{"id":609,"date":"2009-12-01T23:17:54","date_gmt":"2009-12-01T22:17:54","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/?p=609"},"modified":"2009-12-01T23:17:54","modified_gmt":"2009-12-01T22:17:54","slug":"dosja-k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/","title":{"rendered":"Dosja K."},"content":{"rendered":"<p>Nga <strong>Enver Robelli<\/strong><\/p>\n<p><em><strong>Asnj\u00eb vendim i Gjykat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb nuk mund ta prap\u00ebsoj\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, nga vendimi i gjyqtar\u00ebve do t\u00eb varet shum\u00eb dinamika e njohjeve diplomatike t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Pse mendimet e ekspert\u00ebve t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare sa i p\u00ebrket pavar\u00ebsis\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndara? \u00c7far\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr ligjshm\u00ebrin\u00eb e pavar\u00ebsis\u00eb profesor\u00ebt Wolfgang Benedek nga Grazi, Christian Tomuschat nga Berlini dhe Robert Muharremi nga Prishtina?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Para 15 gjyqtar\u00ebve t\u00eb Gjykat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb (GJND) t\u00eb mart\u00ebn do t\u00eb gjendet Dosja K. Jurist\u00ebt nga vendet e ndryshme t\u00eb bot\u00ebs n\u00eb muajt e ardhsh\u00ebm duhet t\u2019i p\u00ebrgjigjen pyetjes interesante se, a ka qen\u00eb shpallja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb p\u00ebrputhje me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare? T\u00eb mart\u00ebn para gjyqtar\u00ebve s\u00eb pari do t\u00eb flas\u00eb nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues i Serbis\u00eb &#8211; prej or\u00ebs 10:00 deri n\u00eb or\u00ebn 13:00. Pas nj\u00eb pauze n\u00eb or\u00ebn 15:00 do t\u00eb nis\u00eb paraqitjen e tij p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i Kosov\u00ebs, i cili do t\u00eb flas\u00eb deri n\u00eb dark\u00eb, n\u00eb or\u00ebn 18:00. Pra, t\u00eb dyja pal\u00ebt do t\u2019i ken\u00eb nga tri or\u00eb p\u00ebr t\u00eb parashtruar argumentet e tyre. N\u00eb njoftimin e GJND mbi rendin e dit\u00ebs Serbia p\u00ebrmendet me em\u00ebr, nd\u00ebrsa Kosova figuron si \u201cautor\u00ebt e deklarat\u00ebs unilaterale t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb\u201d. Ky trajtim i pabarabart\u00eb n\u00eb aspektin terminologjik ka ndodhur, p\u00ebr shkak se Kosova nuk \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare e OKB. Pas prezantimit t\u00eb argumenteve t\u00eb t\u00eb dyja pal\u00ebve d\u00ebgjimet do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn, m\u00eb 2 dhjetor, dhe do t\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb t\u00eb enjten m\u00eb 10 dhjetor. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe n\u00eb procesin d\u00ebgjimor do t\u00eb marrin pjes\u00eb 29 vende, prej tyre 15 jan\u00eb deklaruar pro pavar\u00ebsis\u00eb, 14 kund\u00ebr.<\/p>\n<p>Sipas rendit alfabetik vendi i par\u00eb q\u00eb do t\u00eb mbroj\u00eb ligjshm\u00ebrin\u00eb e pavar\u00ebsis\u00eb do t\u00eb jet\u00eb Shqip\u00ebria. Mes vendeve q\u00eb po ashtu do t\u00eb flasin n\u00eb favor t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb jan\u00eb edhe SHBA, Franca, Britania e Madhe, Gjermania, Arabia Saudite etj. Bie n\u00eb sy se nj\u00ebri prej vendeve q\u00eb \u00ebsht\u00eb angazhuar fuqish\u00ebm p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs, Zvicra, nuk do t\u00eb argumentoj\u00eb pro pavar\u00ebsis\u00eb gjat\u00eb seancave d\u00ebgjimore. Zvicra vet\u00ebm ka dor\u00ebzuar argumentet e saj me shkrim, gj\u00eb q\u00eb e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe shtetet e tjera, por ato e kan\u00eb par\u00eb t\u00eb nevojshme q\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb ta mb\u00ebshtesin edhe me paraqitje gojore para GJND.<\/p>\n<p>N\u00eb krahun e Serbis\u00eb n\u00eb Hag\u00eb do t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb Rusia dhe Kina (dy vende an\u00ebtare t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit t\u00eb OKB) si dhe vende t\u00eb tjera si Venezuela dhe Vietnami.<\/p>\n<p>Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb d\u00ebgjimeve gjyqtar\u00ebt do t\u00eb ken\u00eb koh\u00eb disa muaj p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendim n\u00eb lidhje me pyetjen se, a ka qen\u00eb shpallja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb harmoni me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Pritet q\u00eb vendimi t\u00eb merret dhe t\u00eb shpallet publikisht n\u00eb gjysm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb vitit t\u00eb ardhsh\u00ebm, me gjas\u00eb n\u00eb prill ose maj.<\/p>\n<p><strong>Suksesi i Serbis\u00eb<\/strong><br \/>\nQ\u00eb n\u00eb fillim duhet shpjeguar se vendimi i GJND do t\u00eb jet\u00eb konsultativ, pra nuk ka fuqi obligative. Serbia ka theksuar se do ta respektoj\u00eb vendimin pa marr\u00eb parasysh se si do t\u00eb jet\u00eb ai. Menj\u00ebher\u00eb pas shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs m\u00eb 17 shkurt 2008, Serbia kishte paralajm\u00ebruar nj\u00eb betej\u00eb, jo vet\u00ebm diplomatike, por edhe juridike kund\u00ebr shk\u00ebputjes s\u00eb \u201ckrahin\u00ebs jugore t\u00eb Kosov\u00ebs dhe Metohis\u00eb\u201d. N\u00eb tetor t\u00eb vitit 2008, vet\u00ebm 8 muaj pas shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb, Serbia, pas nj\u00eb fushate intensive lobingu, arriti t\u00eb bind\u00eb shumic\u00ebn e vendeve an\u00ebtare t\u00eb Organizat\u00ebs s\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara t\u00eb miratojn\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn e Beogradit q\u00eb pavar\u00ebsia e Kosov\u00ebs t\u00eb shqyrtohet juridikisht nga Gjykata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Pyetja e plot\u00eb q\u00eb pala serbe i ka shtruar GJND \u00ebsht\u00eb kjo: \u201cA \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me normat e t\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare shpallja e nj\u00ebanshme e pavar\u00ebsis\u00eb nga institucionet e p\u00ebrkohshme t\u00eb vet\u00ebqeverisjes (n\u00eb Kosov\u00eb, v. j.)?\u201d<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare ndajn\u00eb mendime t\u00eb ndryshme p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Nj\u00eb pjes\u00eb thon\u00eb se Kosova nuk ka pasur t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb shpallte pavar\u00ebsin\u00eb pa p\u00eblqimin e OKB dhe pal\u00ebve t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb konflikt, dometh\u00ebn\u00eb Serbis\u00eb dhe Kosov\u00ebs. K\u00ebta ekspert\u00eb e vler\u00ebsojn\u00eb m\u00eb lart sovranitetin shtet\u00ebror dhe paprekshm\u00ebrin\u00eb e kufijve sesa t\u00eb drejt\u00ebn e popujve p\u00ebr vet\u00ebvendosje. Ata mendojn\u00eb se shk\u00ebputja e \u00e7far\u00ebdo territori kund\u00ebr vullnetit t\u00eb shtetit \u201cam\u00eb\u201d vet\u00ebm mund t\u00eb prodhoj\u00eb tensione. Nj\u00eb interpretim i till\u00eb dogmatik i s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare \u00ebsht\u00eb i mundsh\u00ebm, por shpeshher\u00eb nuk p\u00ebrkon me realitetin. E realiteti \u00ebsht\u00eb se e drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka statike, por zhvillohet me kalimin e viteve dhe p\u00ebrparimin e bot\u00ebs. N\u00ebse para 50 vitesh t\u00eb drejtat e njeriut nuk kan\u00eb qen\u00eb aq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, sot \u00ebsht\u00eb ndryshe. N\u00ebse para 20 apo 30 vjet\u00ebsh nj\u00eb shtet diktatorial \u00ebsht\u00eb lejuar t\u00eb b\u00ebj\u00eb \u00e7far\u00eb t\u00eb doj\u00eb me pakicat komb\u00ebtare, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu edhe ushtrimin e terrorit, tani nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e mundshme.<\/p>\n<p><strong>Sjellja p\u00ebrjashtuese<\/strong><\/p>\n<p>Sovraniteti shtet\u00ebror nuk i lejon asnj\u00eb shteti t\u00eb sillet me pap\u00ebrgjegj\u00ebsi ndaj qytetar\u00ebve t\u00eb tij, aq m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb ndjek\u00eb nj\u00eb politik\u00eb aktive t\u00eb shfarosjes, si\u00e7 ka vepruar Serbia n\u00eb vitet \u201890 n\u00eb Kosov\u00eb. Duke pasur parasysh k\u00ebt\u00eb kapitull t\u00eb konfliktit mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb tjet\u00ebr e ekspert\u00ebve t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare hapur dhe pa dyshime deklarojn\u00eb se populli shumic\u00eb i Kosov\u00ebs g\u00ebzon t\u00eb drejt\u00ebn e vet\u00ebvendosjes. Profesori austriak Wolfgang Benedek, i cili ligj\u00ebron t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin e Graz-it, mendon se zbatimi i s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb vet\u00ebvendosjes mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb shk\u00ebputje t\u00eb territorit, n\u00ebse m\u00eb par\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb territor ose k\u00ebto territore t\u00eb drejtat e njeriut jan\u00eb shtypur n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, saq\u00eb \u00ebsht\u00eb e pamundshme nj\u00eb autonomi brenda shtetit t\u00eb deritanish\u00ebm. N\u00eb rastin e Kosov\u00ebs nj\u00eb situat\u00eb e till\u00eb ekziston dhe s\u2019mund t\u00eb mohohet. Nj\u00eb argument i fuqish\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrjashtimin e shqiptar\u00ebve nga sistemi politik ka qen\u00eb moslejimi i tyre t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb zgjedhjet e Serbis\u00eb pas vendosjes s\u00eb administrat\u00ebs s\u00eb OKB n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe pse dihet se shqiptar\u00ebt do t\u2019i kishin bojkotuar zgjedhjet, Serbia ka qen\u00eb e obliguar t\u00eb mund\u00ebsoj\u00eb pjes\u00ebmarrjen e shqiptar\u00ebve, sepse asnj\u00ebher\u00eb nuk ka hequr dor\u00eb nga territori i Kosov\u00ebs. Sjellja p\u00ebrjashtuese e Serbis\u00eb ndaj kosovar\u00ebve, nd\u00ebrkaq, vet\u00ebm sa e shton vler\u00ebn e argumentit n\u00eb favor t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs: Me politik\u00ebn p\u00ebrjashtuese ndaj kosovar\u00ebve Beogradi n\u00eb fakt ka treguar se \u00ebsht\u00eb i interesuar vet\u00ebm p\u00ebr territor dhe jo p\u00ebr banor\u00ebt q\u00eb jetojn\u00eb aty. \u201cN\u00eb Kosov\u00eb popullsia shqiptare nuk ka pasur mund\u00ebsi t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb formimin e vullnetit politik dhe n\u00eb qeveri\u201d, &#8211; mendon Benedek.<\/p>\n<p>Edhe profesori i s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare Christian Tomuschat nga Universiteti Humboldt i Berlinit mendon se shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs kan\u00eb pasur t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb shk\u00ebputen, sepse nga Serbia jan\u00eb trajtuar jasht\u00ebzakonisht keq.<\/p>\n<p><strong>Weller, Benedek, Hardegen<\/strong><\/p>\n<p>Para fillimit t\u00eb ballafaqimit juridik t\u00eb mart\u00ebn t\u00eb dy pal\u00ebt, Kosova dhe Serbia, kan\u00eb njoftuar se jan\u00eb p\u00ebrgatitur mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb prezantuar q\u00ebndrimet e tyre. Mediet kosovare kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se dosja e Kosov\u00ebs p\u00ebrmban 500 faqe, p\u00ebrfshir\u00eb edhe dokumentet shtes\u00eb. Gazetat n\u00eb Beograd kan\u00eb shkruar se Serbia ka dor\u00ebzuar 1000 dokumente, prej t\u00eb cilave 350 p\u00ebrmbajn\u00eb q\u00ebndrime juridike kund\u00ebr pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs. Autoritetet e Kosov\u00ebs gjat\u00eb muajve t\u00eb fundit kan\u00eb aplikuar nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb \u201cinformimit t\u00eb bllokuar\u201d. Dihet vet\u00ebm se ekipin e ekspert\u00ebve juridik\u00eb \u00ebsht\u00eb duke e drejtuar britaniku Michael Wood, i cili \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me aspektet juridike t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb Bosnj\u00ebs dhe t\u00eb Kosov\u00ebs. Nga pala kosovare n\u00eb procesin e p\u00ebrgatitjes s\u00eb mbrojtjes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb n\u00eb Hag\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb angazhuar edhe disa diplomat\u00eb t\u00eb rinj, por roli i tyre ka qen\u00eb m\u00eb shum\u00eb i \u201cbart\u00ebsve t\u00eb ujit\u201d sesa i ndikimit thelb\u00ebsor. Kuzhinier\u00ebt juridik\u00eb jan\u00eb drejtuar nga Michael Wood.<\/p>\n<p>Autoritetet kosovare n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces nuk e kan\u00eb angazhuar ekspertin gjerman t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Marc Weller, i cili ligj\u00ebron n\u00eb Universitetin e Cambridge-it dhe \u00ebsht\u00eb autor i nj\u00eb vepre standarde mbi ligjshm\u00ebrin\u00eb e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs (\u201cShtet\u00ebsia e kontestuar\u201d, botim i grupit \u201cKoha\u201d). Weller \u00ebsht\u00eb i familjarizuar me \u00e7\u00ebshtjen e Kosov\u00ebs prej m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekade. Gjat\u00eb negociatave n\u00eb Rambouillet ai ka qen\u00eb k\u00ebshilltar i qeveris\u00eb n\u00eb ekzil, e cila drejtohej nga kryeministri i at\u00ebhersh\u00ebm Bujar Bukoshi. P\u00ebrve\u00e7 Marc Weller-it n\u00eb ekipin mbrojt\u00ebs t\u00eb Kosov\u00ebs mungojn\u00eb edhe profesor\u00ebt Wolfgang Benedek (Graz, Austri) dhe Matthias Herdegen (Bonn, Gjermani). K\u00ebta ekspert\u00eb t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb dhjet\u00eb vjet\u00ebt e fundit jan\u00eb marr\u00eb intensivisht me studimin e p\u00ebrplasjes juridike mes recesionit (shk\u00ebputjes territoriale) dhe sovranitetit shtet\u00ebror (paprekshm\u00ebris\u00eb s\u00eb kufijve).<\/p>\n<p>P\u00ebr dallim prej shum\u00eb koleg\u00ebve t\u00eb tij q\u00eb kishin kritikuar ashp\u00ebr intervenimin e NATO-s kund\u00ebr Serbis\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb terrorit n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb vitin 1999 profesori Matthias Hardegen i kishte mbrojtur sulmet ajrore, duke th\u00ebn\u00eb se ato jan\u00eb n\u00eb pajtim me pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb m\u00ebsimeve moderne mbi t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, sepse intervenimi humanitar i NATO-s p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave elementare t\u00eb njeriut drejtohej kund\u00ebr p\u00ebrndjekjeve gjenocidale t\u00eb Serbis\u00eb. Sipas profesorit Hardegen e drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00ebmoti e ka vendosur mbrojtjen e dinjitetit t\u00eb njeriut dhe jet\u00ebs s\u00eb njeriut n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb rendit t\u00eb saj bot\u00ebror dhe \u00ebsht\u00eb shk\u00ebputur nga fiksimi n\u00eb sovranitet.<\/p>\n<p><strong>Izolimi i Kosov\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Pala serbe nga GJND pret nj\u00eb vendim t\u00eb favorsh\u00ebm, dometh\u00ebn\u00eb kund\u00ebr pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs. Ministri i Jasht\u00ebm, Vuk Jeremi\u00e7, i cili me gjas\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb mosh\u00ebs s\u00eb re shpesh nuk mund ta frenoj\u00eb entuziazmin e tij arrogant, ka theksuar se \u201cnuk ka shans\u201d q\u00eb GJND t\u00eb deklarohet pozitivisht ndaj pavar\u00ebsis\u00eb. Shpresa e zyrtar\u00ebve t\u00eb Beogradit \u00ebsht\u00eb se, n\u00ebse GJND e quan pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs n\u00eb kund\u00ebrshtim me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, at\u00ebher\u00eb \u201cKosov\u00ebn nuk do ta pranoj\u00eb m\u00eb asnj\u00eb shtet dhe ajo nuk do t\u00eb mund t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohet n\u00eb asnj\u00eb organizat\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. (&#8230;) At\u00ebher\u00eb do t\u00eb ekzistoj\u00eb nj\u00eb situat\u00eb me vet\u00ebm dy dalje: ose Kosova do t\u00eb mbetet nj\u00ebfar\u00eb gjysm\u00ebshteti, ose do t\u00eb filloj\u00eb negociatat me Beogradin\u201d (Jeremi\u00e7).<\/p>\n<p>Zyrtar\u00eb kosovar\u00eb, nd\u00ebrkaq, kan\u00eb deklaruar se GJND nuk do t\u00eb vendos\u00eb kund\u00ebr liris\u00eb s\u00eb popujve. Se si do t\u00eb vendosin gjykat\u00ebsit tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb paralajm\u00ebruar nga vet\u00eb kryetari i GJND, juristi japonez Hisashi Ovade. Para disa dit\u00ebsh ai ka th\u00ebn\u00eb se mendimi k\u00ebshill\u00ebdh\u00ebn\u00ebs i GJND nuk do t\u00eb jet\u00eb eksplicit, pra nuk do jet\u00eb i qart\u00eb n\u00eb favor apo kund\u00ebr pavar\u00ebsis\u00eb. Nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb as q\u00eb duhet pritur nga gjykata, e cila nuk ka asnj\u00eb interes q\u00eb rastin e Kosov\u00ebs ta shnd\u00ebrroj\u00eb n\u00eb model kopjimi p\u00ebr popullsi t\u00eb tjera n\u00eb bot\u00eb, t\u00eb cilat kan\u00eb ambicie t\u00eb shk\u00ebputen nga shtetet \u201cam\u00eb\u201d. Sidoqoft\u00eb, deklarata e kryetarit t\u00eb GJND ka ngjallur reagime n\u00eb Serbi. Tibor Varadi, profesor i t\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe nj\u00ebri prej p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb kontestin me Bosnj\u00ebn n\u00eb GJND, ka th\u00ebn\u00eb p\u00ebr gazet\u00ebn \u201cPolitika\u201d se \u201cparaqitja e Hisashi Ovades \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht e pazakonshme dhe p\u00ebr mua si jurist trondit\u00ebse\u201d. Varadi, pjes\u00ebtar i pakic\u00ebs hungareze n\u00eb Vojvodin\u00eb, ka n\u00ebnvizuar se, pa prezantimin e argumenteve, nuk mund t\u00eb dihet se cili do t\u00eb jet\u00eb q\u00ebndrimi i gjyqtar\u00ebve lidhur me pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Faktet shtet\u00ebrore<\/strong><\/p>\n<p>Lidhur me pritjet n\u00eb Kosov\u00eb profesori i s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe evropiane Robert Muharremi thot\u00eb: \u201cN\u00eb Kosov\u00eb pritet q\u00eb GJND n\u00eb ekspertiz\u00ebn e saj ta pranoj\u00eb se pavar\u00ebsia e Kosov\u00ebs ka qen\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Argumentet kosovare i referohen n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi t\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr vet\u00ebvendosje, sidomos t\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr m\u00ebvet\u00ebsi t\u00eb jashtme p\u00ebrmes shk\u00ebputjes nga Serbia dhe krijimin e nj\u00eb shtetit t\u00eb ri dhe t\u00eb pavarur. Pala kosovare argumenton se Serbia p\u00ebrmes diskriminimit sistematik, t\u00eb planifikuar dhe t\u00eb zbatuar nga shteti kund\u00ebr shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb vitet \u201890, heqjes antikushtetuese t\u00eb statusit t\u00eb autonomis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb vitin 1989 dhe p\u00ebr shkak t\u00eb krimeve dhe spastrimeve etnike n\u00eb vitet 1998\/\u201999 e ka humbur \u00e7do t\u00eb drejt\u00eb pretenduese p\u00ebr t\u00eb pasur sovraniteti mbi Kosov\u00ebn, pasi Serbia si shtet me paramendim i ka shkelur obligimet thelb\u00ebsore p\u00ebr mbrojtjen e qytetar\u00ebve t\u00eb saj\u201d.<\/p>\n<p>Profesor Muharremi, i cili ka studiuar dhe doktoruar drejt\u00ebsin\u00eb n\u00eb Gjermani, p\u00ebrmend edhe nj\u00eb argument tjet\u00ebr n\u00eb favor t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs: \u201cQ\u00eb nga viti 1999 Serbia nuk disponon me pushtet shtet\u00ebror n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb Kosov\u00eb me mb\u00ebshtetjen nd\u00ebrkomb\u00ebtare jan\u00eb krijuar fakte t\u00eb dukshme shtet\u00ebrore, t\u00eb cilat tani jan\u00eb t\u00eb pakthyeshme. Gjendja faktike e rendit shtet\u00ebror n\u00eb Kosov\u00eb dhe humbja e \u00e7do legjitimiteti t\u00eb sundimit serb n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb shtyllat bazike p\u00ebr argumentimin e shtet\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb pasoja mund t\u00eb ket\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn, n\u00ebse GJND e quan shpalljen e pavar\u00ebsis\u00eb nga institucionet e p\u00ebrkohshme t\u00eb vet\u00ebqeverisjes si hap n\u00eb kund\u00ebrshtim me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare? Profesor Muharremi, i cili ka qen\u00eb k\u00ebshilltar i qeverive t\u00eb kaluara t\u00eb Kosov\u00ebs, thot\u00eb se nj\u00eb vendim i till\u00eb nuk do t\u00eb ket\u00eb ndikime t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta ndaj Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Sipas tij, krijimi i shtetit n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb \u00ebsht\u00eb proces faktik dhe jo juridik. \u201cShikuar nga aspekti politik kjo eventualisht mund t\u00eb ngadal\u00ebsoj\u00eb njohjet diplomatike t\u00eb Kosov\u00ebs, por nuk mund t\u2019i bllokoj\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn afatgjat\u00eb. E drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rend juridik, n\u00eb t\u00eb cilin thelbin e p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb faktet shtet\u00ebrore. N\u00ebse Kosova d\u00ebshmohet si shtet funksional, at\u00ebher\u00eb do t\u00eb dominojn\u00eb aspektet e fakticitetit dhe her\u00ebt apo von\u00eb Kosov\u00ebn do ta njohin edhe skeptik\u00ebt e tanish\u00ebm\u201d, &#8211; thekson Muharremi.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, Kosova t\u00eb mart\u00ebn do t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb v\u00ebmendjen e shum\u00eb popujve q\u00eb angazhohen p\u00ebr pavar\u00ebsi. Ose, si\u00e7 shkroi revista \u201cEconomist\u201d n\u00eb numrin e fundit: \u201cKosova \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend i vog\u00ebl. Por m\u00eb 1 dhjetor, kur do t\u00eb fillojn\u00eb seancat d\u00ebgjimore n\u00eb Gjykat\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr ligjshm\u00ebrin\u00eb e deklarimit t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj m\u00eb 2008 nga Serbia, njer\u00ebzit nga Katalonia deri n\u00eb Tibet do t\u2019i kushtojn\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. (&#8230;) Vendimi i GJND mund t\u00eb ket\u00eb deg\u00ebzime n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Enver Robelli Asnj\u00eb vendim i Gjykat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb nuk mund ta prap\u00ebsoj\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, nga vendimi i gjyqtar\u00ebve do t\u00eb varet shum\u00eb dinamika e njohjeve diplomatike t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Pse mendimet e ekspert\u00ebve t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare sa i p\u00ebrket pavar\u00ebsis\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndara? \u00c7far\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr ligjshm\u00ebrin\u00eb e pavar\u00ebsis\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Dosja K. - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dosja K. - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga Enver Robelli Asnj\u00eb vendim i Gjykat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb nuk mund ta prap\u00ebsoj\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, nga vendimi i gjyqtar\u00ebve do t\u00eb varet shum\u00eb dinamika e njohjeve diplomatike t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Pse mendimet e ekspert\u00ebve t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare sa i p\u00ebrket pavar\u00ebsis\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndara? \u00c7far\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr ligjshm\u00ebrin\u00eb e pavar\u00ebsis\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-12-01T22:17:54+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Dosja K.\",\"datePublished\":\"2009-12-01T22:17:54+00:00\",\"dateModified\":\"2009-12-01T22:17:54+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/\"},\"wordCount\":2647,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/\",\"name\":\"Dosja K. - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-12-01T22:17:54+00:00\",\"dateModified\":\"2009-12-01T22:17:54+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dosja K.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\/\/fjala.info\/\"],\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dosja K. - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Dosja K. - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Nga Enver Robelli Asnj\u00eb vendim i Gjykat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb nuk mund ta prap\u00ebsoj\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, nga vendimi i gjyqtar\u00ebve do t\u00eb varet shum\u00eb dinamika e njohjeve diplomatike t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Pse mendimet e ekspert\u00ebve t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare sa i p\u00ebrket pavar\u00ebsis\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndara? \u00c7far\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr ligjshm\u00ebrin\u00eb e pavar\u00ebsis\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2009-12-01T22:17:54+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Dosja K.","datePublished":"2009-12-01T22:17:54+00:00","dateModified":"2009-12-01T22:17:54+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/"},"wordCount":2647,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/","name":"Dosja K. - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"datePublished":"2009-12-01T22:17:54+00:00","dateModified":"2009-12-01T22:17:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/dosja-k\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dosja K."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/609"}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=609"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/609\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=609"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=609"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=609"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}