{"id":4521,"date":"2010-10-29T20:56:47","date_gmt":"2010-10-29T19:56:47","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/?p=4521"},"modified":"2010-10-29T20:56:47","modified_gmt":"2010-10-29T19:56:47","slug":"agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/","title":{"rendered":"Agnes Gonxhe Bojaxhi – N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010)"},"content":{"rendered":"

Prof. Lutfi Alia<\/strong>, 29.10.2010<\/em><\/p>\n

Pas shum\u00eb vite k\u00ebrkesash insistuese personale dhe zyrtare, m\u00eb s\u00eb fundi, n\u00eb gusht t\u00eb viti 1989 Agnes Gonxhe Bojaxhiu – N\u00ebn\u00eb Tereza, e realizoj deshir\u00ebn e madhe, si u shpreh para largimit: “vizitova vendin tim t\u00eb dashur Shqip\u00ebrin\u00eb dhe takova popullin tim”. Nobelistja me fam\u00eb bot\u00ebrore N\u00ebn\u00eb Tereza, \u00ebsht\u00eb personaliteti i par\u00eb shqiptar, q\u00eb i parapriu dhe i hapi rrug\u00ebn integrimit t\u00eb vlerave kulturore t\u00eb shum\u00eb personaliteteve t\u00eb tjera shqiptare, q\u00eb do t’i rikthe-heshin publikut ton\u00eb disa vite m\u00eb von\u00eb si Martin Camaj, Isuf Luzaj, Xhim Belushi, Sten Dragoti etj.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

P\u00ebr opinionin shqiptar dhe t\u00eb huaj, vizita e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs – misonare katolike dhe humanitare e shquar (bamir\u00ebse) ishte befasuese, duke menduar se regjimi komunist, t\u00eb dyja k\u00ebto i kishte t\u00eb ndaluara, por nga ana tjet\u00ebr ardhja e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs ishte mir\u00ebsia dhe sinjali i par\u00eb i ndryshimeve pozitive, q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfshinin jet\u00ebn shqiptare, madje kjo vizit\u00eb i parapriu liris\u00eb t\u00eb besimeve fetare, q\u00eb u shpall\u00ebn nj\u00eb vit m\u00eb pas dhe ndryshimeve t\u00eb medha politike e sociale, q\u00eb e \u00e7uan Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e demokracis\u00eb.<\/p>\n

Opinioni zyrtar i koh\u00ebs e konsideroj “vizit\u00eb private”, apo “vizit\u00eb jozyrtare”, por p\u00ebr mendimin tim, pavar\u00ebsisht nga motivimi burokratik, ardhja e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs ishte rikthimi ne vendin e vet, ardhje ne “gjini” dhe pse p\u00ebr shum\u00eb vite kjo e drejt\u00eb i ishte mohuar me justifikime absurde politike dhe pa asnj\u00eb baz\u00eb morale e njer\u00ebzor.
\nDuke pranuar ardhjen e N\u00ebn\u00eb Terezes, regjimi konservator i koh\u00ebs b\u00ebri nj\u00eb hapje t\u00eb ndrojtur, p\u00ebr t’i treguar opnio-nit t\u00eb brendsh\u00ebm dhe atij t\u00eb jasht\u00ebm se po ndryshonte. Vizita e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs u prezantua me lajme t\u00eb kontrolluara, duke i servirur popullit vet\u00ebm takimet me zyrtar\u00ebt e regjimit, vizit\u00ebn ne varrezet e d\u00ebshmoreve dhe per “te shpetuar shiprtin e tyre m\u00ebkatar”, njoftuan shkurt vizit\u00ebn n\u00eb varret e n\u00ebn\u00ebs Drane dhe motr\u00ebs Age, n\u00eb varrezat e Tiran\u00ebs, ku e shoq\u00ebroj Marie Kraja dhe vizit\u00ebn ne spitalin onkologjik, e shoqeruar nga Dr Adelina Mazreku. Kuptohet se gjith\u00eb\u00e7ka ishte organizuar brenda kornizave t\u00eb burokracis\u00eb komuniste, nj\u00eb vizit\u00eb protokollare, me pak publik t\u00eb zgjedhur, por kjo hapsir\u00eb zyrtare ishte tep\u00ebr e ngusht\u00eb p\u00ebr dimensionet gjigande t\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs.
\nNdryshe nga pala prit\u00ebse, N\u00ebn\u00eb Tereza mbante qendrim t\u00eb thjesht\u00eb, pa asnje lloj formalizmi, pa sjellje artificiale dhe e \u00e7penguar nga zyrtarizmi, \u00e7ka e rriste edhe m\u00eb shum\u00eb madh\u00ebshtine e shpirtit te saj fisnik. N\u00eb takimin me presi-dentin R. Alia, gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs, N\u00ebn\u00eb Tereza i a mbajti duart sht\u00ebrnguar, i foli hapur me dashuri n\u00ebne, duke e quaj-tur “biri im”, nd\u00ebrsa presidenti u mundua t\u00eb tregohej miq\u00ebsor, por nuk harroj dhe ta genjej\u00eb, duke i th\u00ebn\u00eb se n\u00eb Shqip\u00ebri nuk ka t\u00eb varfer e as t\u00eb braktisur dhe k\u00ebsisoj i mohoj k\u00ebrkes\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb hapur ne atdhe, sht\u00ebpin\u00eb e misionit t\u00eb bamir\u00ebsis\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb, q\u00eb ajo i kishte hapur n\u00eb 96 vende t\u00eb bot\u00ebs, madje dhe n\u00eb vendet m\u00eb t\u00eb zhvilluara si USA, Anglia, Kanada, Itali, Franca etj. Propoganda e koh\u00ebs e mbajti te fshehur k\u00ebt\u00eb rrethan\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb takimin e R. Alise me intelektualet e kryeqytetit, Ismail Kadare, protestoj ashp\u00ebr duke thene: “i that\u00eb g\u00ebnjeshtra nj\u00eb plake t\u00eb shkret\u00eb”.
\nN\u00ebn\u00eb Tereza pothuajse nuk njihej n\u00eb Shqiperi, ndersa figura e saj kishte pushtuar mbar\u00eb bot\u00ebn, jo vet\u00ebm si misio-nare katolike, por dhe si bamir\u00ebse e Missione of Charity, si personalitet i shquar i veprimtarive humanitare. Qendra e aktivitetit t\u00eb saj \u00ebsht\u00eb Kalkuta, ku ndodhet “Shtepia e N\u00ebn\u00ebs”, ku n\u00eb krah t\u00eb port\u00ebs \u00ebsht\u00eb vendosur nj\u00eb tabel\u00eb druri me shkrimin “Mother Theresa – IN\/OUT”. N\u00eb k\u00ebt\u00eb shtepi, q\u00eb dikur ishte nj\u00eb nga tempujt m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb hindu, kishin shkuar ta takonin Mbreteresha e Anglise, Presidenti e kryeministri i Hindise, dy presdenta t\u00eb SHBA, (George Bush, Jimmy Karter), principesha Diana, Yaser Arafat e shum\u00eb e shum\u00eb personalitet t\u00eb tjera boterore. Me vepr\u00ebn dhe shpir-tin e saj humanitar, Ajo e kishte rrokur t\u00ebr\u00eb bot\u00ebn, ishte b\u00ebr\u00eb qytetarja m\u00eb e nderuar. N\u00eb se do ta p\u00ebrmbledhim n\u00eb pak fjal\u00eb vepr\u00ebn e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, do t\u00eb perkufizohej perkushtim n\u00eb besimin katolik, n\u00eb dashurin\u00eb p\u00ebr njeriun dhe shpres\u00eb p\u00ebr t\u00eb varf\u00ebrit e t\u00eb vuajturit e k\u00ebsaj bote t\u00eb pam\u00ebshir\u00ebshme.
\nDante Aligieri ka thene: “… e para e intelektit t\u00eb njeriut \u00ebsht\u00eb dashuria, t\u00eb gjitha t\u00eb tjerat vijn\u00eb pas”. Pik\u00ebrisht dashuria p\u00ebr njeriun dhe n\u00eb ve\u00e7anti p\u00ebr njeriun q\u00eb vuan, ishte e mish\u00ebruar ne perfeksionim te N\u00ebn\u00eb Tereza, duke i u p\u00ebrkushtuar me pasion sublim njeriut t\u00eb varf\u00ebr, t\u00eb semur\u00eb, t\u00eb vuajtur, te braktisur, jetimeve, t\u00eb gjithe nevojtar\u00ebve pa dallime etnike dhe feje. Ajo u sh\u00ebrbeu me pasion t\u00eb gjith\u00eb atyre, q\u00eb jeta dhe shoq\u00ebria i kishte braktisur, u sherbeu me p\u00ebrkushtim, u kujdes me devotshm\u00ebri p\u00ebr t’i sh\u00ebruar e ju dha dashuri, g\u00ebzim e shpresa. K\u00ebt\u00eb misionare t\u00eb dashuris\u00eb, bota e nderoj dduke e quajtur N\u00ebna e dashuris\u00eb.<\/p>\n

Gjat\u00eb dit\u00ebve t\u00eb qendrimit n\u00eb Shqip\u00ebri, mass media shqiptare shp\u00ebrndante lajme t\u00eb shkurt\u00ebra, t\u00eb thata, pa komente. Aktiviteti i par\u00eb publik ishte takimi ne nj\u00eb nga sallat e Piramid\u00ebs, ku merrnin pjes\u00eb t\u00eb gjitha p\u00ebrfaqesit diplomatike t\u00eb akredituara n\u00eb Tirane, intelektuale dhe funksionar\u00eb shteti. N\u00eb k\u00ebt\u00eb “vizit\u00eb”, N\u00ebn\u00eb Tereza shoqerohej nga gazetarja Janette Petri\u00e8, autorja e shum\u00eb dokumentareve p\u00ebr jeten dhe vepr\u00ebn humanitare t\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, madje nj\u00eb nga k\u00ebto dokumentare u shfaq ate dit\u00eb, \u00e7ka ndihmoj t\u00eb njihej madh\u00ebshtia e figur\u00ebs t\u00eb shqiptares m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb planetit. Si ndodhte n\u00eb at\u00eb kohe, gazetaren amerikane Janette Petri\u00e8 nuk e perfilli askush, madje e “harruan” e ajo, bashk\u00eb me dy motra t\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, me v\u00ebshtir\u00ebsi gjet\u00ebn vende ne rradh\u00ebn e fundit t\u00eb sall\u00ebs.
\nPas perfundimit t\u00eb ceremonis\u00eb, N\u00ebn\u00eb Tereza u rrethua nga trupa diplomatike, madje shtyheshin e nuk i linin rradh\u00eb njeri tjetrit, p\u00ebr ta takuar e p\u00ebr ta pershendetur. Shumica e pjesmarr\u00ebsve u larguan, nd\u00ebrsa un\u00eb dhe Prof. Ylli Popa prit\u00ebm ta takonim e ta p\u00ebrshendesnim. M\u00eb se fundi u afruam dhe Prof Ahmet Kamberi (Minsitri i Shendet\u00ebsis\u00eb, q\u00eb e shoqeronte) na prezantoj. Prof Ylli i tha: “… ky gjoks i vog\u00ebl, mban brenda nj\u00eb zem\u00ebr t\u00eb madhe, ku merr dashuri e ngroht\u00ebsi e gjith\u00eb bota”. Un\u00eb isha tep\u00ebr i emocionuar e kur ma dha dor\u00ebn i a mora e i a putha e me pas e p\u00ebrqafova e i thash\u00eb: “jam i lumtur, se kam p\u00ebrqafuar N\u00ebn\u00ebn e mbarebotes”.
\nGjat\u00eb qendrimit n\u00eb Tiran\u00eb, N\u00ebn\u00eb Tereza i respektoj rregullat, q\u00eb kishte p\u00ebrcaktuar protokolli zyrtar, por shteti nuk e respektoj e nuk i plotesoj\u00eb asnj\u00eb nga k\u00ebrkesat e saj. Ajo nuk k\u00ebrkoj favore, as privilegje, as dhurata, thjesht\u00eb propo-zoj t\u00eb hapte dhe n\u00eb vendin vet, sht\u00ebpin\u00eb e Misionit Bamir\u00ebs (Missionaries of Charity), ashtu si i kishte hapur n\u00eb 96 vende t\u00eb bot\u00ebs. N\u00eb asnj\u00eb vend tjet\u00ebr nuk e kishte refuzuar, askush nuk i a kishte mohuar kerkesen modeste per hapjen e shtepive te bamir\u00ebsise, ishte hera e par\u00eb, q\u00eb ballafaqohej me nj\u00eb qendrim te till\u00eb mosperfill\u00ebs dhe fyes, por ajo nuk shprehu zem\u00ebrim e paknaq\u00ebsi, madje as nuk u dekurajua, p\u00ebrkundrazi kjo ngjarje i dha forca e kurajo, per t’i zgjidhur vet\u00eb t\u00eb gjitha pun\u00ebt, si veproj n\u00eb udhetimet e m\u00eb pasme.
\nDo te theksoj nje fakt me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, q\u00eb shpreh madh\u00ebshtin\u00eb e figur\u00ebs t\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, tolerancen e saj, shpirtin m\u00ebshiremadh e pajtues, duke i falur shtetar\u00ebt shqiptar\u00eb p\u00ebr padrejtesit\u00eb q\u00eb i kishin b\u00ebr\u00eb, duke i mohuar takimin me n\u00ebn\u00ebn dhe motr\u00ebn, i fali e i ftoj q\u00eb t\u00eb shikojm\u00eb p\u00ebrpara, drejt nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb re. K\u00ebsisoj pranoj ftes\u00ebn t\u00eb hante dark\u00eb me N. Hoxh\u00ebn, e cila e g\u00ebnjeu se n\u00eb Shqip\u00ebri nuk ka t\u00eb varf\u00ebr, nd\u00ebrsa kur Komiteti i \u00e7mimit Nobel e ftoj n\u00eb dark\u00ebn zyrtare, t\u00eb organizuar p\u00ebr nder t\u00eb saj, e refuzoj duke u th\u00ebn\u00eb: “Nuk mund t\u00eb pranoj nj\u00eb darke te tille, perderisa njerezit vuajn\u00eb dhe vdesin nga uria…dua te jem e varf\u00ebr si jan\u00eb ata”.
\nMe 8 gusht N\u00ebn\u00eb Tereza u largua nga Shqip\u00ebria duke marr\u00eb me vete nderimin, respektin dhe dashurin\u00eb e popullit te saj dhe nj\u00eb qylym t\u00eb vog\u00ebl me motive shqiptare (dhurat\u00eb e puntor\u00ebve t\u00eb Artistikes – Migjeni), q\u00eb e p\u00ebrdori p\u00ebrher\u00eb n\u00eb dhom\u00ebn e lutjeve, deri n\u00eb dit\u00ebt e fundit t\u00eb jet\u00ebs.
\nN\u00eb dhjetor t\u00eb 1990 N\u00ebn\u00eb Tereza u rikthye ne m\u00ebm\u00ebdhe. T\u00eb nes\u00ebrmen e mb\u00ebrritjes, n\u00eb pasdite, nj\u00eb trokitje e but\u00eb n\u00eb port\u00ebn e zyr\u00ebs (n\u00eb katin e gjasht\u00eb t\u00eb ndertes\u00ebs pa ashensor), m\u00eb nxiti te ngrihem e ta hap der\u00ebn. Mbeta i befasuar. Para meje ndodhej N\u00ebn\u00eb Tereza me gjith\u00eb madheshtin\u00eb e saj dhe me 80 vitet e nj\u00eb jete impenjative mbi supe. Me dy p\u00ebll\u00ebmb\u00ebt e duarve t\u00eb bashkuara para gjoksit, me nj\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb but\u00eb e nj\u00eb buzeqeshje t\u00eb \u00ebmb\u00ebl, me p\u00ebrshendeti ne shqip: “Mir\u00ebdita, a pranon miq?” E p\u00ebrqafova dhe duke i th\u00ebn\u00eb Welcome (nj\u00eb gabimi i im padashje) e ftova bashk\u00eb me Janette Petri\u00e8, Motr\u00ebn Agnes (kosovare) dhe pes\u00eb Motrat e tjera. Porosita t\u00eb na sillnin kafe dhe uje, por N\u00ebn\u00eb Tereza pranoj vetem uje.
\nNuk mund ta imagjinoni sa g\u00ebzim ndjeja p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vizit\u00eb t\u00eb paprtiur, nderuese e t\u00eb mir\u00eb pritur. Biseda u zhvillua n\u00eb nj\u00eb atmosfer\u00eb tep\u00ebr miq\u00ebsore, sikur njiheshim prej vitesh. N\u00ebn\u00eb Tereza ishte mjeshtria e komunikimit. Me leht\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe bisedonte me nj\u00eb kryetar shteti, me nj\u00eb mbret, me intelektualin, me pun\u00ebtorin, me fshatarin, por ne ve\u00e7anti me t\u00eb semur\u00ebt dhe ata q\u00eb vuanin. Ajo \u00ebsht\u00eb mish\u00ebrim i figur\u00ebs t\u00eb dashuruar me njer\u00ebzimin. T\u00ebr\u00eb jet\u00ebn i u p\u00ebrkushtua mbrojtjes t\u00eb jet\u00ebs dhe t\u00eb dinjitetit njer\u00ebzor, t\u00eb cil\u00ebn e konsideronte t\u00eb shenjt\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore n\u00eb jet\u00ebn e aktivitetin e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, e cila gjeti n\u00eb humanizmin e shenjt\u00ebruar t\u00eb Krishtit nj\u00eb prov\u00eb t\u00eb padiskutueshme, da-shurin\u00eb p\u00ebr njeriun e varf\u00ebr apo t\u00eb pasur, t\u00eb aft\u00eb apo me kufizime sh\u00ebndet\u00ebsore, t\u00eb \u00e7do lloj etnie apo feje.
\nMe kishte sjell\u00eb disa nga poezit\u00eb e saj t\u00eb fam\u00ebshme, q\u00eb k\u00ebndoheshin si lutje n\u00eb kishat e gjith\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n

N\u00eb ve\u00e7anti kujtoj poezin\u00eb “Jetoje jet\u00ebn”.
\nJeta \u00ebsht\u00eb mund\u00ebsi, p\u00ebrfito nga ajo.
\nJeta \u00ebsht\u00eb e bukur,adhuroje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb \u00ebnd\u00ebrr, jetoje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb sfide, perballu me te.
\nJeta \u00ebsht\u00eb loje, luaje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb detyre, plotesoje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb e shtrenjte, vleresoje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb pasuri, ruaje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb dashuri, shijoje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb mister, zbuloje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb dhimbje, sfidoje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb k\u00ebng\u00eb, k\u00ebndoje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb tragjedi, shmangiu.
\nJeta \u00ebsht\u00eb fat, p\u00ebrfito.
\nJeta \u00ebsht\u00eb aventur\u00eb, kujdes.
\nJeta \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e \u00e7muar, duaje.
\nJeta \u00ebsht\u00eb luft\u00eb, mesohu dhe me t\u00eb.
\nJeta \u00ebsht\u00eb jet\u00eb, lufto p\u00ebr t\u00eb…”<\/p><\/blockquote>\n

Me nj\u00eb veshtrim t\u00eb but\u00eb e magjep\u00ebs, filloj t\u00eb m\u00eb tregoj planet p\u00ebr hapjen e sht\u00ebpive t\u00eb bamiresis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. N\u00ebn\u00eb Tereza shquhej p\u00ebr inciative dhe aft\u00ebsi organizuese, si e kishte treguar me misionet, q\u00eb kishte ngritur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Gjith\u00eb\u00e7ka e zgjidhte vet\u00eb, me urt\u00ebsi e me guxim. K\u00ebshtu veproj dhe n\u00eb Tiran\u00eb. K\u00ebsisoj, kur erdhi heren tjet\u00ebr, mori nj\u00eb shtepi p\u00ebrdhese me oborr t\u00eb vog\u00ebl, n\u00eb nj\u00eb kthin\u00eb t\u00eb rrug\u00ebs “Siri Kodra”. Aty u sistemuan motrat dhe misioni i par\u00eb i N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs. Nj\u00eb nga dhomat ishte kapella ku kryheshin ritet fetare. Kudo mbret\u00ebronte thjesht\u00ebsia, past\u00ebrtia dhe rregulli deri n\u00eb perfeksionim.<\/p>\n

N\u00eb oborrin e ngusht\u00eb, nj\u00eb djal\u00eb tiranas, kishte nd\u00ebrtuar nj\u00eb guv\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, ku ishte vendosur shtatorja e Sh\u00ebn M\u00ebrise, e rrethuar me vazo lulesh t\u00eb fresk\u00ebta. N\u00eb sheshin para misionit, p\u00ebr dit\u00eb kishte njer\u00ebz, popull i thjesht\u00eb dhe intelektuale, plot njer\u00ebz, t\u00eb krishter\u00eb, muhamedan\u00eb, bektashi e ortodoks, por dhe t\u00eb huaj. T\u00eb gjith\u00eb k\u00ebrkonin ta takonin N\u00ebn\u00eb Terezen, por njekoh\u00ebsisht k\u00ebrkonin dhe materiale fetare, q\u00eb n\u00eb ato vite mungonin. K\u00ebt\u00eb qend\u00ebr bamir\u00ebsie e vizitova shume her\u00eb.
\nGjat\u00eb bised\u00ebs, N\u00ebn\u00eb Tereza m\u00eb tregoj se kishte sjell\u00eb disa pako me medikamente dhe k\u00ebrkoj nga un\u00eb ta ndihmoja t’i shperndante, aty ku ndjehesh m\u00eb shum\u00eb nevoja. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, kishim mungesa serjoze p\u00ebr ila\u00e7e, por n\u00eb \u00e7ast mendova t’i d\u00ebrgoja n\u00eb disa spitale rurale, ku gjendja ishte kritike dhe k\u00ebsisoj i sugjerova t’i d\u00ebrgonim n\u00eb spitalet e Krastes t\u00eb Martaneshit, t\u00eb Kurbneshit, t\u00eb Tropj\u00ebs e n\u00eb Has t\u00eb Kuk\u00ebsit. Nd\u00ebrkohe i thash\u00eb se do t\u00eb vija n\u00eb dispozicion mjetet e transportit, por N\u00ebn\u00eb Tereza m\u00eb tha se kishin makinat e tyre dhe ila\u00e7et do t’i d\u00ebrgonin n\u00eb destinacion me motrat e misionit. Nj\u00eb tjet\u00ebr surpriz\u00eb, nga ato q\u00eb bente vet\u00ebm nj\u00eb si N\u00ebn\u00eb Tereza Bojaxhiu.<\/p>\n

N\u00eb mars te vitit 1991, N\u00ebn\u00eb Tereza erdhi p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb Shqip\u00ebri. Ky vit sh\u00ebnoj zhvillime t\u00eb m\u00ebdha dhe ngjarje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr misionin e saj bamir\u00ebs. K\u00ebsaj rradhe, N\u00ebn\u00eb Tereza nuk q\u00ebndroj vet\u00ebm n\u00eb Tiran\u00eb, por vizitoj\u00eb dhe qytetet e tjera, fillimisht Shkodr\u00ebn e m\u00eb pas Durr\u00ebsin, Elbasanin, Kor\u00e7\u00ebn etj. Udh\u00ebtonte bashk\u00eb me motrat e misionit. Nuk takoj e nuk k\u00ebrkoj ndihm\u00eb n\u00eb asnj\u00eb nga pushtetar\u00ebt, as ato lokale dhe as t\u00eb qendr\u00ebs, por kontaktoj direkt me popullin. Kur u kthye nga Durr\u00ebsi, me shum\u00eb gezim m\u00eb tregoj se kish takuar nj\u00eb person, i cili ishte b\u00ebr\u00eb udh\u00ebrr\u00ebfyes gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs, q\u00eb kishin levizur n\u00ebp\u00ebr qytet. K\u00ebshtu ndodhi dhe kur shkoj n\u00eb qytetet e tjera. T\u00eb gjith\u00eb ata njer\u00ebz t\u00eb thjesht\u00eb, q\u00eb i jan\u00eb ndodhur pran\u00eb dhe kan\u00eb ndihmuar n\u00eb misionin e saj, N\u00ebn\u00eb Tereza i kujtonte me shum\u00eb respekte e ju d\u00ebrgonte letra mir\u00ebnjohjeje e falenderimi, si ato d\u00ebrguar familjeve Naska, Shpati, Vorfi, Zajmi, Kraja etj.
\nNj\u00eb dit\u00eb erdhi m\u00eb takoj n\u00eb zyr\u00eb, si gjithmon\u00eb bashk\u00eb me Janette Petri\u00e8, Motr\u00ebn Agnes e motrat e tjera dhe me At Zef Pellumbin. Pas p\u00ebrsh\u00ebndetjeve t\u00eb zakonshme, N\u00ebn\u00eb Tereza m\u00eb tregoj p\u00ebr shume “actions – aksione”, si thoshte shpesh me shaka. Tregoj p\u00ebr hapjen e sht\u00ebpis\u00eb n\u00eb Shkod\u00ebr, p\u00ebr rihapjen e Kish\u00ebs t\u00eb Sh\u00ebn Ndout dhe t\u00eb Katedrales “Zemra e Krishtit”. Motra Agnes m\u00eb tregoj, se N\u00ebn\u00eb Tereza i kishte sistemuar me dor\u00ebn e vet 17 f\u00ebmij\u00ebt e par\u00eb, q\u00eb i mor\u00ebn nga Spitali i Shkodr\u00ebs. Nd\u00ebrsa m\u00eb tregonte mendoja me vete: sa mir\u00eb do t\u00eb ishte, q\u00eb k\u00ebsisoj t’i dedikoheshin kudesit p\u00ebr femijet dhe infermjeret tona, q\u00eb paguhen e nuk e kryenin sh\u00ebrbimin si duhet.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb kishte nj\u00eb problem, q\u00eb nuk po zgjidhej. Kishim nj\u00eb azil pleqsh n\u00eb ndertes\u00ebn e Kryegjyshat\u00ebs n\u00eb Tiran\u00eb e pas vendimit p\u00ebr rihapjen e institucioneve t\u00eb kultit, ishim t\u00eb detyruar ta dore-zonim, pasi ishte pron\u00eb e komunitetit bektashi, por nuk kishim vende p\u00ebr t’i sistemuar ata pleq t\u00eb mjer\u00eb. N\u00ebn\u00eb Tereza e kishte vizituar azilin dhe ishte e informuar se i kishim transferuar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb pleq\u00ebve n\u00eb Azilin e Kavaj\u00ebs dhe se na kishin mbetur disa gra t\u00eb pa sistemuara. Me k\u00ebrkoj t’i merrte n\u00eb Shtepin\u00eb e Misionit t\u00eb saj n\u00eb Tiran\u00eb. E falenderova p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb moment shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb. Dy vjet m\u00eb von\u00eb kur shkova n\u00eb shtepin\u00eb e N\u00ebn\u00eb Terezes n\u00eb rrug\u00ebn e Elbasanit, m’i prezantoj ata kat\u00ebr gra, q\u00eb zyrtarisht trajtoheshin me demenc\u00eb senile, por q\u00eb ishin tjetersuar e gezonin sh\u00ebndet t\u00eb mir\u00eb, madje ishin b\u00ebr\u00eb bashk\u00ebpuntoret m\u00eb t\u00eb shkath\u00ebta te motrave te misionit.
\nDy dit\u00eb m\u00eb pas, me ftoj p\u00ebr vizite ne qendr\u00ebn e misionit ne Tirane. Shkova me shum\u00eb deshir\u00eb edhe pse e dija se do te rrija gjat\u00eb e nuk do t\u00eb mund te pija duhan, pasi e kishte ndaluar rrept\u00ebsisht. E vlente ta b\u00ebja k\u00ebt\u00eb sakrific\u00eb.
\nBisedat mes nesh kan\u00eb qen\u00eb gjithmon\u00eb t\u00eb hapur e shum\u00eb t\u00eb sinqerita, madje dhe me shaka te lezet\u00ebshme. M\u00eb tha se kishte vendosur t\u00eb ngrinte nj\u00eb menc\u00eb p\u00ebr banor\u00ebt e varf\u00ebr, q\u00eb jetonin n\u00eb Bregun e Lumit, pra p\u00ebr arixhinjte dhe k\u00ebrkoj nga un\u00eb ta shoq\u00ebroja p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb ushqimet. Ishte nj\u00eb propozim i papritur, e q\u00eb nuk ishte praktikuar ndonj\u00ebher\u00eb e nuk dijta si t’i pergjigjem e fillova t\u00eb bej shaka: “Do t\u00eb vi, por me nj\u00eb kusht, t\u00eb mos i tregosh Drit\u00ebs (gruas time) se kam v\u00ebn\u00eb p\u00ebrpar\u00ebse, se pastaj do t\u00eb m\u00eb detyroj\u00eb ta ve dhe n\u00eb sht\u00ebpi e madje do t\u00eb m\u00eb detyroj\u00eb dhe t\u00eb gatuaj”. Qesh\u00ebn t\u00eb gjith\u00eb, por N\u00ebn\u00eb Tereza jo, madje ma ktheu me seriozitet: “Nuk eshte gabim ta b\u00ebjsh dhe n\u00eb sht\u00ebpi k\u00ebt\u00eb pun\u00eb, por ne do ta fillojm\u00eb te Bregu i Lumit. K\u00ebshtu ka punuar me mua Regani, Gorba\u00e7ovi” dhe vazhdoj t\u00eb m\u00eb rendisi nj\u00eb rradh\u00eb burrash shteti, qe ishin impenjuar ne aktivitete bamir\u00ebsie me njer\u00ebzit e thjesht\u00eb e t\u00eb vuajtur, q\u00eb nuk mungonin dhe n\u00eb Shqiperi, madje ishin shum\u00eb.
\nU tha dhe u b\u00eb si k\u00ebrkoj N\u00ebn\u00eb Tereza. M\u00eb th\u00ebn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn ndjehesha n\u00eb siklet, por e kaperceva gjith\u00eb\u00e7ka me shaka. Her\u00eb pas here e ngacmoja “pse asaj plak\u00ebs i a mbushe tasin m\u00eb shum\u00eb e atij tjetrit i dhe m\u00eb pak?” dhe ajo me at\u00eb miresin\u00eb e saj t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, m\u00eb detyronte t\u00eb shkoja t’i \u00e7oja dhe nj\u00eb garuzhe m\u00eb tep\u00ebr.
\nPasdite u kthyem n\u00eb shtepin\u00eb e misionit. Ishte mrekullisht e k\u00ebnaqur dhe e qeshur. Ishim bashk\u00eb me Janette Petri\u00e8, motra Agnes dhe Natasha Hito, q\u00eb ishte angazhuar si p\u00ebrkthyese zyrtare. Ate dite b\u00ebm\u00eb disa biseda t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. I thash\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs:
\n“Ti je shqiptare, je gjaku jon\u00eb dhe k\u00ebt\u00eb e ke deklaruar bot\u00ebrisht, por nuk ke asnj\u00eb lloj dokumenti, q\u00eb t\u00eb identifikosh komb\u00ebsin\u00eb t\u00ebnde shqiptare, pse nuk japim nj\u00eb zgjidhje k\u00ebtij problemi?”
\nN\u00ebn\u00eb Tereza m’i kapi te dy duart dhe me perzem\u00ebrsi m\u00eb tha:
\n“\u00c7far\u00eb m\u00eb propozon ti, kush jan\u00eb ligjet dhe rregullat e shtetit shqiptar, kush \u00ebsht\u00eb rrug\u00ebzgjidhja?”
\nKaq desha sa t\u00eb m\u00eb k\u00ebrkonte p\u00ebrgjigjie e m\u00ebnjeher\u00eb i thash\u00eb:
\n“U b\u00ebn\u00eb tre vjet, q\u00eb hyn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, banon n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb t\u00ebnde, ke motrat, ke t\u00eb af\u00ebrm e miq plot\u00eb, ke nj\u00eb popull q\u00eb t\u00eb admiron e t\u00eb don me perkushtim, pse nuk regjistrohesh banore e Tiran\u00ebs”?
\n“At\u00ebhere \u00e7far\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb?”, m\u00eb pyeti.
\n“Shkojm\u00eb n\u00eb zyr\u00ebn e gjendjes civile t\u00eb Lagjes Nr. 1 dhe flasim”, i u p\u00ebrgjigja menj\u00ebher\u00eb.
\nU ngrit\u00ebm e shkuam n\u00eb zyr\u00ebn e gjendjes civile. Nj\u00eb pritje si kudo p\u00ebr N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn. U mblodh\u00ebn t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb at\u00eb zyr\u00eb t\u00eb vog\u00ebl e t\u00eb gjith\u00eb e takuan. Pasi u qetesua situata pyet\u00ebm n\u00ebpun\u00ebsen, se \u00e7far\u00eb duhet t\u00eb benim, q\u00eb N\u00ebn\u00eb Tereza t\u00eb regjistrohej si rezidente n\u00eb Tiran\u00eb. Ajo na i spjegoj t\u00eb gjitha pro\u00e7edurat e rregullat. B\u00ebm\u00eb lutjen, plot\u00ebsuam formu-larin, dor\u00ebzuam fotografit\u00eb. Pas disa dit\u00ebsh e njoftuan e i dor\u00ebzuan N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs Let\u00ebr Njoftimin shqip\u00ebtar. U gezua si nj\u00eb f\u00ebmije, e sht\u00ebrngonte n\u00eb gjoks dhe u a tregonte t\u00eb gjith\u00ebve. Kjo ishte dhurata m\u00eb e bukur, qe i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs ne p\u00ebrvjetorin e lindjes, q\u00eb e festonte e t\u00ebre bota.
\nJanette Petri\u00e8, m\u00eb tregoj se disa shtete kishin aprovuar dekorata me em\u00ebrin e N\u00ebn\u00eb Terezes. Kjo m\u00eb nxiti nj\u00eb ide, q\u00eb ta benim dhe n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00e7ka do te ishte dekorata e tret\u00eb e dedikuar nj\u00eb figure t\u00eb shquar t\u00eb kombit (krahas urdh\u00ebrit t\u00eb Skenderbeut e t\u00eb Naim Frash\u00ebrit). Bisedova me Xhenin, q\u00eb t\u00eb merrte aprovimin e saj, p\u00ebr te krijuar nj\u00eb dekorat\u00eb p\u00ebr merita humanitare me em\u00ebrin e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, q\u00eb do t’i akordohej t\u00eb gjith\u00eb atyre, q\u00eb kontribuonin per te ndihmuar popullin ton\u00eb. M\u00eb kerkoj ta takoja e pas nje bised\u00eb pak a shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, pranoj e ma konfirmoj personalisht, duke u shprehur: “uroj qe kjo medalje t’i sh\u00ebrbej\u00eb popullit tim”.
\nKrijimi i dekoratave t\u00eb reja ishte kompetenc\u00eb e presidentit. P\u00ebrgatita letr\u00ebn argumentuese me propozomin p\u00ebr krijimin “Urdh\u00ebri N\u00ebn\u00eb Tereza – p\u00ebr merita t\u00eb shquara humanitare”, thirra piktorin e Sht\u00ebpise te Edukimit Shende-tesor (nje djale i talentuar, por nuk i a kujtoj em\u00ebrin), i cili m\u00eb prezantoj disa variante dekorate, natyrisht me portretin e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs e pasi zgjodha m\u00eb t\u00eb mirin, s\u00eb bashku me propozimin i a dergova Presidentit Ramiz Alia. Pas disa jav\u00eb, m\u00eb kerkuan ne Presidence, n\u00eb drejtorin\u00eb e dekoratave, ku me priti nj\u00eb nepun\u00ebs shum\u00eb i edukuar e shum\u00eb i sjell-shem, me komunikoj se propozimi ishte aprovuar e nj\u00ebkoh\u00ebsisht m\u00eb tha se dekorata do t\u00eb b\u00ebhej me ar\u00eb, por pak m\u00eb e vog\u00ebl n\u00eb permasa, se projekti q\u00eb kisha prezantuar.
\nMe k\u00ebt\u00eb humor t\u00eb mir\u00eb u ngjita lart te takoj mikun tim Shaban Sinanin. E gjeta ne zyr\u00ebn e tij t\u00eb vogel (pak me e gj\u00ebr\u00eb se skrivania). Po shkruante me pen\u00eb, q\u00eb e ngjyente ne nje shishe te vogel boje. Shkruante ne fletore me kuadra-te. Po perfundonte pjes\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb studimit rreth veprave t\u00eb Ismail Kadares. Me ftoj t\u00eb pinim kaf\u00e8. Kur po b\u00ebheshim gati t\u00eb dilnim erdhi presidenti Ramiz Alia e sapo me pa m\u00eb tha: “h\u00eb more Lutfi, po na b\u00ebn dy ministri sh\u00ebndetesie?” U befasova nga kjo v\u00ebrejtje ironike e nd\u00ebrsa ai po largohej nuk ndejta pa u pergjigjur. “nuk do b\u00ebhej gabim”.
\nRreth k\u00ebsaj dekorate \u00ebsht\u00eb skruar me shume fantazi, por asnj\u00eb nuk ka treguar te v\u00ebrtet\u00ebn. N\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb m\u00eb vonsh\u00ebm Naim Zoto shkruan se gjat\u00eb koh\u00ebs, q\u00eb ishte president R. Alia, ai nuk i a akordoj askujt, pasi sipas tij, kotributi i tyre nuk ishte n\u00eb lartesin\u00eb e titullit te krijuar. Ndofta kishte t\u00eb drejt\u00eb. M\u00eb pas Presidenti Sali Berisha e modifikoj, duke krijuar dy dekorata, njera e art\u00eb dhe tjetra e argjent\u00eb. Kjo dekorat\u00eb ishte e deshiruar nga t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb huajt, t\u00eb krishter\u00eb e muhamedan\u00eb, nga shoqata t\u00eb ndihmave humanitare dhe nga organizma shtet\u00ebrore, por shum\u00eb pak prej tyre pat\u00ebn fatin ta g\u00ebzojn\u00eb k\u00ebt\u00eb nder.<\/p>\n

N\u00eb maj t\u00eb vitit 1991 isha me sh\u00ebrbim n\u00eb Itali. Nj\u00eb dit\u00eb u ndala n\u00eb Ambasad\u00ebn ton\u00eb n\u00eb Rom\u00eb dhe aty gjeta N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn me motrat misionare t\u00eb Rom\u00ebs. Pasi u pershendet\u00ebm, N\u00ebn\u00eb Tereza, me nj\u00eb sinqeritet mahnit\u00ebs e me shum\u00eb dashamir\u00ebsi m\u00eb beri nj\u00eb pyetje:
\n“A e di ti kush \u00ebsht\u00eb Shenjti mbrojt\u00ebs i shqip\u00ebtar\u00ebve?”.
\n“Po e di, \u00ebsht\u00eb Sh\u00ebn Gjergji”, u p\u00ebrgjigja un\u00eb menjeher\u00eb.<\/p>\n

N\u00ebn\u00eb Tereza buzeqeshi me dashamir\u00ebsi e me tha:
\n“Shenj\u00ebtorja e ne shqip\u00ebtareve \u00ebsht\u00eb Zonja e K\u00ebshillit t\u00eb Mir\u00eb, e quajtur dhe Zonja e Shkodr\u00ebs, pajtuesja e mbar\u00eb shqiptareve. Ikona e saj, q\u00eb i p\u00ebrkiste Kish\u00ebs t\u00eb Sh\u00ebn Stefanit n\u00eb Shkod\u00ebr, nga 26 Prilli 1467 ndodhet n\u00eb Santuarin e Genazzano t\u00eb Rom\u00ebs dhe mua m\u00eb kan\u00eb dhuruar nj\u00eb kopje, q\u00eb do ta vendos ne Kapellen e Misionit ton\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb. T\u00eb ftoj t\u00eb vish ta shohish”.
\nShqip\u00ebria e asaj kohe kishte nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb mbrojt\u00ebse t\u00eb shenjt\u00eb dhe p\u00ebr k\u00ebshilla t\u00eb mira. Me 26 maj 1991, N\u00ebn\u00eb Tereza shkoj n\u00eb Santuarin e Genazzano t\u00eb Rom\u00ebs, ku e perfundoj lutjen para ikones s\u00eb Zonj\u00ebs s\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb mir\u00eb me fjal\u00ebt: “Dhe tani kthehu p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb Shqip\u00ebri”. Kushdo q\u00eb sheh k\u00ebt\u00eb ikon\u00eb, admiron Sh\u00ebn M\u00ebrin\u00eb me nj\u00eb buz\u00ebqeshje t\u00eb rrall\u00eb, q\u00eb nuk e sheh n\u00eb asnj\u00eb nga ikonat e Italis\u00eb. K\u00ebt\u00eb ikon\u00eb e vendosi ne dhom\u00ebn e lutjeve n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e Misionit.
\nMe 23 korrik 1991, N\u00ebn\u00eb Tereza shkoj ne Irak e pasi vizitoj Bagdadin e shkat\u00ebrruar nga lufta, ngriti aty sht\u00ebpin\u00eb e bamir\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndihmuar popullin iraken. Gjat\u00eb takimit me komandantin e forcave aleate, i k\u00ebrkoj atij, q\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e prodhimeve ushqimore (ushqime t\u00eb liofilizuara) e shum\u00eb materiale t\u00eb tjera, t\u00eb grumbulluara n\u00eb bazat ushtarake, t’i a d\u00ebrgonte popullit shqiptar, sepse kishte nevoj\u00eb. Ai pranoj dhe kur N\u00ebn\u00eb Tereza u kthye ne Shqip\u00ebri, arriti nj\u00eb avion “Herkules” me ndihmat, q\u00eb i shkarkoj n\u00eb aeroportin e Tiran\u00ebs. S\u00eb bashku me N\u00ebn\u00eb Terezen, shkuam n\u00eb aeroprt, ku i takoj pilot\u00ebt dhe ushtarak\u00ebt, q\u00eb soll\u00ebn ndihmat: “Zoti ju bekofte e faleminderit per kontributin tuaj ne ndihme te popullit tim” u tha N\u00ebn\u00eb Tereza. K\u00ebto ndihma nuk ishin p\u00ebr misionin, por p\u00ebr popullin shqip\u00ebtare, por un\u00eb ende nuk e di ku p\u00ebrfunduan e si u administruan.
\nNj\u00eb dit\u00eb, N\u00ebn\u00eb Tereza erdhi n\u00eb zyr\u00eb e m\u00eb k\u00ebrkoj t’i organizoja nj\u00eb takim me kryeministrin Ylli Bufi. I telefonova shefit te kabinetit Shpetim Arbana, t\u00eb cilit i k\u00ebrkova t\u00eb bisedonte me kryeministrin, p\u00ebr ta pritur N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn. Nuk k\u00ebrkoj informacion p\u00ebr motivet e vizit\u00ebs e pas nj\u00eb gjys\u00ebm ore m\u00eb konfirmoj takimin brenda dit\u00ebs. Shkuam menj\u00ebher\u00eb n\u00eb kryeministri. Kur hym\u00eb n\u00eb hollin e katit t\u00eb dyt\u00eb, u ndesh\u00ebm me nj\u00eb delegacion t\u00eb madh treg\u00ebtar\u00ebsh nga SHBA, q\u00eb kur e pan\u00eb, e braktis\u00ebn ministrin ton\u00eb q\u00eb i shoq\u00ebronte dhe u ndal\u00ebn te p\u00ebrsh\u00ebndesin N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn. U ndam\u00eb me v\u00ebshtir\u00ebsi prej tyre, vet\u00ebm duke insistuar se po vonohemi n\u00eb takimin me kryeminsitrin.
\nTakimi me Ylli Bufin ishte i shkurt\u00ebr. Nuk u dha asnj\u00eb lajm as ne teleevizion as ne shtup, madje kryeminsitri nuk k\u00ebrkoj as t\u00eb b\u00ebj fotografi, si k\u00ebrkonin t\u00eb tjer\u00ebt. N\u00ebn\u00eb Tereza i b\u00ebri nj\u00eb p\u00ebrshkrim t\u00eb shkurt\u00ebr aktivitetit t\u00eb misionit e me shum\u00eb modesti e mir\u00ebsjellje i k\u00ebrkoj t\u00eb ndermjet\u00ebsonte n\u00eb pushtetin lokal t\u00eb disa rretheve, q\u00eb ende nuk i kishin liruar mjediset e caktuara per misonin e bamir\u00ebsis\u00eb. Natyrisht, n\u00eb k\u00ebt\u00eb kohe ishte e veshtire te zgjidhje probleme te ketij karakteri, megjithate Ylli Bufi i premtoj te interesohej, ndonese ne fakt nuk nderhyri anj\u00ebher\u00eb.
\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem. m\u00eb pas fola me Gramoz Pashkon, ishte zv-kryeminist\u00ebr, i cili nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb telefonoj e k\u00ebrkoj ta takonte personalisht N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn, takim q\u00eb u zhvillua ne atmosfere shum\u00eb miqesore. Gramozi b\u00ebri disa telefonata dhe i zgjidhi problemet me Elbasanin, Durr\u00ebsin e Kor\u00e7\u00ebn. K\u00ebshtu, brenda dy viteve, me durim e me insistim, N\u00ebn\u00eb Tereza organizoj n\u00eb Shqip\u00ebri 7 sht\u00ebpia bamir\u00ebsie.
\nN\u00ebn\u00eb Tereza, q\u00eb nga viti 1928 jetonte ne Hindi fillimisht si murgesh\u00eb e urdherit “Motrat e Loretos” dhe me pas, la mantelin e zi dhe veshi sarin e bardh\u00eb, me nj\u00eb kordon blu an\u00ebsor t\u00eb indian\u00ebve t\u00eb varf\u00ebr, hoqi kepuc\u00ebt, veshi sandalet zbathur. N\u00ebn\u00eb Tereza themeloj Kongregacionin e famshem Misonaret e Bamir\u00ebsis\u00eb. Hindia e kishte adaptuar dhe i kish dh\u00ebn\u00eb shtet\u00ebsin\u00eb. Krahas pasaport\u00ebs hindiane, N\u00ebn\u00eb Tereza dispononte dhe pasaporta t\u00eb shteteve t\u00eb tjera si t\u00eb Italis\u00eb, Vatikanit, Anglis\u00eb, SHBA, Irland\u00ebs, Kanadas etj. Pasportat i a kishin dor\u00ebzuar kryetar shtetesh e kryeminis-tra, madje dispononte dhe pasaport\u00eb diplomatike (Kanadeze), por i mungonte pasaporta shqiptare.
\nN\u00ebn\u00eb Tereza udh\u00ebtonte n\u00eb rreth 100 shtete e n\u00eb \u00e7do aeroport t\u00eb bot\u00ebs, pike kufitare tok\u00ebsore, apo port q\u00eb kalonte, kurr\u00eb dhe askush nuk i a ka kontrolluar pasaport\u00ebn, p\u00ebrkundrazi t\u00eb gjith\u00eb polic\u00ebt e punonj\u00ebsit e aeroprotit ngriheshin n\u00eb k\u00ebmb\u00eb, me respekt e nderim dhe shoq\u00ebronin me shum\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi. Ajo nuk kishte nevoje per pasaport\u00eb udh\u00ebtimi, por si shqiptare d\u00ebshironte at\u00eb t\u00eb shtetit am\u00eb, sepse donte ta p\u00ebrdorte si dokument i lidhjes se ngushte me atdheun dhe e perkatesise shqiptare, pasi bota e njihte si N\u00ebn\u00eb Tereza e Kalkut\u00ebs. Dua te rikujtoj diten kur i dhane \u00e7mimin Nobel me 1979, pyetjes per origjinen e saj, qe i beri nje prift ne salle, i u pergjigj:
\n“Me origjine dhe me gjak jam shqqiptare, me shtetesi hidduse, jam moter katolike e permes thirrjes time i perkas gjithe botes, por zemra ime i takon vetem zotit”.
\nKur fliste per vendlindjen, sidomos me te huajt, N\u00ebn\u00eb Tereza deklaronte qarte e bukur “jam nga Shkupi”, pra p\u00ebrdori p\u00ebrher\u00eb em\u00ebrin shqip t\u00eb qytetit t\u00eb lindjes dhe asnj\u00ebher\u00eb nuk tha Skopje (varianti sllav), q\u00eb p\u00ebrdorej zyrtarisht.<\/p>\n

P\u00ebr problemin e pasaport\u00ebs ka disa shkrime, por asnjeri nuk ka treguar t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, madje ky aspekt delikat \u00ebsht\u00eb shfryt\u00ebzuar me tendenc\u00eb p\u00ebr t’i dh\u00ebn\u00eb merita atyre q\u00eb nuk i u takonte. \u00cbsht\u00eb shkruar se pasaport\u00ebn i a dha dikush nga funksionar\u00ebt. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Funksionar\u00ebt e shtetit nuk dinin ku banonte, madje kan\u00eb qen\u00eb krejt indiferenta e nuk i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb asnje ndihm\u00eb konkrete N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs. Pasaporta nuk b\u00ebhet n\u00eb zyra funksionar\u00ebsh.
\nT\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt e din\u00eb cila \u00ebsht\u00eb pro\u00e7edura dhe si veprohet p\u00ebr pasaport\u00ebn p\u00ebr udhetime jasht Shqip\u00ebrise. Nuk dua t\u00eb ndalem n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt, por vet\u00ebm te konfirmoj se p\u00ebr pasaport\u00ebn e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, ka kontribuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb de\u00e7izive N. Hito, q\u00eb i d\u00ebrgoj t\u00eb gjitha t\u00eb dh\u00ebnat anagrafike n\u00eb institucionin p\u00ebrkat\u00ebse, t\u00eb cil\u00ebt e p\u00ebrgatiten brenda afateve ligjore. Si un\u00eb dhe shum\u00eb t\u00eb tjere, q\u00eb ka pasur rastin ta takohet me N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, \u00ebsht\u00eb deshmitar i g\u00ebzimit e i krenaris\u00eb q\u00eb shprehte ajo, duke i a treguar t\u00eb gjith\u00ebve pasaport\u00ebn, sidomos t\u00eb huajve, q\u00eb u thoshte “kjo \u00ebsht\u00eb pasaporta e vendit tim, shiheni sa e bukur \u00ebsht\u00eb”.
\nLidhur me \u00e7eshtjen pasaporta, \u00ebsht\u00eb nje tjeter histori, q\u00eb \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb q\u00ebllimisht n\u00eb heshtje.<\/p>\n

Ne fakt N\u00ebn\u00eb Tereza ka k\u00ebrkuar nj\u00eb lloj tjet\u00ebr pasaporte dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb qellim i d\u00ebrgoj leter Ministrit te jashtem dhe Presidentit t\u00eb Republik\u00ebs, t\u00eb cileve u shprehu d\u00ebshiren t\u00eb paisej me pasaport\u00eb diplomatike. Kjo d\u00ebshire i \u00ebsht\u00eb refuzuar. K\u00ebrkesa p\u00ebr pasaport\u00eb diplomatike bazohej n\u00eb thjesht\u00eb n\u00eb faktin se udhetimet q\u00eb do te b\u00ebnte ne vendet e tjera, N\u00ebn\u00eb Tereza d\u00ebshironte t\u00eb perdorte pasaporten diplomatike t\u00eb shtetit Shqiptar e n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb prezantonte mbar\u00eb bot\u00ebs perkatesin\u00eb e saj shqiptare. Pergjigjien burokratike t\u00eb instancave p\u00ebrkatese, N\u00ebn\u00eb Tereza nuk e mir\u00ebpriti. Ju rikujtoj se n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, disa “tregetar\u00eb” (subjekte pivate) shetisnin n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb me pasaporta diplomatike, nd\u00ebrsa kjo e drejte i u refuzua nj\u00eb personaliteti si N\u00ebn\u00eb Tereza, e cila ishte “ambasadorja shqiptare e bamir\u00ebsis\u00eb n\u00eb bot\u00eb”. Asnje qeveri shqiptare nuk i a njohu k\u00ebt\u00eb merit\u00eb.
\nN\u00eb nj\u00eb nga takimet e zakon\u00ebshme, N\u00ebn\u00eb Tereza me tha se do t\u00eb ftonte nj\u00eb grup mjek\u00ebsh amerikane dhe k\u00ebrkoj t\u00eb dinte cila ishte pro\u00e7edura, p\u00ebr hyrjen e medikamenteve. E mir\u00ebprita k\u00ebt\u00eb propozim e i dhashe nomenklatur\u00ebn ton\u00eb t\u00eb barnave (p\u00ebrgatitur sipas rekomandimeve t\u00eb OBSH). Me nderhyrjen e Kryetarit te Bashkise te Tiranes, N\u00ebn\u00eb Terezes i u dha nj\u00eb nga vilat e ish-udheheqjes komuniste (prapa kryeministrise), per ta perdorur si poliambulator, ku mjeket amerikan\u00eb, t\u00eb asistuar nga shum\u00eb mjek\u00eb t\u00eb rinj shqiptar\u00eb, vizituan dhe u dhan\u00eb medikamente gratis me mij\u00ebra e mij\u00ebra qytetar\u00ebve t\u00eb Tiran\u00ebs e t\u00eb rretheve. N\u00eb nj\u00eb nga k\u00ebto dit\u00eb, N\u00ebn\u00eb Tereza erdhi m\u00eb mori e duke m\u00eb mbajtur p\u00ebr dore, m\u00eb prezantoj t\u00eb gjith\u00eb profesorat amerikan\u00eb, q\u00eb punuan nga m\u00ebngjezi deri n\u00eb dark\u00eb, p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb jav\u00eb. U g\u00ebzova shum\u00eb dhe per faktin se profesorat amerikan\u00eb u asistuan nga mjek\u00eb t\u00eb rinj shqiptar\u00eb (ish studentat e mi), q\u00eb flisnin shum\u00eb mir\u00eb anglishten dhe q\u00eb manifestuan formim profesional dinjitoz.
\nGjat\u00eb viti 1991 Shqip\u00ebria ishte e mbushur me ngjarje intensive dhe N\u00ebn\u00eb Tereza i p\u00ebrjetoj me p\u00ebrkusshtim, duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb ndihmonte n\u00eb zgjidhen e problemeve te shumta te trasheguara, por dhe ato, q\u00eb i kishte shtuar tranzicioni e eg\u00ebr. Prane fushes s\u00eb aeroprtit te Tiran\u00ebs, e dini se Minsitria e Shendet\u00ebsis\u00eb po ngrinte nj\u00eb spital modern. Nd\u00ebrtesa ishte p\u00ebrfunduar, mjaftonte pak q\u00eb t\u00eb fillonin instalimet e paisjeve, por ndodhi ajo q\u00eb nuk duhej t\u00eb ndodhte. Brenda disa dit\u00ebve u vodh\u00ebn t\u00eb gjitha (duralumine e hidrosanitare moderne, madje dhe tullat).<\/p>\n

Pasi e vizituam ndertes\u00ebn e spitalit te ardhsh\u00ebm, N\u00ebn\u00eb Tereza k\u00ebrkoj t\u00eb kontribuoj p\u00ebr rikonstruktimin dhe p\u00ebr t\u00eb gjetur paisjet, madje dha iden\u00eb, q\u00eb n\u00eb personelin infermjere t\u00eb p\u00ebrfshiheshin dhe motrat e misionit, q\u00eb kishin diploma ne infernmjeri. Kush mund t\u00eb kundershtonte kete propozim ideal. Madje ky lajm u p\u00ebrhap dhe populli filloj ta quaj (dhe sot e quan) spitali i N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs. Ketij projekti N\u00ebn\u00eb Tereza i dha p\u00ebrparesi, per \u00e7ka organizoj takime t\u00eb shumta, madje ftoj specialista t\u00eb huaj ta shihnin ndertes\u00ebn, por kur hyri n\u00eb mes politika e n\u00eb plan t\u00eb par\u00eb doli Opus Dei me Universitetin Katolik t\u00eb Rom\u00ebs, mori drejtim tjeter. Sot \u00ebsht\u00eb korpusi qendrore i Universitetit “Zonja e Keshillit te Mire”, i koordinuar nga Universi-teti i Tor Vergata i Romes.<\/p>\n

N\u00eb gusht t\u00eb vitit 1992, N\u00ebn\u00eb Tereza erdhi p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb Shqip\u00ebri. Vazhdonte aktivitetet e saj me intensitet, takonte mij\u00ebra njer\u00ebz t\u00eb thjesht\u00eb dhe punonte pa pushim p\u00ebr fuqizimin e sht\u00ebpive t\u00eb bamir\u00ebsis\u00eb, q\u00eb ishin plot me njer\u00ebz, t\u00eb gjitha besimeve fetare, t\u00eb shtresave t\u00eb varf\u00ebra dhe me persona t\u00eb pap\u00ebrkrahur nga shteti dhe nga shoq\u00ebria.
\nN\u00ebn\u00eb Tereza ishte e dashuruar me njer\u00ebzit. Ishte vet\u00eb e para q\u00eb perkujdesej p\u00ebr t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt, ishte dora saj e but\u00eb, q\u00eb p\u00ebrkdhelte pleqt e braktisur, q\u00eb ushqente t\u00eb pamundurit dhe lebroz\u00ebt, u sh\u00ebrbente me nj\u00eb devocion t\u00eb admirueshem e mbi imagjinat\u00ebn ton\u00eb, i sh\u00ebronte t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt me dashurin\u00eb, me at\u00eb shikim t\u00eb \u00ebmb\u00ebl e t\u00eb qeshur, me p\u00ebrkedhelje e me p\u00ebrkujdesjen e ve\u00e7ant\u00eb, q\u00eb i u a ka transmetuar, ose me sakt\u00eb, i u a ka ngulitur dhe mbi 4000 motrave t\u00eb misionit t\u00eb saj bamir\u00ebs, q\u00eb ishte shtrir\u00eb n\u00eb 120 vende t\u00eb bot\u00ebs.
\nDua te theksoj nje aspekt t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhe pse i njohur, madje i dokumentuar dhe me filmime.<\/p>\n

Nuk ka ekzistuar dhe ekziston n\u00eb bot\u00eb mjek, infermjer apo person, q\u00eb t\u00eb perkedheli, t’i laj\u00eb e ti veshi leproz\u00ebt, madje i vizitojn\u00eb me doreza e me maska dyfishe. Pjesa m\u00eb e madhe e shoq\u00ebris\u00eb i p\u00ebrbuz k\u00ebta t\u00eb s\u00ebmur\u00eb dhe i izolon, por mos harroni se vet\u00ebm N\u00ebn\u00eb Tereza u ka ssh\u00ebrbyer me dashuri, i ka p\u00ebrkedhelur, i ka p\u00ebrqafuar, i ka ushqyer, i ka lar\u00eb, i ka veshur, i ka ndihmuar t\u00eb shtrihen n\u00eb shtrat, u ka leht\u00ebsuar dhimbjen, i ka kuruar, u ka dh\u00ebn\u00eb shpresa. N\u00ebn\u00eb Tereza nuk u s\u00ebmur kurr\u00eb nga bacili tep\u00ebr ngjit\u00ebs i lepr\u00ebs, perkundrazi i sh\u00ebroj t\u00eb s\u00ebmur\u00eb me perkujdesje hyjnore. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mrekulli.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, rezidenca e Misionit t\u00eb bamir\u00ebsis\u00eb ishte transferuar ne rrugen e Elbasanit, n\u00eb vil\u00ebn e ish kryetarit t\u00eb bashkise. Kur them vila, dua t\u00eb them nd\u00ebrtesa dy kat\u00ebshe dhe vila e mobiluar, pasi N\u00ebn\u00eb Tereza nuk pranonte lluksin. Aty nuk kishte mobilje t\u00eb r\u00ebnda, nuk kishte qylyma, tapete, kolltuqe e pasqyra, por vet\u00ebm ambjente t\u00eb thjeshta me tavolina e karrike dhe nj\u00eb pasterti e rregull shembullor, ku punonin pa pushim motrat e ardhura nga t\u00eb gjitha vendet e botes, si dhe nj\u00eb mot\u00ebr shkodrane. N\u00eb dy dhoma te katit te dyte kishte sistemuar dhe grate e moshuara te marra nga azili dhe tre femij\u00eb sakata, q\u00eb i kishte marr\u00eb nga spitali i Shkodr\u00ebs.<\/p>\n

Gjat\u00eb tre viteve n\u00eb Shqip\u00ebri, aktiviteti si misionare e krishter\u00eb dhe kontributi humanitar i N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, tashm\u00eb ishin b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e kultur\u00ebs shqiptare. Jeta dhe vepra e saj ishte inkurajim dhe frym\u00ebzim p\u00ebr shum\u00eb shqiptar\u00eb.
\nN\u00eb muajin gusht 1992, n\u00eb sall\u00ebn e leksioneve t\u00eb Pallatit t\u00eb Kongreseve, u organizua nj\u00eb konferenc\u00eb p\u00ebr nder te N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, ku mori pjes\u00eb Presidenti i Republikes Sali Berisha dhe Nunci Apostolik i Vatikanit I. Dias. Presidenti Berisha i uroj ditlindjen N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, e p\u00ebrshendeti dhe e p\u00ebrg\u00ebzoj p\u00ebr kontributin si misionare n\u00eb rip\u00ebrtritjen e besimit e t\u00eb kultur\u00ebs s\u00eb krishter\u00eb ne Shqip\u00ebri dhe p\u00ebr pun\u00ebn vetmohuese t\u00eb misionit bamir\u00ebs, q\u00eb i kishte hapur dyert p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb nevojtar\u00ebt, pavaresisht nga p\u00ebrkatesia fetare.
\nKur mbaroj aktiviteti, t\u00eb gjith\u00eb e takuan dhe p\u00ebrshendeten N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn, mes tyre dhe disa p\u00ebrfaqesues shoqatash humanitare t\u00eb huaja (italiane, angleze, gjermane etj), t\u00eb cil\u00ebt pas prezantimit, i treguan se kishin ardhur me ndihma p\u00ebr popullin shqip\u00ebtar\u00eb. Fjala e par\u00eb e pergjigjies e N\u00ebn\u00eb Terezes ishte mir\u00ebnjohja: “falimnerit” (shprehur ne dialekt) dhe me pas u tha: “nuk i a zgjidhim problemet popullit shqiptar\u00eb duke i dhuruar nj\u00eb peshk, sa p\u00ebr t\u00eb shuar urin\u00eb, ne duhet t’i japim mjetet e nevojshme e ta mesojm\u00eb t\u00eb peshkoj vet\u00eb e perdit\u00eb”. Ky ishte mesazhi i N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs p\u00ebr gjith\u00eb ata, q\u00eb donin te kontribuonin p\u00ebr at\u00ebdheun e saj t\u00eb dashur. Deshiroj te rikujtoj, se gjate koh\u00ebs t\u00eb qendrimit n\u00eb Shqiperi, N\u00ebn\u00eb Tereza pershendeste ne shqip: “miredita, mire mbrema, tunjatjeta (per tungjatjeta), falimneres (per faleminderit), a pret miq” etj.<\/p>\n

Gjat\u00eb viteve 1991 – 92, n\u00eb Shqip\u00ebri kishin hyr\u00eb me qindra misione fetare (nd\u00ebrtonin kisha, xhami e teqe), shoqata jo fetare, shoqata humanitare (ndanin stoqet e magazinave t\u00eb bot\u00ebs), organizata joqeveritare (premtonin shum\u00eb e nuk b\u00ebnin pak), struktura qeveritare (b\u00ebnin politik\u00eb) dhe shum\u00eb shoqata artistike e kulturore. T\u00eb gjith\u00eb ishin shprehur p\u00ebr t\u00eb ndihmuar shqiptar\u00ebt, por asnj\u00eb prej tyre nuk arriti t\u00eb b\u00ebj\u00eb at\u00eb q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb N\u00ebn\u00eb Tereza Bojaxhiu, asnj\u00eb prej tyre nuk fitoj besimin e respektin e popullit dhe as fam\u00ebn e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs dhe t\u00eb misionit t\u00eb saj bamir\u00ebs. P\u00ebr t\u00eb vleresuar forc\u00ebn vepruese e konkretizuese t\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, men\u00e7uria popullore shqiptare krijoj nj\u00eb shprehje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb: “K\u00ebte e b\u00ebn vet\u00ebm N\u00ebn\u00eb Tereza”. Pra popoulli e identifikonte si forca q\u00eb b\u00ebnte t\u00eb pamundur\u00ebn, b\u00ebnte mrekullin\u00eb.<\/p>\n

Shembulli i jet\u00ebs dhe i kontributit fetar e bamir\u00ebs i N\u00ebn\u00eb Terezes, u be frym\u00ebzues e k\u00ebsisoj n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb bot\u00ebs filluan t\u00eb themelohen shoqata me em\u00ebrin e saj. N\u00eb fakt, N\u00ebn\u00eb Tereza, ka kundershtuar me insistim p\u00ebrdorimin e em\u00ebrit te saj nga shoqata e orrganizata te ndryshme dhe vetem kur ajo ishte e bindur p\u00ebr rolin humanitar t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ka pranuar. Ne Tirane, aktorja M. Ljarja kish mbledhur nj\u00eb grup t\u00eb gjere aktivistesh, q\u00eb impenjoheshin n\u00eb veprimtari shoq\u00ebrore, kulturore e humanitare dhe propozoj, q\u00eb kjo shoqat\u00eb t\u00eb merrte em\u00ebrin e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs. M. Ljarja erdhi disa her\u00eb e k\u00ebsisoj u detyrova ta takoja N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn dhe t’i lutem ta pranonte k\u00ebt\u00eb propozim. E dha miratimin dhe bekimin, k\u00ebsisoj dhe n\u00eb Shqip\u00ebri u themelua Shoqata N\u00ebn\u00eb Tereza.
\nMe 25 prill t\u00eb vitit 1993, n\u00eb dit\u00ebn e fest\u00ebs t\u00eb Zonj\u00ebs t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Mir\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve, Papa Gjon Pali i II, vizitoj Shqip\u00ebrin\u00eb. N\u00eb t\u00eb gjitha aktivitet e organizuara gjat\u00eb vizit\u00ebs, Papa Gjon Pali i II e mbajti pran\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn, veprim q\u00eb nuk e kishte kryer me asnj\u00eb figur\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb kish\u00ebs katolike, as me kryetare shtetesh dhe n\u00eb asnj\u00eb vend tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs. Ky nderim dhe respekt i Papa Gjon Palit t\u00eb II, p\u00ebr N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn, u b\u00eb objekt i nj\u00eb diskutimi me dy miqt e mi gazetar, Shaban Sinani dhe Naim Zoto, q\u00eb punonin ne gazeten “Shqip”, nj\u00ebe gazet\u00eb, e cila p\u00ebr sa koh\u00eb funksionoj, ishte m\u00eb korrekte, m\u00eb profesionale dhe m\u00eb me kulture p\u00ebr koh\u00ebn.
\nNga biseda jon\u00eb rezultoj nj\u00eb fakt tjet\u00ebr i \u00e7uditshem.<\/p>\n

N\u00eb pes\u00eb vjet, q\u00eb N\u00ebn\u00eb Tereza vinte n\u00eb Shqip\u00ebri, asnj\u00eb gazetar i shtypit dhe as i televizionit, nuk e kishte intervistuar. Ndon\u00ebse duket e pabesueshme, n\u00eb fakt ishte e v\u00ebrtet\u00eb. Televi-zioni jipte lajme p\u00ebr disa aktivitete t\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, m\u00eb pak shkruanin gazetat e mbi te gjitha nuk i kishin k\u00ebrkuar e nuk ishte botuar asnj\u00eb intervist\u00eb. At\u00ebhere Shabani m\u00eb k\u00ebrkoj t’i propozoja N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr gazet\u00ebn “Shqip”. Shkova n\u00eb selin\u00eb e misionit n\u00eb rrug\u00ebn e Elbasanit dhe takova N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn dhe Janette Peteri\u00e8. U a tregova q\u00ebllimin e vizit\u00ebs. N\u00ebn\u00eb Tereza po m\u00eb v\u00ebshtronte me at\u00eb shikimin e but\u00eb e miq\u00ebsor dhe pas nj\u00eb \u00e7asti, me tha:
\n“Dakort, po ku i ke gazetaret?”.
\nNuk e prisja k\u00ebt\u00eb gadishm\u00ebri e p\u00ebrgjigjie t\u00eb shpejt\u00eb, pasi e dija mir\u00eb, se kur flitej p\u00ebr aspekte t\u00eb tilla, q\u00eb kishin te benin me ekspozimin n\u00eb shtyp t\u00eb personalitetit e t\u00eb veprrimtarise se saj, N\u00ebn\u00eb Tereza nuk pranonte, madje i ka refu-zuar me rrept\u00ebsi ndaj ketyre kerkesave. Ashtu si un\u00eb dhe shum\u00eb persona t\u00eb tjer\u00eb, q\u00eb kan\u00eb jetuar e punuar me N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn jan\u00eb deshmitar, si i ka refuzuar intervistat dhe me gazetar\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb shtypit bot\u00ebror.
\n“T’i sjell nes\u00ebr, por m\u00eb thuaj or\u00ebn kur ke pak koh\u00eb t\u00eb lir\u00eb”, i u pergjigja menj\u00ebher\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos humbur k\u00ebt\u00eb shans.
\n“Dakort, ju pres nes\u00ebr n\u00eb or\u00ebn 11.00”, m\u00eb tha N\u00ebn\u00eb Tereza.
\nIka shpejt e i a komunikova k\u00ebt\u00eb lajm t\u00eb bukur Shabanit dhe Naimit. T\u00eb dy filluan t\u00eb organizohen p\u00ebr takimin, por dol\u00ebn disa probleme t\u00eb vogla e t\u00eb v\u00ebshtira. Nuk kishin regjistrues t\u00eb z\u00ebrit, nuk kishin aparat fotografik. U impenjuam t\u00ebr\u00eb pasditen duke k\u00ebrkuar. Gjet\u00ebm regjistruesin, por ishte pa bateri e do t\u00eb duhej t\u00eb p\u00ebrdorej kordoni i karikimit, q\u00eb ishte i shkurt\u00ebr. M\u00eb s\u00eb fundi gjet\u00ebm pjes\u00eb p\u00ebr ta zgjatur. T\u00eb nes\u00ebrmen n\u00eb m\u00ebngjez takuam nj\u00eb djal kosovar (Xh. Herri, punonte n\u00eb nj\u00eb shoqat\u00eb bamir\u00ebse gjermane), i cili na vuri n\u00eb dispozicion aparatin fotografik, madje na shoq\u00ebroj me vetur\u00ebn e tij, se ne nuk kishim makin\u00eb. Ai mori dhe dy arka me sapune tualeti, q\u00eb\u00a0ua dhuroj motrave, q\u00eb sigurisht m\u00eb shum\u00eb vler\u00ebsonin k\u00ebt\u00eb lloj dhurate, se sa t’i u \u00e7oje nj\u00eb duzin\u00eb me torta. N\u00ebn\u00eb Tereza na priti n\u00eb dhom\u00ebn e saj, nj\u00eb mjedis ku mbreteronte thjeshtesia dhe rregulli, nje krevat, nje tavolin\u00eb dhe karriket. Shabani e p\u00ebrgatiti regjistratorin e po b\u00ebhej gati t’i b\u00ebnte pyetjet, kur N\u00ebn\u00eb Tereza e parapriu:
\n“Une mendoj t\u00eb mos b\u00ebjm\u00eb intervist\u00eb, nuk kam asgj\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr t\u00eb treguar p\u00ebr veten, un\u00eb jam si nj\u00eb pik\u00eb uji n\u00eb oqean. D\u00ebshiroj, q\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet jush t’i transmetoj nj\u00eb mesazh popullit shqiptar<\/em>“.
\nShabani e priti me entusiaz\u00ebm k\u00ebt\u00eb propozim e menj\u00ebhere i a afroj regjistratorin dhe e ftoj t\u00eb fliste. N\u00eb dhom\u00eb pasoj nj\u00eb heshtje e shkurt\u00ebr e m\u00eb pas zeri i saj i \u00ebmb\u00ebl e me tonalitet kumbues, rrodhi lirsh\u00ebm. M\u00eb dukej sikur thirrja e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs u p\u00ebrhap n\u00eb eter nd\u00ebr gjith\u00eb shqiptaret, q\u00eb prisnin k\u00ebshillat e saj te \u00e7muara. Mesazhi ishte i shkurter, por me argumenta p\u00ebr aktualitetin, ishte m\u00ebsim p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n

N\u00eb diskutime publike, n\u00eb takime dhe n\u00eb forume nder-kombetare, N\u00ebn\u00eb Tereza kishte th\u00ebn\u00eb disa her\u00eb: “kontributi im ka vlera sa nj\u00eb pik\u00eb uji n\u00eb oqean”, \u00e7ka deshmonte jo per modestine e vepres se saj, p\u00ebr humanizmin, p\u00ebrkushtimin e pasionin e veprimtaris\u00eb si misionare bamir\u00ebse, i tregonte botes se \u00e7fare oqeani me halle duhet te perballoj njerezimi, per te zgjidhur varferine e padrejtesite shoqerore.
\nMesazhi u botua i plot\u00eb, me 30 prill 1993, n\u00eb gazet\u00ebn “Shqip”, me titull t\u00eb madh “E doni atdheun duke dashur njeri tjetrin: Mesazh i N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, drejtuar popullit shqiptar “. Ky mesazh eshte ribotuar disa her\u00eb n\u00eb gazeta t\u00eb tjera, andaj nuk do t\u00eb zgjatem, por d\u00ebshiroj te riprezantoj vetem disa pasazhe t\u00eb shkurt\u00ebra.
\n– “Dashuria fillon nga sht\u00ebpia, nga familja. Kur njer\u00ebzit rrojn\u00eb n\u00eb paqe midis tyre, kur jan\u00eb te lidhur e mir\u00ebkuptohen,
\nkur ushqejn\u00eb dashuri per njeri tjetrin dhe Zoti ju do shum\u00eb e i u mbron nga t\u00eb keqiat”.
\n– “Frut i dashurise eshte mendimi per te bere mire, frut i bamiresise dhe i humanizmit, eshte paqja, ja perse bota
\nduhet t’i falet dashurise.”
\n– “Te falenderojme Zotin, per fuqine q i u fal shqipetareve per te dashur dhe ndihmuar njeri tjetrin. Shqiperine do ta
\nbeje pajtimi i te gjithe shqiptareve.<\/p>\n

– “Une lutem perhere per popullin e varfer te Shqiperise, per popullin e Kosoves qe vuan”. etj, etj.
\nPasi perfundoj regjistrimi i mesazhit, b\u00ebm\u00eb disa fotografi dhe filluam te bisedonim shtruar. Si kuptohet n\u00eb k\u00ebto situata rrethi i bised\u00ebs ishte i gj\u00ebr\u00eb dhe argumentat t\u00eb shum\u00ebta. N\u00ebn\u00eb Tereza foli p\u00ebr gjendjen n\u00eb Shqip\u00ebri, por dhe p\u00ebr Kosov\u00ebn. “E dua shume Shqiperine, prandaj vi shpesh bashk\u00eb me motrat e mia, q\u00eb percjellin dashuri dhe kujdes ne te varferit. Kam shume dhimbje ne zemer, kur shoh vuajtjejet e popullit kosovar.”<\/p>\n

Nd\u00ebrkohe q\u00eb po bisedonim, hyri nj\u00eb nga motrat e i tha se kishte ardhur V. B (shefi i protokollit i nje institucioni), i cili kerkonte me insistim ta takonte N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn. Ne menduam se tani do t\u00eb mbyllej me kaq takimi, por ndodhi e papritura. N\u00ebn\u00eb Tereza i tha prer\u00eb: “I thuaj se jam ne takim me miqt e mi. Ne se i kane thene te me takoje, duhej te me telefononte me pare, qe dhe une te programoja kohen. Ne se nuk ka nxitim te presi, ose te vij nje dite tjeter”.
\nPo t\u00eb kish qen\u00eb dikush tjet\u00ebr, do t\u00eb na kishte p\u00ebrz\u00ebn\u00eb menj\u00ebher\u00eb, por N\u00ebn\u00eb Tereza ishte nga ata burrnesha, q\u00eb respektonte dinjitetin e njer\u00ebzve te thjeshte e nuk b\u00ebnte diferencime e as nuk krijonte privilegje n\u00eb raporte shoqerore dhe zyrtare. Biseda jon\u00eb vazhdoj dhe rreth nj\u00eb or\u00eb e kur dol\u00ebm Janette Petri\u00e8, q\u00eb na shoq\u00ebroj tha “keshtu eshte zakoni i juaj, ta shoqerojme mikun deri te porta”. Pra ne ishim miqt e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs.
\nMesazhi i N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs u prit shum\u00eb mir\u00eb nga populli, q\u00eb e admironte, e d\u00ebgjonte dhe respektonte fjal\u00ebn e saj t\u00eb men\u00e7ur, ndersa politika mbajti q\u00ebndrim indiferent. Asnj\u00eb nga gazetat e tjera nuk reagoj, p\u00ebrkundrazi vazhdonin t’i mbushnin faqet me kronikat e politik\u00ebs s\u00eb eg\u00ebr. Ishte koha kur Shqip\u00ebria grindej me veten. Tranzicioni po hynte n\u00eb faz\u00ebn e eg\u00ebrsimit. Askush nuk d\u00ebgjonte z\u00ebrin e arsyes, as mesazhin e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs. Situata dominohej nga perballje forcash, ne luft\u00eb t\u00eb eg\u00ebr per pushtet e askush nuk shihte nga populli.<\/p>\n

Duke reflektuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb mesazh, mendova se keshillat e N\u00ebn\u00eb Terezes, do te ndikonin t\u00eb zbutej sadopak polemika dhe t\u00eb v\u00ebshtronin m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr unitetin komb\u00eb-tar\u00eb e zhvillimin e ekonomik t\u00eb vendit t\u00eb rr\u00ebnuar, por nuk ndodhi k\u00ebsisoj. Rikujtova luft\u00ebn ne Liban n\u00eb 1975, kur OKB dhe diplomacia nd\u00ebrkombetare nuk arrijti t\u00eb ndaloj luftimet, qe shkaktuan mijera viktima ne popullaten civile, ndersa nd\u00ebrhyrja e fuqishme e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, me mesazhin derguar dy forcave nderluftuese, u degjua e u respektua nga t\u00eb dy pal\u00ebt ne armiq\u00ebsi, q\u00eb i nd\u00ebrprene luftimet dhe b\u00ebn\u00eb armpushim. Kjo nuk ndodhi ne Shqiperi.
\nN\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit 1993 un\u00eb ika n\u00eb Itali. Largimi nga Shqip\u00ebria, ishte vendimi m\u00eb i veshtir\u00eb e m\u00eb i dhimb\u00ebsh\u00ebm n\u00eb jet\u00ebn time, por i detyruar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, shume koleg\u00eb e “miq”, mor\u00ebn detyra e poste t\u00eb rendesishme, por kur kishin para kerkes\u00ebn time p\u00ebr pun\u00eb, refuzuan sepse nuk mund t\u00eb dilnin kunder “partis\u00eb”, kunder “zerit te mases” dhe vendimit te agjenatve te sigurimitt komunist, qe kishin nderruar flamurin. Kishte te drejte Volteri: “Zot me ruaj nga miqt, se ruhem vet\u00eb nga armiqt”. Prita shum\u00eb dhe gjat\u00eb, por nuk gjeta zgjidhje, madje ata q\u00eb i kisha ndihmuar e p\u00ebrkrahur m\u00eb harruan e m\u00eb braktis\u00ebn shpejt.<\/p>\n

N\u00eb Itali arrijta ta gjej veten, fitova konkursin zyrtar p\u00ebr t\u00eb punuar ne Institutin e Anatomis\u00eb Patologjike t\u00eb Universitetit t\u00eb Sien\u00ebs. Nj\u00eb dit\u00eb shtatori t\u00eb viti 1994, pata nj\u00eb telefonate, q\u00eb m\u00eb solli g\u00ebzim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Ishte Janette Petri\u00e8, fliste nga Roma, ku ndodhej bashk\u00eb me N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn dhe me ftonin t\u00eb shkoja t’i takoja, pasi te nes\u00ebrmen do t\u00eb niseshin p\u00ebr n\u00eb SHBA. I premtova so do t\u00eb shkoja, por harrova se at\u00eb dit\u00eb ishte greva e p\u00ebrgjith\u00ebshme e trenave dhe e autobuzave. Un\u00eb nuk kisha makin\u00eb. Pas shum\u00eb prpjekjeh Genci (im bir) takoj shokun e tij Ruzhdi \u00c7eliku, i cili m\u00eb \u00e7oj n\u00eb Rom\u00eb me makin\u00ebn e tij. Kisha nj\u00eb ndjenj\u00eb g\u00ebzimi t\u00eb rrall\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb takim, sidomos me gezonte fakti se N\u00ebn\u00eb Tereza nuk m\u00eb kishte harruar, m\u00eb kishte k\u00ebrkuar n\u00eb Tiran\u00eb e me gjeti dhe n\u00eb Itali. Ky respekt i N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs me rip\u00ebrtriu e m\u00eb dha forca.
\nKur mb\u00ebrrijt\u00ebm n\u00eb Rome, na doli nj\u00eb problem tjet\u00ebr. Nuk mbylleshin dyert e makin\u00ebs, keshtu Ruzhdiu b\u00ebri dhe nj\u00eb sakrific\u00eb tjet\u00ebr, u detyrua t\u00eb m\u00eb presi n\u00eb makin\u00eb. Shkova n\u00eb Vatikan, n\u00eb adres\u00ebn q\u00eb me kishte dh\u00ebn\u00eb Xheni dhe u takova me N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn. K\u00ebsaj rradhe, dukesh e lodhur e pak e hequr, por plot vitalitet e dinamiz\u00ebm si gjithmon\u00eb. Me konfidoj se nuk ndjehej mir\u00eb me sh\u00ebndet dhe se merrte mjekim. Po t\u00eb mos me kishte treguar, sinqerisht ju them, nuk do ta besoja. Ndejt\u00ebm deri von\u00eb duke biseduar.<\/p>\n

M\u00eb tregoj se kishte shkuar n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb time e kishte folur me Drit\u00ebn e ajo i kishte treguar ku ndodhesha dhe i kishte dh\u00ebn\u00eb numurin e telefonit n\u00eb Siena. N\u00eb dark\u00eb von\u00eb i kerkova leje t\u00eb largohesha. U perqafuam me shum\u00eb dashuri e mall. Me pershendeti e ma perseriti disa her\u00eb “Zoti t\u00eb bekoft\u00eb biri im”. U mall\u00ebngjeva shum\u00eb. Ishte takimi dhe perqafimi i fundit. Nuk do te takoheshime m\u00eb, por disa her\u00eb fol\u00ebm n\u00eb telefon gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb ndodhej n\u00eb SHBA.
\nN\u00eb se bejm\u00eb nj\u00eb retrospektiv\u00eb t\u00eb vepr\u00ebs t\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, gjithkush e kupton, se ajo ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebr njerzimin, p\u00ebr njer\u00ebzit e thjesht\u00eb e t\u00eb vuajtur n\u00eb 121 shtete te bot\u00ebs, m\u00eb shum\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb shenjetor\u00ebt e tjer\u00eb, ka b\u00ebr\u00eb jo nj\u00eb mrekulli, por shum\u00eb mrekulli, nga ato q\u00eb do ta kishin zili t\u00eb gjith\u00eb shenjtor\u00ebt. Vepra e N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs \u00ebsht\u00eb: besim me zem\u00ebr, dashuri p\u00ebr njer\u00ebzit q\u00eb vuajn\u00eb, shpresa dhe bamir\u00ebsi hyjnore. N\u00ebn\u00eb Tereza mbetet perjet\u00eb misionare katolike, misio-nare e bamir\u00ebsis\u00eb, “N\u00ebn\u00eb e t\u00eb varf\u00ebrve”, “N\u00ebna e dashuris\u00eb”, simbol i m\u00ebshir\u00ebs dhe i solidarietetit p\u00ebr mbar\u00eb bot\u00ebn dhe personifikim i dashuris\u00eb p\u00ebr njeriun e vuajtur.
\nDeshirroj t’i mbyll keto kujtime modeste me vler\u00ebsimet e disa personaliteve p\u00ebr N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn:
\nPapa Gjon Pali II<\/strong>: “N\u00ebna Tereza, eshte shembulli i transformimit njer\u00ebzor t\u00eb dashuris\u00eb s\u00eb Zotit”;
\nBill Clinton<\/strong>: “Vigane e shekullit ton\u00eb”;
\nProf. Sali Berisha<\/strong>: “Bija m\u00eb e shquar e kombit ton\u00eb”;
\nIsmail Kadare<\/strong>: “Bota dhe populli yn\u00eb mbet\u00ebn jetim pa t\u00eb”.
\nZhak Shirak<\/strong>: “Sot botes i mungon n\u00ebna”;
\nToni Bler<\/strong>: “Shpirti i saj do t\u00eb rroj\u00eb si inspirim p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne”;
\nDr. don Shan Zefi<\/strong>: “Shenjtore e dit\u00ebve tona”;
\nDr. don Lush Gjergji<\/strong>: “Ajo ishte dashuria n\u00eb vep\u00ebr”;
\nAt Zef Pellumbi<\/strong>: “Nena e shekullit, q\u00eb i bindi me dashuri njer\u00ebzit t\u00eb besojn\u00eb Zotin”;
\nImzot Mark Sopi<\/strong>: “Do t\u00eb mbetet n\u00eb kujtim t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm, deri sa t\u00eb ekzistoj\u00eb njer\u00ebzimi”;
\nImzot Rrok Mirdita<\/strong>: “N\u00ebna Tereza ishte princesha e dashuris\u00eb”;
\nSabri Ko\u00e7i<\/strong> (kryetar i Komunitetit Islamik shqiptar): “Vdekja m\u00eb e r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr kombin ton\u00eb”.
\nBekim Fehmiu<\/strong>: “Pas Sk\u00ebnderbeut u largua edhe N\u00ebna Tereza”;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Lutfi Alia, 29.10.2010 Pas shum\u00eb vite k\u00ebrkesash insistuese personale dhe zyrtare, m\u00eb s\u00eb fundi, n\u00eb gusht t\u00eb viti 1989 Agnes Gonxhe Bojaxhiu – N\u00ebn\u00eb Tereza, e realizoj deshir\u00ebn e madhe, si u shpreh para largimit: “vizitova vendin tim t\u00eb dashur Shqip\u00ebrin\u00eb dhe takova popullin tim”. Nobelistja me fam\u00eb bot\u00ebrore N\u00ebn\u00eb Tereza, \u00ebsht\u00eb personaliteti i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4521","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"\nAgnes Gonxhe Bojaxhi - N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010) - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Agnes Gonxhe Bojaxhi - N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010) - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Prof. Lutfi Alia, 29.10.2010 Pas shum\u00eb vite k\u00ebrkesash insistuese personale dhe zyrtare, m\u00eb s\u00eb fundi, n\u00eb gusht t\u00eb viti 1989 Agnes Gonxhe Bojaxhiu – N\u00ebn\u00eb Tereza, e realizoj deshir\u00ebn e madhe, si u shpreh para largimit: “vizitova vendin tim t\u00eb dashur Shqip\u00ebrin\u00eb dhe takova popullin tim”. Nobelistja me fam\u00eb bot\u00ebrore N\u00ebn\u00eb Tereza, \u00ebsht\u00eb personaliteti i […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-10-29T19:56:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/fjala.shkoder.net\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/nene_tereza_papa-300x193.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"46 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Agnes Gonxhe Bojaxhi – N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010)\",\"datePublished\":\"2010-10-29T19:56:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/\"},\"wordCount\":9219,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/fjala.shkoder.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2010\\\/08\\\/nene_tereza_papa-300x193.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/\",\"name\":\"Agnes Gonxhe Bojaxhi - N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010) - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/fjala.shkoder.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2010\\\/08\\\/nene_tereza_papa-300x193.jpg\",\"datePublished\":\"2010-10-29T19:56:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/fjala.shkoder.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2010\\\/08\\\/nene_tereza_papa-300x193.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/fjala.shkoder.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2010\\\/08\\\/nene_tereza_papa-300x193.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Agnes Gonxhe Bojaxhi – N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Agnes Gonxhe Bojaxhi - N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010) - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Agnes Gonxhe Bojaxhi - N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010) - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Prof. Lutfi Alia, 29.10.2010 Pas shum\u00eb vite k\u00ebrkesash insistuese personale dhe zyrtare, m\u00eb s\u00eb fundi, n\u00eb gusht t\u00eb viti 1989 Agnes Gonxhe Bojaxhiu – N\u00ebn\u00eb Tereza, e realizoj deshir\u00ebn e madhe, si u shpreh para largimit: “vizitova vendin tim t\u00eb dashur Shqip\u00ebrin\u00eb dhe takova popullin tim”. Nobelistja me fam\u00eb bot\u00ebrore N\u00ebn\u00eb Tereza, \u00ebsht\u00eb personaliteti i […]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2010-10-29T19:56:47+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/nene_tereza_papa-300x193.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"46 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Agnes Gonxhe Bojaxhi – N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010)","datePublished":"2010-10-29T19:56:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/"},"wordCount":9219,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/nene_tereza_papa-300x193.jpg","articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/","name":"Agnes Gonxhe Bojaxhi - N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010) - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/nene_tereza_papa-300x193.jpg","datePublished":"2010-10-29T19:56:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/#primaryimage","url":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/nene_tereza_papa-300x193.jpg","contentUrl":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/nene_tereza_papa-300x193.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/agnes-gonxhe-bojaxhi-nene-tereza-1910-2010\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Agnes Gonxhe Bojaxhi – N\u00cbN\u00cb TEREZA (1910-2010)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4521","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4521"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4521\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4521"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4521"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}