![\"\"](\"http:\/\/fjala.shkoder.net\/wp-content\/uploads\/2010\/07\/book_laptop-300x210.jpg\" "\\"Book")
<\/p>\n<\/p>\n
Eda Derhemi<\/strong>, 26.07.2010<\/em><\/p>\n Nj\u00eb ngjarje mediatike (a ka vall\u00eb ngjarje t\u00eb ndonj\u00eb lloji tjet\u00ebr sot?) muajin e fundit m\u00eb b\u00ebri t\u00eb rindihem krejt e pafuqishme n\u00eb raport me at\u00eb q\u00eb ndodh p\u00ebrreth e t\u00eb rikonsideroj ditazi aft\u00ebsit\u00eb e mia dhe t\u00eb kujtdo p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb veprues. Nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm mungesa e fuqis\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndryshuar bot\u00ebn (ndryshim n\u00eb t\u00eb cilin kam nisur t\u00eb mos besoj m\u00eb tani, q\u00eb rinia ime po p\u00ebrkulet. Tani thjesht po p\u00ebrpiqem t\u00eb bind veten se bota s’m\u00eb ndryshon dot mua, por m\u00eb duket se edhe k\u00ebtu po d\u00ebshtoj).<\/p>\n \u00cbsht\u00eb sidomos pamund\u00ebsia p\u00ebr ta njohur apo kuptuar bot\u00ebn mbi baz\u00ebn e informacionit t\u00eb mundsh\u00ebm p\u00ebrreth. Dhe, pa dyshim, hallka e par\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndryshuar di\u00e7ka q\u00eb nuk shkon, \u00ebsht\u00eb njohja e mir\u00eb e asaj q\u00eb nuk shkon. Un\u00eb edhe me kaq do guxoja t\u00eb k\u00ebnaqesha. N\u00eb k\u00ebt\u00eb proces k\u00ebrkimi, komunikimi dhe ekspozimi t\u00eb rast\u00ebsish\u00ebm apo sistematik, individi dhe shoq\u00ebria n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi jan\u00eb n\u00eb m\u00ebshir\u00eb t\u00eb mediave.<\/p>\n Por, a e rrisin mediat fuqin\u00eb njoh\u00ebse dhe vepruese t\u00eb individit apo thjesht i japin atij iluzionin e njohjes, duke e l\u00ebn\u00eb n\u00eb fakt t\u00eb paditur dhe pasiv? Pra, a informohemi nga mediat n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb si\u00e7 pretendojn\u00eb televizionet e Amerik\u00ebs Latine, se po emancipojn\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb dhe sidomos shtresat e varfra latino-amerikane, n\u00ebp\u00ebrmjet denduris\u00eb e shum\u00ebllojshm\u00ebris\u00eb s\u00eb telenovelave q\u00eb prodhojn\u00eb e shfaqin p\u00ebr to?<\/p>\n Apo informohemi prej tyre q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb form\u00ebsojm\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb e t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb ku jetojm\u00eb? Ngjarja p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn po flas \u00ebsht\u00eb zbulimi i “rrjetit t\u00eb spiun\u00ebve rus\u00eb n\u00eb ShBA”. Rrjet spiun\u00ebsh rus\u00eb n\u00eb ShBA-t\u00eb e sotme n\u00eb form\u00eb duzine, me plane afatgjata, t\u00eb rinj, familjar\u00eb e banor\u00eb lagjesh t\u00eb mira amerikane (si ato t\u00eb “Sht\u00ebpiakeve t\u00eb d\u00ebshp\u00ebruara”?), t\u00eb pash\u00ebm, t\u00eb edukuar e t\u00eb suksessh\u00ebm n\u00eb terrenin ku vepronin – nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr q\u00eb edhe mbrojt\u00ebsit amerikan\u00eb m\u00eb t\u00eb fort\u00eb t\u00eb vazhdimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb nuk do ta \u00ebnd\u00ebrronin n\u00eb nj\u00eb gjum\u00eb jopatologjik.<\/p>\n Por, kur sapo nis t\u00eb orientohesh disi n\u00eb l\u00ebmshin mediatik e t’i jap\u00ebsh dum \u00e7udis\u00eb s\u00eb Obam\u00ebs me keqzgjedhjen e k\u00ebtij momenti nga ana e FBI-s\u00eb, apo t\u00eb pranosh se mund t\u00eb ishin spiun\u00eb edhe pa kryer ende asnj\u00eb veprim kriminal ve\u00e7 identitetit t\u00eb falsifikuar, apo t\u00eb bind\u00ebsh veten se nuk \u00ebsht\u00eb e th\u00ebn\u00eb t\u00eb jet\u00eb e gjitha nj\u00eb histori e stisur p\u00ebr kushedi \u00e7far\u00eb q\u00ebllimesh q\u00eb as nuk i imagjinojm\u00eb dot… pra, kur ti si qytetar i p\u00ebrgjegjsh\u00ebm q\u00eb ndjek me zell gjith\u00e7ka q\u00eb ndodh n\u00eb vend e n\u00eb bot\u00eb me iden\u00eb se ve\u00e7 k\u00ebshtu mund t\u00eb luash nj\u00eb rol n\u00eb rrokopuj\u00ebn historike t\u00eb familjes e shoq\u00ebris\u00eb, ua justifikon narrativat, madje edhe ua di p\u00ebr nder gazetar\u00ebve dhe opinionist\u00ebve q\u00eb po t\u00eb drejtojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb l\u00ebmsh, gazetar\u00ebve nis t’u rrah\u00eb n\u00eb deje instinkti i t\u00eb shiturit t\u00eb ngjarjes dhe jo ai i informimit serioz t\u00eb publikut.<\/p>\n Dhe ti i trullosur e gjen veten para nj\u00ebmij\u00eb fotosh hequr nga facebook dhe burime t\u00eb tjera “intime” m\u00eb shum\u00eb sesa “publike”, e m\u00eb pas botuar n\u00eb mediat m\u00eb prestigjioze, t\u00eb Anna Chapman-it q\u00eb b\u00ebhet pa t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesja simbolike n\u00eb media e gjith\u00eb grupit t\u00eb rus\u00ebve, vajza me pamje lozonjare q\u00eb mediat po ta servirin si “femme fatale”, flok\u00ebkuqja ruse me bukuri vrastare, Mata Hari i k\u00ebtij mij\u00ebvje\u00e7ari. K\u00ebshtu nj\u00eb histori q\u00eb n\u00eb fillim t’u servir si serioze dhe e v\u00ebrtet\u00eb, dhe pas l\u00ebkundjesh e dyshimesh ti e pranove, vjen e reduktohet s\u00eb fundmi n\u00eb nj\u00eb tip retorike vulgare e sip\u00ebrfaq\u00ebsore t\u00eb nj\u00eb telenovele. (Aq e v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb kjo, sa pak dit\u00eb pasi shkrova k\u00ebt\u00eb cop\u00eb, lexova se Chapman-it iu k\u00ebrkua t\u00eb luante nj\u00eb film porno drejt nj\u00eb shume t\u00eb jasht\u00ebzakonshme… \u00e7far\u00eb ta quash k\u00ebt\u00eb?<\/p>\n Pornofikimi i politik\u00ebs? Apo metamorfozat moderne t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb?) Teksa ti p\u00ebrpiqesh t\u00eb marr\u00ebsh veten nga turbullira e radh\u00ebs, merr nj\u00eb goditje tjet\u00ebr e t\u00eb thon\u00eb se gjith\u00e7ka procedon si\u00e7 qe planifikuar dhe se t\u00eb nes\u00ebrmen “spiun\u00ebt” rus\u00eb q\u00eb pranuan pa nj\u00eb pa dy faj\u00ebsin\u00eb n\u00eb gjyq, do t\u00eb shk\u00ebmbehen me kat\u00ebr ose m\u00eb shum\u00eb “spiun\u00eb” amerikan\u00eb arrestuar ose burgosur n\u00eb Rusi. Z\u00ebrat qeveritar\u00eb jan\u00eb ose krejt t\u00eb heshtur ose mbajn\u00eb nj\u00eb profil minimal. Mediat sillen sikur gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb krejt normale, madje dyshimet q\u00eb ato ngren\u00eb t\u00eb duken krejt pa vend, e n\u00eb fakt synojn\u00eb t’ia shtojn\u00eb normalitetin ndodhive.<\/p>\n Ti nuk di m\u00eb \u00e7far\u00eb t\u00eb besosh, ku t\u00eb informohesh, realitetit nuk i jep dot as kuptim dhe as e lidh dot me veten, e t\u00eb duket se jeton n\u00eb nj\u00eb planet t\u00eb rob\u00ebruar nga jasht\u00ebtok\u00ebsor\u00ebt. E ke bindur veten prej koh\u00ebsh t\u00eb mos besosh n\u00eb shpjegime konspirasish grupesh politike dhe ekonomike q\u00eb udh\u00ebheqin gjith\u00e7ka prapa skenash n\u00eb nivele q\u00eb ti as i imagjinon dot, dhe q\u00eb t\u00eb mos biesh pre shpjegimesh alla Gore Vidal sipas t\u00eb cilave gjith\u00e7ka, sado e tmerrshme, \u00ebsht\u00eb e paramenduar dhe e paracaktuar nga njer\u00ebz t\u00eb fuqish\u00ebm (t\u00eb ShBA-ve sidomos), dhe q\u00eb gjith\u00eb politikan\u00ebt jan\u00eb specie kriminale ekstreme.<\/p>\n Nj\u00eblloj ndihesh i pafuqish\u00ebm, madje nis t\u00eb mendosh keq p\u00ebr veten, kur d\u00ebgjon nga mediat q\u00eb p\u00ebrcjellin shpesh fare pa koment se planet e kompanis\u00eb energjetike BP na pask\u00ebrkan ndryshuar rishtas dhe vendosja e kapakut apo valvolave do shtyhet edhe p\u00ebr ca dit\u00eb, kurse ti ashtu si edhe gazetar\u00ebt nuk ke \u00e7’b\u00ebn ve\u00e7se t\u00eb pres\u00ebsh se si do t\u00eb ta thon\u00eb nes\u00ebr se nuk funksionoi si\u00e7 qe planifikuar, nd\u00ebrsa nafta (sakt\u00ebsisht 84 milion\u00eb gallon\u00eb, sot q\u00eb shkruaj) derdhet e lir\u00eb n\u00eb Gjirin e Meksik\u00ebs.<\/p>\n E nj\u00ebjta histori p\u00ebrs\u00ebritet p\u00ebr 85 dit\u00eb pa pushim. A nuk duket paraqitja mediatike e k\u00ebsaj historie e ngjashme me — vet\u00ebm nga p\u00ebrmasat, jo — at\u00eb t\u00eb shembjes s\u00eb tunelit n\u00eb Kalimash apo t\u00eb p\u00ebrmbytjeve n\u00eb Veri? Po ashtu, ndihesh i pafuqish\u00ebm dhe kabon veten t\u00eb kalosh p\u00ebshtjellimin e dit\u00ebs qoft\u00eb edhe me nj\u00eb got\u00eb ver\u00eb m\u00eb shum\u00eb, kur gazetar\u00ebt thjesht justifikojn\u00eb ose ve\u00e7se p\u00ebrmendin sjelljet absurde dhe mesjetare t\u00eb FIFA-s q\u00eb insiston t\u00eb mos fus\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorim teknologjin\u00eb n\u00eb gjykimin e ndeshjeve.<\/p>\n Dhe si mediat, ashtu edhe ne mileti i gjer\u00eb, i shkojm\u00eb pas fillit, madje disa her\u00eb edhe i justifikojm\u00eb apo u b\u00ebjm\u00eb reklam\u00eb sjelljeve “evropianka e aristokratike” t\u00eb FIFA-s, q\u00eb nuk jepet para koh\u00ebve moderne, sepse do ta mbaj\u00eb futbollin sa m\u00eb “njer\u00ebzor”, sido q\u00eb k\u00ebshtu eliminon ose ua jep ndeshjen skuadrave p\u00ebr shkak t\u00eb gabimeve qesharake,… apo nuk ishin thjesht gabime? Sensi i snobizmit \u00ebsht\u00eb m\u00eb i fuqish\u00ebm sesa ai i drejt\u00ebsis\u00eb! Nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e re kjo q\u00eb, s\u00eb bashku, t\u00eb p\u00ebrforcojm\u00eb pafuqin\u00eb ton\u00eb.<\/p>\n Mediat shqiptare edhe sikur t\u00eb duan, nuk mund t\u00eb sfidojn\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kok\u00ebfort\u00eb dhe komode operimi t\u00eb mediave bot\u00ebrore n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi: atje ku \u00e7alojn\u00eb ata q\u00eb din\u00eb e kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb, le t\u00eb \u00e7alojm\u00eb edhe ne. Edhe sikur ky mendim t\u00eb ishte i pacen logjikisht, prap\u00eb se prap\u00eb mungesa e theksuar e t\u00eb drejtave dhe lirive p\u00ebr publikun shqiptar (s’jam e bindur n\u00ebse kushtet p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e entitetit “publik” plot\u00ebsohen n\u00eb Shqip\u00ebri) dhe sidomos p\u00ebr individin tek ne, e b\u00ebn domosdoshm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr nj\u00eb natyr\u00eb v\u00ebrtet kritike t\u00eb mediave tona, nj\u00eb domosdoshm\u00ebri.<\/p>\n Kur T. Jefferson, nj\u00eb nd\u00ebr president\u00ebt amerikan\u00eb m\u00eb aktiv\u00eb n\u00eb raportet e tij kritike me shtypin e koh\u00ebs, thoshte se “Midis qeveris\u00eb pa gazeta dhe gazetave pa qeveri, do zgjidhja k\u00ebt\u00eb variantin e fundit”, ai e kish fjal\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb qeveri q\u00eb sipas tij “p\u00ebrfaq\u00ebsonte opinionin e njer\u00ebzve”.<\/p>\n Po kur, si n\u00eb rastin e Shqip\u00ebris\u00eb, qeveria p\u00ebrfaq\u00ebson dhe mbron interesat e veta kund\u00ebr popullit, dhe kur qenia e saj n\u00eb krye \u00ebsht\u00eb e pacenuar dhe e pacenueshme, sa m\u00eb e fuqishme do ishte nevoja p\u00ebr mediat e lira dhe aktive?<\/p>\n Nevoja e shqiptar\u00ebve p\u00ebr mediat \u00ebsht\u00eb e pamat\u00eb, si nevojat e tyre p\u00ebr siguri, p\u00ebr liri e p\u00ebr ndryshim. N\u00ebse n\u00eb vende me tradit\u00eb demokratike, nj\u00eb qeveri e keqe kufizohet n\u00eb veprim nga institucionet e tjera dhe rregullsit\u00eb e ndryshme q\u00eb tradicionalisht i dalin n\u00eb krah individit, shqiptar\u00ebt s’ka asgj\u00eb q\u00eb t’i mbroj\u00eb. I mir\u00eb apo i keq, aleati i vet\u00ebm p\u00ebr shqiptar\u00ebt e braktisur mbeten mediat. Por a jan\u00eb mediat tona n\u00eb gjendje t\u00eb kryejn\u00eb funksionin e tyre investigues, informues, kritikues dhe emancipues n\u00eb shoq\u00ebri?<\/p>\n * * *<\/p>\n N\u00ebse ndjek mediat tona, pa m\u00ebdyshje has p\u00ebrpjekjet e gazetar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes ngjarje apo tema me interes, sidomos p\u00ebrpjekje individuale. Por p\u00ebrpjekjet jan\u00eb jositematike, t\u00eb lodhura, t\u00eb paorganizuara e t\u00eb dob\u00ebta. Ka disa probleme themelore (dhe specifike) q\u00eb dob\u00ebsojn\u00eb forc\u00ebn e tyre: gazetar\u00ebt tan\u00eb jan\u00eb nj\u00eb grup shum\u00eb i p\u00ebr\u00e7ar\u00eb, ku pasiguria financiare (dhe jo vet\u00ebm financiare) dhe lufta p\u00ebr ekzistenc\u00eb, nuk lejojn\u00eb krijimin e nj\u00eb grupi me nd\u00ebrgjegje e ndjesi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta profesionale, pavar\u00ebsisht nga prirjet e djathta apo t\u00eb majta t\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebve.<\/p>\n Ndaj edhe kur gjejm\u00eb gazetar\u00eb hulumtues, t\u00eb mpreht\u00eb e t\u00eb rrept\u00eb, ata i takojn\u00eb ose nj\u00ebrit kamp lokal politik ose tjetrit (lexo: qeveris\u00eb ose opozit\u00ebs). Dhe, edhe kur i nd\u00ebrrojn\u00eb kampet, si\u00e7 ka ndodhur disa her\u00eb me disa z\u00ebra t\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb mediat tona, kalimi nuk b\u00ebhet p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen n\u00eb vetvete, por p\u00ebr shkak prishjesh masive personale me nj\u00ebrin kryetar grupi politik ose tjetrin.<\/p>\n Pra, \u00ebsht\u00eb kryesisht r\u00ebnie jasht\u00eb dashurie. K\u00ebshtu kritika humbet fuqin\u00eb dhe stimulimin e besimit t\u00eb njer\u00ebzve n\u00eb t\u00eb, duke qen\u00eb se nuk mbron nj\u00eb parim mbi-partiak popullor, por mbron at\u00eb q\u00eb populli e kalon si mbrojtje t\u00eb thekur dhe t\u00eb pritshme t\u00eb sh\u00ebrbyesit t\u00eb nj\u00eb klani apo personi t\u00eb caktuar. Duhet q\u00eb shtypi t\u00eb militoj\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit dhe jo m\u00eb p\u00ebr parin\u00eb, sado pa buk\u00eb t\u00eb t\u00eb l\u00ebr\u00eb kjo rrug\u00eb p\u00ebr momentin. Pra duhen krijuar “gazetar\u00ebt e njer\u00ebzve” dhe jo ata t\u00eb politikan\u00ebve apo biznesmen\u00ebve.<\/p>\n Ve\u00e7se ka edhe problem t\u00eb tjera q\u00eb pengojn\u00eb krijimin e “gazetar\u00ebve t\u00eb njer\u00ebzve e p\u00ebr njer\u00ebzit”. Kultura institucionale e ambientit shqiptar mbetet p\u00ebrgjith\u00ebsisht ajo e para-socializmit dhe e socializmit, ku gazetari apo shkruesi ekziston si sh\u00ebrbyes i bindur i atij q\u00eb ka fuqin\u00eb politike. Kjo sjellje pritet prej tij dhe edhe nxitet e ushqehet materialisht e moralisht. S\u00eb fundmi, kultura popullore e diskutimit t\u00eb lir\u00eb e t\u00eb mpreht\u00eb publik nuk ka as k\u00ebrkesat dhe as pritshm\u00ebrit\u00eb q\u00eb duhet ndaj mediave.<\/p>\n Koh\u00ebt e fundit, mendoj se mediat tona d\u00ebshtuan n\u00eb disa drejtime, n\u00eb dukje jo fort t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u00eb siguruar sukses: problemet q\u00eb bartte me vete rruga Durr\u00ebs-Kuk\u00ebs u trajtuan shpesh profesionalisht, por pa siguruar nj\u00eb front mbipartiak p\u00ebr shtjellimine tyre; sidomos dob\u00ebt dhe me militantiz\u00ebm e ndarje absolute partiake u trajtua humbja e shumave gjigante n\u00eb lidhje me t\u00eb; Nj\u00ebanshm\u00ebria e analizave dhe zelli i tep\u00ebrt p\u00ebr t\u00eb ndjekur pal\u00ebt politike, ngjyrosi t\u00eb gjith\u00eb \u00e7\u00ebshtjen me vlerat pro- ose anti-patriotike, q\u00eb nuk duhej kurrsesi t\u00eb dilte si tipari themelor i k\u00ebtij diskutimi. Mediat ran\u00eb n\u00eb grack\u00ebn e politik\u00ebs, dhe ndoshta nuk u ndjen\u00eb fort keq aty.<\/p>\n Po ashtu, diskutimi i hapjes ose jo t\u00eb kutive, si dhe i liberalizimit t\u00eb vizave, vazhdojn\u00eb t\u00eb mbeten \u00e7\u00ebshtje ku gazetar\u00ebt jan\u00eb ndar\u00eb absolutisht p\u00ebrgjat\u00eb linjave politike. Besoj k\u00ebto jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje sa komplekse aq edhe ndrituese p\u00ebr publikun ton\u00eb, sepse prekin disa probleme teorike t\u00eb demokracis\u00eb dhe funksionimit t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie mes detyrimeve dhe t\u00eb drejtave n\u00eb raport me veten dhe shoq\u00ebrit\u00eb e tjera, q\u00eb nuk para kan\u00eb rast t\u00eb diskutohen fort nd\u00ebr ne.<\/p>\n T\u00eb braktis\u00ebsh kampin e Ram\u00ebs dhe t\u00eb Berish\u00ebs, ve\u00e7 e ve\u00e7 ose s\u00eb bashku, edhe kur ata i ke rrogadh\u00ebn\u00ebs t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb apo t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb t\u00eb jesh gazetar buk\u00ebshkal\u00eb, por i lir\u00eb dhe i p\u00ebrgjegjsh\u00ebm. Mediat si agjent progresiv dhe udh\u00ebrr\u00ebfyes e emancipues, duken n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si organizohen dhe shprehen n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e m\u00ebdha ndar\u00ebse t\u00eb politik\u00ebs son\u00eb, jo n\u00eb ato ku t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebrcejn\u00eb mbi qerren e aheng\u00e7injve. N\u00eb \u00e7\u00ebshtje si ajo e legjitimitetit t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs pohuar s\u00eb fundmi nga GjND, bashkon leht\u00ebsisht, gati automatikisht mediat dhe politik\u00ebn n\u00eb krah t\u00eb demokracis\u00eb.<\/p>\n Pohimi q\u00eb patjet\u00eb do e duhet t\u00eb ket\u00eb njohje t\u00eb reja t\u00eb shtetit m\u00eb t\u00eb ri t\u00eb pavarur n\u00eb Ballkan, t\u00eb pozicionuarit si skeptik\u00eb ndaj reagimeve pozitive t\u00eb Beogradit, apo deklarimet avangardiste se tashm\u00eb Serbia dhe kosova duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb hapa konstruktiv\u00eb bashk\u00ebpunimi, as nuk sfidojn\u00eb gj\u00ebsend, as nuk ndryshojn\u00eb dhe as nuk ndritojn\u00eb ndonj\u00eb t\u00eb paditur. Personalisht d\u00ebshtimin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb mediave tona n\u00eb debatin publik t\u00eb koh\u00ebve t\u00eb fundit, pafuqin\u00eb e saj q\u00eb t\u00eb form\u00ebsoj\u00eb k\u00ebt\u00eb debat, e shoh n\u00eb pasqyrimin e G\u00ebrdecit.<\/p>\n Fakti q\u00eb ministri i mbrojtjes (dhe i shkat\u00ebrrimit t\u00eb G\u00ebrdecit) n\u00eb 2008-\u00ebn, Mediu, vazhdon ende sot t\u00eb kryesoj\u00eb nj\u00eb ministri tjet\u00ebr jo pak t\u00eb lidhur me d\u00ebmin q\u00eb shkaktoi dikur, nuk mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm pasoj\u00eb e fuqis\u00eb absolutiste t\u00eb Berish\u00ebs mbi politik\u00ebn e mbi publikun, por \u00ebsht\u00eb edhe shprehje e pafuqis\u00eb dhe n\u00ebnshtrimit t\u00eb mediave tona. Vet\u00ebm trajtimi ligjor dhe publik deri n\u00eb fund i Mediut, si dhe eliminimi i vlerave t\u00eb tij financiare fituar mbi gjakun e atyre q\u00eb vdiq\u00ebn dhe u plagos\u00ebn n\u00eb G\u00ebrdec, mund e duhet t\u00eb kishin qet\u00ebsuar mediat tona.<\/p>\n Fakti q\u00eb ai krim kish shum\u00eb fajtor\u00eb dhe se historia e tij ishte nd\u00ebshkuese p\u00ebr gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb, nuk heq aspak fajin formal themelor t\u00eb Mediut. Dhe atje ku ka rregull e ligj, ai p\u00ebrgjigjet. Kur nuk ka rregull e ligj, shpresohet t\u00eb ket\u00eb media aq vibrante sa t\u00eb l\u00ebvizin njer\u00ebzit q\u00eb t\u00eb detyrojn\u00eb qeverin\u00eb t\u00eb shoh\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb e veta, p\u00ebr hir t\u00eb epifanive morale apo frik\u00ebs nga humbja e votave. Por jo: shmangia e p\u00ebrkohshme dhe manipuluese e Mediut nga skena publike, mjaftoi. Mediat fjet\u00ebn, ose menduan se e b\u00ebn\u00eb detyr\u00ebn ngaq\u00eb e quajt\u00ebn G\u00ebrdecin “Hiroshima shqiptare”…po ashtu fjet\u00ebm edhe ne, publiku.<\/p>\n 5 P\u00ebrse Pango, ministri i p\u00ebrfolur i rinis\u00eb q\u00eb rinin\u00eb e abuzonte seksualisht, u hoq (me turp) nga detyra (sido q\u00eb ligji e b\u00ebri pasanik m\u00eb pas), nd\u00ebrsa Mediu, ministri i mbrojtjes q\u00eb abuzoi deri n\u00eb vdekje ata q\u00eb duhet t\u00eb mbronte, ve\u00e7sa shmanget p\u00ebr pak koh\u00eb, e m\u00eb pas rivihet n\u00eb funksione po aq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme? Apo ‘in flagrante delicto’ presupozon q\u00eb Mediu vet\u00eb duhet t\u00eb kapej duke i vrar\u00eb nj\u00eb nga nj\u00eb gjith\u00eb t\u00eb vdekurit e G\u00ebrdecit, q\u00eb t\u00eb demaskohej publikisht?<\/p>\n Ose ndoshta ‘in flagrante delicto’ p\u00ebr abuzim seksual n\u00eb detyr\u00eb, i prek shqiptar\u00ebt dhe mediat tona, nd\u00ebrsa deliktet e tjera, sado abuzuese apo jet\u00ebmarr\u00ebse, nuk i prekin? Pa dyshim, n\u00eb rastin ton\u00eb nuk jan\u00eb ve\u00e7 mediat p\u00ebr t’u analizuar, sepse vendi yn\u00eb p\u00ebr fat t\u00eb keq \u00ebsht\u00eb nga t\u00eb rrall\u00ebt ku pozita fuqizohet edhe nga mungesa e opozicionit t\u00eb opozit\u00ebs. Por kur nuk ke m\u00eb shpres\u00eb tek institucionet n\u00eb asnj\u00ebr\u00ebn nga t\u00eb tre deg\u00ebt e pushtetit, mediat mbeten \u00ebndrra dhe shpresa e fundit.<\/p>\n \u00c7’mbetet tjet\u00ebr? Reagimi yt si individ? Problemi k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb se individi shpesh kanalizohet e grupohet atje ku s’duhet, e pastaj manipulohet duke u b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e politikave dominante t\u00eb nj\u00eb pale apo tjetr\u00ebs. Por njer\u00ebzit gjejn\u00eb pa pushim forma veprimi dhe z\u00eb original. Para pak dit\u00ebsh lexova mbi targ\u00ebn e makin\u00ebs s\u00eb nj\u00eb djaloshi amerikan sloganin kritik q\u00eb ai personalisht publikonte: “Vrasja e nj\u00eb njeriu t\u00eb vet\u00ebm \u00ebsht\u00eb krim; por vrasja e mij\u00ebrave, \u00ebsht\u00eb politik\u00eb e jashtme”.<\/p>\n Ka gjithnj\u00eb rrug\u00eb e m\u00ebnyra veprimi t\u00eb individit, por p\u00ebr l\u00ebvizje masive dhe sidomos p\u00ebr ndryshim (aq t\u00eb nevojsh\u00ebm p\u00ebr ne shqiptar\u00ebt!) mediat e lira duhet t\u00eb jen\u00eb fort kritike e t\u00eb paepura, p\u00ebr t\u00eb formuar dikur nj\u00eb shoq\u00ebri demokratike. Por si\u00e7 jan\u00eb gj\u00ebrat tani, duket se si mediat, edhe un\u00eb, edhe ti jemi ve\u00e7 nj\u00eb tuf\u00eb me humbamen\u00eb fatkeq\u00eb e t\u00eb pafuqish\u00ebm para fatit vendosur mbi ne, nj\u00eb far\u00eb ‘schlimazel’ par excellence, sipas \u00e7ifut\u00ebve t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/p>\n Por un\u00eb si individ them se mund ta gjykoj heshturazi dhe pa ashp\u00ebrsi veten time kur d\u00ebshtoj t\u00eb parakuptoj apo t’i rezistoj s\u00eb keqes, por a mundem t\u00eb justifikoj mediat p\u00ebr k\u00ebt\u00eb? A nuk jan\u00eb vet\u00eb ato q\u00eb shkaktuan pafuqin\u00eb time duke mos b\u00ebr\u00eb pun\u00eb skrupuloze, duke mos m\u00eb sjell\u00eb at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e ashtu si duhet? A jan\u00eb n\u00eb fakt ato po aq t\u00eb pafuqishme sa un\u00eb?<\/p>\n Apo jam prap\u00eb un\u00eb fajtore q\u00eb s’e ngre z\u00ebrin sa duhet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsuar mediat n\u00eb sh\u00ebrbimin tim, e q\u00eb k\u00ebshtu rikonfirmohen n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb nj\u00eb klase politike apo klani ekonomik, dhe humbasin funksionin e tyre baz\u00eb duke m\u00eb l\u00ebn\u00eb edhe mua pa levat me t\u00eb cilat nd\u00ebrtoj kuptimin e bot\u00ebs? Pra paskemi k\u00ebshtu nj\u00eb faj kompleks me agjent\u00eb zinxhir mes nesh si individ\u00eb dhe mes institucioneve, nd\u00ebr t\u00eb cilat Madiat priten t\u00eb jen\u00eb themelore p\u00ebr ndritim e interpretim bote e kohe.<\/p>\n Lewis Carol thoshte n\u00eb Liz\u00ebn e e vet t\u00eb famshme: “\u00c7do dit\u00eb para se t\u00eb ha m\u00ebngjes, mendoj tri mendime t\u00eb pamundura…”. Edhe un\u00eb ashtu b\u00ebj. Nj\u00eb prej tyre, insistues, \u00ebsht\u00eb t\u00eb di v\u00ebrtet \u00e7’ndodh rreth meje, n\u00eb NY, n\u00eb Tiran\u00eb, n\u00eb Betlehem apo n\u00eb El Paz, dhe m\u00eb pas t\u00eb mendoj e zgjedh mbi baz\u00ebn e dijes sime. Pa media t\u00eb lira, k\u00ebt\u00eb fuqi elementare nuk do ta kem kurr\u00eb, dhe mendimi im m\u00ebngjesor do mbetet ende p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb nj\u00eb mendim i pamundur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Eda Derhemi, 26.07.2010 Nj\u00eb ngjarje mediatike (a ka vall\u00eb ngjarje t\u00eb ndonj\u00eb lloji tjet\u00ebr sot?) muajin e fundit m\u00eb b\u00ebri t\u00eb rindihem krejt e pafuqishme n\u00eb raport me at\u00eb q\u00eb ndodh p\u00ebrreth e t\u00eb rikonsideroj ditazi aft\u00ebsit\u00eb e mia dhe t\u00eb kujtdo p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb veprues. Nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm mungesa e fuqis\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndryshuar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"yoast_head":"\n