{"id":6033,"date":"2011-01-30T07:33:28","date_gmt":"2011-01-30T06:33:28","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/?p=6033"},"modified":"2011-01-30T07:33:28","modified_gmt":"2011-01-30T06:33:28","slug":"prej-shoah-deri-te-homofobia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/","title":{"rendered":"PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA"},"content":{"rendered":"<p><strong>Monika Shoshori Stafa<\/strong><\/p>\n<p>(<em>N\u00eb Dit\u00ebn e Kujtes\u00ebs<\/em>)<\/p>\n<p><strong>I<\/strong>.<\/p>\n<p>N\u00eb kalendarin e progresit t\u00eb mend\u00ebsis\u00eb njer\u00ebzore, Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Kujtes\u00ebs, q\u00eb p\u00ebrkujtohet prej disa vitesh edhe n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi bot\u00ebrore. Caktimi i nj\u00eb dite t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb homazhi e reflektimi p\u00ebr fatin e hebrenjve gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb shprehje e imponimit t\u00eb vlerave themelore morale q\u00eb krijoi aleanca bot\u00ebrore antifashiste, mbi t\u00eb cilat u nd\u00ebrtua rendi i ri bot\u00ebror q\u00eb zot\u00ebron dhe sot.<\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt nuk kan\u00eb trash\u00ebguar ndonj\u00eb problem n\u00eb nd\u00ebrgjegjen e tyre historike sa i takon holokaustit. Por shqiptar\u00ebt nuk jan\u00eb bashkuar formalisht me reflektimin bot\u00ebror p\u00ebr katastrofat q\u00eb ka p\u00ebsuar njer\u00ebzimi, p\u00ebr shkak t\u00eb urrejtjes dhe dhun\u00ebs kolektive. N\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb synohet p\u00ebr t\u2019i v\u00ebn\u00eb njer\u00ebzit n\u00eb mendime. Kjo dit\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb aq p\u00ebr t\u00eb vajtuar dhimbjet e s\u00eb shkuar\u00ebs, as p\u00ebr t\u00eb festuar apo mbajtur zi. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb homazhi dhe meditimi p\u00ebr traumat e shoq\u00ebrive q\u00eb goditen prej dhun\u00ebs kolektive. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ftes\u00eb p\u00ebr brezat e rinj, q\u00eb t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb prej s\u00eb shkuar\u00ebs dhe t\u00eb formohen me profilaksin\u00eb ndaj krimit, jo vet\u00ebm ndaj krimit kolektiv, por dhe ndaj krimit t\u00eb fjal\u00ebs e homofobis\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<p>Ndryshimet e thella politike q\u00eb ndodh\u00ebn n\u00eb bot\u00eb n\u00eb vitet 1990 \u00e7uan n\u00eb nj\u00eb rikonsiderim t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb s\u00eb shkuar\u00ebs, por themeli i moralit politik mbeti po ai: vlerat e antifashizmit. \u00cbsht\u00eb rasti p\u00ebr t\u00eb kujtuar se antifashiz\u00ebm nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm q\u00ebndresa ndaj ushtrive t\u00eb huaja shkaktare t\u00eb luft\u00ebs dhe pushtuese t\u00eb vendeve sovrane. Antifashizmi mori nj\u00eb prej pamjeve t\u00eb veta m\u00eb t\u00eb ndritura n\u00eb refuzimin e teoris\u00eb hitleriane t\u00eb demorac\u00ebs, q\u00eb nxiti katastrof\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb shekullit t\u00eb 20, zhdukjen e programuar t\u00eb hebrenjve. Dhe populli shqiptar e shprehu antifashizmin e vet dhe bashkimin e sigurt me aleanc\u00ebn m\u00eb t\u00eb p\u00ebrparuar t\u00eb koh\u00ebs jo vet\u00ebm me q\u00ebndres\u00ebn ndaj ushtrive t\u00eb huaja, por edhe me mbrojtjen fisnike t\u00eb hebrenjve.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb vendi i vet\u00ebm i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb luft\u00eb q\u00eb nuk lejoi t\u00eb cenohej asnj\u00eb hebre q\u00eb kishte mundur t\u00eb hynte brenda kufijve t\u00eb saj historik\u00eb. Shp\u00ebtimi i hebrenjve n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb merit\u00eb mbipolitike. Familjet shqiptare ndan\u00eb kafshat\u00ebn e goj\u00ebs me hebrenjt\u00eb, por listat e hebrenjve s\u2019i kishte populli, i kishin autoritetet e qeverive bashk\u00ebpunuese, t\u00eb cil\u00ebt nuk i dor\u00ebzuan.<\/p>\n<p>Populli shqiptar ka merit\u00ebn se shp\u00ebtoi jo at\u00eb bashk\u00ebsi t\u00eb vog\u00ebl hebrenjsh q\u00eb jetonin n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend para shpalljes s\u00eb teoris\u00eb raciste t\u00eb demorac\u00ebs. Populli shqiptar mori n\u00eb mbrojtje dhe shp\u00ebtoi disa mij\u00ebra hebrenj q\u00eb arrit\u00ebn t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri prej vendeve q\u00eb kishin shp\u00ebrthyer luft\u00ebn dhe prej shteteve t\u00eb pushtuara t\u00eb Ballkanit. Shp\u00ebtimi i hebrenjve jorezident\u00eb e b\u00ebn Shqip\u00ebrin\u00eb nj\u00eb rast t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebritsh\u00ebm n\u00eb bot\u00eb. Prandaj mir\u00ebnjohja ndaj atyre brezave q\u00eb b\u00ebn\u00eb luft\u00ebn dhe mbrojt\u00ebn nderin e Shqip\u00ebris\u00eb, duke mos lejuar q\u00eb asnj\u00eb hebre t\u00eb mos binte n\u00eb duart e makineris\u00eb s\u00eb zhdukjes racore, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyr\u00eb.<\/p>\n<p>Shp\u00ebtimi i hebrenjve n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb rrall\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndikuar n\u00eb vet\u00eb bot\u00ebkuptimin shqiptar. N\u00eb vitet e pushtimit nazifashist kishte l\u00ebvizje antifashiste; kishte t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb donin t\u00eb luftonin, por nuk kishin gjetur llogoren e duhur; kishte dhe t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb pranuan t\u00eb qeverisnin n\u00ebn autoritetin e komandave politike dhe ushtarake t\u00eb huaja. Me gjith\u00eb mospajtimet politike, q\u00eb shkonin deri n\u00eb kufijt\u00eb e luft\u00ebs me arm\u00eb, q\u00eb ekzistonin n\u00eb plan t\u00eb brendsh\u00ebm midis k\u00ebtyre faktor\u00ebve dhe grupimeve, n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb gjith\u00eb u bashkuan n\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrim: p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb fati i hebrenjve ishte nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e brendshme, p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb teoria naziste e judeofobis\u00eb ishte e papranueshme.<\/p>\n<p>Sa shum\u00eb probleme ka n\u00eb vet\u00eb jet\u00ebn e shqiptar\u00ebve q\u00eb meritojn\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb till\u00eb, mbipolitik, p\u00ebrbashkues, ashtu si thuhet n\u00eb tekstin e himnit t\u00eb flamurit. P\u00ebr fat t\u00eb keq, k\u00ebt\u00eb vler\u00eb q\u00eb lidhet me thelbin e identitetit shqiptar dhe q\u00eb, si t\u00eb gjitha gj\u00ebrat e mbivlershme, shfaqet rrall\u00eb, nuk e v\u00ebrejm\u00eb n\u00eb q\u00ebndrimin q\u00eb mbahet ndaj vet\u00eb problemeve q\u00eb historia i ka nxjerr\u00eb p\u00ebrpara popullit shqiptar. P\u00ebrs\u00ebritja e k\u00ebtij q\u00ebndrimi do t\u00eb leht\u00ebsonte shum\u00eb progresin ton\u00eb historik komb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb nuk e mundon asgj\u00eb nga e shkuara e saj n\u00eb lidhje me judeocidin e ushtruar brutalisht gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Prandaj Shqip\u00ebria dhe institucionet e saj, ndon\u00ebse dhe mund t\u00eb harrojn\u00eb p\u00ebr ta kujtuar Dit\u00ebn e Kujtes\u00ebs, s\u00eb brendshmi bashkohen n\u00eb reflektimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb njer\u00ebzimit ndaj katastrofave t\u00eb tilla, ndaj urrejtjes gjenetike q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur e p\u00ebrs\u00ebritet n\u00eb format m\u00eb t\u00eb ndryshme, prej gjenocidit, etnocidit, p\u00ebrndjekjes, aparteidit, dhun\u00ebs totalitare, deri te terrorizmi klasik e modern, deri te \u201cfjala e urrejtjes\u201d dhe homofobia pa shkak, q\u00eb i v\u00ebrtiten njer\u00ebzimit si p\u00ebrt\u00ebritje e t\u00eb nj\u00ebjtit thelb t\u00eb holokaustit.<\/p>\n<p><strong>II<\/strong>.<\/p>\n<p>Afro shtat\u00eb dekada pas p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, holokausti mbetet ende nj\u00eb plag\u00eb e hapur p\u00ebr njer\u00ebzimin. N\u00eb gjuh\u00ebn e burimit \u201cholokaust\u201d do t\u00eb thot\u00eb \u201csakrifikim me zjarr p\u00ebr nder t\u00eb hyjnive\u201d. Ajo q\u00eb ndodhi me hebrenjt\u00eb gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore ishte v\u00ebrtet nj\u00eb \u201csakrifikim me zjarr\u201d, por ky flijim nuk iu kushtua asgj\u00ebje hyjnore, asgj\u00ebje sublime. Fati i afro 7 milion\u00eb hebrenjve u p\u00ebrcaktua nga teoria \u00e7njer\u00ebzore e Fuhrerit, nga doktrina naziste e \u201czhdukjes p\u00ebrfundimtare\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb shfarosja masive u kthye n\u00eb industri. Fitimtar\u00ebt e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, me t\u00eb drejt\u00eb, nga nj\u00ebri jubile n\u00eb tjetrin, shpallin numrin e d\u00ebshmor\u00ebve q\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr \u00e7lirimin e njer\u00ebzimit prej epidemis\u00eb nazifashiste. Por 7 milion\u00eb hebrenj t\u00eb shfarosur mbeten edhe sot e k\u00ebsaj dite thjesht viktima. Holokausti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej taksave m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb pagoi njer\u00ebzimi gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>Burimet arkivore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb jan\u00eb nj\u00eb dritare e vog\u00ebl p\u00ebr t\u00eb par\u00eb p\u00ebrmasat e llahtarshme t\u00eb holokaustit nazist. Por nga kjo dritare e vog\u00ebl mund t\u00eb shihet nj\u00eb prej pamjeve m\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb k\u00ebsaj katastrofe. Nga kjo dritare mund t\u00eb shihet se holokausti nuk ka qen\u00eb aspak nj\u00eb dukuri e pashmangshme. Kujtesa e shkruar e popullit shqiptar d\u00ebshmon se, ashtu sikurse rezistenca antifashiste, q\u00eb mori p\u00ebrhapje bot\u00ebrore, ashtu dhe rezistenca kund\u00ebr katastrof\u00ebs s\u00eb quajtur \u201cShoah\u201d mund t\u00eb merrte t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn p\u00ebrmas\u00eb.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria njihet n\u00eb bot\u00eb si vendi ku jo vet\u00ebm nuk u dor\u00ebzua asnj\u00eb hebre, por fundi i luft\u00ebs e gjeti me afro 15-fishin e numrit t\u00eb hebrenjve rezident\u00eb t\u00eb regjistruar n\u00eb fillimin e viteve 1930. Kjo ndodhi n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur qendra t\u00eb m\u00ebdha me influenc\u00eb n\u00eb bot\u00eb gati-gati b\u00ebnin sikur nuk e shihnin tmerrin q\u00eb po ndodhte para syve t\u00eb tyre dhe te portat e selive t\u00eb tyre. Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej vendeve t\u00eb rralla n\u00eb bot\u00eb ku nuk u vun\u00eb n\u00eb veprim ligje antihebraike. Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej vendeve t\u00eb rralla n\u00eb bot\u00eb ku mbrojtja e hebrenjve u quajt zyrtarisht \u201c\u00e7\u00ebshtje e brendshme\u201d e saj.<\/p>\n<p>Burimet shqiptare mund t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb m\u00eb s\u00eb miri p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar q\u00eb k\u00ebrkuesit t\u00eb shohin jo vet\u00ebm me pasion, por m\u00eb shum\u00eb me reflektim t\u00eb thell\u00eb, p\u00ebrmes dritares s\u00eb tyre, \u00e7far\u00eb ndodhi n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb t\u00eb papriturave t\u00eb m\u00ebdha me hebrenjt\u00eb e ardhur nga shumica e vendeve t\u00eb Ballkanit dhe t\u00eb Europ\u00ebs.<\/p>\n<p>Dita e Kujtes\u00ebs konfirmon nj\u00eb realitet t\u00eb rrall\u00eb n\u00eb historin\u00eb europiane e bot\u00ebrore: realitetin e nj\u00eb vendi q\u00eb nuk dor\u00ebzoi asnj\u00eb hebre n\u00eb duart e nazifashist\u00ebve, realitetin e nj\u00eb vendi q\u00eb u dha streh\u00eb disa mij\u00ebra hebrenjve t\u00eb rrezikuar me zhdukje fizike n\u00eb vendet fqinje dhe n\u00eb shkall\u00eb rajonale.<\/p>\n<p>Shp\u00ebtimi i hebrenjve n\u00eb Shqip\u00ebri konfirmon e promovon nj\u00eb cil\u00ebsi t\u00eb shk\u00eblqyer t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb saj, nj\u00eb virtyt popullor q\u00eb b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb imazhin e nj\u00eb vendi t\u00eb p\u00ebrparuar. Shqiptar\u00ebt sot do t\u00eb d\u00ebshironin q\u00eb at\u00eb shpirt humanist q\u00eb populli shqiptar ka shprehur jo vet\u00ebm ndaj hebrenjve, por ndaj tjetrit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi kur ka qen\u00eb i rrezikuar ose n\u00eb moment dob\u00ebsie, ta shprehte edhe gjith\u00eb veprimtaria tjet\u00ebr e p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb tij, duke p\u00ebrfshir\u00eb at\u00eb politike.<\/p>\n<p>Nga humanizmi i shprehur ndaj \u00e7do bashk\u00ebsie n\u00eb rrezik, nga toleranca nd\u00ebrfetare dhe vlera t\u00eb tjera t\u00eb qytetaris\u00eb shqiptare, ka koh\u00eb e vend p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar t\u00eb gjith\u00eb, por n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ata q\u00eb provokojn\u00eb frym\u00eb konflikti dhe mosdurimi. Dita e Kujtes\u00ebs bashkon homazhin ndaj viktimizimit masiv dhe katastrof\u00ebs q\u00eb p\u00ebsoi populli hebre gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, nderimin p\u00ebr shqiptar\u00ebt q\u00eb e penguan k\u00ebt\u00eb katastrof\u00eb n\u00eb at\u00eb mas\u00eb q\u00eb ishte n\u00eb fuqin\u00eb e tyre, si dhe homazhin p\u00ebr viktimizimin e vet\u00eb popullit shqiptar, gjat\u00eb dy shekujve t\u00eb fundm\u00eb, n\u00eb form\u00ebn e gjenocidit, etnocidit, albanofobis\u00eb, spastrimit dhe d\u00ebbimit etnik dhe n\u00eb forma t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Pas hebrenjve ndoshta nuk ka nj\u00eb popull tjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb q\u00eb t\u00eb ket\u00eb provuar mbi fatin e vet aq dhun\u00eb kolektive dhe as verb\u00ebri ksenofobike sa shqiptar\u00ebt, sidomos ata jasht\u00eb kufijve shtet\u00ebror\u00eb. Kjo dhimbje e p\u00ebrbashk\u00ebt i b\u00ebn dy popujt m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt dhe m\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj nj\u00ebri-tjetrit. Kjo dhimbje e p\u00ebrbashk\u00ebt duhet t\u00eb provohet vazhdimisht para opinioneve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, q\u00eb popujt t\u00eb jen\u00eb sa m\u00eb t\u00eb garantuar p\u00ebr mosp\u00ebrs\u00ebritjen e t\u00eb nj\u00ebjtit fat tragjik. Prandaj duhet jo nj\u00eb dit\u00eb kujtes\u00eb, por nj\u00eb koh\u00eb kujtes\u00eb n\u00eb vijim\u00ebsi.<\/p>\n<p>Dita e Kujtes\u00ebs do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb dit\u00eb reflektimi p\u00ebr efektet shkat\u00ebrrimtare \u00e7njer\u00ebzore t\u00eb dhun\u00ebs kolektive. Bota e sotme \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e vog\u00ebl. Europa e sotme \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebsi pa kufij, nj\u00eb bashk\u00ebsi multietnike, multikulturore, multifetare dhe multialfabetike. Shqip\u00ebria, q\u00eb p\u00ebrgatitet p\u00ebr t\u00eb bashkuar veten me kontinentin m\u00ebm\u00eb, do ta pasuroj\u00eb at\u00eb me dy vlera themelore: humanizmin, mbrojtjen e tjetrit n\u00eb rrezik dhe toleranc\u00ebn fetare. N\u00eb fakt, thell\u00eb-thell\u00eb, te shqiptar\u00ebt toleranca fetare dhe ajo etnike kan\u00eb qen\u00eb historikisht t\u00eb pandara. Sikur me k\u00ebt\u00eb toleranc\u00eb t\u00eb bashkohej edhe ajo politike n\u00eb raportet e brendshme, kjo do t\u00eb kishte qen\u00eb nj\u00eb arritje tjet\u00ebr e shk\u00eblqyer.<\/p>\n<p><strong>III<\/strong>.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb n\u00eb dinjitetin e dijes q\u00eb t\u00eb mos jet\u00eb asnj\u00ebher\u00eb absolute. Nuk duhet th\u00ebn\u00eb kurr\u00eb \u201casnj\u00eb hebre nuk e humbi jet\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d. N\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb botuar n\u00eb vitin 1945 pohohet se 6 hebrenj kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb luft\u00ebn antifashiste si partizan\u00eb vullnetar\u00eb dhe jan\u00eb vrar\u00eb n\u00eb luft\u00eb. N\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave plot\u00ebsuese p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem, kam mundur t\u00eb identifikoj t\u00eb pakt\u00ebn 10 emra hebrenjsh q\u00eb luftuan bashk\u00eb me shqiptar\u00ebt p\u00ebr lirin\u00eb e vendit q\u00eb u dha streh\u00eb e mbrojtje. K\u00ebta 10 hebrenj u vran\u00eb si antifashist\u00eb, jo si viktima t\u00eb Shoah, aq m\u00eb pak t\u00eb dor\u00ebzuar prej shqiptar\u00ebve. \u201cR\u00ebn\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb\u201d, atdheun e tyre t\u00eb dyt\u00eb, ata meritojn\u00eb t\u00eb shpallen d\u00ebshmor\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, dhe t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb pllak\u00eb memoriale.<\/p>\n<p>Ky propozim i hersh\u00ebm, i paraqitur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nga hebreu Ing. Samuil Mandil n\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshmen \u201cBashkimi\u201d, dat\u00eb 20 shkurt, q\u00eb nj\u00eb num\u00ebr hebrenjsh t\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb luft\u00ebn antifashiste si luft\u00ebtar\u00eb p\u00ebr \u00e7lirimin e Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb shpallen d\u00ebshmor\u00eb t\u00eb luft\u00ebs, do t\u00eb nderonte cilindo institucion shqiptar q\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrmerrte nism\u00ebn e plot\u00ebsimit (t\u00eb vonuar) t\u00eb tij.<\/p>\n<p>N\u00eb artikullin e Ing. Samuil Mandil p\u00ebrmenden si d\u00ebshmor\u00eb pes\u00eb hebrenj: 1. Jakov Avramovi\u00e7; 2. Juzef Konforti; 3. Juzef Bivas; 4. Zhak Ruben dhe 5. David Koen. Por kemi mundur t\u00eb v\u00ebrejm\u00eb se numri i hebrenjve t\u00eb vrar\u00eb n\u00eb luft\u00eb si antifashist\u00eb \u00ebsht\u00eb dyfishi, dhe konkretisht kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb jet\u00ebn n\u00eb luft\u00eb p\u00ebr \u00e7lirimin e Shqip\u00ebris\u00eb edhe: 1. Dario Arditi; 2. Jakov Bahar; 3. Leo Tyjer; 4. Baruh Baruhovi\u00e7 dhe 5. Amuras Moiseb. Mosshpallja e tyre d\u00ebshmor\u00eb gjat\u00eb periudh\u00ebs ideokratike nuk ka ndonj\u00eb lidhje me ndjenja apo ide antisemite shtet\u00ebrore, por thjesht ka qen\u00eb shprehje e t\u00eb nj\u00ebjtit q\u00ebndrim politik t\u00eb mbajtur ndaj t\u00eb r\u00ebn\u00ebve anglo-amerikan\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt u vendos\u00ebn n\u00eb nj\u00eb varrez\u00eb monumentale disa vite m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Do t\u00eb ishte nj\u00eb gjest i denj\u00eb q\u00eb pik\u00ebrisht n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb nismave p\u00ebr Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Kujtes\u00ebs, k\u00ebta dhjet\u00eb hebrenj t\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb luft\u00eb si antifashist\u00eb t\u00eb shpalleshin d\u00ebshmor\u00eb. Kjo jo vet\u00ebm do t\u00eb shprehte nj\u00eb nderim t\u00eb merituar e t\u00eb vonuar ndaj k\u00ebtyre njer\u00ebzve, t\u00eb cil\u00ebt nj\u00eb jet\u00eb q\u00eb pat\u00ebn e dhan\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, por do t\u00eb ishte nj\u00eb p\u00ebrgjigje e paqortueshme ndaj spekulimeve q\u00eb kan\u00eb nisur t\u00eb p\u00ebrhapen n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb shtypit t\u00eb huaj, t\u00eb cilit \u201cmodeli Shqip\u00ebri\u201d nuk i sh\u00ebrben si pasqyr\u00eb e mir\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Monika Shoshori Stafa (N\u00eb Dit\u00ebn e Kujtes\u00ebs) I. N\u00eb kalendarin e progresit t\u00eb mend\u00ebsis\u00eb njer\u00ebzore, Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Kujtes\u00ebs, q\u00eb p\u00ebrkujtohet prej disa vitesh edhe n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi bot\u00ebrore. Caktimi i nj\u00eb dite t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb homazhi e reflektimi p\u00ebr fatin e hebrenjve gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb shprehje e imponimit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-6033","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Monika Shoshori Stafa (N\u00eb Dit\u00ebn e Kujtes\u00ebs) I. N\u00eb kalendarin e progresit t\u00eb mend\u00ebsis\u00eb njer\u00ebzore, Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Kujtes\u00ebs, q\u00eb p\u00ebrkujtohet prej disa vitesh edhe n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi bot\u00ebrore. Caktimi i nj\u00eb dite t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb homazhi e reflektimi p\u00ebr fatin e hebrenjve gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb shprehje e imponimit [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-01-30T06:33:28+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/prej-shoah-deri-te-homofobia\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/prej-shoah-deri-te-homofobia\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA\",\"datePublished\":\"2011-01-30T06:33:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/prej-shoah-deri-te-homofobia\\\/\"},\"wordCount\":2314,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/prej-shoah-deri-te-homofobia\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/prej-shoah-deri-te-homofobia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/prej-shoah-deri-te-homofobia\\\/\",\"name\":\"PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-01-30T06:33:28+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/prej-shoah-deri-te-homofobia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/prej-shoah-deri-te-homofobia\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/prej-shoah-deri-te-homofobia\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Monika Shoshori Stafa (N\u00eb Dit\u00ebn e Kujtes\u00ebs) I. N\u00eb kalendarin e progresit t\u00eb mend\u00ebsis\u00eb njer\u00ebzore, Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Kujtes\u00ebs, q\u00eb p\u00ebrkujtohet prej disa vitesh edhe n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi bot\u00ebrore. Caktimi i nj\u00eb dite t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb homazhi e reflektimi p\u00ebr fatin e hebrenjve gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb shprehje e imponimit [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2011-01-30T06:33:28+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA","datePublished":"2011-01-30T06:33:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/"},"wordCount":2314,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/","name":"PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"datePublished":"2011-01-30T06:33:28+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/prej-shoah-deri-te-homofobia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"PREJ SHOAH DERI TE HOMOFOBIA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6033"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6033\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}