![\"\"](\"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/kryengritja_kosoves.jpg\" "\\"Kryengritja")
<\/p>\nMasat e ashpra xhonturke dhe ekspeditat ushtarake t\u00eb Xhavit Pash\u00ebs, q\u00eb shtyp\u00ebn me eg\u00ebrsi l\u00ebvizjen e fshatar\u00ebve kund\u00ebr taksave dhe kund\u00ebr sh\u00ebrbimit ushtarak gjat\u00eb vitit 1909, i acaruan mjaft marr\u00ebdh\u00ebniet e shqiptar\u00ebve me xhonturqit. Rrethet patriotike dhe komitetet e fshehta i shtuan p\u00ebrpjekjet p\u00ebr organizimin e kryengritjes s\u00eb armatosur kund\u00ebr regjimit xhonturk.<\/p>\n
<\/p>\n
Nj\u00eb gjendje e padurueshme u krijua sidomos n\u00eb Kosov\u00eb, ku n\u00eb pranver\u00eb t\u00eb vitit 1910 filloi t\u00eb lidhej besa p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar me arm\u00eb veprimet arbitrare t\u00eb reaksionit xhon- turk. N\u00eb dit\u00ebt e para t\u00eb prillit fshatar\u00ebt e rretheve t\u00eb Mitrovic\u00ebs, t\u00eb Vu\u00e7utern\u00ebs e t\u00eb Llapit, sulmuan garnizonin osman t\u00eb Prishtin\u00ebs. Kryengritja u p\u00ebrhap menj\u00ebher\u00eb n\u00eb krahinat e tjera t\u00eb Vilajetit t\u00eb Kosov\u00ebs dhe n\u00eb krahinat tjera shqiptare sidmos n\u00eb ato t\u00eb pollogut n\u00eb Dib\u00ebr, n\u00eb Tetov\u00eb, dhe n\u00eb Gostivar.<\/p>\n
Gjat\u00eb asaj periudhe Porta e Lart\u00eb shpalli shtetrrethimin dhe vendosi t\u00eb organizonte nj\u00eb operacion t\u00eb ri ushtarak n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00ebn komand\u00ebn e Shefqet Turgut Pash\u00ebs, nj\u00ebrit prej gjen- eral\u00ebve m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb saj. Nga mesi i prillit ai arriti n\u00eb kryeqendr\u00ebn e vilajetit t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb Shkup, me nj\u00eb ushtri prej 16 mij\u00eb forcash turke. Nd\u00ebrkoh\u00eb kryengrit\u00ebsit mor\u00ebn masa p\u00ebr tu b\u00ebr\u00eb ball\u00eb forcave t\u00eb m\u00ebdha armike. N\u00eb kuvende t\u00eb ndryshme u b\u00eb pajtimi i gjaqeve, u shpall mobilizimi i burrave t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr luft\u00eb dhe u p\u00ebrpunua plani i veprimeve t\u00eb armatosura. Nj\u00eb pjes\u00eb e kryengrit\u00ebsve, t\u00eb udh\u00ebhequr nga Idriz Seferi, zun\u00eb Gryk\u00ebn e Ka\u00e7anikut nga do t\u00eb sulmonin ushtrin\u00eb osmane, kurse pjesa tjet\u00ebr e udh\u00ebhequr nga Isa Boletini u vendos\u00ebn n\u00eb Gryk\u00ebn e Carralev\u00ebs.<\/p>\n
Sulmi i par\u00eb i ushtris\u00eb osmane filloi m\u00eb 30 prill t\u00eb vitit 1910 kund\u00ebr Gryk\u00ebs s\u00eb Ka\u00e7anikut, ku u zhvillua p\u00ebr dy dit\u00eb rresht nj\u00eb betej\u00eb e p\u00ebrgjakshme. Forcat kryeng- rit\u00ebse t\u00eb ndodhura p\u00ebrball\u00eb ushtrive superiore n\u00eb num\u00ebr dhe n\u00eb armatime u detyruan t\u00eb t\u00ebrhiqeshin. Nd\u00ebrsa beteja e dyt\u00eb e madhe u zhvillua n\u00eb Gryk\u00ebn e Carralev\u00ebs n\u00eb fillim t\u00eb majit dhe vazhdoi tri dit\u00eb. Porta e Lart\u00eb d\u00ebrgoi n\u00eb Kosov\u00eb forca t\u00eb reja ushtarake, duke e ngritur numrin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm n\u00eb rreth 40 mij\u00eb veta, t\u00eb cilat u vun\u00eb n\u00ebn komand\u00ebn e vet\u00eb ministrit t\u00eb Luft\u00ebs, Mahmut Shefqet Pash\u00ebs. Pas nj\u00eb q\u00ebndrese heroike edhe mbrojt\u00ebsit e Carralev\u00ebs u t\u00ebrhoq\u00ebn. Gjat\u00eb muajve maj-qershor, pas luftimeve t\u00eb tjera t\u00eb ashpra me kryen- grit\u00ebsit, forcat osmane hyn\u00eb n\u00eb Prizren, n\u00eb Gjakov\u00eb, dhe n\u00eb Pej\u00eb.<\/p>\n
Pas r\u00ebnies s\u00eb kryengritjes n\u00eb Kosov\u00eb, qeveria xhonturke, q\u00eb synonte t\u00eb godiste gjith\u00eb L\u00ebvizjen Komb\u00ebtare, udh\u00ebroi trupat e veta q\u00eb ta vazhdonin operacionin edhe n\u00eb krahinat e tjera. Gjat\u00eb k\u00ebtij marshimi n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Veriut dhe n\u00eb at\u00eb t\u00eb Mesme, kudo u shpall shtetrrethimi, u b\u00ebn\u00eb ndjekje e arre- stime, u ngrit\u00ebn gjyqe ushtarake, u mbyll\u00ebn klubet, shkollat dhe gazetat shqipe. Kryengritja e Kosov\u00ebs e vitit 1910, pati jehon\u00eb t\u00eb gj\u00ebr\u00eb n\u00eb popullin shqiptar dhe jasht\u00eb saj.Kryengritja e Kosov\u00ebs e vitit 1910, nuk pati p\u00ebrkrahjen e qarqeve politike t\u00eb shteteve fqinje t\u00eb cilat kishin pretendimet e tyre aneksioniste ndaj tokave shqiptare, gjithashtu edhe Fuqit\u00eb e M\u00ebdha vijuan ti p\u00ebrmbaheshin politik\u00ebs, tashm\u00eb tradicionale t\u00eb ruajtjes s\u00eb status quos\u00eb.<\/p>\n
Fuqit\u00eb e M\u00ebdha i trajtuan ngjarjet n\u00eb Shqip\u00ebri si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje thjesht e brendshme e Perandoris\u00eb Osmane dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb i lan\u00eb dor\u00eb t\u00eb lir\u00eb Stambollit. Veprimet e qeveris\u00eb s\u00eb Stambollit p\u00ebr t\u00eb shtypur kryengritjen shqiptare u p\u00ebrkrah\u00ebn edhe nga Austro-Hungaria e Rusia t\u00eb cilat ndon\u00ebse kryesisht kishin q\u00ebllime t\u00eb kund\u00ebrta ishin t\u00eb interesuara t\u00eb mos kishte l\u00ebvizje revolucionare n\u00eb Ballkan, dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ato ishin n\u00eb favor t\u00eb Perandoris\u00eb Osmane. Gjithashtu Fuqit\u00eb e M\u00ebdha n\u00ebn presionin rus nd\u00ebrhyn\u00eb pran\u00eb qeveris\u00eb turke p\u00ebr rivendosjen e qet\u00ebsis\u00eb n\u00eb vilajetin e Kosov\u00ebs, pasi me k\u00ebrkesat e tyre p\u00ebr autonomi kryengrit\u00ebsit shqiptar\u00eb prishnin planet e tyre p\u00ebr hegjemonizmin e sllav\u00ebve n\u00eb Ballkan.<\/p>\n
Lufta e shqiptar\u00ebve n\u00eb vitin 1910, ndon\u00ebse u kufizua pothuajse vet\u00ebm n\u00eb vilajetin e Kosov\u00ebs ku p\u00ebrfshihej edhe nj\u00eb pjes\u00eb e pollogut, kjo kryengritje ishte e para l\u00ebvizje e armatosur n\u00eb fillim t\u00eb shek.XX, por q\u00eb mbeti n\u00eb kufijt\u00eb e nj\u00eb vilajeti t\u00eb vet\u00ebm lufta e armatosur e popullit shqiptar kund\u00ebr sundimit osman, nuk arriti t\u00eb shtrihej n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb gj\u00ebr\u00eb komb\u00ebtare as n\u00eb rrafshin organizativ, as n\u00eb at\u00eb politik e ushtarak, kjo luft\u00eb e shqiptar\u00ebve shkaktoi nj\u00eb tronditje t\u00eb thell\u00eb n\u00eb hapsir\u00ebn e Ballkanit dhe t\u00ebrhoqi pa dishim v\u00ebmendjen e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb zgjidhur \u00e7\u00ebshtjen shqiptare, megjith\u00ebse kryengritja e armatosur e vitit 1910 u shtyp, qeveria turke u detyrua t\u00eb b\u00ebj\u00eb ndonj\u00eb l\u00ebshim ndaj shqiptar\u00ebve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Masat e ashpra xhonturke dhe ekspeditat ushtarake t\u00eb Xhavit Pash\u00ebs, q\u00eb shtyp\u00ebn me eg\u00ebrsi l\u00ebvizjen e fshatar\u00ebve kund\u00ebr taksave dhe kund\u00ebr sh\u00ebrbimit ushtarak gjat\u00eb vitit 1909, i acaruan mjaft marr\u00ebdh\u00ebniet e shqiptar\u00ebve me xhonturqit. Rrethet patriotike dhe komitetet e fshehta i shtuan p\u00ebrpjekjet p\u00ebr organizimin e kryengritjes s\u00eb armatosur kund\u00ebr regjimit xhonturk. Nj\u00eb gjendje e […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4966","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"\n