\u00ebrpos kroat\u00ebve dhe slloven\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt i pat\u00ebn shkollat vetanake.<\/p>\n Shkolla skajshm\u00ebrisht antishqiptare maqedonase \u00ebsht\u00eb produkt i shkoll\u00ebs nacionaliste serbe.<\/p>\n Serb\u00ebt jan\u00eb popull me shprehi e tradita mesatare pune. Dometh\u00ebn\u00eb, nuk jan\u00eb popull shum\u00eb pun\u00ebtor\u00eb. Duke qen\u00eb t\u00eb till\u00eb, jo aq t\u00eb zellsh\u00ebm p\u00ebr pun\u00eb, n\u00eb nj\u00eb an\u00eb dhe duke i orientuar potencialet e shtetit kryesisht n\u00eb forcimin e aparatit represiv, serb\u00ebt kurr\u00eb nuk arrit\u00ebn t\u00eb sh\u00ebnojn\u00eb zhvillim ekonomik efektiv. E gjith\u00eb Serbia, p\u00ebrpos Beogradit, mbeti pallank\u00eb e pazhvilluar.<\/p>\n Politika hegjemoniste serbe hasi n\u00eb q\u00ebndres\u00ebn e popujve t\u00eb Jugosllavis\u00eb. M\u00eb 1934, n\u00eb Marsej t\u00eb Franc\u00ebs u krye atentat ndaj mbretit Aleksand\u00ebr Karagjorgjeviq. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb vrasje u faj\u00ebsuan nacionalist\u00ebt kroat\u00eb. Sipas serb\u00ebve, pas k\u00ebtij atentati po q\u00ebndruakan Berlini dhe Roma.<\/p>\n Dekomponimi i Serbis\u00eb s\u00eb madhe – M\u00eb 1939, n\u00eb fillim t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, u shemb Sistemi i Versaj\u00ebs. Bashk\u00eb me t\u00eb, edhe kreatura artificiale e tij \u2013 Jugosllavia. Hegjemonia serbe filloi t\u00eb dob\u00ebsohet. Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore lind Jugosllavia e AVNOJ-it (KA\u00c7KJ \u2013 K\u00ebshilli Antifashist i \u00c7lirimit Komb\u00ebtar t\u00eb Jugosllavis\u00eb), p\u00ebrkat\u00ebsisht Jugosllavia Titos. Ideologjia unitariste, hegjemoniste, centraliste dhe etatiste serbomadhe, vazhdoi t\u00eb jetonte. Kjo ideologji zgjati deri n\u00eb vitin 1966, kur n\u00eb ishullin Brioni t\u00eb Adriatikut, u largua nga skena politike Aleksand\u00ebr Rankoviqi-Leka (1909-1983), politikan me tet\u00ebvje\u00e7are, i cili e kishte marr\u00eb n\u00eb Beograd zanatin e zhguntarit (abaxhiut). Rankoviqi ishte simbol i unitarizmit, i centralizmit dhe i etatizmit serb. Largimi i tij nga skena, b\u00ebri t\u00eb mundur federalizmin e Jugosllavis\u00eb, e cila deri at\u00ebher\u00eb ishte e federalizuar vet\u00ebm n\u00eb let\u00ebr.<\/p>\n M\u00eb 1974, me Kushtetut\u00ebn e re, b\u00ebhet edhe nj\u00eb hap kund\u00ebr dominimit serb, pik\u00ebrisht n\u00eb dy pik\u00ebpamje:<\/p>\n – e para, Serbis\u00eb s\u00eb madhe i shk\u00ebputen Kosova dhe Vojvodina;<\/p>\n – e dyta, unitarizmit serb i jepet grusht vdekjeprur\u00ebs.<\/p>\n Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, serb\u00ebt n\u00eb Jugosllavin\u00eb e ANVOJ-it, nuk kaluan keq.<\/p>\n – E para, edhe n\u00eb nj\u00eb Jugosllavi t\u00eb till\u00eb, federaliste, t\u00eb gjith\u00eb serb\u00ebt jetonin n\u00eb nj\u00eb shtet;<\/p>\n – e dyta, Josip Broz Tito-ja, duke i shfryt\u00ebzuar antagonizmat e ndarjes s\u00eb bot\u00ebs n\u00eb blloqe si dhe kontradiktat midis dy super-fuqive (SHBA-s\u00eb dhe BRSS-s\u00eb) gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb ftoht\u00eb, arriti t\u00eb siguronte mb\u00ebshtetjen ekonomike, financiare, politike dhe ushtarake, si t\u00eb Lindjes ashtu edhe t\u00eb Per\u00ebndimit.<\/p>\n N\u00eb vendet e bot\u00ebs s\u00eb tret\u00eb, Josip Broz Tito-ja gjeti tregje, naft\u00eb dhe l\u00ebnd\u00eb t\u00eb para me privilegje. Por edhe n\u00eb Jugosllavin\u00eb e Titos, si n\u00eb at\u00eb t\u00eb karagjorgjeviq\u00ebve, shum\u00eb popuj ishin t\u00eb pak\u00ebnaqur.<\/p>\n N\u00eb vitin 1967, akademik\u00ebt serb\u00eb i penguan mysliman\u00ebt e Bosnj\u00ebs dhe Hercegovin\u00ebs q\u00eb t\u00eb identifikoheshin si boshnjak\u00eb. P\u00ebr t\u2019u mbrojtur nga atrofizimi serb, bashk\u00ebfetar\u00ebt e Alija Izetbegoviq-it u promovuan n\u00eb komb mysliman.<\/p>\n N\u00eb maj t\u00eb vitit 1968, n\u00eb metropolet evropiane \u2013 Paris, Lond\u00ebr, Berlin, Rom\u00eb… shp\u00ebrthyen protestat studentore. Shpirtdh\u00ebn\u00ebs i k\u00ebtyre protestave ishte filozofi amerikan me prejardhje gjermane Herbert Markuze. Protstat u mb\u00ebshtet\u00ebn nga elita intelektuale majtiste e kontinentit. Protestat e majit shp\u00ebrthyen edhe n\u00eb Beogarad dhe n\u00eb Zagreb.<\/p>\n Regjimi komunist i Titos iu p\u00ebrgjigj student\u00ebve dhe profesor\u00ebve t\u00eb tyre n\u00eb dy m\u00ebnyra: me represion dhe me demagogji bolshevike.<\/p>\n Nj\u00ebri prej animator\u00ebve t\u00eb protestave studentore, profesori i filozofis\u00eb n\u00eb Universitetin e Beogradit Miladin Zhivotiq-i, m\u00eb von\u00eb kund\u00ebrshtar i paepur i nacionalizmit serb, vdiq i anatemuar prej per\u00ebndive t\u00eb luft\u00ebs, n\u00eb krye me kryezotin e luft\u00ebrave – S. Milosheviq-in. Inspiruesi tjet\u00ebr i student\u00ebve, edhe ky profesor i filozofis\u00eb n\u00eb po at\u00eb universitet – Mihajlo Markoviq-i, nj\u00eb gjysm\u00eb-intelektual, p\u00ebrfundoi n\u00eb g\u00ebrmadhat e hedhurinave t\u00eb radilal\u00ebve sheshelist\u00eb.<\/p>\n Konsiderohej se Jugosllavia mund t\u00eb ekzistonte vet\u00ebm n\u00eb saje t\u00eb raportit serbo-kroat t\u00eb forcave. P\u00ebr ta forcuar kohezionin jugosllav, u sajua edhe sintagma gjuh\u00ebsore, me prapavij\u00eb politike, e ashtuquajtura gjuh\u00eb serbo-kroate, p\u00ebrkat\u00ebsisht kroato-serbe, e cila kurr\u00eb s\u2019u njoh nga shkenca kroate.<\/p>\n N\u00eb fillim t\u00eb viteve \u201870 t\u00eb qindvje\u00e7arit XX, p\u00ebr shkak t\u00eb shfryt\u00ebzimit t\u00eb Kroacis\u00eb nga Beogradi, e ngriti z\u00ebrin e protest\u00ebs l\u00ebvizja masive kroate e njohur si MASPOK (Masovni pokret, 1971). Nacionalist\u00ebt kroat\u00eb pyetnin: Ku shkojn\u00eb miliarda dollar\u00eb amerikan\u00eb t\u00eb turizmit kroat?! Serbia s\u2019kishte as det, as industri t\u00eb p\u00ebrpunimit t\u00eb naft\u00ebs. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, serb\u00ebt nuk shquhen si popull shum\u00eb pun\u00ebtor\u00eb. Vetvetiu shtrohej pyetja: N\u00eb \u00e7\u2018m\u00ebnyr\u00eb serb\u00ebt, n\u00eb ve\u00e7anti beogradasit ia dilnin t\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb standard t\u00eb lart\u00eb?!<\/p>\n N\u00eb at\u00eb Jugosllavi pra, t\u00eb gjith\u00eb ankoheshin se jan\u00eb t\u00eb shfryt\u00ebzuar. E kund\u00ebrshtonin, si Jugosllavin\u00eb e para vitit 1974, ashtu edhe at\u00eb t\u00eb pas k\u00ebtij viti. Kroat\u00ebt dhe slloven\u00ebt shfryt\u00ebzues i konsideronin serb\u00ebt, nd\u00ebrkaq k\u00ebta (serb\u00ebt), p\u00ebr ngecjen e vet faj\u00ebsonin republikat e veriut.<\/p>\n Nj\u00eb gj\u00eb dihej sakt\u00eb: m\u00eb t\u00eb shkelur ishin shqiptar\u00ebt, m\u00eb e shfryt\u00ebzuar – Kosova. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, shqiptar\u00ebt thonin: Trep\u00e7a punon, Beogradi nd\u00ebrton.<\/p>\n Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb Jugosllavi (t\u00eb AVNOJ-it), nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e buxhetit shkonte p\u00ebr ushtrin\u00eb, p\u00ebr policin\u00eb, p\u00ebr sh\u00ebrbimet sekrete dhe p\u00ebr administrat\u00ebn p\u00ebrmasash vigane. Legjenda thot\u00eb se armata e Jugosllavis\u00eb s\u00eb Titos, p\u00ebr nga forca e vet, pask\u00ebsh qen\u00eb e kat\u00ebrta n\u00eb Evrop\u00eb. Pak\u00ebnaq\u00ebsia e popujve me Jugosllavin\u00eb e AVNOJ-it, d\u00ebshmon se ky shtet ishte sajim artificial, i ngritur mbi g\u00ebrmadhat e Jugosllavis\u00eb s\u00eb Versaj\u00ebs, kreatur\u00eb kjo, po aq artificiale e Fuqive Historike t\u00eb Evrop\u00ebs \u2013 Mosk\u00ebs, Parisit dhe Londr\u00ebs.<\/p>\n Faktor kohezionues i Jugosllavis\u00eb s\u00eb AVNOJ-it, nuk ishte as Partia Komuniste e Jugosllavis\u00eb (PKJ-LKJ), as e ashtuquajtura Armat\u00eb Popullore e Jugosllavis\u00eb. Figur\u00eb integruese e vendit ishte personaliteti i Josip Broz Titos. Kjo t\u00eb lente t\u00eb kuptoje se me vajtjen e tij nga skena, amalgama jugosllave do t\u00eb zhb\u00ebhej. Qysh gjat\u00eb t\u00eb ashtuquajtur\u00ebs Luft\u00eb Nacional \u00c7lirimtare (1941-44) filloi t\u00eb nd\u00ebrtohej kulti i personalitetit t\u00eb Titos.<\/p>\n Sfida e par\u00eb e zhb\u00ebrjes s\u00eb RSFJ-s\u00eb erdhi prej shqiptar\u00ebve n\u00eb vitin 1981.<\/p>\n -Shqiptar\u00ebt, ndon\u00ebse popull i tret\u00eb p\u00ebr nga numri, ishin t\u00eb pabarabart\u00eb;<\/p>\n -Kosova, edhe pse kishte pasuri n\u00ebntok\u00ebsore, ishte skajshm\u00ebrisht e pazhvilluar.<\/p>\n – N\u00eb bashk\u00ebsin\u00eb jugosllave, shqiptar\u00ebt ishin popull josllav\u00eb (Jemi shqiptar\u00eb, s\u2019jemi jugosllav\u00eb);<\/p>\n – Bashk\u00ebsis\u00eb jugosllave, shqiptar\u00ebt i ishin bashk\u00ebngjitur kund\u00ebr vullnetit t\u00eb tyre;<\/p>\n – Banor\u00eb t\u00eb vet\u00ebm dhe t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm t\u00eb burgjeve jugosllave ishin kryesisht shqiptar\u00ebt;<\/p>\n – Kujtesa historike nuk i lejonte shqiptar\u00ebt p\u00ebr ta njohur legjitimitetin e shtetit jugosllav.<\/p>\n – Kufizimi me n\u00ebn\u00ebn Shqip\u00ebri, ua p\u00ebrkujtonte se ata t\u00eb huaj ishin n\u00eb k\u00ebt\u00eb dhe.<\/p>\n – Jugosllavia p\u00ebr ta s\u2019ishte ve\u00e7se njerk\u00eb;<\/p>\n – Shqiptar\u00ebt, ndon\u00ebse popull i tret\u00eb p\u00ebr nga numri, nuk e g\u00ebzonin statusin e kombit. Nd\u00ebrkoh\u00eb, komb konsideroheshin malazezt\u00eb, q\u00eb ishin gjasht\u00ebfish m\u00eb pak se shqiptar\u00ebt. P\u00ebr nga numri, shqiptar\u00ebt ishin m\u00eb shum\u00eb se slloven\u00ebt, se mysliman\u00ebt e BH-s\u00eb, se maqedonasit dhe se malazezt\u00eb. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, konsideroheshin qytetar\u00eb t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb, ndaj p\u00ebrfshirjen n\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebsi t\u00eb till\u00eb e shihnin si t\u00eb panatyrshme dhe e konsideronin rob\u00ebri.<\/p>\n Ringjallja e unitarizmit serb – N\u00eb vitin 1985 filloi n\u00eb Serbi ringjallja e doktrin\u00ebs serbomadhe. Qarqet akademike, universitare, intelektuale, klerikale, politike dhe ushtarake serbe u vun\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb ides\u00eb s\u00eb madhe serbe. Akti i dram\u00ebs tragjike po fillonte. \u00cbsht\u00eb koha post-titiste. Nacionalist\u00ebt serb\u00eb vajtonin fatin tragjik t\u00eb popullit t\u00eb vet. At\u00eb q\u00eb serb\u00ebt e fituakan n\u00eb luft\u00ebra, e humbkan n\u00eb paqe.<\/p>\n Fajtor i tragjizmit serb na qenk\u00ebsh agjenti i Vatikanit – Josip Brozi, p\u00ebr arsye se:<\/p>\n – N\u00eb Mbledhjen e Dyt\u00eb t\u00eb AVNOJ-it, t\u00eb mbajtur n\u00eb Jajce t\u00eb BH-s\u00eb, m\u00eb 29. XI. 1943, ia pask\u00ebsh marr\u00eb Serbis\u00eb: Bosnj\u00ebn dhe Hercegovin\u00ebn, Malin e Zi dhe Maqedonin\u00eb;<\/p>\n – M\u00eb 1974, me kushtetut\u00ebn e re, ia pask\u00ebsh marr\u00eb Serbis\u00eb t\u00eb dyja krahinat \u2013 Kosov\u00ebn dhe Vojvodin\u00ebn dhe i pask\u00ebsh b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb konstitutive t\u00eb federat\u00ebs jugosllave, duke i barazuar de fakto me gjasht\u00eb republikat e tjera;<\/p>\n – Me kushtetut\u00ebn e re, e pask\u00ebsh federalizuar shtetin, duke i l\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu – n\u00eb m\u00ebshir\u00ebn e fatit – serb\u00ebt e Kroacis\u00eb, t\u00eb Bosnj\u00ebs e Hercegovin\u00ebs dhe t\u00eb Kosov\u00ebs;<\/p>\n – N\u00eb Kroaci na qenk\u00ebshin ringjallur Paveliqi dhe MASPOK-u, n\u00eb Bosnj\u00eb dhe Hercegovin\u00eb \u2013 muxhahedin\u00ebt, n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 irredentist\u00ebt;<\/p>\n – Serb\u00ebt na qenk\u00ebshin viktima. Gjithmon\u00eb dhe kudo viktima. T\u00eb tjer\u00ebt qenk\u00ebshin shtyp\u00ebs t\u00eb tyre.<\/p>\n A s\u2019t\u00eb p\u00ebrkujton vall\u00eb kjo anekdot\u00ebn midis ujkut dhe qengjit?!<\/p>\n Shkolla nacionaliste, primitive dhe provinciale serbe s\u2019ishte n\u00eb gjendje t\u2019i parashikonte zhvillimet politike, demokratike dhe ekonomike n\u00eb plan t\u00eb gjer\u00eb. M\u00eb 1985-86 akademik\u00ebt serb\u00ebt nxor\u00ebn nj\u00eb memorandum q\u00eb parashikonte rikthimin n\u00eb koh\u00ebn e karagjorgjeviq\u00ebve. Ky memorandum me rreth 200 faqe, doli n\u00eb janar t\u00eb vitit 1986, si nj\u00eb lib\u00ebr anonim, d.m.th. pa asnj\u00eb em\u00ebr t\u00eb autor\u00ebve, ndon\u00ebse n\u00eb t\u00eb kishin punuar tet\u00eb akademik\u00ebt m\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb ASSHA\u00eb. Midis tyre, edhe akademiku Lubomir Tadiq, baba i kryetarit t\u00eb p\u00ebrtash\u00ebm t\u00eb Serbis\u00eb \u2013 Boris Tadiq-it dhe mik i ngusht\u00eb i Dobrica Qosiqit.<\/p>\n Ky memorandum:<\/p>\n – mohonte federalizmin e Jugosllavis\u00eb, sipas Kushtetut\u00ebs s\u00eb vitit 1974;<\/p>\n – suprimonte autonomit\u00eb e dy krahinave \u2013 t\u00eb Kosov\u00ebs dhe t\u00eb Vojvodin\u00ebs;<\/p>\n – injoronte Maqedonin\u00eb, Malin e Zi dhe Bosnj\u00ebn e Hercegovin\u00ebn;<\/p>\n – Jugosllavia duhej t\u00eb rikthehej n\u00eb unitariz\u00ebm, n\u00eb centraliz\u00ebm, n\u00eb etatiz\u00ebm dhe n\u00eb dominion serb.<\/p>\n Si dikur, t\u00eb shnd\u00ebrrohej n\u00eb Serbosllavi. Rrota e historis\u00eb t\u00eb kthehej prapa, n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XIX, madje edhe thell\u00eb n\u00eb mesjet\u00eb, n\u00eb koh\u00ebn e Dushanit. T\u00eb aktualizohej projekti komb\u00ebtar serb i vitit 1844 \u2013 Na\u00e7ertanija e Ilija Garashanin-it. T\u00eb ringjalleshin idet\u00eb e akademik\u00ebve serb\u00eb t\u00eb fillimit t\u00eb shekullit XX, t\u00eb Jovan Cvijiq-it, t\u00eb Vladan Gjorgjeviq-it (autor i librit antishqiptar fam\u00ebkeq Arnauti i Velike Sile, Beograd, 1913). T\u00eb aktualizohet elaborati fam\u00ebkeq Iseljavanje Arnauta i akademikut Vasa \u00c7ubriloviq, q\u00eb e paraqiti n\u00eb Klubin Kulturor Serb n\u00eb Beograd, n\u00eb mars t\u00eb vitit 1937. Shkrimtari Dobrica Qosiq, i mbiquajtur babai kombit serb, akademik me shkoll\u00eb t\u00eb mesme bujq\u00ebsore, ishte truri i memorandumit t\u00eb sip\u00ebrth\u00ebn\u00eb.<\/p>\n Prishjen e baraspesh\u00ebs politike, t\u00eb vendosur n\u00eb vitin 1974, veriu i vendit nuk e pranoi. Sapo doli n\u00eb drit\u00eb, shkrimi i lartp\u00ebrmendur u quajt nga kroat\u00ebt dhe nga slloven\u00ebt nekrolog i Jugosllavis\u00eb.<\/p>\n Shembja e komunizmit (e pansllavizmit) – N\u00eb fund t\u00eb viteve \u201980 t\u00eb shekullit XX, komunizmi d.m.th. pansllavizmi u shemb n\u00eb p\u00ebrmasa planetare. Tani Serbia, si dikur me r\u00ebnien e Sistemit t\u00eb Versaj\u00ebs, e humbi mb\u00ebshtet\u00ebsin e saj t\u00eb fuqish\u00ebm. Raporti i forcave n\u00eb Evrop\u00eb dhe n\u00eb planin global \u2013 ndryshoi. U krijua nj\u00eb konstelacion i ri, q\u00eb nuk shkonte n\u00eb favor t\u00eb serb\u00ebve.<\/p>\n Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, kemi:<\/p>\n – Shembjen e komunizmit dhe shp\u00ebrb\u00ebrjen e perandoris\u00eb sovjetike;<\/p>\n – Shp\u00ebrb\u00ebrjen e Traktatit t\u00eb Varshav\u00ebs;<\/p>\n – Nga BRSS-ja e zhb\u00ebr\u00eb doli nj\u00eb Rusi e pakonsoliduar;<\/p>\n – R\u00ebnien e murit t\u00eb Berlinit dhe ribashkimin e Gjermanis\u00eb;<\/p>\n – Shp\u00ebrb\u00ebrjen e RSFJ-s\u00eb;<\/p>\n – SHBA-n\u00eb, si superfuqi t\u00eb vetme;<\/p>\n – Zgjerimin e NATO-s;<\/p>\n – Zgjerimin e BE-s\u00eb.<\/p>\n N\u00eb vitin 1991, Serbia i filloi luft\u00ebrat pushtuese n\u00eb ex-Jugosllavi, pa i p\u00ebrfillur rrethanat e sip\u00ebrth\u00ebna.<\/p>\n Luft\u00ebrat n\u00eb Jugosllavi t\u00eb viteve \u201990, e soll\u00ebn SHBA-n\u00eb n\u00eb rajon.<\/p>\n Humb\u00ebsja e dy luft\u00ebrave bot\u00ebrore \u2013 Gjermania, b\u00ebhej nj\u00eb prej faktor\u00ebve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb zhvillimeve t\u00eb reja gjeopolitike. N\u00eb vend q\u00eb t\u2019i v\u00ebrenin ndryshimet q\u00eb i sillte fundi i shekullit XX, inteligjencia serbe \u2013 tipike ballkanike \u2013 e bazuar n\u00eb potencialin ushtarak serb, vazhdoi me idet\u00eb anakronike t\u00eb shekullit XIX dhe t\u00eb fillimit t\u00eb shekullit XX. Ata e homogjenizuan shoq\u00ebrin\u00eb serbe t\u00eb pallankave dhe e ngrit\u00ebn at\u00eb n\u00eb jogurt-revolucion dhe n\u00eb balvan-revolucion. Miti mesjetar i betej\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs u ringjall si fantazm\u00eb. Kthim prapa s\u2019kishte.<\/p>\n Si reagim, republikat e veriut mor\u00ebn hapin e shk\u00ebputjes nga kthetrat e Beogradit. Politika populiste serbe dhe retorika luft\u00ebnxit\u00ebse u shnd\u00ebrruan n\u00eb agresion luftarak. Kreatura artificiale shp\u00ebrb\u00ebhej n\u00eb gjak. Tani, animator\u00ebt serb\u00eb t\u00eb luft\u00ebs do t\u00eb thon\u00eb: Serbia shtrihet deri aty ku ndodhet varri i fundit i serbit. Et\u00ebrit e kombit, shum\u00eb prej tyre gjysm\u00eb-intelektual\u00eb, do t\u00eb tentojn\u00eb rib\u00ebrjen – me luft\u00eb pushtuese – t\u00eb Serbis\u00eb s\u00eb madhe t\u00eb vitit 1913, p\u00ebrkat\u00ebsisht t\u00eb vitit 1918. N\u00ebp\u00ebrmjet armat\u00ebs pushtuese jugosllave, gjithmon\u00eb t\u00eb komanduar prej serb\u00ebve, Serbia luftoi kund\u00ebr Sllovenis\u00eb, Kroacis\u00eb, Bosnj\u00ebs e Hercegovin\u00ebs dhe Kosov\u00ebs. Jugosllavia, ky sajim m\u00eb artificial q\u00eb njihte historia e bot\u00ebs \u2013 u varros p\u00ebrgjithmon\u00eb. Luft\u00ebrat e sip\u00ebrth\u00ebna t\u00eb Serbis\u00eb p\u00ebr territore t\u00eb huaja, d\u00ebshtuan radhazi. Vitet \u201890 t\u00eb shekullit XX jan\u00eb turpi i historis\u00eb serbe.<\/p>\n Para k\u00ebsaj golgote t\u00eb popujve, Evropa plak\u00eb, e sidomos Franca e koh\u00ebs s\u00eb Fransua Miteran-it – i mbylli syt\u00eb.<\/p>\n Jugosllavin\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn t\u00eb gjith\u00eb serb\u00ebt jetonin n\u00eb nj\u00eb shtet, e shkat\u00ebrruan pik\u00ebrisht serb\u00ebt. Ata shkaktuan 250 mij\u00eb t\u00eb vrar\u00eb, mij\u00ebra t\u00eb plagosur, t\u00eb zhdukur dhe miliona refugjat\u00eb dhe d\u00ebme materiale. Ata serb\u00eb q\u00eb nuk mendonin si et\u00ebrit e kombit, i p\u00ebrpinte err\u00ebsira. Shpejt pas k\u00ebtij dance macabre, falangat e Sheshelit dhe t\u00eb Milosheviqit do ta ekzekutojn\u00eb edhe kryeministrin demokrat \u2013 Zoran Xhinxhiq-in.<\/p>\n Serbia nuk deshi t\u00eb kuptonte se Sllovenia, Kroacia dhe tre milion\u00eb shqiptar\u00eb ishin kafshat\u00eb q\u00eb s\u2019do t\u00eb mund t\u2019i g\u00eblltiste.<\/p>\n Serbia ishte e vog\u00ebl p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb e madhe.<\/p>\n Tragjedia e serb\u00ebve q\u00ebndron n\u00eb faktin se elita akademike dhe politike e tyre asnj\u00ebher\u00eb nuk e kuptoi se Serbia, m\u00eb par\u00eb se produkt i realitetit historik t\u00eb brendsh\u00ebm, ishte sajim i faktorit t\u00eb jasht\u00ebm, n\u00eb momente historike t\u00eb caktuara.<\/p>\n P\u00ebr disfat\u00ebn q\u00eb p\u00ebsuan, irracionalist\u00ebt serb\u00eb faj\u00ebsuan Vatikanin, Berlinin, Vjen\u00ebn, CIA-n\u00eb, si dhe agjentin e Vatikanit – Titon, kufom\u00ebn e t\u00eb cilit desh\u00ebn ta zhvarrosnin p\u00ebr ta hedhur n\u00eb Sutjesk\u00eb apo n\u00eb Kumrovc.<\/p>\n Procesi i shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Serbis\u00eb s\u00eb madhe ende s\u2019ka p\u00ebrfunduar. Serbia me Kosov\u00ebn lindore (Preshev\u00eb, Bujanovc, Medvegj\u00eb), me Vojvodin\u00ebn ku jeton popullsia autoktone hungareze dhe 26 minoritete t\u00eb tjera, me Sanxhakun t\u00eb banuar nga mysliman\u00eb dhe me bullgar\u00ebt n\u00eb juglindje t\u00eb vendit \u2013 vazhdon t\u00eb jet\u00eb e madhe. Edhe vet\u00eb serb\u00ebt thon\u00eb: K\u00ebshtu si ia kemi nisur, nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb reduktohemi n\u00eb Pashall\u00ebk t\u00eb Beogradit.<\/p>\n P\u00ebr d\u00ebmet e b\u00ebra gjat\u00eb nj\u00eb shekulli:<\/p>\n – Serbia duhet t\u00eb dal\u00eb para gjykat\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr krime kund\u00ebr njer\u00ebzimit;<\/p>\n – Kuvendi serb duhet t\u2019u k\u00ebrkoj\u00eb falje popujve t\u00eb ish Jugosllavis\u00eb, e n\u00eb ve\u00e7anti shqiptar\u00ebve;<\/p>\n – T\u00eb paguaj\u00eb reparacion lufte si dhe d\u00ebmshp\u00ebrblim p\u00ebr politik\u00ebn shekullore kolonialiste dhe gjenocidale;<\/p>\n – Duhet t\u00eb lind\u00eb nj\u00eb Orhan Pamuk serb, i cili i mbrojti kurd\u00ebt, q\u00eb ky popull t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrjetoj\u00eb katarz\u00eb.<\/p>\n Dikur Serbia e injoroi Kosov\u00ebn-Republik\u00eb, tani do t\u00eb duhet ta njoh\u00eb Republik\u00ebn e Kosov\u00ebs.<\/p>\n Mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb vet\u00ebm t\u00eb Serbis\u00eb sot jan\u00eb Zhirinovski, ish agjenti i KGB-s\u00eb \u2013 Putini, Fidel Kastro-ja, Koloneli Muamer el Gadafi, Hugo \u00c7avezi, kryetarja e Partis\u00eb Komuniste Greke \u2013 Aleka Paparija dhe Vietnami.<\/p>\n Popujt thon\u00eb: M\u00eb trego me k\u00eb shoq\u00ebrohesh, t\u00eb t\u00eb tregoj se kush je!<\/p>\n Nga sa m\u00eb sip\u00ebr shihet se Serbin\u00eb e mb\u00ebshtesin sot elementet m\u00eb t\u00eb diskredituara t\u00eb historis\u00eb dhe t\u00eb rruzullit. Qarqeve intelektuale dhe politike t\u00eb Beogradit u vjen turp t\u2019i tregojn\u00eb popullit t\u00eb vet se kush jan\u00eb ithtar\u00ebt e Serbis\u00eb sot. P\u00ebr serb\u00ebt duhet t\u00eb jet\u00eb indikativ fakti se nacionalizmi serb nuk p\u00ebrkrahet madje as prej aleat\u00ebve t\u00eb dikursh\u00ebm t\u00eb tyre.<\/p>\n Rruga e serb\u00ebve drejt humb\u00ebtir\u00ebs vazhdon me V. Koshtunic\u00ebn, me Nikoliqin dhe B. Tadiqin. Serbia me ta po shnd\u00ebrrohet n\u00eb koloni t\u00eb re t\u00eb Rusis\u00eb n\u00eb Ballkan. Moska n\u00ebp\u00ebrmjet tyre synon t\u2019i realizoj\u00eb aspiratat gjeostrategjike t\u00eb ariut t\u00eb veriut n\u00eb rajon. Perspektiva e rinis\u00eb serbe \u00ebsht\u00eb shp\u00ebtimi prej konvulsioneve nacionaliste dhe integrimi per\u00ebndimor.<\/p>\n Serbia do t\u00eb demokratizohet:<\/p>\n – kur t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga \u00ebndrrat garashaniniste dhe<\/p>\n – kur interes komb\u00ebtar i saj t\u00eb jet\u00eb integrimi n\u00eb strukturat euro-atlantike.<\/p>\n Njohja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs si dhe e t\u00ebr\u00ebsis\u00eb tok\u00ebsore t\u00eb saj, \u00ebsht\u00eb conditio sine qua non i demokratizimit t\u00eb Serbis\u00eb dhe i integrimit t\u00eb saj n\u00eb NATO dhe n\u00eb BE.<\/p>\n Proceset historike t\u00eb sip\u00ebrth\u00ebna jan\u00eb t\u00eb favorshme p\u00ebr shqiptar\u00ebt dhe t\u00eb disfavorshme p\u00ebr serb\u00ebt. Faktori proshqiptar, n\u00eb Evrop\u00eb dhe n\u00eb planin global, \u00ebsht\u00eb mbizot\u00ebrues. Shekulli XXI \u00ebsht\u00eb shekull i shqiptar\u00ebve. K\u00ebt\u00eb moment historik t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebritsh\u00ebm, shqiptar\u00ebt duhet t\u00eb din\u00eb ta shfryt\u00ebzojn\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Xhelal Zejneli Pseudoshkenca serbe \u2013 P\u00ebr ta justifikuar hegjemonizmin, ekspansionizmin dhe ideologjin\u00eb kolonialiste serbe, qysh n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX u vu n\u00eb veprim shkenca serbe. U vun\u00eb n\u00eb veprim sidomos qarqet akademike dhe ato universitare. Filluan me mitin mesjetar \u2013 betej\u00ebn e Kosov\u00ebs (1389), pik\u00ebrisht p\u00ebr dy arsye: – e para, t\u2019i tregojn\u00eb Evrop\u00ebs […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"yoast_head":"\n