![\"\"](\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/prec_zogaj.jpg\" "\\"Pre\u00e7")
<\/p>\n<\/p>\n
Pre\u00e7 Zogaj<\/strong>, 15.08.2010<\/em><\/p>\n Deri n\u00eb ver\u00ebn e vitit 2009 At Gjergj Fishta nuk kishte ende nj\u00eb permendore t\u00eb denj\u00eb p\u00ebr vendin q\u00eb ka n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb. Duke par\u00eb koh\u00ebn q\u00eb shkonte dhe duke v\u00ebn\u00eb re jo pa m\u00ebrzi dilemat e path\u00ebna t\u00eb rregjimit demokratik p\u00ebr ta pranue me zem\u00ebr t\u00eb hapur Gjergj Fisht\u00ebn, me ose pa apelativin “at” p\u00ebrpara, at Zef Pllumi thoshte k\u00ebshtu n\u00eb nj\u00eb fjalim t\u00eb tijin n\u00eb tetor t\u00eb vitit 1999: “A ka hije q\u00eb dy kolos\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare , si At Gjergj Fishta e At Shtjefen Gjecovi t\u00eb mos ken\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e sotme asnj\u00eb permendore. Mendoj se ka ardh\u00eb koha…t\u00eb propozohet ngritja e tyre”.<\/p>\n Koha kishte ardhur e kishte kaluar. Me Fisht\u00ebn duhej t\u00eb kishte filluar rind\u00ebrtimi i Zoti Leskaj kishte marr\u00eb k\u00ebshilltar zotin Agron Gjekmarkaj, nj\u00eb studiues i ri dhe i kualifikuar i let\u00ebrsis\u00eb shqiptare dhe bot\u00ebrore, i diplomuar n\u00eb Universitetin “la Sapienca” t\u00eb Italis\u00eb. Spontane apo e menduar, em\u00ebrimi i Gjekmarkajt n\u00eb at\u00eb post i p\u00ebrgjigjej borxhit q\u00eb qeverit\u00eb e tranzicionit i kishin trash\u00ebgimis\u00eb kulturore franceskane. Ishte nj\u00eb em\u00ebrim q\u00eb p\u00ebrcaktoi nj\u00eb prej drejtimeve t\u00eb reja t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb ministrit Leskaj: impenjimin p\u00ebr rivler\u00ebsimin dhe nxjerrjen dora-dor\u00ebs n\u00eb drit\u00eb t\u00eb korpusit franceskan si pasuri komb\u00ebtare.<\/p>\n Politika kulturore shqiptare i dedikon k\u00ebtij ministri kthimin si asnj\u00ebher\u00eb tjet\u00ebr N\u00eb k\u00ebt\u00eb atmosfer\u00eb erdhi vendimi p\u00ebr ngritjen e p\u00ebrmendores s\u00eb Gjergj Fisht\u00ebs n\u00eb qytetin e Lezh\u00ebs. Pun\u00ebn e filluar nga Leskaj e vazhdoi ministri Pango, q\u00eb e pasoi n\u00eb at\u00eb post. Nj\u00eb juri e ngritur pran\u00eb Ministris\u00eb shpalli fitues bocetin e skulptorit me origjin\u00eb nga Cam\u00ebria, Hilmi Kasemi, i cili punonte dhe jetonte prej vitesh n\u00eb Itali, por kishte marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb at\u00eb konkurs p\u00ebr shkak t\u00eb afeksionit t\u00eb vecant\u00eb q\u00eb kishte p\u00ebr Fisht\u00ebn. Nd\u00ebrmarrja e k\u00ebtij skulptori t\u00eb talentuar ndeshi shpejt n\u00eb \u00ebvshtir\u00ebsit\u00eb e trajtimit me n\u00ebnvler\u00ebsim nga V\u00ebsht\u00ebr\u00ebsive q\u00eb kishin lidhje me mungesen e kushteve normale t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb atelie, iu shtuan burokracit\u00eb n\u00eb livrimin e fondeve t\u00eb domosdoshme dhe lloj-lloj pengesash t\u00eb tjera q\u00eb jan\u00eb t\u00eb mjaftushme p\u00ebr t’i prer\u00eb hovin e prishur qet\u00ebsin\u00eb nj\u00eb artisti. Kur e vizitova nj\u00ebher\u00eb zotin Kasemi, e gjeta shum\u00eb t\u00eb stresuar. Ai m\u00eb tregoi problemet q\u00eb kishte, pastaj m\u00eb shprehu d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr ta derdhur vepr\u00ebn n\u00eb bronc n\u00eb nj\u00eb fonderi italiane. Meqen\u00ebs\u00eb nuk komunikoja n\u00eb at\u00eb koh\u00eb me ministrin Pango, i shkrova nje let\u00ebr kryeminsitrit Berisha.<\/p>\n Zoti Berisha ia kaloi letr\u00ebn time shefit t\u00eb tij t\u00eb kabinetit, zotit Imami, i cili e trajtoi me serjozitetin e duhur. Prej atij casti, edhe pse marr\u00ebdh\u00ebniet e skulptorit me drejtuesit e ministris\u00eb mbeten t\u00eb parelakasuara, u zgjidhen disa prej problemeve t\u00eb ngritura prej meje dhe puna e skulptorit n\u00eb atelie rifitoi ritmin dhe k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e krijimit. D\u00ebrgimi i vepr\u00ebs n\u00eb nj\u00eb fonderi italiane nuk u pranua sepse k\u00ebrkoheshin fonde dhe impenjime shtes\u00eb nga ministria, por k\u00ebsaj nuk kishim c’ti b\u00ebnim. Un\u00eb nuk e ngava m\u00eb tej k\u00ebt\u00eb pun\u00eb.<\/p>\n I k\u00ebrkova Hilmi Kasemit t\u00eb evitonte sa t\u00eb ishte e mundur sjelljen e tij prej artisti Aktor\u00eb nga m\u00eb t\u00eb njohurit n\u00eb vend do t\u00eb intepretonin pjes\u00eb t\u00eb zgjedhura nga poezia e tij, nd\u00ebrsa grupet artistike t\u00eb Zadrim\u00ebs dhe mbar\u00eb zon\u00ebs do ti jepnin ngjyr\u00eb dhe hijeshi asaj feste t\u00eb ringjalljes s\u00eb poetit komb\u00ebtar. Ia b\u00ebra me dije k\u00ebt\u00eb propozim edhe kryeministrit. Ishte rasti q\u00eb n\u00eb at\u00eb shfaqje t\u00eb lart\u00ebsimit dhe pastrimit t\u00eb shpirtrave, qeveria t\u00eb jepte shfaqjen e nj\u00eb pranimi t\u00eb cilt\u00ebr e t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb Gjergj Fisht\u00ebs.<\/p>\n Si sot nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb permendorja e Fisht\u00eb, e konceptuar si ansamb\u00ebl skulpturor, mb\u00ebrriti gjat\u00eb nj\u00eb nate t\u00eb heshtur gushti n\u00eb qytetin e Lezh\u00ebs, n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e pik\u00ebllueshme t\u00eb skulptorit vetmitar. T\u00eb nesemen, n\u00ebn diellin p\u00ebrv\u00eblues t\u00eb mesdit\u00ebs , si t\u00eb mos ekzistonte ndonj\u00eb or\u00eb tjet\u00ebr m\u00eb e p\u00ebrshtatshme p\u00ebr ngjarjen me t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kulturore t\u00eb qytetit, u improvizua nj\u00ebfar\u00eb ceremonie me nj\u00eb prani tep\u00ebr modeste zyrtar\u00ebsh vendore. Bashkia kishte menduar ta p\u00ebrfshinte k\u00ebt\u00eb ngjarje n\u00eb kuadrin e P\u00ebrurimi sa p\u00ebr t\u00eb kaluar radh\u00ebn ishte nj\u00eb k\u00ebrikatur\u00eb e nderimit minimal. Gjysma e s\u00eb keqe q\u00eb ia mb\u00ebrriti nep\u00ebr vap\u00ebn e padurueshme ministri Turku, i cili, megjith\u00eb prirjen pozitive, vet\u00ebm e theksonte me nxitimin e tij faktin se qeverit\u00eb shqiptare, kur nuk e kan\u00eb luftuar, nuk kan\u00eb patur asnj\u00ebher\u00eb koh\u00eb ta nderojn\u00eb p\u00ebr s\u00eb mbari at\u00eb q\u00eb konsiderohet nj\u00eb nga mbrujt\u00ebsit e medh\u00ebnj t\u00eb ndjenj\u00ebs dhe konceptit t\u00eb atdhedashuris\u00eb shqiptare.<\/p>\n Nism\u00ebtari i permendores, at Zef Pllumbi, nuk ishte n\u00eb at\u00eb p\u00ebrurim sepse kishte nuk ishte n\u00eb kualicion me PD-n\u00eb, pa e cuar kurr\u00eb nep\u00ebr mend se liria ime mund “Mbaroj”, m\u00eb njoftoi dikur P\u00ebrvathi me nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb thell\u00eb leht\u00ebsimi q\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb natyr\u00eb e cilt\u00ebr si e tija mund ta trasmetonte. U leht\u00ebsova edhe un\u00eb n\u00eb skajin tjet\u00ebr t\u00eb telefonit, si t\u00eb ishte fjala p\u00ebr fundin e nj\u00eb turpi. Por q\u00eb nga varri ku prehej n\u00eb amshim, at Zef P\u00ebllumi, dukej sikur na thoshte: Mos u m\u00ebrzitni! At Gjergj Fishta duhet t\u00eb pres\u00eb p\u00ebrs\u00ebri. “Megjith\u00ebse veprues, e madje potent n\u00eb politik\u00ebn komb\u00ebtare, ai nuk pat ken\u00eb i dishruesh\u00ebm p\u00ebr “autoritetet” e shtetit shqptar; Duket se ashtu, n’opozit\u00eb, po don me At Gjergj Fishta duhet t\u00eb pres\u00eb p\u00ebrs\u00ebri. Cfar\u00eb duhet t\u00eb pres\u00eb? \u00cbsht\u00eb naive t\u00eb mendohet se ai duhet t\u00eb pres\u00eb thjesht rrotacionin e radh\u00ebs t\u00eb pushtetit vendor apo t\u00eb pushtetit q\u00ebndror. Prirja e drejtuesve ka pesh\u00ebn e vet n\u00eb vler\u00ebsimin e figurave historike. Por rrotacionet e pushtetit jan\u00eb holl\u00ebsira n\u00eb raport me universin fishtian dhe me problemin q\u00eb ngre para shoq\u00ebris\u00eb shqiptare rasti i tij. Fishta \u00ebsht\u00eb, me sa dim\u00eb, i vetmi t\u00eb cilit Enver Hoxha ia ka k\u00ebrkuar varrin me qiri p\u00ebr t’ja dhunuar e flakur n\u00eb lum\u00eb, duke i tejkaluar n\u00eb urrejtje pushtuesit osman\u00eb, q\u00eb sipas gojedh\u00ebnave i b\u00ebn\u00eb hajmali eshtrat e zhvarrosura t\u00eb Gjergj Kastriotit.<\/p>\n N\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrballje t\u00eb pashembullt me t\u00eb vdekurin e pambrojtur, Enver Hoxha u mund nga urrejtja e tij kurse at Gjergj Fishta u ngrit nga dashuria e tij p\u00ebr fe dhe atdhe. At Gjergj Fishta \u00ebsht\u00eb fyryra e atdhedashuris\u00eb, sikurse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lart\u00ebsi dhe nj\u00eb drejtim komb\u00ebtar kulture. Ai q\u00ebndron n\u00eb zemer t\u00eb historis\u00eb son\u00eb, i panuar si i till\u00eb nga shumica e t\u00eb m\u00ebdhenjve t\u00eb k\u00ebtij vendi, q\u00eb nga Faik Konica, Lasgush Poradeci, Mitrush Kuteli, Aleksander Xhuvani, Eqerem Cabej, pa p\u00ebrmendur k\u00ebtu intelektualet e qarkut katolik q\u00eb e pat\u00ebn mit.<\/p>\n Megjithese po mbushen shtat\u00ebdhjet\u00eb vjet nga dita e vdekjes dhe megjithese doli i paprekur nga programi komunist i harrimit, natyra e lir\u00eb dhe personaliteti madhor i Gjergj Fisht\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb pranuar ende me zemer t\u00eb hapur nga elita politike e vendit. Vargonjt\u00eb e paragjykimeve, kufizimet e nj\u00eb dijeje t\u00eb mang\u00ebt, xhelozit\u00eb dhe kund\u00ebshtit\u00eb n\u00eb lidhje me orjentimin e vendit jan\u00eb distanca konstance midis Fisht\u00ebs dhe “auktoriteteve”, sic thoshte pater Zefi. Prandaj at Gjergj Fishta duhet t\u00eb pres\u00eb p\u00ebrs\u00ebri. Q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se autoritetet duhet t\u00eb l\u00ebvizin drejt tij.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pre\u00e7 Zogaj, 15.08.2010 Deri n\u00eb ver\u00ebn e vitit 2009 At Gjergj Fishta nuk kishte ende nj\u00eb permendore t\u00eb denj\u00eb p\u00ebr vendin q\u00eb ka n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb. Duke par\u00eb koh\u00ebn q\u00eb shkonte dhe duke v\u00ebn\u00eb re jo pa m\u00ebrzi dilemat e path\u00ebna t\u00eb rregjimit demokratik p\u00ebr ta pranue me zem\u00ebr t\u00eb hapur Gjergj Fisht\u00ebn, me […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-3741","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"\n
\npanteonit t\u00eb gjymtuar t\u00eb kultur\u00ebs komb\u00ebtare. Nga viti 1999 kur ngriti z\u00ebrin “frati i d\u00ebshmive” u desh t\u00eb kalonin edhe pes\u00eb a gjasht\u00eb vjet t\u00eb tjera q\u00eb emri dhe vepra e Fisht\u00ebs t\u00eb rikthehej n\u00eb projektet e Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs p\u00ebr vler\u00ebsimin e figurave t\u00eb shquara t\u00eb kultur\u00ebs komb\u00ebtare. Ishte em\u00ebruar minist\u00ebr deputeti demokrat i Vlor\u00ebs, zoti Bujar Leskaj, nj\u00eb ekonomist n\u00eb profesion, mik i librit, i orjentuar drejt n\u00eb ceshtjet e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore komb\u00ebtare.<\/p>\n
\nm\u00eb par\u00eb t\u00eb v\u00ebmendjes s\u00eb qeveris\u00eb nga vepra e n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmb\u00ebur, e l\u00ebn\u00eb m\u00ebnjan\u00eb, e dhunuar dhe plackitur n\u00eb dekada e fret\u00ebrve krijues, shkenc\u00ebtar\u00eb dhe hulumtues, si Gjergj Fishta, Shtjef\u00ebn Gjecovi, Vincens Prenushi, Donat Kurti, Marin Sirdani, Justin Rrota, Bernardin Palaj, Gjon Shllaku, Martin Gjoka e t\u00eb tjer\u00eb. Provinca franceskane e ka njohur me mir\u00ebnjohje k\u00ebt\u00eb shdritje t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb re kulturore, e cila gjen miratim t\u00eb gjer\u00eb anemban\u00eb vendit, sa her\u00eb zbatohet.
\nN\u00eb Jug po e po, ku intelektual\u00ebt m\u00eb n\u00eb z\u00eb dhe mbar\u00eb publiku i informuar
\nvlersojn\u00eb lart rolin e at Gjergj Fisht\u00ebs me shok\u00eb p\u00ebr vendosjen e alfabetit latin si
\ngur themeli n\u00eb kursin per\u00ebndimor t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb , a po kontributin e tij t\u00eb
\nvecant\u00eb si nj\u00eb apostull i shqiptarizmit, bashk\u00eb me imzot Bumcin, p\u00ebr t\u00eb mos
\nlejuar q\u00eb n\u00eb agimet e v\u00ebshtira t\u00eb shtetit t\u00eb ri shqiptar n\u00eb dekad\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb
\nshekullit t\u00eb nj\u00ebzet, Gjirokastra dhe Korca t\u00eb p\u00ebrdoreshin si plack\u00eb tregu p\u00ebr t\u00eb
\nk\u00ebnaqur orekset e Greqis\u00eb.<\/p>\n
\nMinistria, si t\u00eb mos ishte fjala p\u00ebr nj\u00eb vep\u00ebr shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme arti, por p\u00ebr nj\u00eb porosi cfar\u00ebdo.<\/p>\n
\nme zyrtar\u00ebt e Ministris\u00eb, sepse n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb caktuar, me justifikimin e
\nshkeljes s\u00eb afateve, mund t’i prisnin edhe fondin e mbetur. M\u00eb kuptoi dhe m\u00eb d\u00ebgjoi. Nd\u00ebrkoh\u00eb iku Pango dhe vendin e tij e zuri zoti Adrian Turku. Ministrit t\u00eb ri i parashtrova me goj\u00eb dhe me shkrim propozimin p\u00ebr ta shd\u00ebrruar vendosjen e
\npermendores s\u00eb Gjergj Fisht\u00ebs n\u00eb Lezh\u00eb n\u00eb nj\u00eb ngjarje t\u00eb vecant\u00eb kulturore.
\nIdeja ime ishte q\u00eb n\u00eb shembullin e vendosjes s\u00eb monumentit t\u00eb Pushkinit n\u00eb Mosk\u00eb, ku pat shk\u00eblqyer oratoria e njer\u00ebzive me t\u00eb shquar t\u00eb Rusis\u00eb s\u00eb koh\u00ebs, t\u00eb ftoheshin p\u00ebr t\u00eb folur n\u00eb Lezh\u00eb njoh\u00ebs dhe studius t\u00eb Fisht\u00ebs nga vendi dhe bota, shkrimtar\u00eb dhe poet\u00eb t\u00eb shquar.<\/p>\n
\nveprimtarive p\u00ebr dit\u00ebn e shtegtarit.<\/p>\n
\nvdekur nd\u00ebrkoh\u00eb, por edhe po t\u00eb ishte gjall\u00eb me siguri do t\u00eb mungonte, ashtu
\nsic mungonin p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e provinc\u00ebs franceskane, q\u00eb cudit\u00ebrisht nuk kishin
\nmarr\u00eb asnj\u00eb ftese n\u00eb eventin p\u00ebr korifeun e tyre. K\u00ebshilltari i ish Ministrit
\nt\u00eb Kultur\u00ebs, zoti Gjekmarkaj, q\u00eb kishte kaluar k\u00ebshilltar i Presidentit Topi
\nnd\u00ebrkoh\u00eb, nuk ishte njoftuar, megjithese kishte qen\u00eb si me th\u00ebn\u00eb “nuni” i asaj
\npermendoreje. Edhe un\u00eb nuk isha ai q\u00eb kisha qen\u00eb kur ndihmoja skulptorin
\ndhe ideoja “dit\u00ebt e Fisht\u00ebs”! Kisha kandiduar disa jav\u00eb m\u00eb pr\u00eb me nj\u00eb parti q\u00eb<\/p>\n
\nt\u00eb d\u00ebmtonte sadopak madheshtin\u00eb e ceremonis\u00eb p\u00ebr Fisht\u00ebn. I kredhur n\u00eb
\nnj\u00eb trishtim t\u00eb pamas\u00eb, piktori Pashk P\u00ebrvathi, m\u00eb th\u00ebrriste n\u00eb telefon “ku
\nje” dhe m\u00eb tregonte i indinjuar ndonj\u00eb detaj nga zhegu ku po fyhej kolosi.
\nDikush m\u00eb tej, i p\u00ebrfshir\u00eb prej d\u00ebshp\u00ebrimit nga humori i zi, shtonte se po t\u00eb
\nishte p\u00ebrmendorja e ndonj\u00eb kryetari komune, do t\u00eb kishin v\u00ebrshuar gjith\u00eb
\nZadrima, Mirdita dhe Malsia! Por populli nuk kishte faj sepse as populli nuk ishte
\nlajm\u00ebruar.<\/p>\n
\nvazhdue edhe pas vdekjes”.<\/p>\n