![\"\"](\"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/arjan_kallco.jpg\" "\\"Arjan")
Arjan Th. Kall\u00e7o<\/b><\/p>\n Arjan Th. Kall\u00e7o<\/b><\/p>\n
Duam apo s\u2019duam ta pranojm\u00eb, shkolla shqiptare \u00ebsht\u00eb n\u00eb hendekun e saj m\u00eb t\u00eb keq n\u00eb gjith\u00eb k\u00ebto vite t\u00eb tranzicionit. K\u00ebt\u00eb fakt nuk mund ta mohoj\u00eb askush, bile edhe deklaratat p\u00ebr reformat \u00eb kryera dhe q\u00eb do t\u00eb kryehen n\u00eb t\u00eb ardhmen. Shkolla shqiptare \u00ebsht\u00eb larg asaj europiane, por edhe asaj ballkanike, pa folur p\u00ebr lider\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb arsimit si Amerika apo Kina dhe Japonia. Por nj\u00eb studim i koh\u00ebve t\u00eb fundit q\u00eb u prezantua n\u00eb Lond\u00ebr k\u00ebto dit\u00eb, ka si synim t\u00eb ndihmoj\u00eb drejtues, studiues dhe politikan\u00eb n\u00eb p\u00ebrcaktimin e faktor\u00ebve ky\u00e7 p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e shkoll\u00ebs. <\/p>\n
Nuk ka dyshim se shkolla shqiptare nuk ishte pjes\u00eb e k\u00ebtij studimi dhe t\u00eb vjen keq q\u00eb distancat jan\u00eb kaq t\u00eb m\u00ebdha. Nga i gjith\u00eb studimi doli se dy jan\u00eb modelet superfuqi t\u00eb arsimit bot\u00ebror: Finlanda dhe Koreja e Jugut. Studimi mbi sistemet e edukimit u zhvillua n\u00eb 50 shtete dhe u realizua nga EIU p\u00ebr shum\u00ebkomb\u00ebshen q\u00eb merret me edukimin, Pearson. N\u00eb thelb t\u00eb problemit q\u00ebndron nj\u00eb fakt i padiskutuesh\u00ebm : lidhja midis njohurive t\u00eb mara dhe kompetencave me t\u00eb cilat t\u00eb rinjt\u00eb i drejtohen pun\u00ebs dhe t\u00eb konkurimit ekonomik afatgjat\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb caktuar. <\/p>\n
Nga studimi pati disa prurje cil\u00ebsore q\u00eb p\u00ebrmbledh 60 tregues krahasues nga 50 vende, si t\u00eb dh\u00ebna lidhur me shpenzimet publike p\u00ebr arsimin, rrogat e arsimtar\u00ebve, p\u00ebrqindja e analfabetizmit n\u00eb rang komb\u00ebtar, deftesat dhe diplomat pas p\u00ebrfundimit t\u00eb procesit, p\u00ebrqindja e papun\u00ebsis\u00eb, Prodhimi i brendsh\u00ebm etj. Po t\u2019i hedhim nj\u00eb v\u00ebshtrim klasifikimit propozohet nj\u00eb paramet\u00ebr i ri vler\u00ebsimi q\u00eb \u00ebsht\u00eb treguesi global mbi aft\u00ebsit\u00eb njoh\u00ebse dhe arritja e nivelit t\u00eb arsimimit, bazuar n\u00eb testet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, si dhe mesatarja e diplomave. Cilat jan\u00eb vendet q\u00eb e kryesojn\u00eb klasifikimin? Nuk ka dyshim se jan\u00eb Hong Kongu, Singapori dhe Japonia, nd\u00ebrsa n\u00eb fund ndodhen Meksika, Brazili dhe Indonezia, edhe pse jan\u00eb ekonomi n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb zhvillimi. Dy vendet lider n\u00eb krye t\u00eb list\u00ebs jan\u00eb p\u00ebr befasin\u00eb e arsimit ton\u00eb shqiptar Finlanda dhe Koreja e Jugut. <\/p>\n
T\u00eb dh\u00ebnat flasin p\u00ebr dy sisteme edukuese krejt\u00ebsisht t\u00eb ndrysh\u00ebm : ai koreani i ngurt\u00eb, i bazuar tek verifikimet, testet, t\u00eb m\u00ebsuarit me kujtes\u00eb dhe detyrimi q\u00eb student\u00ebt t\u00eb investojn\u00eb shum\u00eb koh\u00eb n\u00eb arsimit, ku mbi 60% ndjekin shkolla private; ai finlandez m\u00eb i but\u00eb, me pak or\u00eb javore n\u00eb shkoll\u00eb, pa detyra sht\u00ebpie. Nj\u00eb prej p\u00ebrpar\u00ebsive \u00ebsht\u00eb krijimtaria n\u00eb t\u00eb m\u00ebsuarit me kujtes\u00eb. Por a kan\u00eb gj\u00ebra t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta k\u00ebto dy vende? E para, r\u00ebnd\u00ebsia e m\u00ebsimdh\u00ebnies. E dyta, i japin r\u00ebnd\u00ebsi t\u00ebrheqjes s\u00eb stafeve m\u00eb t\u00eb kualifikuara dhe p\u00ebrdit\u00ebsimit t\u00eb m\u00ebsuesit, pra e th\u00ebn\u00eb me nj\u00eb fjal\u00eb nuk b\u00ebjn\u00eb Pazar me dijet, por zgjedhin m\u00eb t\u00eb mir\u00ebt. E treta, i kushtojn\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb n\u00eb arritjen e objektivave dhe karakterizohen nga nj\u00eb ide moral t\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb i motivon t\u00eb dyja pal\u00ebt, m\u00ebsuesit dhe nx\u00ebn\u00ebsit.<\/p>\n
Nj\u00eb moment i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb respekti p\u00ebr m\u00ebsuesit, si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje themelore komb\u00ebtare dhe jo si tek ne ku ka humbur nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi p\u00ebr rolin e madh t\u00eb dijeve dhe t\u00eb m\u00ebsuesit. Ka nj\u00eb rol social m\u00ebsuesi n\u00eb shoq\u00ebri dhe ai nuk mund t\u00eb kusht\u00ebzohet nga militantizmi apo faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, nd\u00ebrsa rroga e m\u00ebsuesve nuk ka shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi n\u00eb sukseset shkollore. Nj\u00eb studim p\u00ebr 2,5 milion\u00eb amerikan\u00eb nxori se nx\u00ebn\u00ebsit q\u00eb kan\u00eb patur m\u00ebsuesit m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb frekuentojn\u00eb kolegje prestigjoze, fitojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb, jetojn\u00eb n\u00eb lagje m\u00eb t\u00eb mira me status ekonomik, kursejn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr pensionin dhe kan\u00eb m\u00eb pak mund\u00ebsi t\u00eb ken\u00eb shtatzani t\u00eb nxituar n\u00eb adoleshenc\u00eb. Vazhdon studimi amerikan ku n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi investimi ekonomik n\u00eb arsim merr nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe n\u00eb arritjen e rezultateve positive, por m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb kultura mb\u00ebshtet\u00ebse e edukimit, pra prejardhja e nx\u00ebn\u00ebsve dhe origjina e tyre kulturore. Nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb ardhur nga Hong Kongu, Singapori jan\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb se ata q\u00eb vijn\u00eb nga Amerika latine apo Haiti.<\/p>\n
Sistemet shkollore t\u00eb atyre vendeve q\u00eb ndodhen n\u00eb krye t\u00eb klasifikimit bazohen edhe tek nj\u00eb natyr\u00eb e dukshme n\u00eb zhvillimin e karakterit krijues, personalitetit dhe bashk\u00ebpunimit. Nga studimi del se t\u2019u m\u00ebsosh t\u00eb punojn\u00eb n\u00eb skuad\u00ebr, t\u00eb nd\u00ebrveprojn\u00eb dhe tregoj\u00eb aft\u00ebsi t\u00eb shpejta kuptuese me t\u00eb tjer\u00ebt, \u00ebsht\u00eb sfida e shkoll\u00eb s\u00eb nes\u00ebrme. Mendoj se ky \u00ebsht\u00eb modeli m\u00eb i mir\u00eb q\u00eb duhet ndjekur dhe jo konfuzioni dhe amullia e dy dekadave pas viteve \u201990. Nj\u00eb shtet i men\u00e7ur nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb eksperimente, por p\u00ebrfiton nga arritjet e \u00e7muara t\u00eb bot\u00ebs pa humbur koh\u00eb me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb kap\u00eb t\u00eb gjitha standartet e saj. <\/p>\n
*Pedagog i Gjuh\u00ebs italiane
\nUniversiteti Fan S. Noli, Kor\u00e7\u00eb<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Arjan Th. Kall\u00e7o Duam apo s\u2019duam ta pranojm\u00eb, shkolla shqiptare \u00ebsht\u00eb n\u00eb hendekun e saj m\u00eb t\u00eb keq n\u00eb gjith\u00eb k\u00ebto vite t\u00eb tranzicionit. K\u00ebt\u00eb fakt nuk mund ta mohoj\u00eb askush, bile edhe deklaratat p\u00ebr reformat \u00eb kryera dhe q\u00eb do t\u00eb kryehen n\u00eb t\u00eb ardhmen. Shkolla shqiptare \u00ebsht\u00eb larg asaj europiane, por edhe asaj […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"yoast_head":"\n