![\"\"](\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/prec_zogaj.jpg\" "\\"Pre\u00e7")
<\/p>\n<\/p>\n
PRE\u00c7 ZOGAJ<\/strong>, 23.09.2010<\/em><\/p>\n Nuk \u00ebsht\u00eb zakon t\u00eb kremtohet p\u00ebrvjetori i nj\u00eb poezie. P\u00ebr t\u00eb merituar k\u00ebt\u00eb nder duhet t\u00eb jet\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb poezi. Duhet t\u00eb jet\u00eb b\u00ebr\u00eb ngjarje dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u00eb ket\u00eb mbetur poezi, \u00e7far\u00eb nuk ndodh shpesh. K\u00ebt\u00eb kusht e plot\u00ebson poezia e mir\u00ebnjohur “Kuajt” e poetit Gjek\u00eb Marinaj, botuar para nj\u00ebzet vjet\u00ebsh, sakt\u00ebsisht n\u00eb gusht t\u00eb vitit 1990 n\u00eb gazet\u00ebn “Drita”. Kjo poezi me jo m\u00eb shum\u00eb se 20 vargje u p\u00ebrkujtua k\u00ebto dit\u00eb nga Departamenti i Arteve dhe Shkencave Humane pran\u00eb Universitetit t\u00eb Teksasit n\u00eb Dallas t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/p>\n E b\u00ebr\u00eb k\u00ebng\u00eb n\u00eb p\u00ebrkthimin dhe p\u00ebrshtatjen e vargjeve n\u00eb anglisht nga poeti i madh amerikan Frederik Turner, me muzik\u00eb t\u00eb kompozitorit shqiptar, Gjon Kapedani, me orkestrimin e sopranos s\u00eb mir\u00ebnjohur amerikane Kathery Evans dhe e k\u00ebnduar nga tenori Hart Neal n\u00eb shoq\u00ebrimin e pianistit Michael MC Voy, kantata “Kuajt”, me sakt\u00eb vidioklipi “Kuajt” me pamje nga Shqip\u00ebria e viteve n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb, u paraqit si ikona poetike m\u00eb e besueshme e pasqyrimit t\u00eb realitet shqiptar gjat\u00eb peridh\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs , si\u00e7 vuri n\u00eb dukje studiusja Cindy Hulbert.<\/p>\n “Ne nuk kemi em\u00ebr\/ T\u00eb gjith\u00ebve kuaj na thon\u00eb\/ Nuk qajm\u00eb\/ Nuk qeshim\/ Heshtim, d\u00ebgjojm\u00eb…” . K\u00ebto jan\u00eb disa nga vargjet e poezis\u00eb q\u00eb, kur u botua, qe lexuar menj\u00ebher\u00eb si metafor\u00eb e shfryt\u00ebzimit dhe skllav\u00ebris\u00eb s\u00eb njer\u00ebzve n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb totalitare. Publiku i v\u00ebmendsh\u00ebm i atyre viteve e kujton me siguri, sot e k\u00ebsaj dite, p\u00ebrshtypjen e thell\u00eb q\u00eb pat shkaktuar botimi i saj n\u00eb organin zyrtar t\u00eb Lidhjes s\u00eb Shkrimtar\u00ebve. Ishte nj\u00eb koh\u00eb pezull, kur n\u00eb nj\u00eb an\u00eb shqiptar\u00ebt q\u00eb u futen n\u00eb ambasadat e huaja kishin konsumuar kryengritjen e rrall\u00eb me emrin “ikje”, nd\u00ebrsa n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr regjimi po p\u00ebrpiqej t\u00eb shartonte n\u00eb trupin e vet t\u00eb kalbur ndonj\u00eb bisk lirie t\u00eb prodhuar n\u00eb serrat e veta demode; e gjith\u00eb Lindja ish-komuniste kishte kthyer flet\u00ebn e historis\u00eb, kurse Shqip\u00ebria e vog\u00ebl p\u00ebrkundte n\u00eb pallatet e politik\u00ebs \u00ebndrr\u00ebn me sy hapur “as Lindje, as Per\u00ebndim”.<\/p>\n Tirania e gjat\u00eb dhe izolimi i kishin ndikuar n\u00eb at\u00eb shkall\u00eb mendjet dhe shpirtrat e njer\u00ebzve, sa p\u00ebrjashta burgjeve kishte shum\u00eb pak qart\u00ebsi se \u00e7far\u00eb duhej b\u00ebr\u00eb. Shumica d\u00ebrrmuese e intelektual\u00ebve kritik\u00eb dinin se \u00e7far\u00eb nuk donin, por nuk ishin shum\u00eb t\u00eb qart\u00eb se \u00e7far\u00eb donin. Vet\u00eb regjimi, i mbetur si kau n\u00eb brinj\u00eb, k\u00ebrkonte t\u00eb jepte ndonj\u00eb zgjidhje pa qen\u00eb vet\u00eb i zgjidhur. Mizorit\u00eb dhe nd\u00ebshkimet politike n\u00ebp\u00ebr dekada kishin mbjell\u00eb frik\u00ebn, mosbesimin dhe rezervimin. Lirit\u00eb e ndaluara kishin b\u00ebr\u00eb q\u00eb z\u00ebrat m\u00eb t\u00eb lir\u00eb, aq sa mund t\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim kjo fjal\u00eb n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb mbyllur, t\u00eb kultivonin si m\u00ebnyr\u00eb shprehjeje dykuptim\u00ebsin\u00eb, gjuh\u00ebn e Ezopit. Ky ishte pak a shum\u00eb kuadri q\u00eb p\u00ebrcaktonte p\u00ebrp\u00eblitjen e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb m\u00ebdyshjet e saj t\u00eb reja.<\/p>\n N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, nj\u00eb poet i ri nga Bajza e Shkodr\u00ebs, nj\u00ebri prej gjenerat\u00ebs s\u00eb humburve, q\u00eb kishte gjetur n\u00eb poezin\u00eb lirike t\u00eb koh\u00ebs streh\u00ebn e ekzilit t\u00eb vet shpirt\u00ebror, si nj\u00eb parath\u00ebnie dhe parap\u00ebrgatitje p\u00ebr ekzilin e m\u00eb pasm\u00eb fizik, Gjek\u00eb Marinaj, nj\u00eb djal\u00eb i gjat\u00eb dhe i hajth\u00ebm, i sjellsh\u00ebm dhe i p\u00ebrkor\u00eb n\u00eb kufijt\u00eb e auto-ironis\u00eb, vendosi t\u00eb dilte m\u00eb hapur se asnj\u00eb tjet\u00ebr para tij n\u00eb agor\u00ebn e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, dometh\u00ebn\u00eb vendosi t\u00eb provokonte me nj\u00eb goditje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb demagogjin\u00eb e “ndryshimeve nga brenda”, status-quon\u00eb e neveritshme q\u00eb po krijonte pluralizmi i mendimit me prirjen p\u00ebr t\u00eb hedhur nj\u00eb vello t\u00eb re mbi realitetin e ash\u00ebr t\u00eb shtypjes dhe varf\u00ebris\u00eb. Kjo ishte poezia “Kuajt”, q\u00eb autori e kishte shkruar n\u00eb vitin 1989 dhe po e sillte p\u00ebr botim n\u00eb gazet\u00ebn “Drita” nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n N\u00eb vetvete zgjedhja e momentit p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb nga arka nj\u00eb poezi, t\u00eb pabotueshme sipas kritereve t\u00eb koh\u00ebs, ishte test i nj\u00eb shkalle t\u00eb gjer\u00eb, q\u00eb autorit ia mund\u00ebsonte edhe mir\u00ebdashja e poet\u00ebve Bardhyl Londo e Rudolf Marku q\u00eb punonin n\u00eb gazet\u00ebn “Drita”. Poezia u botua n\u00eb k\u00ebndin e nj\u00ebr\u00ebs prej faqeve t\u00eb gazet\u00ebs, me vet\u00ebdijen e plot\u00eb t\u00eb botuesve se \u00e7far\u00eb po b\u00ebnin. P\u00ebr poezin\u00eb, kjo q\u00eb ndodhi , ishte nj\u00eb heqje dorezash. “Ne nuk kemi emra\/ T\u00eb gjith\u00ebve kuaj na thon\u00eb\/ Nuk qajm\u00eb\/ Nuk qeshim\/ Heshtim\/ D\u00ebgjojm\u00eb\/ Ham\u00eb at\u00eb q\u00eb na japim\/ Ecim nga na thon\u00eb”. Vargjet p\u00ebrcjellin lodhjen e dekadave. Ting\u00ebllimi i tyre krijon nj\u00eb si kurb\u00eb t\u00eb vdekjes q\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb mbushet me frym\u00eb, di\u00e7ka q\u00eb n\u00eb kantat\u00ebn e interpretuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb k\u00ebto dit\u00eb n\u00eb Universitetin e Teksasit, Dallas, t\u00eb kujton korin e t\u00eb burgosurve hebrenj n\u00eb oper\u00ebn “Nabu\u00e7o” t\u00eb Verdit.<\/p>\n Por p\u00ebr autorin, “Kuajt” ishte fillimi i nj\u00eb kalvari, q\u00eb, p\u00ebr fat, p\u00ebrfundoi mir\u00eb. i pambuluar nga emri i madh apo nga solidariteti dhe “harrimi” i kryeqytetit, ai u vu n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr t\u00eb partis\u00eb dhe sigurimit n\u00eb provinc\u00ebn ku jetonte, \u00e7far\u00eb e detyroi t\u00eb arratisej, duke rrezikuar kok\u00ebn. Ai e vulosi me shembullin vetjak kredon e poezis\u00eb s\u00eb tij. Nj\u00ebzet vjet m\u00eb von\u00eb, Universiteti Amerikan ku Gjek\u00eb Marinaj \u00ebsht\u00eb diplomuar dy her\u00eb, kthehet p\u00ebrmes historis\u00eb s\u00eb rrall\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj poezie n\u00eb itinirarin q\u00eb ka ndjekur autori drejt liris\u00eb dhe bot\u00ebs s\u00eb lir\u00eb. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, \u00ebsht\u00eb me shum\u00eb se rruga e nj\u00eb poeti. \u00cbsht\u00eb edhe rruga e Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb ikon\u00eb e realitetit shqiptar n\u00eb diktatur\u00eb, “Kuajt” \u00ebsht\u00eb nj\u00eb episod shum\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs n\u00eb vargun e episodeve q\u00eb paralajm\u00ebruan dhe parap\u00ebrgatiten L\u00ebvizjen e Dhjetorit 1990.<\/p>\n Autori Marinaj, q\u00ebkurse la pas peripecit\u00eb e arratis\u00eb, jeton, studion, punon dhe krijon n\u00eb SHBA si nj\u00eb poet dhe studiues i shquar. Ai nuk \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr t\u00eb konvertuar n\u00eb gj\u00ebsendi gjurm\u00ebn e kontributit dhe aktit t\u00eb tij. Sipas meje, nuk \u00ebsht\u00eb kthyer p\u00ebr nj\u00eb arsye t\u00eb dyfisht\u00eb: n\u00eb nj\u00eb an\u00eb, q\u00eb t\u00eb mbetet ai q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebr vendin e tij; n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr q\u00eb edhe Shqip\u00ebria t\u00eb mbetet kjo q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb mallin dhe dashurin\u00eb e tij, q\u00eb jan\u00eb filtrat ku ndalen pluhurat dhe helmet e shumta t\u00eb vendit ton\u00eb t\u00eb dashur.<\/p>\n Por, n\u00ebse Marinaj ka zgjedhur t\u00eb mos vij\u00eb, kantata “Kuajt” duhet t\u00eb vij\u00eb. Televizionet tona nuk kan\u00eb asnj\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi ta gjejn\u00eb e ta transmetojn\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb shprehje e nderimit amerikan p\u00ebr lirin\u00eb. Ne kemi nevoj\u00eb t\u00eb bashkohemi me k\u00ebt\u00eb nderim. Kemi nevoj\u00eb t\u00eb njohim rrug\u00ebn nga kemi ardhur. Akoma m\u00eb shum\u00eb, kemi nevoj\u00eb t\u00eb ushqejm\u00eb ndjenj\u00ebn e liris\u00eb. Sepse, krijime t\u00eb tilla si “Kuajt”, q\u00eb i gjejm\u00eb n\u00eb forma t\u00eb tjera, te autor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb dhe n\u00eb arte t\u00eb tjera, paraqesin nj\u00eb simbolik\u00eb akoma m\u00eb universale dhe t\u00eb gjith\u00ebkoh\u00ebshme t\u00eb aspirat\u00ebs p\u00ebr dinjitet dhe respekt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" PRE\u00c7 ZOGAJ, 23.09.2010 Nuk \u00ebsht\u00eb zakon t\u00eb kremtohet p\u00ebrvjetori i nj\u00eb poezie. P\u00ebr t\u00eb merituar k\u00ebt\u00eb nder duhet t\u00eb jet\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb poezi. Duhet t\u00eb jet\u00eb b\u00ebr\u00eb ngjarje dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u00eb ket\u00eb mbetur poezi, \u00e7far\u00eb nuk ndodh shpesh. K\u00ebt\u00eb kusht e plot\u00ebson poezia e mir\u00ebnjohur “Kuajt” e poetit Gjek\u00eb Marinaj, botuar para nj\u00ebzet […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,7],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4024","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj","7":"category-letersi"},"yoast_head":"\n![\"\"](\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/gjeke_marinaj.jpg\" "\\"Gjek\u00eb")
<\/p>\n