![\"Afrim](\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/afrim_krasniqi.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Afrim Krasniqi<\/strong>, 03.12.2009<\/em><\/p>\n Q\u00eb nga mesdita e dat\u00ebs 12 dhjetor 1990-t\u00eb, edhe zyrtarisht, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shtet demokratik, i bazuar n\u00eb sistemin parlamentar shum\u00ebpartiak dhe konkurrenc\u00ebn elektorale.<\/p>\n At\u00eb mesdit\u00eb u shpall partia e par\u00eb politike opozitare dhe q\u00eb at\u00ebher\u00eb jan\u00eb miratuar nga Ministria e Drejt\u00ebsis\u00eb apo Gjykata e Faktit Tiran\u00eb edhe 114 parti t\u00eb tjera politike, 23 prej t\u00eb cilave n\u00eb periudha t\u00eb ndryshme kan\u00eb pasur edhe p\u00ebrfaq\u00ebsim parlamentar.<\/p>\n Midis viteve 1991-2009-t\u00eb jan\u00eb zhvilluar shtat\u00eb procese elektorale parlamentare, pes\u00eb procese zgjedhore lokale, dy referendume, si dhe 34 procese t\u00eb pjesshme parlamentare ose lokale.<\/p>\n Nj\u00eb bilanc i pasur, i cili, i marr\u00eb jasht\u00eb kontekstit real politik, duhet se provon tez\u00ebn se 19 vjet pas vendosjes s\u00eb sistemit shum\u00ebpartiak, Shqip\u00ebria ka arritur standarde t\u00eb demokracis\u00eb dhe konkurrenc\u00ebs zgjedhore.<\/p>\n N\u00ebse heqim dor\u00eb nga leximi formal dhe futemi n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb funksionimit t\u00eb sistemit shum\u00ebpartiak n\u00eb Shqip\u00ebri, arrijm\u00eb n\u00eb nj\u00eb bilanc, i cili sado t\u00eb zbukurohet pas shifrave, rezulton problematik dhe negativ.<\/p>\n M\u00eb 1992-in, Shqip\u00ebria b\u00ebri k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr hyrjen n\u00eb NATO, k\u00ebrkesa u realizua vet\u00ebm m\u00eb 2009-\u00ebn, 17 vjet m\u00eb von\u00eb dhe n\u00eb lexim gjeografik, n\u00eb list\u00ebn e fundit t\u00eb vendeve q\u00eb u pranuan n\u00eb k\u00ebt\u00eb organizat\u00eb.<\/p>\n M\u00eb 1992-in, aplikuam p\u00ebr bashkim me familjen e madhe evropiane dhe pas 17-vjet\u00ebsh ndodhemi ende n\u00eb faz\u00ebn e dh\u00ebnies s\u00eb t\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr negociata, me synim pranim n\u00eb vitet 2018-2020, n\u00eb vagonin e fundit t\u00eb zgjerimit t\u00eb BE-s\u00eb. Me t\u00eb drejt\u00eb nj\u00eb qytetar shkruante n\u00eb nj\u00eb gazet\u00eb se kur Shqip\u00ebria t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb BE brezi 18-24-vje\u00e7ar i dhjetorit 1990-t\u00eb do t\u00eb jet\u00eb 58-64-vje\u00e7ar, pra n\u00eb prag t\u00eb pensionit. K\u00ebshtu, n\u00ebse prind\u00ebrit tan\u00eb humb\u00ebn dy breza p\u00ebr shkak t\u00eb regjimit komunist, edhe brezi yn\u00eb \u00ebsht\u00eb i destinuar t\u00eb humb\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb tranzicionit t\u00eb gjat\u00eb e plot kriza.<\/p>\n Mjafton ky bilanc historik p\u00ebr t\u00eb kuptuar se demokracia shqiptare, nga m\u00ebnyra sesi \u00ebsht\u00eb krijuar, si ka ecur, si \u00ebsht\u00eb zhvilluar dhe se \u00e7far\u00eb produktesh ka dh\u00ebn\u00eb, \u00ebsht\u00eb larg, shum\u00eb larg modelit q\u00eb u aspirua m\u00eb 12 dhjetor 1990-t\u00eb, e p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, shum\u00eb larg modelit t\u00eb nj\u00eb demokracie reale, funksionuese dhe konkurruese. Sepse, sistemin demokratik nuk e b\u00ebjn\u00eb ligjet, vendimet e shkruara, mitingjet dhe as fotografit\u00eb e mitingjeve.<\/p>\n Demokraci n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb do t\u00eb thot\u00eb ngritje e nj\u00eb sistemi vlerash njer\u00ebzore, vlerash morale, bindje ndaj ligjit, respekt p\u00ebr mendimet e tjetrit, vullnet i lir\u00eb i sovranit, p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebrpara qytetar\u00ebve dhe krijim t\u00eb kultur\u00ebs demokratike. T\u00eb jesh demokrat nuk do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb p\u00ebrdor\u00ebsh retorik\u00eb antikomuniste, t\u00eb nd\u00ebrrosh teser\u00eb nga nj\u00eb parti moniste n\u00eb nj\u00eb demokratike, t\u00eb jesh pjes\u00eb e stafit politik apo rrethit familjar t\u00eb nj\u00eb lideri, t\u00eb jesh an\u00ebtar i nj\u00eb partie me k\u00ebt\u00eb em\u00ebr, t\u00eb jesh apo t\u00eb vet\u00ebshpalles si i till\u00eb.<\/p>\n Pik\u00ebs\u00ebpari t\u00eb jesh demokrat do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb n\u00eb \u00e7do rrethan\u00eb, kudo t\u00eb jesh n\u00eb politik\u00eb, n\u00eb parti, n\u00eb parlament, n\u00eb vendimmarrje, n\u00eb jet\u00eb publike apo private, n\u00eb kontaktet me miqt\u00eb e kund\u00ebrshtar\u00ebt e mendimeve t\u00eb tua, t\u00eb mendosh, sillesh e veprosh si i till\u00eb. T\u00eb jesh demokrat do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb kesh bindje ndaj ligjit dhe kushtetut\u00ebs, jo ta p\u00ebrdor\u00ebsh at\u00eb si leck\u00eb apo alibi, n\u00eb var\u00ebsi nga nevojat politike t\u00eb dit\u00ebs.<\/p>\n T\u00eb jesh demokrat do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb num\u00ebrosh, jo vet\u00ebm votat e tua, por edhe t\u00eb kund\u00ebrshtarit politik; ta shoh\u00ebsh veten si nj\u00eb sh\u00ebrb\u00ebtor ndaj votuesve, jo nj\u00eb tregtar i votave t\u00eb tyre; ta shikosh partin\u00eb ku militon si nj\u00eb sht\u00ebpi vlerash vullnetare dhe kolektive, jo si nj\u00eb pron\u00eb private formave q\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr fundjav\u00eb; t\u00eb zgjohesh me iden\u00eb se \u00e7far\u00eb pune t\u00eb mir\u00eb do t\u00eb b\u00ebsh n\u00eb dobi t\u00eb vendit t\u00ebnd, jo me iden\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u00eb privatizoj sot p\u00ebr veten e miqt\u00eb; ta shoh\u00ebsh angazhimin n\u00eb politik\u00eb si nj\u00eb mision qytetar, jo si nj\u00eb pun\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn ia vlen t\u00eb jetosh.<\/p>\n Nj\u00eb demokrat i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb l\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb politik\u00eb me idet\u00eb e tij, me ligjet e nismat e propozuara, me k\u00ebrkesat e projektet e ndryshme p\u00ebr reforma dobiprur\u00ebse p\u00ebr vendin e qytetar\u00ebt.<\/p>\n Ky model \u00ebsht\u00eb krejt i kund\u00ebrt me at\u00eb dyzin\u00eb politikan\u00ebsh q\u00eb politik\u00ebn e shohin si nj\u00eb kazino, ku hedh zaret p\u00ebr t\u00eb provuar fatin apo si nj\u00eb dhunti e dhuruar nga Zoti p\u00ebr t\u00eb qeverisur pa kritik\u00eb e kritika, pa kund\u00ebrshtar e votime, pa mendime ndryshe dhe shqet\u00ebsime gazetar\u00ebsh.<\/p>\n Gjat\u00eb tranzicionit, ne kemi kaluar n\u00eb 13 procese zgjedhore t\u00eb kontestuara, n\u00eb dy kriza t\u00eb thella politike e sociale, kemi thirrur dy her\u00eb n\u00eb ndihm\u00eb p\u00ebr rend e qet\u00ebsi trupat paqeruajt\u00ebse t\u00eb NATO-s apo BE-s\u00eb, kemi d\u00ebbuar nga vendi rreth 1.2 milion\u00eb emigrant\u00eb, kemi krijuar nj\u00eb imazh negativ korrupsioni dhe abuzimi p\u00ebrpara medias e opinionit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, kemi mbajtur gjall\u00eb frym\u00ebn e konfrontimit e bipolarizimit dhe, s\u00eb fundi, kemi kultivuar nj\u00eb kultur\u00eb sjellje politike n\u00eb thelb totalitare, p\u00ebrjashtuese, presekutuese dhe mosmir\u00ebnjoh\u00ebse.<\/p>\n Shqip\u00ebria mbetet vendi i vet\u00ebm n\u00eb Evrop\u00eb, n\u00eb t\u00eb cilin asnj\u00eb lider politik nuk ka dh\u00ebn\u00eb dor\u00ebheqje nga politika; nuk ka pranuar rotacionin normal politik n\u00eb parti ose n\u00eb vend; nuk ka respektuar kund\u00ebrshtarin politik, por \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur ta denigroj\u00eb madje ta burgos\u00eb at\u00eb; nj\u00eb vend ku asnj\u00eb politikan nuk \u00ebsht\u00eb d\u00ebnuar moralisht dhe as ligj\u00ebrisht p\u00ebr krizat, p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb, abuzimet, keqqeverisjen dhe mashtrimet; ku modeli m\u00eb popullor i politikanit mbetet ai q\u00eb shan m\u00eb bukur, b\u00ebrtet m\u00eb shum\u00eb, kontrollon e zgjeron m\u00eb shum\u00eb pushtetet e tij, pra modeli i politikanit q\u00eb n\u00eb vend t\u00eb vlerave morale, alternativave qytetare dhe kultur\u00ebs demokratike nxit, ushqen dhe promovon politik\u00ebn pa integritet, pa vlera, pa moral, pa alternativ\u00eb, pa sensin minimal t\u00eb praktikave demokratike. N\u00eb Shqip\u00ebri, ata q\u00eb quhen lider hyjn\u00eb n\u00eb zgjedhje pa program, kur fitojn\u00eb p\u00ebrpiqen me \u00e7do mjet e kusht t\u00eb mbajn\u00eb pushtetin, ia lejojn\u00eb vetes t\u00eb num\u00ebrojn\u00eb votat e opozit\u00ebs dhe n\u00eb asnj\u00eb rast nuk i shkon mendja p\u00ebr rotacion e dor\u00ebheqje, madje as kur p\u00ebr faj t\u00eb tyre e me kontributin e tyre rendi, shteti e politika degradon n\u00eb kaos apo korrupsion.<\/p>\n N\u00eb per\u00ebndim, nuk mund t\u00eb gjesh ndonj\u00eb politikan q\u00eb mendon se \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrjetsh\u00ebm n\u00eb postin e tij, n\u00eb Shqip\u00ebri v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjesh politikan\u00eb q\u00eb mendon t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn.<\/p>\n N\u00eb per\u00ebndim, rendimenti i nj\u00eb politikani matet me aft\u00ebsin\u00eb e tij p\u00ebr t\u00eb propozuar alternativ\u00eb zhvillimi, p\u00ebr nisma ligjore, vlera qytetare e bindje ndaj ligjeve, kurse tek ne, politikan\u00ebt m\u00eb t\u00eb suksessh\u00ebm dhe p\u00ebr pasoj\u00eb, ata q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb modelin p\u00ebr t’u ndjekur jan\u00eb ata q\u00eb shajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb sinkron me shefin dhe porosit\u00eb e tij, njer\u00ebz pa profesion, pa identitet qytetar, pa vlera morale dhe pa asnj\u00eb cil\u00ebsi t\u00eb dukshme politike.<\/p>\n Ne jemi t\u00eb detyruar t\u00eb krenohemi sot se jetojm\u00eb n\u00eb demokraci dhe do t\u00eb jemi n\u00eb BE, edhe pse vijm\u00eb pas Maqedonis\u00eb, Kosov\u00ebs, Bosnj\u00ebs e Serbis\u00eb ku ka pasur 4-5 luft\u00ebra etnike dhe civile.<\/p>\n Ne jemi t\u00eb detyruar t\u00eb ngush\u00ebllohemi se do t\u00eb na liberalizohen vizat edhe pse kjo ndodh pas edhe atyre vendeve q\u00eb deri dje eksportonin krim t\u00eb organizuar dhe kriminel\u00eb lufte n\u00eb k\u00ebrkim.<\/p>\n Ne jemi t\u00eb detyruar sot t\u00eb ngush\u00ebllohemi me ofert\u00ebn e bisedimeve t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE edhe pse ne vet\u00eb, n\u00eb sjellje e veprime, n\u00eb pun\u00eb e rrug\u00eb, n\u00eb institucionet legale dhe ato jolegale, nuk l\u00ebm\u00eb rast pa treguar sa larg mentalitetit evropiano-per\u00ebndimor jemi.<\/p>\n Ne sot krenohemi se komunizmi \u00ebsht\u00eb rr\u00ebzuar, se jetojm\u00eb n\u00eb demokraci, dhe fatkeq\u00ebsisht harrojm\u00eb se liderit tan\u00eb vendimmarr\u00ebs nuk l\u00ebn\u00eb rast pa shprehur mentalitete e sjellje t\u00eb periudh\u00ebs komuniste. Dhe k\u00ebshtu, ne po nd\u00ebrtojm\u00eb nj\u00eb demokraci pa demokrat\u00eb, nj\u00eb bast i humbur q\u00eb n\u00eb nisje, nj\u00eb eksperiment me kosto t\u00eb lart\u00eb e rezultate minimale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Afrim Krasniqi, 03.12.2009 Q\u00eb nga mesdita e dat\u00ebs 12 dhjetor 1990-t\u00eb, edhe zyrtarisht, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shtet demokratik, i bazuar n\u00eb sistemin parlamentar shum\u00ebpartiak dhe konkurrenc\u00ebn elektorale. At\u00eb mesdit\u00eb u shpall partia e par\u00eb politike opozitare dhe q\u00eb at\u00ebher\u00eb jan\u00eb miratuar nga Ministria e Drejt\u00ebsis\u00eb apo Gjykata e Faktit Tiran\u00eb edhe 114 parti t\u00eb tjera […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-649","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"\n
\nShqip\u00ebria e pas 19 vjet\u00ebve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend institucionalisht demokratik, por praktikisht e administruar n\u00eb \u00e7do segment t\u00eb saj nga individ\u00eb jo demokrat\u00eb.<\/p>\n
\nN\u00eb per\u00ebndim, nj\u00eb lider politik paraqet nj\u00eb projekt, e mbron at\u00eb n\u00eb fushat\u00eb, n\u00ebse fiton zgjedhjet p\u00ebrpiqet ta realizoj\u00eb dhe n\u00ebse jo, largohet vullnetarisht nga politika.<\/p>\n