![\"\"](\"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/dom_gjergj_meta.jpg\" "\\"Dom")
Marr\u00eb nga gazeta PANORAMA: http:\/\/www.panorama.com.al\/2012\/07\/31\/dhe-ideologjia-vazhdon%E2%80%A6<\/p>\n Marr\u00eb nga gazeta PANORAMA: http:\/\/www.panorama.com.al\/2012\/07\/31\/dhe-ideologjia-vazhdon%E2%80%A6<\/p>\n
U b\u00ebn\u00eb disa her\u00eb rresht q\u00eb profesor P\u00ebllumb Xhufi intervistohet mbi \u00e7\u00ebshtje t\u00eb rishikimit t\u00eb historis\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb 100-vjetor t\u00eb shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb. Me t\u00eb drejt\u00eb gazetar\u00ebt u drejtohen historian\u00ebve dhe atyre q\u00eb historin\u00eb e japin m\u00ebsim. Megjith\u00ebse nj\u00eb profesor i imi i Filozofis\u00eb teoretike n\u00eb Itali m\u00eb thoshte shpesh: \u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb jap\u00ebsh m\u00ebsim filozofi, e \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb jesh filozof\u201d. Ndoshta n\u00eb rastin e prof. Xhufit gj\u00ebrat p\u00ebrkojn\u00eb, por un\u00eb dua t\u2019i jap vetes mund\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb hap\u00ebsire dyshimi krejt subjektive e ndoshta paragjykuese p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrkoj ndjes\u00eb qysh n\u00eb krye t\u00eb k\u00ebtij shkrimi.<\/p>\n
N\u00eb dy intervistat e fundit, nj\u00ebra e botuar te gazeta \u201cShqip\u201d e dat\u00ebs 8 korrik 2012 dhe tjetra te gazeta \u201cMapo\u201d e dat\u00ebs 20 korrik 2012, nd\u00ebr t\u00eb tjera, profesori b\u00ebn disa pohime q\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb far\u00eb hutimi tek ata q\u00eb i lexojn\u00eb. Un\u00eb p\u00ebr vete b\u00ebj pjes\u00eb n\u00eb at\u00eb brez njer\u00ebzish q\u00eb historin\u00eb e ka studiuar deri n\u00eb klas\u00eb t\u00eb tet\u00eb n\u00eb shkollat e komunizmit, e kam b\u00ebr\u00eb p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb mesme n\u00eb koh\u00ebn e demokracis\u00eb 1990\u20131994 dhe m\u00eb pas n\u00eb t\u00eb lart\u00ebn, 1994-2000, por jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, m\u00eb sakt\u00ebsisht n\u00eb Itali. Kur d\u00ebgjoj dhe lexoj prof.<\/p>\n
Xhufin m\u00eb duket vetja nx\u00ebn\u00ebsi i klas\u00ebs s\u00eb tet\u00eb, ku historia ndahej n\u00eb partizan\u00eb dhe gjerman\u00eb, t\u00eb mir\u00eb dhe t\u00eb k\u00ebqij, kulak\u00eb dhe fshatar\u00ebsi e thjesht\u00eb, borgjez\u00eb dhe proletar\u00eb. K\u00ebt\u00eb p\u00ebrshtypje m\u00eb japin intervista t\u00eb tilla. Ndoshta sepse historiografia ajo \u201c\u00ebsht\u00eb\u201d dhe ashtu \u201cduhet t\u00eb jet\u00eb\u201d, por ama ka disa aspekte q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vendin ton\u00eb nuk mund dhe nuk duhet t\u00eb jen\u00eb sikur at\u00ebher\u00eb kur un\u00eb isha n\u00eb klas\u00eb t\u00eb tet\u00eb.<\/p>\n
A mund t\u2019i z\u00ebm\u00eb bes\u00eb nj\u00eb historiografie e cila \u00ebsht\u00eb themeluar n\u00eb ideologjin\u00eb e luft\u00ebs s\u00eb klasave dhe k\u00ebt\u00eb e ka ngritur n\u00eb statut t\u00eb sajin epistemologjik p\u00ebr pothuajse 50 vjet? Kjo ideologji e ka penguar shkenc\u00ebn jo vet\u00ebm n\u00eb funksionalitetin e saj, por edhe n\u00eb baz\u00ebn e saj, pik\u00ebrisht n\u00eb statutin e saj epistemologjik. Kur nj\u00eb shkenc\u00eb preket pik\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb till\u00eb nevralgjike, humb forc\u00ebn e saj argumentuese dhe ka nevoj\u00eb p\u00ebr rithemelim. Kjo nevoj\u00eb rithemelimi duhet t\u00eb nis\u00eb pik\u00ebrisht n\u00eb rr\u00ebnj\u00ebn e saj p\u00ebr t\u2019u shtrir\u00eb m\u00eb pas n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb objektin e saj t\u00eb hulumtimit, e deri n\u00eb p\u00ebrfundimet q\u00eb duhen nxjerr\u00eb.<\/p>\n
Ky ideologjizim i k\u00ebtij statuti ka ndodhur n\u00eb historiografi, n\u00eb let\u00ebrsi, n\u00eb art e madje tek-tuk arritjet e Partis\u00eb dhe t\u00eb pushtetit popullor i shikoje edhe n\u00eb libra t\u00eb fizik\u00ebs. Ka pasur nj\u00eb let\u00ebrsi t\u00eb realizmit socialist, ka pasur p\u00ebrkthime t\u00eb cilat b\u00ebheshin t\u00eb cunguara ose nuk b\u00ebheshin fare nga autor\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj. E gjithashtu, ka pasur nj\u00eb art pamor e kinematografik sh\u00ebrbyes dhe skllav t\u00eb nj\u00eb regjimi me aty-k\u00ebtu ndonj\u00eb disidenc\u00eb t\u00eb fshehur, por q\u00eb nuk i ka hequr asnj\u00eb grimc\u00eb granitit partiak dhe ideologjik. N\u00eb vazhdim\u00ebsi t\u00eb k\u00ebsaj prekjeje ideologjike t\u00eb statutit epistemologjik \u00ebsht\u00eb edhe shkenca e historiografis\u00eb, dhe nuk kishte se si t\u2019i shp\u00ebtonte k\u00ebsaj gj\u00ebje.<\/p>\n
Sigurisht, p\u00ebr t\u00eb gjykuar pun\u00ebn e nj\u00eb historiani duhen par\u00eb veprat e tij, dhe k\u00ebt\u00eb mund ta b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb historian, i cili, po me aq argumente apo edhe m\u00eb shum\u00eb, kritikon, ripohon apo hedh posht\u00eb tezat e kolegut t\u00eb tij. P\u00ebr t\u00eb polemizuar p.sh. me prof. Xhufin duhet t\u00eb jesh nj\u00eb medievist, por ama, kjo b\u00ebhet at\u00ebher\u00eb kur ai shkruan p\u00ebr mesjet\u00ebn, dhe jo p\u00ebr modernitetin dhe bashk\u00ebkoh\u00ebsin\u00eb. Por, meq\u00eb studime t\u00eb mir\u00ebfillta t\u00eb modernitetit dhe bashk\u00ebkoh\u00ebsis\u00eb mungojn\u00eb me autor\u00ebsin\u00eb e profesor Xhufit, at\u00ebher\u00eb po kapemi pas rreshtave t\u00eb intervistave t\u00eb gazetave.<\/p>\n
Nj\u00eb historian apo profesor historie q\u00eb l\u00ebshon edhe intervista n\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme dhe ia dor\u00ebzon ato publikut q\u00eb lexon gazeta, duhet t\u2019i n\u00ebnshtrohet edhe kritik\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij publiku t\u00eb thjesht\u00eb n\u00eb t\u00eb cilin b\u00ebj pjes\u00eb edhe vet\u00eb.<\/p>\n
Nga dy intervistat e sip\u00ebrp\u00ebrmendura del nj\u00eb p\u00ebrfundim, se profesor Xhufi ende nuk \u00ebsht\u00eb shk\u00ebputur nga historiografia ideologjike komuniste. Modeli marksist i qasjes ndaj s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, i cili u p\u00ebrdor p\u00ebr pothuaj 50 vjet nga lideri ideologjik i komunizmit, Enver Hoxha, ndaj \u00e7do figure dhe ngjarje historike, ende vazhdon t\u00eb frym\u00ebzoj\u00eb q\u00ebndrime dhe pozicionime t\u00eb historian\u00ebve dhe njer\u00ebzve t\u00eb kultur\u00ebs. Nuk po merrem me shum\u00eb gj\u00ebra, por vet\u00ebm me dy apo tri citime prej intervistave t\u00eb profesor Xhufit.<\/p>\n
N\u00eb intervist\u00ebn n\u00eb gazet\u00ebn \u201cShqip\u201d, prof. Xhufi thot\u00eb: \u201c\u00c7ohen n\u00eb piedestal lloj-lloj klerik\u00ebsh katolik\u00eb, ithtar\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb \u2018kantoneve\u2019, deri edhe frati-kuisling Anton Harapi, dhe lihen n\u00eb heshtje e harres\u00eb Ndre Mjeda, Dom Nikoll\u00eb Ka\u00e7orri dhe nj\u00eb armat\u00eb e t\u00ebr\u00eb katolik\u00ebsh\u201d (gazeta \u201cShqip\u201d, 8 korrik 2012). S\u00eb pari, nuk na thot\u00eb emrat e atyre klerik\u00ebve \u201cithtar\u00eb kantonesh\u201d q\u00eb qenkan ngritur n\u00eb piedestal. S\u00eb dyti, historiografia aktuale nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb njohur Dom Ndre Mjed\u00ebn dhe Dom Nikoll Ka\u00e7orrin, pasi t\u00eb dy ishin paq\u00ebsisht t\u00eb rehabilituar nga ideologjia komuniste.<\/p>\n
Ne i kemi studiuar n\u00ebp\u00ebr shkolla t\u00eb dy, madje Mons. Ka\u00e7orri \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb \u201ci pavdeksh\u00ebm\u201d edhe te filmi N\u00ebntori i Dyt\u00eb. \u00cbsht\u00eb tjet\u00ebr gj\u00eb turpi protokollar me t\u00eb cilin eshtrat e tij u prit\u00ebn n\u00eb Rinas. Kurse Anton Harapi ishte dhe mbetet i pazbuluar p\u00ebr historin\u00eb ton\u00eb me gjith\u00eb kontributin q\u00eb ai ka dh\u00ebn\u00eb me shkrimet e tij dhe veprimtarin\u00eb e tij, sidomos sepse diti t\u2019i vendos\u00eb shpatullat shp\u00ebtimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb vitet 1943-1944, p\u00ebr t\u00eb shmangur p\u00ebrplasjen e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb fashizmit mbi popull dhe p\u00ebr ta shp\u00ebtuar vendin nga dep\u00ebrtimi i komunist\u00ebve jugosllav\u00eb e rus\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebrmes dor\u00ebs s\u00eb Enver Hoxh\u00ebs.<\/p>\n
K\u00ebsisoj, prof. Xhufi kinse n\u00eb em\u00ebr t\u00eb harres\u00ebs s\u00eb disa figurave katolike, t\u00eb cilat t\u00eb harruara nuk kan\u00eb qen\u00eb, d\u00ebshiron p\u00ebrs\u00ebri, sikurse e kaluara ideologjike t\u00eb ripropozoj\u00eb vler\u00ebsime mohuese t\u00eb shum\u00eb figurave t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb jet\u00ebs shqiptare, p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb se b\u00ebn edhe diversion. Kjo tregon nj\u00eb lloj keqdashje dhe q\u00ebndrim mohues ndaj figurave klerikale, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb klerit katolik, i cili ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb pashembullt n\u00eb themelimin e identitetit nacional dhe kulturor shqiptar.<\/p>\n
Po ashtu, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn intervist\u00eb, profesori i nderuar thot\u00eb: \u201cP\u00ebrkujtohen e nderohen klerik\u00eb, sa mysliman\u00eb, aq edhe ortodoks\u00eb e katolik\u00eb, nga ata q\u00eb ishin kund\u00ebr alfabetit latin e kund\u00ebr shkrimit shqip\u2026\u201d (gazeta \u201cShqip\u201d, 8 korrik 2012). Dua vet\u00ebm emrin e nj\u00eb kleriku katolik, i cili ka qen\u00eb kund\u00ebr alfabetit latin dhe kund\u00ebr shkrimit shqip. Mjafton, i nderuar profesor, t\u00eb mendoni p\u00ebr pak \u00e7aste Kongresin e Manastirit. Jam i bindur se profesori e di mir\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb (nj\u00eb lapsus naiv?), por sikurse b\u00ebhet r\u00ebndom n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebr nj\u00eb par condicio clericorum, fut n\u00eb nj\u00eb thes shum\u00eb gj\u00ebra q\u00eb nj\u00eb historiani dhe an\u00ebtari t\u00eb Akademis\u00eb shqiptare t\u00eb Shkencave dhe Arteve nuk i b\u00ebjn\u00eb nder. Edhe ky citim pa emra, pa data, pa referime. Nga nj\u00eb intervist\u00eb gazete nuk mund t\u00eb pres\u00ebsh m\u00eb shum\u00eb, por nga nj\u00eb historian dhe akademik po.<\/p>\n
Ja nj\u00eb citim tjet\u00ebr nga intervista e prof. Xhufit n\u00eb gazet\u00ebn \u201cMapo\u201d: figurat p\u00ebr t\u2019u nderuar \u201c\u2026jo rast\u00ebsisht p\u00ebrzgjidhen nga shtresat sociale t\u00eb bejler\u00ebve, pashallar\u00ebve, bajraktar\u00ebve, klerik\u00ebve: pik\u00ebrisht ato shtresa t\u00eb regjimit t\u00eb vjet\u00ebr (dovletit), aksioni politik e produkti historik i t\u00eb cilave \u00ebsht\u00eb karakterizuar nga egoizmi, pavendosm\u00ebria, krahinarizmi, kolaboracionizmi dhe deri te tradhtia e hapur ndaj interesave t\u00eb atdheut\u201d (gazeta \u201cMapo\u201d, 30 korrik 2012). Profesori rikthehet me sulmin e tij ndaj disa figurave e nd\u00ebr ta edhe klerik\u00ebve, e p\u00ebrs\u00ebri k\u00ebta klerik\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb p\u00ebr par condicio t\u00eb t\u00eb gjitha feve, por autori e di mir\u00eb se kujt i referohet. P\u00ebr analogji (dhe nj\u00eb analogji bind\u00ebse) jan\u00eb po ata klerik\u00eb q\u00eb para do koh\u00ebsh b\u00ebn\u00eb buj\u00eb nga libri i prof. Putos, ve\u00e7an\u00ebrisht Harapi dhe Fishta, dy \u201chala n\u00eb sy\u201d t\u00eb regjimit komunist.<\/p>\n
Ende historia, sipas profesorit, ndahet n\u00eb pashallar\u00eb, bejler\u00eb, bajraktar\u00eb e klerik\u00eb nga nj\u00ebra an\u00eb, e rilind\u00ebs, p\u00ebrparimtar\u00eb, e iluminist\u00eb nga ana tjet\u00ebr, a thua se pik\u00ebrisht Hasan Prishtina, Vaso Pasha, Abdyl vej Frash\u00ebri e v\u00ebllez\u00ebr, vet\u00eb Ismail Qemali, Dom Ndre Mjedja e Nikoll Ka\u00e7orri, Papa Kristo Negovani, At Stath Melani etj., nuk vinin pik\u00ebrisht nga klasat dirigjuese dhe nga klerik\u00ebt e koh\u00ebs. Edhe nj\u00ebher\u00eb duket qartas nj\u00eb shikim bardhezi i historis\u00eb, i ngurt\u00ebsuar, q\u00eb p\u00ebrve\u00e7 atyre figurave tashm\u00eb t\u00eb njohura dhe t\u00eb pranuara nga e kaluara ideologjike, nuk pranon t\u00eb tjera n\u00eb panteonin e saj, se p\u00ebrndryshe asaj i bien themelet dhe muret e zbulohet lakuriq\u00ebsia e atyre q\u00eb banojn\u00eb brenda k\u00ebtyre ngrehinave ideologjike. Dialektika marksiste dhe lufta e klasave b\u00ebhet kriter dhe themel i gjykimit mbi gjith\u00e7ka, madje edhe mbi objektivitetin e arkivave.<\/p>\n
N\u00eb intervist\u00ebn e fundit profesori jep edhe nj\u00eb leksion t\u00eb vlefsh\u00ebm shkence historiografie. Ai flet p\u00ebr distanc\u00ebn historike nga ngjarje dhe personazhe, e nevojshme p\u00ebr nj\u00eb hulumtim sa m\u00eb objektiv. Ja citimi: \u201cQ\u00eb ngjarjeve t\u00eb sotme t\u2019u jepet nj\u00eb sens historik, duhet m\u00eb par\u00eb t\u00eb hyhet n\u00eb rropullit\u00eb e brendshme t\u00eb tyre, t\u00eb zbulohen motivet dhe arsyet e m\u00ebdha, q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb veprimet dhe ngjarjet historike. P\u00ebr arsyet q\u00eb sapo p\u00ebrmenda, kjo k\u00ebrkon nj\u00eb distanc\u00eb t\u00eb arsyeshme kohore, kur mund t\u00eb gjykohet me qet\u00ebsi e pa paragjykim p\u00ebr ngjarje e personazhe t\u00eb caktuara historike. Dhe, mbi t\u00eb gjitha, k\u00ebrkon ballafaqimin me aktet dhe dokumentacionin p\u00ebrkat\u00ebs, konkretisht me at\u00eb t\u00eb viteve 1944-1990, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ligji parashikon kufizimet p\u00ebrkat\u00ebse\u201d (gazeta \u201cMapo\u201d, 30 korrik 2012.)<\/p>\n
N\u00ebse ju profesor k\u00ebrkoni nj\u00eb distanc\u00eb historike, at\u00ebher\u00eb, n\u00eb t\u00eb mir\u00eb e n\u00eb t\u00eb keq, p\u00ebrse nuk e ruani k\u00ebt\u00eb distanc\u00eb p\u00ebr Pat\u00ebr Anton Harapin, p\u00ebr Mustafa Kruj\u00ebn, p\u00ebr Fan Nolin, i cili ka vdekur shum\u00eb von\u00eb e brenda atyre viteve q\u00eb thoni ju, e p\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt ju n\u00eb intervistat tuaja jepni gjykime absolute? Edhe nj\u00eb her\u00eb, ne q\u00eb jemi m\u00eb t\u00eb rinj, shohim me keqardhje se ka shum\u00eb vrer dhe inat dhe aspak objektivitet dhe qart\u00ebsi. Apo ndoshta k\u00ebshtu ndodh sa her\u00eb q\u00eb shkenca hyn n\u00eb politik\u00eb dhe anasjelltas?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Marr\u00eb nga gazeta PANORAMA: http:\/\/www.panorama.com.al\/2012\/07\/31\/dhe-ideologjia-vazhdon%E2%80%A6 U b\u00ebn\u00eb disa her\u00eb rresht q\u00eb profesor P\u00ebllumb Xhufi intervistohet mbi \u00e7\u00ebshtje t\u00eb rishikimit t\u00eb historis\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb 100-vjetor t\u00eb shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb. Me t\u00eb drejt\u00eb gazetar\u00ebt u drejtohen historian\u00ebve dhe atyre q\u00eb historin\u00eb e japin m\u00ebsim. Megjith\u00ebse nj\u00eb profesor i imi i Filozofis\u00eb teoretike n\u00eb Itali m\u00eb thoshte shpesh: […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"yoast_head":"\n