{"id":3211,"date":"2015-03-08T08:49:21","date_gmt":"2015-03-08T07:49:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=3211"},"modified":"2015-03-08T08:49:21","modified_gmt":"2015-03-08T07:49:21","slug":"lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/","title":{"rendered":"Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><strong><em>Intervist\u00eb me Sekretarin e P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb Lidhjes s\u00eb Tret\u00eb Shqiptare t\u00eb Prizrenit n\u00eb SHBA, studiuesin dhe publicistin Tom\u00eb Mrijaj<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Pyetje: Ju shpesh her\u00eb gjat\u00eb jet\u00ebs tuaj si aktivist i palodhur p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare dhe posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr Lirit\u00eb dhe t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb mediat n\u00eb vendlindje dhe k\u00ebtu n\u00eb Amerik\u00eb, keni dh\u00ebn\u00eb intervista me profile t\u00eb ndryshme. A mendoni, se tani ka ardhur koha q\u00eb t\u00eb flisni p\u00ebr historin\u00eb e jet\u00ebs dhe krysisht p\u00ebr rinin\u00eb tuaj dhe cili ishte shkaku qe ju lat me dhimbje vendlindjen?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-thumbnail wp-image-7236\" title=\"Tom\u00eb Mrijaj dhe Klajd Kapinova\" src=\"http:\/\/www.fjala.info\/2015\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" \/><strong>Tom\u00eb Mrijaj dhe Klajd Kapinova<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: Ju fal\u00ebnderoj shum\u00eb p\u00ebr pyetjen, q\u00eb n\u00eb zem\u00ebr m\u00eb ngacmon nostalgjin\u00eb e pashuar p\u00ebr Atdheun tim. Vendlindja ime Lugu i Drinit, me fshatrat q\u00eb e rrethojn\u00eb, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb. Asnj\u00ebher\u00eb s\u2019m\u00eb ka shkuar mendja, se sa me mall do ta ndjej munges\u00ebn e vendit tim. Gjat\u00eb udh\u00ebtimeve t\u00eb ndryshme n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb, mendja m\u00eb ka shkuar gjithnj\u00eb tek vendlindja ime e bukur dhe e dashur, si: natyra, shtepit\u00eb, livadhet e gjelb\u00ebrta, q\u00eb stoliseshin me lule shum\u00eb ngjyr\u00ebshe gjat\u00eb stin\u00ebs s\u00eb pranver\u00ebs dhe ver\u00ebs, malet mestare t\u00eb mbuluara me pyje t\u00eb harlisura dhe d\u00ebbor\u00eb, p\u00ebrshperitjen e cic\u00ebrimave t\u00eb zogjve t\u00eb shumt\u00eb ne \u00e7do stin\u00eb, gjarp\u00ebrimin dhe gurgullim\u00ebn e uj\u00ebrave t\u00eb kthjellta t\u00eb lumit Drini i Bardh\u00eb, q\u00eb p\u00ebrshkon ne mes rreth tre kilomet\u00ebr livadhet e familjeve tona. N\u00eb stin\u00ebn e bukur t\u00eb ver\u00ebs, bashk\u00eb me bashk\u00ebmoshatar\u00ebt kalonim dit\u00eb t\u00eb bukura duke u lar\u00eb n\u00eb uj\u00ebrat e lumit, zinim peshk t\u00eb fresk\u00ebt dhe k\u00ebnaqeshim duke soditur natyr\u00ebn e bukur t\u00eb trevave tona. Edhe vjeshta dhe dim\u00ebri, sillnin n\u00eb Lugun e Drinit bukurin\u00eb e tyre n\u00eb \u00e7do fush\u00eb dhe vargmalet e ul\u00ebta p\u00ebrreth.<\/p>\n<p>Ishte v\u00ebrtet\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi n\u00eb stin\u00ebn e ftoht\u00eb t\u00eb dim\u00ebrit, kur d\u00ebbora mbulonte \u00e7do gj\u00eb dhe shikonim lepuj, dhelpra dhe shpend te ndrysh\u00ebm etj. E si t\u00eb mos ndjehesh krenar\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e bukur n\u00eb trevat e bukura shqiptare!? K\u00ebshtu un\u00eb kalova fm\u00ebj\u00ebrin\u00eb dhe rinin\u00eb. Mbas disa vitesh mbarova shkollimin n\u00eb deg\u00ebn e m\u00ebsuesis\u00eb, ku m\u00eb pas vijova studimet n\u00eb Drejt\u00ebsi. N\u00eb jet\u00ebn e njeriut, ka raste g\u00ebzimi por edhe ngjarje t\u00eb pak\u00ebndshme, q\u00eb ndodhin jasht\u00eb d\u00ebshir\u00ebs s\u00eb tij\u2026 Nj\u00eb dit\u00eb mbasdite vjeshte, kur po kaloja me bi\u00e7iklet\u00ebn time n\u00eb mes t\u00eb qytez\u00ebs s\u00eb Klin\u00ebs, m\u00eb t\u00ebrhoq\u00ebn vemendjen nj\u00eb grup nx\u00ebn\u00ebsish djem dhe vajza t\u00eb komb\u00ebsis\u00eb serbe, t\u00eb cil\u00ebt po vraponin t\u00eb shqet\u00ebsuar nga oborri i shkoll\u00ebs \u201cVuk Karagjiq\u201d drejt qendr\u00ebs s\u00eb qytez\u00ebs, ku ndodhej kafja e pronarit serb Zhik\u00ebs. I pyes n\u00eb gjuh\u00ebn serbe: \u201c\u00c7far\u00eb ka ndodhur, q\u00eb ju po vraponi t\u00eb shqet\u00ebsuar!?\u201d ata duke menduar se un\u00eb isha serb, m\u00eb thon\u00eb: \u201cShoku profesor po rrah\u00ebn serb\u00ebt me shqiptar\u00ebt n\u00eb klas\u00eb.\u201d Ashtu sikurse isha me bi\u00e7iklet\u00eb n\u00eb dor\u00eb u nisa shpejt drejt vendit t\u00eb ngjarjes. Sa afrohem, d\u00ebgjoj zhurm\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb katin e par\u00eb t\u00eb nj\u00eb klase. Afrohem te dritarja, q\u00eb ishte e hapur.<\/p>\n<p>Aty shoh se nx\u00ebn\u00ebsit e komb\u00ebsis\u00eb serbe dhe arsimtari i edukat\u00ebs fizike e kishin rrethuar nga t\u00eb gjith\u00eb an\u00ebt arsimtarin shqiptar t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe S.M. pran\u00eb d\u00ebrras\u00ebs s\u00eb zez\u00eb, ku n\u00eb njerin k\u00ebnd ishte dhe tavolina e m\u00ebsuesit. Arsimtari shqiptar, me trupin e tij t\u00eb gjat\u00eb q\u00ebndronte n\u00eb k\u00ebmb\u00eb i rrethuar dhe po rezistonte goditjeve me grushta dhe shqelma q\u00eb i vinin nga \u00e7do an\u00eb, duke u vet\u00ebmbrojtur. K\u00ebt\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs t\u00eb ri e kisha njohur n\u00eb Gjakov\u00eb, n\u00eb Shkoll\u00ebn e Lart\u00eb Pedagogjike. Gjaku arb\u00ebror, i bashk\u00ebkombasit m\u00eb thirri, q\u00eb t\u2019i vi n\u00eb mbrotje, n\u00eb at\u00eb situat\u00eb q\u00eb ai gjendej. U hodha menj\u00ebher\u00eb n\u00eb dritare, q\u00eb ishte e hapur dhe hyra brenda n\u00eb klas\u00eb. Me mir\u00ebsjellje dhe gjakftoht\u00ebsi, iu drejtova nx\u00ebn\u00ebsve, duke u th\u00ebn\u00eb: Esht\u00eb turp t\u00eb sulmoni n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pahijshme dhe t\u00eb ushtroni dhun\u00eb ndaj m\u00ebsuesit tuaj! Un\u00eb edhe sot mendoj, se ky incident me serb\u00ebt n\u00eb shkoll\u00eb ishte i parap\u00ebrgatitur. K\u00ebshtu brenda pak minutash u mbush oborri i shkoll\u00ebs m\u00eb shum\u00eb serb vendas dhe nx\u00ebn\u00ebs, q\u00eb me sa duket kishin lajm\u00ebruar njeri-tjetrin. Edhe nga kafja e Zhik\u00ebs erdh\u00ebn shum\u00eb serb\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. Lajmi u p\u00ebrhap me shpejt\u00ebsi. N\u00eb shkoll\u00eb erdh\u00ebn edhe disa arsimtar\u00eb shqiptar\u00eb, q\u00eb i kishin banesat af\u00ebr shkoll\u00ebs, si: Beqir Beqiri, Tush Kabashi, Ndue Prendi, Lek\u00eb Skeli etj.<\/p>\n<p>Leka me Nduen ishin ndal\u00eb tek dera e klas\u00ebs dhe me fjal\u00eb t\u00eb mira mundoheshin t\u00eb qet\u00ebsonin val\u00ebn e madhe t\u00eb serbve, q\u00eb t\u00eb nervozuar (irrituar) po hynin n\u00eb klas\u00eb njeri mbas tjetrit. N\u00eb ato momente n\u00eb shkoll\u00eb vijn\u00eb edhe forcat e Policis\u00eb nga stacioni, q\u00eb gjendej jo shum\u00eb larg shkoll\u00ebs. Ata kur e pan\u00eb gjith\u00eb at\u00eb turme t\u00eb madhe serb\u00ebsh, dy polic\u00ebt shqiptar\u00eb Isa dhe Ademi, q\u00eb m\u00eb njihnin shum\u00eb mir\u00eb, mu lut\u00ebn, duke m\u00eb th\u00ebn\u00eb: \u201cGjej m\u00ebnyr\u00ebn p\u00ebr tu larguar sa me shpejt, q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur sepse nuk kemi asnj\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb nd\u00ebrhyjm\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe serb\u00ebsh, q\u00eb jan\u00eb shpupurishur nga inati..\u201d Mbas shum\u00eb p\u00ebrpjekjesh u hodha prap nga dritarja nga kisha hyr\u00eb m\u00eb par\u00eb dhe me shpejt\u00ebsi e mora biciklet\u00ebn, q\u00eb e kisha mbeshtetur tek muri. E ashtu gjaknxeht\u00eb si isha, si rrufe i dhash\u00eb biciklet\u00ebs dhe nuk e ndija se mbi shpin\u00eb dhe kok\u00eb fishkullonin vazhdimisht gur\u00ebt dhe copat e drrasave t\u00eb gardhit t\u00eb shkoll\u00ebs. Mb\u00ebrrita n\u00eb sht\u00ebpi. Babai im po q\u00ebndronte n\u00eb oborr. Ai kur m\u00eb pa u ngrit n\u00eb k\u00ebmb\u00eb dhe mu afrua i shqet\u00ebsuar. Mbasi i tregova t\u00eb gjith\u00eb ngjarjen, nga p\u00ebrvoja e tij jet\u00ebsore me serb\u00ebt e pabes\u00eb me tha, se: \u201cDuhet t\u00eb largohesh sa m\u00eb shpejt nga sht\u00ebpia, sepse policia menj\u00ebher\u00eb do t\u00eb vij\u00eb t\u00eb t\u00eb arrestoj n\u00eb sht\u00ebpi.\u201d<\/p>\n<p>M\u00eb von\u00eb, kam m\u00ebsuar se at\u00eb nat\u00eb shum\u00eb her\u00eb policia ka shkuar n\u00eb sht\u00ebpi, duke menduar se mund t\u00eb m\u00eb gjenin mua aty. Vet\u00ebm familja dhe nj\u00eb rreth i vog\u00ebl miq t\u00eb sigurt\u00eb i dinin l\u00ebvizjet e mia dhe vendnodhjen deri sa u largova p\u00ebrgjithmon\u00eb nga Kososva, me mall p\u00ebr familjen, truallin e t\u00eb par\u00ebve dhe gjith\u00e7ka t\u00eb mir\u00eb, mbasi kisha kaluar f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb dhe rinin\u00eb time. Miqt\u00eb e mi, q\u00eb kisha n\u00eb Gjimnazin \u201cLuigj Gurakuqi\u201d, m\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00ebse, se mbas incidentit (q\u00eb p\u00ebrshkrova m\u00eb lart), m\u00ebsimet n\u00eb shkoll\u00eb jan\u00eb nd\u00ebrprer\u00eb p\u00ebr dy jav\u00eb, n\u00eb shenj\u00eb proteste ndaj shqiptar\u00ebve dhe meje. P\u00ebr situat\u00ebn e nd\u00ebrlikuar, im at\u00eb kishte biseduar me mikun e tij t\u00eb ngusht\u00eb Ded\u00eb Skelin dhe s\u00ebbashku kishin vendosur t\u00eb takonin Kryetarin e Gjyqit Komunal Gojko Koprivicen. Dit\u00ebn e neserme ata ishin gjendur n\u00eb zyr\u00ebn e tij. Ai i kishte pritur shum\u00eb ftoht\u00eb. Gjat\u00eb kthimit n\u00eb sht\u00ebpi, babai dhe miku i tij, kishin biseduar se di\u00e7ka shum\u00eb e madhe fshihej n\u00eb heshtjen e Kryetarit t\u00eb Gjykat\u00ebs.<\/p>\n<p>Ata bijn\u00eb dakord, q\u00eb t\u00eb nesermen Deda t\u00eb takoj kryetarin n\u00eb Kafen e Fran\u00ebs s\u00eb Ded\u00eb Gjok\u00ebs, ku ai drekonte \u00e7do dit\u00eb aty. Deda, kishte shkuar me her\u00ebt n\u00eb Kafen e Fran\u00ebs dhe e kishte njoftuar Fran\u00ebn p\u00ebr takimin. Me t\u00eb mb\u00ebrritur kryetari, Deda e pyet me p\u00ebrzem\u00ebrsi, ku i thot\u00eb: \u201cGojko, na prit\u00ebt shum\u00eb ftoht\u00eb mua dhe Nikoll\u00ebn. U habit\u00ebm si nuk na u p\u00ebrgjigjet n\u00eb pyetjet q\u00eb ua drejtuam, sidomos kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr Nikoll\u00ebn, i cili, ka punuar si n\u00ebpun\u00ebs i administrat\u00ebs, duke qen\u00eb korrekt. Ai \u00ebsht\u00eb respektuar nga t\u00eb gjith\u00eb\u2026\u201d Gojko, pasi e d\u00ebgjon Ded\u00ebn me shum\u00eb kujdes, i p\u00ebrgjigjet: \u201cDedo, Nikolla \u00ebsht\u00eb shqiptaro-madh. Si \u00ebsht\u00eb i ati \u00ebsht\u00eb edhe i biri, Toma. \u00c7far\u00eb i \u00ebsht\u00eb dashur djalit t\u00eb tij, t\u00eb shkoj p\u00ebr t\u00eb ndihmuar nj\u00eb turqeli\u2026 D\u00ebgjo Ded\u00eb, djali i tij s\u2019ka shp\u00ebtim.<\/p>\n<p>Ka gabuar r\u00ebnd. At\u00eb e pret vet\u00ebm burgu i p\u00ebrjetsh\u00ebm.\u201d Deda, ishte ndar\u00eb i d\u00ebshp\u00ebruar nga fjal\u00ebt e Kryetarit t\u00eb Gjykat\u00ebs. Ai kishte shkuar menj\u00ebher\u00eb drejt tek babai im, p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrcjell bised\u00ebn, q\u00eb kishte pasur me serbin e lart\u00eb n\u00eb pushtet. Kishte ra terri i nat\u00ebs. Un\u00eb isha nisur drejt sht\u00ebpis\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se si qendronin pun\u00ebt. Tek Mulliri i Selman\u00ebve, n\u00eb rrug\u00ebn kryesore n\u00eb at\u00eb err\u00ebsir\u00eb takova mikun e familjes tone Ded\u00eb Skelin, at\u00eb burr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb Lug t\u00eb Drinit, me nj\u00eb trup t\u00eb gjat\u00eb si lisat dhe i veshur shum\u00eb elegant me kostumin komb\u00ebtar. N\u00eb dor\u00eb ai mbante cigaren e \u00e7elibarit, ku t\u00ebr\u00eb dit\u00ebn tymoste cigare pas cigareje. Deda, m\u00eb tha, q\u00eb t\u00eb largoheshim nga rruga, ku u zhvendos\u00ebm n\u00eb livadhe pas shelqeve q\u00eb t\u00eb mos zbuloheshim nga kalimtar\u00ebt e rastit. M\u00eb tregoi gjat\u00eb p\u00ebr takimin q\u00eb kishte zhvilluar me Kryetarin e Gjykat\u00ebs p\u00ebr incidentin tim.<\/p>\n<p>Ai shtoi se sapo ishte kthyer nga biseda e gjat\u00eb me babain tim. N\u00eb fund me tha se \u00ebsht\u00eb mir\u00eb q\u00eb t\u00eb largohem jasht\u00eb Kosov\u00ebs qysh sonte&#8230; Edhe kur mb\u00ebrrita n\u00eb sht\u00ebpi, baba me tha shkurtimisht, se: \u201cSerb\u00ebt k\u00ebtu ti kan\u00eb prer\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rrug\u00ebt p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb Kosov\u00eb. Ata k\u00ebrkojn\u00eb burgim t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm p\u00ebr ty dhe k\u00ebshtu e vetmja rrug\u00eb biri im \u00ebsht\u00eb t\u00eb largohesh sa m\u00eb shpejt nga Kosova, sepse t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb ngritur n\u00eb k\u00ebmb\u00eb p\u00ebr t\u00eb arrestuar me \u00e7do kusht. Babai m\u00eb p\u00ebrqafoj me lot n\u00eb sy, duke m\u00eb th\u00ebn\u00eb: \u201cBiri im t\u00eb kesh kujdes vet\u00ebn t\u00ebnde!\u201d K\u00ebshtu vendosa q\u00eb t\u00eb largohem nat\u00ebn me tren. Hypa n\u00eb trenin e nat\u00ebs duke iu shmangur njer\u00ebzve q\u00eb m\u00eb njihnin dhe mora rrug\u00ebn drejt Beogradit\u2026 dhe m\u00eb pas me nj\u00eb tren tjet\u00ebr preva bilet\u00ebn drejt Parisit\u2026 Aty q\u00ebndrova p\u00ebr tre vjet.<\/p>\n<p>Meqen\u00ebse isha i rregjistruar n\u00eb Fakultetin e Drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb Prishtin\u00eb, vendosa t\u00eb vijoi studimet e larta m\u00eb korrespondenc\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos r\u00ebn\u00eb n\u00eb sy n\u00eb vendin tim. Kam udh\u00ebtuar n\u00eb Prishtin\u00eb, gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb kisha provimeve universitare. N\u00eb or\u00ebt e vona t\u00eb nat\u00ebs mora disa her\u00eb rrug\u00ebn p\u00ebr t\u00eb vizituar me mall t\u00eb zhuritur familjen time, por pa r\u00ebn\u00eb n\u00eb sy t\u00eb njer\u00ebzve q\u00eb m\u00eb njihnin\u2026 Mbas Parist ndalesa ime e fundit n\u00eb emigracion ishin Shetetet e Bekuara t\u00eb Amerik\u00ebs, ku hapa familjen dhe gjendem edhe sot me djalin dhe vajzat e mia t\u00eb martuar, me shum\u00eb nipa dhe mbesa\u2026<\/p>\n<p><strong>Pyetje: n\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm m\u00eb autor Eugjen Merlika, n\u00eb hyrje gjendet parath\u00ebnia e shkruar nga ju me titull: \u201cKruja \u2013 Gjomarku \u2013 Nekaj figura t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb kombit ton\u00eb n\u00ebn drit\u00ebn e let\u00ebrk\u00ebmbimeve shumevje\u00e7are historike\u201d. A mund t\u00eb na thoni di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr p\u00ebrmbajtjen e librit?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: Para disa kohe, miku im i dashtur studiuesi dhe publicisti i mir\u00ebnjohur zoti Eugjen Merlika, me banim n\u00eb Itali, nj\u00eb pinjoll i familjes s\u00eb studiuesit albanolog, ish Kryeministrit Mustafa Kruja, m\u00eb dhuroj dor\u00ebshkrimin e librit t\u00eb tij. Duke e lexuar me shume kujdes, mora frym\u00ebzimin dhe hodha n\u00eb let\u00ebr sh\u00ebnimet e mia, q\u00eb m\u00eb von\u00eb i botova si parath\u00ebnie n\u00eb vepr\u00ebn e tij shum\u00eb t\u00eb mir\u00ebpritur nga kritika n\u00eb Shqip\u00ebri, Kosov\u00eb dhe diaspor\u00eb. \u00c7do shtet e \u00e7do komb, ka figurat e veta t\u00eb m\u00ebdha, me kontribute t\u00eb \u00e7mueshme n\u00eb arritjet e sukseseve n\u00eb fushat e ditunis\u00eb: n\u00eb shkenc\u00eb, art, filozofi etj., qoft\u00eb edhe n\u00eb zhvillimet politike p\u00ebr Liri e Demokraci, n\u00eb mir\u00ebqenien materiale t\u00eb vendit, ku jetojn\u00eb e punojn\u00eb.\u2028K\u00ebto figura, me t\u00eb cilat krenohen vendet q\u00eb i kan\u00eb, nderohen e p\u00ebrkujtohen vazhdimisht, vit p\u00ebr vit nga bashkatdhetar\u00ebt dhe organet shtetnore t\u00eb tyne.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb i vetmi vend, ku figurat e saj jan\u00eb p\u00ebrbalt\u00eb e denigruar pothuajse gjithmon\u00eb, e, ve\u00e7an\u00ebrisht gjat\u00eb regjimit afro 50 vje\u00e7ar komunist. Kriteri percaktues i mas\u00ebs s\u00eb vlerave n\u00eb zgjedhje t\u00eb tilla, \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht dobija, q\u00eb ata i shkaktojn\u00eb vendit me ndikime t\u00eb mira edhe p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm. Studiuesi Mustafa Kruja, gjith\u00eb jet\u00ebn ia kushtoi idealit t\u00eb bashkimit t\u00eb t\u00eb gjitha trojeve shqiptare, n\u00eb nj\u00eb shtet t\u00eb vet\u00ebm t\u00eb zhvilluar, demokratik e p\u00ebrparimtar me orientim prendimor.\u2028Nj\u00eb mund\u00ebsi tjet\u00ebr, p\u00ebr t\u2019a njoh edhe m\u00eb mir\u00eb bot\u00ebn shpirt\u00ebore dhe pastertin\u00eb e idealeve t\u00eb shenjta t\u00eb figurave t\u00eb kalibrit si Mustafa Kruj\u00ebs, p\u00ebrve\u00e7 veprave t\u00eb botuara ose t\u00eb mbetura n\u00eb dor\u00ebshkrim, \u00ebsht\u00eb edhe korrespondenca e pasur dhe origjinale me t\u00eb afermit e miqt\u00eb, me koleg\u00ebt dhe bashk\u00ebpuntor\u00ebt.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht k\u00ebtij q\u00ebllimi i sherben edhe ky lib\u00ebr i mbushur vet\u00ebm me dokumente origjinale t\u00eb papar\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb. Me p\u00ebrsonalitete t\u00eb till\u00eb, ka pas let\u00ebrk\u00ebmbime Mustafa Kruja n\u00eb mergimin e gjat\u00eb n\u00eb kushte t\u00eb v\u00ebshtira, ku, p\u00ebrve\u00e7 pun\u00ebs s\u00eb rande fizike p\u00ebr t\u00eb fituar me djers\u00eb e me nder\u00eb kafshat\u00ebn e buk\u00ebs, del n\u00eb pah lufta e p\u00ebrpjekjet e parreshtura deri n\u00eb fund t\u00eb jet\u00ebs p\u00ebr \u00e7lirimin e Atdheut nga rregjimi gjakatar komunist, pa l\u00ebn\u00eb menjan\u00eb edhe veprat shkencore n\u00eb gjuh\u00ebsi e histori si dhe ato letrare, q\u00eb mbet\u00ebn nj\u00eb thesar i vertet\u00eb njohurish e t\u00eb dh\u00ebnash p\u00ebr specialist\u00ebt e k\u00ebtyre fushave.\u2028Sot ka ardhur koha t\u00eb rishkruhet historia e jon\u00eb e vertet\u00eb. Kam qen\u00eb gjithnj\u00eb mes miqve t\u00eb shquar shqiptar\u00eb. Kam pas nderin, k\u00ebnaqsin dhe privilegjin t\u00eb njoh n\u00eb emigracionin e Amerik\u00ebs, Kapidan Ndue Gjomarkun, Prof. Zef Nek\u00ebn, Mons. Dr. Zef Oroshi, Prof. Rexhep Krasniqi, Kolonel Xhemal La\u00e7i, Muharrem Bajraktarin etj. Me ata kam udh\u00ebtuar shpesh dhe kemi ndejt gjat\u00eb p\u00ebr takime pune n\u00eb shtepin\u00eb e Kapidan Ndue Gjomarkut.\u2028N\u00eb biseda t\u00eb shpeshta plot kujtime, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur me respekt emri i intelektualit erudit, linguistit dhe burrit t\u00eb madh t\u00eb shtetit, miku i tyre n\u00eb munges\u00eb Mustafa Kruja (1887-1958).<\/p>\n<p>K\u00ebshtu m\u00eb kujtohet kur Kapidani i Mirdit\u00ebs Gjonmarku, n\u00eb esenc\u00eb vler\u00ebsonte shum\u00eb lart figur\u00ebn e mikut t\u00eb tij Mustafa Kruj\u00ebs. Ai nd\u00ebr t\u00eb tjera thonte, se: \u201cP\u00ebr nivelin e nalt\u00eb intelektual, n\u00eb disa fusha t\u00eb shkenc\u00ebs e historis\u00eb s\u00eb kombit ton\u00eb, flet vet\u00eb n\u00ebnshkrimi i tij n\u00eb aktin e Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqipnis\u00eb me 28 Nanduer 1912 n\u00eb Vlor\u00eb, ku ai ishte jo ma shum\u00eb se 25 vje\u00e7\u2026\u201d\u2028Profesor Neka, kujton: \u201cN\u00eb jet\u00ebn time pata rast t\u00eb shk\u00ebmbej mendime me shum\u00eb figura t\u00eb shqueme, q\u00eb dhan\u00eb shum\u00eb n\u00eb fusha t\u00eb ndryshme. Por Mustafa Kruja, mbetet figura ma e nalt\u00eb e nji studiuesi t\u00eb \u00e7do disipline shkencore. Un\u00eb nga ai m\u00ebsova shum\u00eb, gjat\u00eb let\u00ebrk\u00ebmbimeve tona t\u00eb shumta dhe mund t\u2019a quaj si nji m\u00ebsues im n\u00eb jet\u00eb. P\u00ebr te kam lut Zotin ta kursej, p\u00ebr t\u2019i sh\u00ebrbye edhe ma mir\u00eb gjuh\u00ebs e Atdheut ton\u00eb t\u00eb shum\u00ebvuejtun\u2026\u201d\u2028Prof. Rexhep Krasniqi, p\u00ebr kolegun dhe mikun e tij t\u00eb ngusht\u00eb kujtonte: \u201cNji studiues i palodhun si Mustafa Kruja, kombit ton\u00eb do t\u2019na i lente nji thesar t\u00eb \u00e7muesh\u00ebm sikurse Zoti do t\u2019i jepte jet\u00eb ma t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>Ai do t\u2019na krenonte n\u00eb mesin e figurave botnore\u2026\u201d\u2028Nd\u00ebrsa themeluesi i Kish\u00ebs s\u00eb par\u00eb Katolike shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb Mons. Dr. Zef Oroshi thonte shpesh: \u201cPushtimi i vendit tim me 7 Prill 1939 nga Italia fashiste, m\u00eb gjeti n\u00eb Rom\u00eb me studime. Ishin dit\u00ebt ma t\u00eb idhta t\u00eb jet\u00ebs time. Ardhja e Mustafa Kruj\u00ebs n\u00eb krye t\u00eb shtetit, per at\u00eb periudh\u00eb kohe t\u00eb shkurt i tregoi pushtuesve t\u00eb huaj se ka t\u00eb baj me nji burr\u00eb t\u00eb madh, i cili p\u00ebr \u00e7ashtjen e Atdheut nuk lshoi pe. Aja u kuptue edhe me dorhekjen e tij, p\u00ebr mos realizimin e plot\u00eb t\u00eb k\u00ebrkesave\u2026\u201d\u2028Kolonel Xhemal La\u00e7i, n\u00eb kujtimet e veta tregon, se: \u201cKryeministri Mustafa Kruja nga nji kund\u00ebrshtar i Mbretit Zog, u ba k\u00ebshilltari ma i besuesh\u00ebm i tij\u2026\u201d\u2028Un\u00eb e perg\u00ebzoj dhe falnderoj sinqerisht zotni Eugjen Merliken, p\u00ebr k\u00ebto seri origjinale veprash, me t\u00eb cilat zbardhet plot\u00ebsisht e v\u00ebrteta, p\u00ebr aq sa trajtojn\u00eb e i uroj perzemersisht shendet, jet\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe suksese n\u00eb rrugen e nisur&#8230;<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Me ardhjen tuaj n\u00eb New York, duke qen\u00eb nj\u00eb i ri plot energji dhe endrra, p\u00ebr ta par\u00eb vendlindjen tuaj t\u00eb \u00e7liruar nga nata e gjat\u00eb e makin\u00ebs shfaros\u00ebse t\u00eb pushtimit shekullor serb, ju menj\u00ebher\u00eb n\u00eb vitin 1978 u p\u00ebrfshit n\u00eb l\u00ebvizjet patriotike n\u00eb Amerik\u00eb. Duke shfletuar sot me nostalgji shkrimet dhe artikujt e botuar n\u00eb gazeta dhe revista nga ju, konkretisht n\u00eb gazet\u00ebn \u201cDielli\u201d organ i Federat\u00ebs Pnashqiptare \u201cVatra\u201d, emri juaj ndodhet n\u00eb bordin e k\u00ebsaj tribune t\u00eb mir\u00ebnjohur t\u00eb atdhedashuris\u00eb. A mund t\u00eb na tregoni se si ndodhi, q\u00eb ju jeni i pari i ri nga Kosova, q\u00eb keni aderuar si vatran qysh heret n\u00eb t\u00eb mir\u00ebnjohur\u00ebn \u201cVatra\u201d dhe keni drejtuar p\u00ebr shum\u00eb vite Deg\u00ebn e Vatr\u00ebs n\u00eb Queens, NY!?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: E kam ende t\u00eb fresk\u00ebt dit\u00ebn e pare, kur zbrita n\u00eb Aeroportin International \u201cJohn F. Kennedy\u201d n\u00eb Queens, NY. Ndjeva shum\u00eb emocione, mbasi kisha d\u00ebgjuar dhe lexuar shum\u00eb p\u00ebr hisorin\u00eb e Amerik\u00ebs dhe p\u00ebr kontributin e madh t\u00eb diaspor\u00ebs, p\u00ebr veprimtarin\u00eb e madhe patriotike p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare, t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb Imzot Fan Stilian Nolit, Faik Konic\u00ebs, Mons Dr. Zef Oroshit, Prof. Rexhep Krasniqit, Kapidanin e Mirdit\u00ebs juristin Ndue Gjomarku, Ing. Xhafer Deva, Prof. Zef Neka, Mit\u2019hat Frash\u00ebrin, Prof. Luan Gashin, Abaz Kupin, Kolonel Xhemal Lajcin, Kol\u00eb Bajraktari, etj., me nj\u00eb pjes\u00eb m\u00eb von\u00eb pata fatin dhe nderin t\u00eb bashk\u00ebpunoj ngusht\u00eb, p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjtat ideale t\u00eb shenjta atdhedashurie. Un\u00eb mb\u00ebrrita n\u00eb New York m\u00eb 19 Maj 1978 dhe dy muaj m\u00eb pas u martova. Meqen\u00ebse bashk\u00ebshortja ime vinte nga Puka, n\u00eb dit\u00ebt e dasm\u00ebs kisha t\u00eb ftuar shum\u00eb miq, q\u00eb ishin nj\u00ebkohsisht edhe figura t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb emigracionit, nacionalizmit dhe komunitetit shqiptaro-amerikan\u00eb k\u00ebtu n\u00eb New York dhe gjetk\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb grup bashk\u00ebatdhetar\u00ebsh, si: Mons. Dr. Zef Oroshi, Ahmet Dervishi, Ymer Doda, Mahmut Cungu, Kol\u00eb Bajraktari, Gjeto Sinishtaj, Daut Vathi, Fran Sokoli dhe disa t\u00eb tjer\u00eb, vijn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb time dhe m\u00eb ftojn\u00eb t\u00eb aderoi n\u00eb Federat\u00ebn Panshqiptare \u201cVatra\u201d, q\u00eb asokohe i kishte zyrat e saj n\u00eb Boston. Pasi u urova mir\u00ebseardhjen n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb time, kryetari i \u201cVatr\u00ebs\u201d e mori fjal\u00ebn dhe tha: \u201cM\u00eb kan\u00eb folur shum\u00eb disa miq p\u00ebr ju si intelektual i ri nga Kosova pjes\u00eb e shqipes s\u00eb cunguar, q\u00eb vatr\u00ebs son\u00eb i mungojn\u00eb njer\u00ebz nga kjo krahin\u00eb. Ne kemi shum\u00eb d\u00ebshir\u00eb, q\u00eb tu kemi ju n\u00eb m\u00ebsin ton\u00eb.\u201d Pasi fola pak p\u00ebr kontributin e Vatr\u00ebs s\u00eb Nolit dhe Konic\u00ebs, gjat\u00eb shum\u00eb dekadave, sikurse e kishim m\u00ebsuar n\u00eb shkollat tona n\u00eb Kosov\u00eb, edhe pse jam i ri n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend, do t\u00eb p\u00ebrpiqem t\u00eb jap kontributin tim me gjith\u00eb mund\u00ebsit\u00eb e mia, p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn dhe q\u00ebllimin fismik, q\u00eb ka kjo organzat\u00eb fam\u00ebmadhe, e cila luajti nj\u00eb rol t\u00eb madh p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e n\u00ebn\u00ebs Shqip\u00ebri n\u00eb OKB.<\/p>\n<p>At\u00eb dit\u00eb m\u00eb em\u00ebruan si Sekretar i Deg\u00ebs s\u00eb Vatr\u00ebs p\u00ebr qytetin e madh Queens, New York. Pas pak kohe, vjen s\u00ebrisht ish Kryetari i Deg\u00ebs Gjeto Sinishtaj, p\u00ebr arsye t\u00eb tij personale jep dor\u00ebheqje dhe drejtimin e deg\u00eba s\u00eb Vatr\u00ebs e mora un\u00eb. Qysh n\u00eb dit\u00ebt e para t\u00eb ardhjes n\u00eb Amerik\u00eb fillova t\u00eb shkruaj n\u00eb faqet e gazet\u00ebs \u201cDielli\u201d (1909). Shkrimet e mia u mir\u00ebpriten shum\u00eb mir\u00eb nga editori asokohe Xhevat Kallaxhiu dhe lexuesit. Aty si fillim, un\u00eb botova nj\u00eb poezi, kushtuar familjes fam\u00ebmadhe dhe shum\u00eb patriotike n\u00eb trevat tona, me titull: \u201cKulla e Sadik Ram\u00ebs\u201d. Poezia u prit shum\u00eb mir\u00eb. Mbas pak dit\u00ebsh, n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb time erdhen dhe m\u00eb takuan t\u00eb bijt\u00eb e Uk\u00eb Sadikut, nipat e heroit t\u00eb pamposhtur Sadik Ram\u00eb Gjurgjevikut: Ismeti, Sk\u00ebnderi dhe Selimi. Ishte hera e par\u00eb, q\u00eb pata k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb t\u00eb takoja tre v\u00ebllez\u00ebrit, t\u00eb cil\u00ebt, ishin shum\u00eb t\u00eb g\u00ebzuar, q\u00eb un\u00eb kisha shkruar nj\u00eb poezi. Ismeti, hapi faqen e gazet\u00ebs, ku m\u00eb tregoj poezin\u00eb dhe me nj\u00eb buz\u00ebqeshje fisnike me solli fal\u00ebnderime t\u00eb ngrohta nga familja e tij, duke m\u00eb njoftuar se ishte nipi i Sadik Ram Gjurgjevikut.<\/p>\n<p>Ai m\u00eb tha gjithashtu, se ishte Sekretar i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Lidhjes s\u00eb Tret\u00eb Shqiptare t\u00eb Prizrenit t\u00eb themeluar n\u00eb New York, n\u00eb vitin 1962. Ai m\u00eb ftoi k\u00ebrkes\u00ebn, q\u00eb ti bashkohem k\u00ebsaj organizate politike dhe atdhetare, q\u00eb kishte si synim dhe q\u00ebllim (me programin dhe rrug\u00ebn e saj) bashkimin e t\u00eb gjith\u00eb trojeve etnike shqiptare rreth shtetit am\u00eb, sikurse kan\u00eb qen\u00eb p\u00ebr shekuj me radh\u00eb. P\u00ebr dy vjet me radh\u00eb un\u00eb dhe shoku i idealeve antikomuniste dhe patriotike, p\u00ebr \u00e7lirimin e Kosov\u00ebs nga kthetrat e shovinizmit t\u00eb t\u00ebrbuar serb, punuam pa u lodhur n\u00eb \u00e7do koh\u00eb, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur mbar\u00ebvatjen e Kongresit, i cili, ishte menduar t\u00eb mbahej n\u00eb vitin 1982. N\u00eb Kongresin e mbajtur asokohe, un\u00eb u zgjodha me vota t\u00eb lira Sekretar i P\u00ebrgjish\u00ebm i Lidhjes s\u00eb Prizrenit, detyr\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e mbaj edhe sot e k\u00ebsaj dite, p\u00ebr 33 vjet me radh\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Ju keni qen\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt dhe miqt\u00eb m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb shum\u00eb p\u00ebrsonaliteteve t\u00eb shquara shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb dhe gjetk\u00eb. Nj\u00eb nd\u00ebr k\u00ebto padyshim mbetet edhe meshtari mirditor Dr. Mons. Zef Oroshi. N\u00eb nj\u00eb shkrim tuajin dhe m\u00eb sakt\u00eb, n\u00eb hyrje t\u00eb monografis\u00eb tuaj kushtuar Dr. Mons. Zef Oroshit (1912-1989), nd\u00ebr t\u00eb tjera sakt\u00ebsisht n\u00ebnvizoni, se: \u201cImzot Dr. Zef Oroshi, ruaji t\u00eb fresk\u00ebt n\u00eb kopshtin e vog\u00ebl t\u00eb komunitetit katolik shqiptar n\u00eb SHBA gjelb\u00ebrimin e fes\u00eb s\u00eb gjall\u00eb t\u00eb Krishtit, duke qen\u00eb themeluesi e meshtari i par\u00eb i Kish\u00ebs Katolike Shqiptare n\u00eb m\u00ebrgimin e larg\u00ebt\u2026 N\u00eb monentin e p\u00ebrurimit t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb re n\u00eb Bronx, m\u00eb 24 shtator 1978\u2026 un\u00eb pata k\u00ebnaqsin\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb, q\u00eb s\u00eb bashku me pjes\u00ebmarr\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb, t\u00eb p\u00ebrshendes ngjarjen e madhe n\u00eb komunitetin ton\u00eb, duke recituar nj\u00eb poezi kushtuar bariut ton\u00eb shpirt\u00ebror. Ai m\u00eb d\u00ebgjonte, por kryet e kishte t\u00eb ulur. Ishte shum\u00eb modest e i p\u00ebrvuajtur. K\u00ebto cil\u00ebsi e shoq\u00ebruan gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs tok\u00ebsore. Nuk kishte kurr\u00eb d\u00ebshir\u00eb, q\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt t\u2019ia p\u00ebrmendinin meritat dhe mir\u00ebsit\u00eb, q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb gjat\u00eb jet\u00ebs n\u00eb Mirdit\u00eb, Europ\u00eb dhe SHBA\u2026\u201d A mund t\u00eb na thoni di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb personalitet t\u00eb pa vler\u00ebsuar ende sot nga historiografia poskomuniste n\u00eb Shqip\u00ebri!?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: T\u00eb gjith\u00eb miqt\u00eb e ngusht\u00eb t\u00eb Mons. Oroshit e din\u00eb faktin, se kleriku yn\u00eb e kishte mik t\u00eb ngusht\u00eb Profesor Koliqin dhe bashk\u00ebpunonte me ide e punime shkrimore me revist\u00ebn autoritative kulturore-shkencore \u201cShejzat\u201d, q\u00eb asokohe dilte n\u00eb Itali. Me kalimin n\u00eb amshim t\u00eb personalitetit t\u00eb madh shkodran Prof. Koliqit, atdhetari, meshtari i p\u00ebrvujtur, p\u00ebrkthyesi, shkrimtari, studiuesi, teologu dhe filozofi i mpreht\u00eb Mons. Oroshi, n\u00eb faqet e revist\u00ebs prestigjioze \u201cShejzat\u201d, n\u00eb num\u00ebrin special t\u00eb vitit 1975, p\u00ebrkushtuar t\u00ebr\u00ebsisht Prof. Ernest Koliqit, shkruan 12 faqe me fakte dhe pathos t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb punimin: \u201cFiket Ernest Koliqi, nj\u00eb pishtar i let\u00ebrsis\u00eb e i kultur\u00ebs shqiptare\u201d, duke e analizuar personalitetin e shquar t\u00eb kombit n\u00eb shum\u00eb rrafshe.<\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebnie shum\u00eb t\u00eb mira, Mons. Oroshi, kishte me intelektual\u00ebt e till\u00eb, si: veteranin e arsimit shqiptar dhe studiuesin e shquar albanolog, Profesorin e Universitetit t\u00eb Palermos t\u00eb Gjuh\u00ebs Shqipe dhe nj\u00eb shtyll\u00eb e fort\u00eb mb\u00ebsht\u00ebse e Qendr\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Studimet Shqiptare Prof. Karl Gurakuqin; poliedrikun dhe burrin e madh t\u00eb shtetit Imzot Fan Stilian Nolin, me t\u00eb cilin dialogoi gjat\u00eb si nj\u00eb ekumenik i pap\u00ebrs\u00ebritsh\u00ebm (n\u00eb prani t\u00eb Kardinalit t\u00eb Bostonit Caushing), p\u00ebr endrr\u00ebn e mo\u00e7me t\u00eb bashkimit t\u00eb kishave shqiptare ortodokse me ato katolike; Eminenc\u00ebn e Tij Kardinalin e New York-ut Terrence J. Cooke D.D., kardinal\u00ebt italin\u00eb: Antoniutti dhe Giovanni Villot; poetin e romancierin e shquar modern, profesorin e Universitetit t\u00eb Mynihut Martin Camaj; Prof. Arshi Pipa, intelektual i shquar; p\u00ebrkthyesin n\u00eb gjuh\u00ebn angleze t\u00eb poem\u00ebs \u201cLahuta e Malcis\u201d t\u00eb poetit komb\u00ebtar At\u00eb Gjergj Fishta, gazetarin e famsh\u00ebm t\u00eb Radios BBC n\u00eb Lond\u00ebr (Seksionin e Gjuh\u00ebs Shqipe), studiuesin dhe autorin e librit shkencor: \u201cHistoria e Shqipnis\u201d Tajar Zavalanin (alias Tomas-Henry Zavalani); bashk\u00ebpun\u00ebtorin qysh nga num\u00ebri i par\u00eb n\u00eb revist\u00ebn: \u201cJeta Katholike Shqiptare\u201d (1966), Prof. Dr. Rexhep Krasniqin; Lec Shllakun bashk\u00ebpun\u00ebtor i revist\u00ebs dhe editor i revistave s\u00eb diaspor\u00ebs, gazetaren e famshme t\u00eb \u201cThe New York Tim\u00ebs\u201d, Radios \u201cVoice of Amerika\u201d dhe n\u00eb Zyr\u00ebn e Sh\u00ebrbimeve Strategjike t\u00eb ShBA-s\u00eb, intervistuesen e shum\u00eb personaliteteve dhe president\u00ebve t\u00eb Lindjes s\u00eb Mesme, Nexhmije Zaimi; enciklopedistin nga Mal\u00ebsia e Madhe Prof. Mhill Marku; intelektualin e shquar Pader Paulin Margjokaj O.F.M., q\u00eb sh\u00ebrbente n\u00eb Graz t\u00eb Austris\u00eb; Prof. Zef Vorf Nekaj, poliglot, instruktor dhe hartues i teksteve t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb Institutin e Gjuh\u00ebve t\u00eb Huaja n\u00eb Ministrin\u00eb e Mbrojtjes Amerikane n\u00eb Montery, California; Prof. Gjon Sinishta, botuesi p\u00ebr 15 vjet i revist\u00ebs \u201cBuletini Katolik Shqiptar\u201d, poetin dhe editorin e \u201cDiellit\u201d (1909) Xhevat Kallajxhiun, i cili, botoi shum\u00eb artikuj p\u00ebr komunitetin dhe Kish\u00ebn Katolik Shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb; albanologun e shquar italian At\u00eb Prof. Giuseppe (Zef) Valentini; At\u00eb Danjel Gje\u00e7aj O.F.M.; Dom Nikoll Kimza, me t\u00eb cilin udh\u00ebtoi nga ish-Jugosllavia n\u00eb Itali, bashk\u00ebpun\u00ebtor i ngusht\u00eb me revistat: \u201cHylli i Drit\u00ebs\u201d, \u201cL.E.K.A.\u201d, \u201cKumbona e s\u00eb Diell\u00ebs\u201d, \u201cLajm\u00ebtari i Zemr\u00ebs T\u2019Jezu Krishtit\u201d, etj.; Kolonel Abaz Kupi, prij\u00ebs i denj\u00eb i liris\u00eb shqiptare nj\u00eb bir dhe hero i v\u00ebrtet\u00eb i Kruj\u00ebs s\u00eb Gjergj Kastriotit, t\u00eb cilit i kreu amanetin, duke i th\u00ebn\u00eb mesh\u00eb p\u00ebr shpirtin e tij p\u00ebr nj\u00eb vit me radh\u00eb; bisnesmenin e sukssh\u00ebm n\u00eb Boston veprimtarin, filantropilistin, patriotin dhe bujarin fisnik Anthony Athanas; Dr. Hamdi H. Uru\u00e7in M.D.; klerik\u00ebt e nderuar: Shk\u00eblq\u00ebsin\u00eb e Tij Imzot Rrok Mirdita (sot Arqipeshk\u00ebv Metropolitan n\u00eb Arqipeshk\u00ebvin\u00eb Metropolitane Tiran\u00eb-Durr\u00ebs); famullitarin e sotsh\u00ebm t\u00eb Kish\u00ebs \u201cZoja e Shkodr\u00ebs\u201d Dom Pjet\u00ebr Popaj; misionarin e Krishtit, q\u00eb sh\u00ebrbeu 10 vjet n\u00eb Brazil dhe New York, Dom Laz\u00ebr Sheldij\u00ebn; kryetarin e K\u00ebshillit t\u00eb Kish\u00ebs, aktivistin e palodhur Tonin Mirakaj, Ismet Uk\u00eb Sadik Berishen; Kapidanin e Mirdit\u00ebs Ndue Gjonmarku, jurist i lauruar n\u00eb Itali dhe Kryetar i Bllokut Indipendent; mikun e tij t\u00eb ngusht Baba Rexhepin, Kryegjysh Bot\u00ebror i Teqes Bektashiane n\u00eb Detroit; Dr. \u00c7esk Ashta e Kol\u00eb \u00c7uni; teologu, filozofi dhe profesori i shquar fran\u00e7eskani Prof. Dr. Andrea Nargaj; Prof. Luan Ahmet Gashin; Dr. Agim Leka; famullitari i Kish\u00ebs s\u00eb \u201cZoj\u00ebs Pajtore\u201d n\u00eb Detroit Dom Prek Ndrevashaj, Dr. Lec Zojzi M.D. etj. etj.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: A \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se Monsinjor Oroshi bocat e redaktimit t\u00eb revist\u00ebs \u201cJeta Katolike\u201d i merrte me vete ne makin\u00ebn e tij?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: Po. Me daljen e revist\u00ebs n\u00eb fjal\u00eb t\u00eb komunitetit katolik n\u00eb New York, Oroshi i kushtohet t\u00ebr\u00ebsisht buletinit q\u00eb ai vet\u00eb themeloi dhe drejtoi. Shkrimet e tij mbajn\u00eb n\u00ebnshkrimin Dom Zef Oroshi dhe pseudonimet: \u201cTheologu\u201d, \u201cZodiaku\u201d, Redaksia, Drejtoria, D. Z., etj. D\u00ebshmohet me prova, se rreth 70 % t\u00eb shtypit n\u00eb fjal\u00eb e p\u00ebrgatiste dhe redaktonte vet\u00eb, sikurse rikujton sot bashk\u00ebpun\u00ebtori i tij i ngusht\u00eb dhe nj\u00ebherit edhe Kryetar i K\u00ebshillit t\u00eb Kish\u00ebs z. Tonin Mirakaj, \u201cMonsinjori e merrte me vete makin\u00ebn e shtypit, korrigjonte dhe redaktonte me shum\u00eb kujdes shkrimet e tij dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb revist\u00ebs\u201d. Kjo vinte nga fakti, se Oroshi librat i kishte pasion dhe ushqim shpirt\u00ebror, sepse Urdh\u00ebrat Katolike dhe posa\u00e7\u00ebrisht Et\u00ebrit Fran\u00e7eskan dhe Jezuit, n\u00eb qytetin e lasht\u00eb t\u00eb Shkodr\u00ebs e kishin p\u00ebr tradit\u00eb shtypin e lir\u00eb, demokratik dhe luajal, si nj\u00eb tryez\u00eb e hapur bashk\u00ebbisedimi t\u00eb lir\u00eb mediatik, kulturor\u00eb dhe shkencor\u00eb asokohe, p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb mendimtar\u00ebt progresist\u00eb shqiptar\u00eb dhe t\u00eb huaj t\u00eb koh\u00ebs nd\u00ebr shekuj.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Cfar\u00eb mendoni p\u00ebr kolos\u00ebt Noli dhe Oroshi?<\/strong><\/p>\n<p>Tome Mrijaj: Noli dhe Oroshi, jan\u00eb dy figura t\u00eb spikatura t\u00eb komunitetit shqiptaro-amerikan\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt nga studiuesit e sotsh\u00ebm nuk jan\u00eb l\u00ebvruar. Oroshi, portretizon shum\u00eb bukur mikun e tij t\u00eb dashur Imzot Fan Stilian Nolin dhe komunitetin ortodoks n\u00eb Boston. Pik\u00ebrisht p\u00ebrjetimet e veta mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse p\u00ebr Nolin dhe frym\u00ebn dashamir\u00ebse ekumenike t\u00eb tij, kleriku katolik mirditor, i p\u00ebrshkruan n\u00eb punimin q\u00eb ia dedikon t\u00ebr\u00ebsisht atij n\u00eb shenj\u00eb nderimi dhe respekti, q\u00eb ai ka b\u00ebr\u00eb jo vet\u00ebm si Ipeshk\u00ebv i besimtar\u00ebve t\u00eb vet, por edhe si nj\u00eb atdhetar i madh, intelektual erudit etj. Mons Oroshin, ishte ekumenik i pap\u00ebrs\u00ebritsh\u00ebm, vizionar, largpam\u00ebs dhe me kurajo t\u00eb fort\u00eb civile dhe fetare, burr i matur e i p\u00ebrvujtur, bari i p\u00ebrshpirtsh\u00ebm dhe atdhetari i flakt\u00eb p\u00ebr lirin\u00eb e popullit t\u00eb vet n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Oroshi si intelektual i palodhur dhe shqip\u00ebrues i librit: \u201cKat\u00ebr Unjgjijt dhe Pun\u00ebt e Apostujve\u201d (Shkrimi i Shenjt\u00eb), u vler\u00ebsua me nj\u00eb audienc\u00eb private nga vet\u00eb Papa Pali VI. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, ne zbulojm\u00eb Monsinjorin e thjesht\u00eb, por t\u00eb p\u00ebrkushtuar vresht\u00ebs s\u00eb Zotit deri n\u00eb p\u00ebrvujt\u00ebri; mikun dhe dashamirin e T\u00eb Lumes N\u00ebn\u00eb Tereza, t\u00eb cil\u00ebn ua tregoi nga af\u00ebr shqiptaro-amerikan\u00ebve, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb qeveria komuniste nuk e lejonte at\u00eb t\u00eb b\u00ebnte nj\u00eb vizit\u00eb tek varri i n\u00ebn\u00ebs s\u00eb vet. Dom Zefi, tha nj\u00eb mesh\u00eb n\u00eb oborrin e Kish\u00ebs katolike Bronx New York m\u00eb 25 Korrik t\u00eb vitit 1976. Kjo histori, \u00ebsht\u00eb sprova e mbijetes\u00ebs dhe vijimsis\u00eb s\u00eb trashigimis\u00eb s\u00eb gjuh\u00ebs, kultur\u00ebs dhe vlerave m\u00eb t\u00eb mira atdhetare t\u00eb nj\u00eb pjese t\u00eb bijve t\u00eb trojeve etnike shqiptare, q\u00eb ndodh\u00ebn k\u00ebtu n\u00eb m\u00ebrgimin e larg\u00ebt n\u00eb Amerik\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Si u prit libri juaj i ri n\u00eb komunitetin shqiptaro-amerikan\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: M\u00eb 15 mars 2009, n\u00eb New York, Kisha Katolike Shqiptare &#8220;Zoja e Shkodres&#8221;, p\u00ebrkujtoj themeluesin e Kish\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Katolike Shqiptare n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, Dr. Monsinjor Zef Oroshin. Me rastin e 20-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb tij, u mbajt mesha p\u00ebr shpirtin e bariut shpirt\u00ebror Dom Zef Oroshit, sikurse e thirrnin t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebtu. N\u00eb mesh\u00ebn e p\u00ebrshpirtshme, mor\u00ebn pjese rreth 1500 vet\u00eb. N\u00eb ceremoni p\u00ebrkujtimore erdhi edhe miku i tij meshtari dhe famullitari I nderuar Dom Anton K\u00e7ira, famullitar i Kish\u00ebs Katolike Shqiptare Sh\u00ebn Pali n\u00eb Detroit (Michigan), i cili, n\u00eb predikimin e tij vler\u00ebsoi shum\u00eb lart figur\u00ebn e p\u00ebrsonalitetit t\u00eb madh t\u00eb bot\u00ebs shqiptare dhe q\u00eb padrejt\u00ebsisht \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb nga media dhe historiografia komuniste dhe poskomuniste n\u00eb Shqip\u00ebri. N\u00eb mbyllje t\u00eb mesh\u00ebs ai tha se Mons. Oroshi jeton n\u00eb zemrat tona dhe se do t\u00eb ishte n\u00eb nderin e komunitetit ton\u00eb n\u00eb Amerik\u00eb, q\u00eb t\u2019i ngrejm\u00eb nj\u00eb bust p\u00ebrkujtimi.<\/p>\n<p>M\u00eb pas u zhvillua promovimi i monografis\u00eb time pran\u00eb Qendr\u00ebs Kulturore &#8220;N\u00ebn\u00eb Tereza&#8221;, n\u00eb Kish\u00ebn Katolike &#8220;Zoja e Shkodr\u00ebs\u201d, ku u fol gjer\u00ebsisht, p\u00ebr jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e Mons Oroshit, me referues kryesor zotin Tonin Mirakaj, aktivist veteran dhe disa her\u00eb Kryetar i K\u00ebshillit t\u00eb Kish\u00ebs dhe referuan studiues t\u00eb tjer\u00eb. Fol\u00ebsi kryesor z. Mirakaj, mbajti kumtes\u00ebn: &#8220;Jeta dhe veprimtaria e Mons. Zef Oroshit n\u00eb komunitetin shqiptaro-amerikan\u00eb&#8221;. Kritika e ka pritur shum\u00eb mir\u00eb librin: \u201cMonsinjor Dr. Zef Oroshi \u2013 Nj\u00eb jet\u00eb e Shkrir\u00eb p\u00ebr Fe e Atdhe\u201d (Jet\u00ebshkrim, New York, 2009). Me interes mund t\u00eb lexohen shkrimet e studiuesit t\u00eb mjedologjis\u00eb Prof. Mentor Quku (1939-2014), gazetari i Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs Astrit Lulushi, redaktorit t\u00eb librit studiuesi Klajd Kapinova, gazetari Beqir Sina, Prof. Azem Gjidija, editori i revist\u00ebs \u201cJeta Katolike\u201d Mark K. Shkreli, Prend Buzhala, Bep Kuqani, Vasil Marku, Leonora Gjoka, Leonora Laj\u00e7i, etj.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Nj\u00eb nd\u00ebr personalitetet e shquara t\u00eb komunitetit shqiptaro-amerikan\u00eb, \u00ebsht\u00eb edhe meshtari i palodhur Dom Anton K\u00e7ira, q\u00eb nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb po i sh\u00ebrben Zotit dhe Atdheut, n\u00eb fillim n\u00eb Kosov\u00eb dhe m\u00eb pas n\u00eb Detroit (Michigan-it) SHBA. Ju keni shum\u00eb dekada q\u00eb e njihni k\u00ebt\u00eb figur\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb bot\u00ebs shqiptare n\u00eb m\u00ebrgim dhe vendlidje a mund t\u00eb tregoni di\u00e7ka t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nga njohja e juaj me k\u00ebt\u00eb personalitet?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: \u201cMund t\u00eb them, se Imzot K\u00e7ira, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb burr\u00eb i madh e trim. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb njeri i fesh\u00ebm e i atdhesh\u00ebm, pra fetar dhe atdhetar i madh. Imzot K\u00e7ira, me jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e tij, e vazhdon tradit\u00ebn e hershme shqiptare t\u00eb Pal Engj\u00ebllit, Buzukut, Budit, Bardhit, Bogdanit, Gje\u00e7ovit, Imzot Nik\u00eb Prel\u00ebs e shum\u00eb e shum\u00eb burrave t\u00eb famsh\u00ebm t\u00eb kombit ton\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb njeri i pajtimit dhe forcimit t\u00eb besimit n\u00eb Zotin. Ai \u00ebsht\u00eb njeri i madh i kombit ton\u00eb. Ndihem krenar, q\u00eb e kam mik dhe krah t\u00eb fort\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebs n\u00eb pun\u00ebt e Kosov\u00ebs, vendit ton\u00eb t\u00eb shtrenjt\u00eb\u201d. Jan\u00eb k\u00ebto fjal\u00eb tep\u00ebr dometh\u00ebn\u00ebse, q\u00eb Presidenti i paharruar historik Dr. Ibrahim Rugova, i p\u00ebrs\u00ebriste shpesh n\u00eb shenj\u00eb nderimi dhe respekti t\u00eb madh, q\u00eb kishte p\u00ebr mikun e tij t\u00eb idealeve t\u00eb shenjta komb\u00ebtare, klerikun e personalitetin e shquar t\u00eb komunitetit shqiptaro-amerikan\u00eb, burrin e madh t\u00eb palodhur t\u00eb popullit t\u00eb vet n\u00eb Amerik\u00eb e Kosov\u00eb: Dom Anton K\u00e7ir\u00ebn. Kisha katolike shqiptare n\u00eb Detroit, \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhja n\u00eb bot\u00ebn shqiptare dhe nj\u00eb muze i gjall\u00eb historik ose pasqyra e trojeve etnike shqiptare n\u00eb miniatur\u00eb.<\/p>\n<p>Kryesia e Lidhjes s\u00eb Prizrenit me Qend\u00ebr n\u00eb New York dhe deg\u00ebt e saj n\u00ebp\u00ebr shtete e qytete t\u00eb ndryshme n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb e priti me k\u00ebnaq\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ftes\u00ebn e K\u00ebshillit Organizues, pran\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Palit n\u00eb Detroit (Michigan), p\u00ebr kremtimin e 70-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb meshtarit t\u00eb madh t\u00eb komunitetit shqiptaro-amerikan\u00eb Dom Anton K\u00e7ir\u00ebs. Q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn adoleshente, un\u00eb kam pasur fatin, nderi, privilegjin dhe k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb njihem nga af\u00ebr me jet\u00ebn e vepr\u00ebn e Dom Anton K\u00e7ir\u00ebs, qysh kur ai ishte meshtar\u00eb n\u00eb vendlindjen ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt n\u00eb Dardani.\u2028E mbaj mend si sot, k\u00ebt\u00eb burr\u00eb t\u00eb gjat\u00eb si lisat e bjeshk\u00ebve tona kreshnike, energjik, t\u00eb palodhur dhe me vizion e vendosm\u00ebri t\u00eb patundur, p\u00ebr t\u2019i \u00e7uar gj\u00ebrat deri n\u00eb fund. V\u00ebshtrimi i syve t\u00eb tij si shqiponj\u00eb, karakteri i nj\u00eb burri t\u00eb fort\u00eb dhe stoik p\u00ebrpara v\u00ebshtir\u00ebsive, q\u00eb pushtuesit shekullor\u00eb serb i b\u00ebheshin penges\u00eb meshtarit ton\u00eb, n\u00eb misionin fisnik si fetar dhe atdhetar i flakt\u00eb, kam gdhendur thell\u00eb n\u00eb memorien time nj\u00eb pinjoll t\u00eb denj\u00eb t\u00eb pararend\u00ebsve t\u00eb shquar prelat\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Katolike n\u00eb trojet etnike shqiptare nd\u00ebr shekuj. Nj\u00eb koin\u00e7idenc\u00eb historike, sot \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmitare e kujtimeve t\u00eb mia. Ende e kam t\u00eb fresk\u00ebt kujtimin e 48 vjet\u00ebve m\u00eb par\u00eb. Ishte moment shum\u00eb i bukur dhe mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebs shugurimi si meshtar n\u00eb Gjakov\u00eb i Dom Anton K\u00e7ir\u00ebs, m\u00eb 29 Qershor t\u00eb vitit 1967, n\u00eb Kish\u00ebn e Sh\u00ebn Palit dhe Sh\u00ebn Pjetrit.<\/p>\n<p>Prifti i ri kishte marr\u00eb kuletin e bardh\u00eb, petkat dhe famullin\u00eb p\u00ebr ta \u00e7uar me devocion n\u00eb rrug\u00ebn e vresht\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb Zotit\u2026 \u2028Nj\u00eb vit m\u00eb pas, m\u00eb 13 Qershor 1968, kisha k\u00ebnaqsin\u00eb, nderin dhe privilegjin t\u00eb marr pjes\u00eb n\u00eb mesh\u00ebn kryesore t\u00eb Dit\u00ebs s\u00eb Shna Ndout (Sh\u00ebn Antonit), q\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe dita e emrit t\u00eb vet\u00eb meshtarit. Gjat\u00eb predikimit plot elokuenc\u00eb bariu i p\u00ebrvuajtur shpirt\u00ebror, ishte i sigurt n\u00eb p\u00ebrcjelljen e mesazheve fetare dhe atdhetare tek besimtar\u00ebt e shumt\u00eb, q\u00eb asokohe kishin ardhur nga shum\u00eb zona t\u00eb larg\u00ebta p\u00ebr ta d\u00ebgjuar. Por ai kishte r\u00ebn\u00eb shum\u00eb shpejt n\u00eb sy t\u00eb keq tek pushteti sllavo-komunist i ish-Jugosllavis\u00eb asokohe, q\u00eb kishte v\u00ebn\u00eb agjent\u00ebt e UDB-s\u00eb, q\u00eb mbet\u00ebn t\u00eb habitur nga fjal\u00ebt plot urrejtje kund\u00ebr komunizmit\u2026 Dom Antoni, q\u00eb e dinte se UDB-ja ishte prezent me njer\u00ebzit e vet, nuk i b\u00ebnte syri t\u00ebrr. Mbas mesh\u00ebs krahas urimit t\u00eb dit\u00ebs s\u00eb emrit ai mori p\u00ebrg\u00ebzimet nga Ipeshkvi dhe meshtar\u00ebt e tjer\u00eb bashk\u00ebcelebrues p\u00ebr predikimet e tij me nivel, q\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuan shpirt\u00ebrisht popullin besimtar. Ishte nj\u00eb rast i rrall\u00eb, q\u00eb nj\u00eb meshtari t\u00eb ri t\u2019i caktohet nderi t\u00eb kryesoj\u00eb mesh\u00ebn dhe predikimin para mij\u00ebra besimtar\u00ebve.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Familja e juaj dhe ju po vijoni tradit\u00ebn e miqsis\u00eb me Der\u00ebn e madhe t\u00eb Kapidanit t\u00eb Mirdit\u00ebs. Cili \u00ebsht\u00eb opinionin juaj p\u00ebr k\u00ebt\u00eb familje t\u00eb mir\u00ebnjohur brenda dhe jasht\u00eb trojeve etnike shqiptare?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: Trojet etnike shqiptare, gjat\u00eb shekujve t\u00eb historis\u00eb s\u00eb lavdishme, kan\u00eb nxjerr\u00eb burra t\u00eb shquar t\u00eb pushk\u00ebs dhe pen\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt, ishin dhe mbet\u00ebn ndera e krenaria, jo vet\u00ebm e krahin\u00ebs, ku, ato jan\u00eb lindur dhe rritur, por edhe m\u00eb gj\u00ebr\u00eb, duke qen\u00eb gjith\u00ebkomb\u00ebtar\u00eb, p\u00ebr kontributin e madh, q\u00eb dhan\u00eb gjat\u00eb j\u00ebt\u00ebs s\u00eb tyre. Kur k\u00ebto patriot t\u00eb shquar, nuk ndodhen sot n\u00eb mesin ton\u00eb, ne me nostalgji p\u00ebrkujtojm\u00eb vepr\u00ebn e tyre, q\u00eb gjithnj\u00eb do t\u00eb mbet\u00ebt e pavdekshme n\u00eb panteonin e ndritur t\u00eb historis\u00eb shqiptare. Nga ana tjet\u00ebr, kur nj\u00eb personalitet t\u00eb komunitetit ton\u00eb shqiptaro-amerikan\u00eb e ke njohur nga af\u00ebr (p\u00ebr shum\u00eb dekada), ke folur dhe kuvenduar shtruar, me or\u00eb t\u00eb t\u00ebra, n\u00eb takimet mes lider\u00ebve apo bisedave t\u00eb lira si miq sht\u00ebpie k\u00ebtu, n\u00eb \u00e7do \u00e7ast, kur p\u00ebrmendet em\u00ebri i Kapidanit t\u00eb Mirdit\u00ebs Ndue Gjonmarku, m\u00eb rizgjohen kujtime t\u00eb hershme t\u00eb paharruara dhe shum\u00eb domethen\u00ebs\u00eb, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pinjoll\u00eb t\u00eb der\u00ebs s\u00eb famshm\u00eb, q\u00eb ka nj\u00eb histori t\u00eb lavdishme shum\u00eb shekullore. Kur lexon sot bilancin e hidhur, q\u00eb p\u00ebrjetoi Dera e famshme e Kapidan\u00ebve t\u00eb Mirdit\u00ebs, shohim, se kjo principat\u00eb, \u00ebsht\u00eb ndera dhe krenaria jon\u00eb e ligjshme, q\u00eb mundi t\u00eb mbijetoi me st\u00ebrmundime p\u00ebr 5 shekuj mizoris\u00eb otomane, por q\u00eb p\u00ebr hironi t\u00eb fatit t\u00eb keq, u tjet\u00ebrsua (bijt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb Der\u00ebs s\u00eb Kapidan\u00ebve) u vran\u00eb, u burgos\u00ebn (torturuan mizorisht deri n\u00eb vdekje), u internuan familjarisht, n\u00eb kampet e p\u00ebrqendrimit, u vodh\u00ebn dhe shkat\u00ebrruan t\u00eb gjith\u00eb pasurin\u00eb materiale, dokumentare dhe sekuestruan kullat e famshme historike n\u00eb Orosh t\u00eb Mirdit\u00ebs dhe n\u00eb qytetin e Shkodr\u00ebs\u2026).<\/p>\n<p>Kjo histori e hidhur, u ndodhi sistematikisht nga bashk\u00ebkombasit komunist\u00eb, q\u00eb po me barbariz\u00ebm dhe urretje po realizonin planin bolshevik p\u00ebr zhdukjen e plot\u00eb t\u00eb historis\u00eb s\u00eb lavdishme t\u00eb Principat\u00ebs z\u00ebmadhe t\u00eb Kapidan\u00ebve t\u00eb Mirdit\u00ebs. Mbas pushtimit dhe kolonializimit pes\u00eb shekullor\u00eb t\u00eb Perandoris\u00eb Otomane n\u00eb trojet e Arb\u00ebrit, shohim, se p\u00ebr fat t\u00eb keq, kemi shuarjen e plot\u00eb t\u00eb gjith\u00eb principatave shqiptare (p\u00ebr nj\u00eb arsye apo tjet\u00ebr), gjat\u00eb rrjedhave t\u00eb historis\u00eb, t\u00eb cilat sot nuk ekzistojn\u00eb m\u00eb, por q\u00eb p\u00ebrmenden n\u00eb analet e historis\u00eb dhe librat shkollore t\u00eb arsimit shqip n\u00eb trojet etnike shqiptare. E vetmja, q\u00eb mundi t\u2019i b\u00ebj ball\u00eb me sukses rr\u00ebbesheve t\u00eb p\u00ebrgjakshme t\u00eb armiqve shum\u00eb shekullor\u00eb, ishte dhe mbeti Principata e Dukagjinit, q\u00eb kulmon me histori t\u00eb lavdishme t\u00eb mish\u00ebruar tek Pal Dukagjini dhe m\u00eb pas shum\u00eb i mir\u00ebnjohuri Lek\u00eb Dukagjini, q\u00eb na la trash\u00ebgim Kanunin, me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr, q\u00eb ndryshe \u00ebsht\u00eb kodi juridik i mal\u00ebsive tona, e cila vijon t\u00eb ndiqet me respekt deri n\u00eb koh\u00ebn moderne. Nga kjo der\u00eb principate n\u00eb fjal\u00eb, vjen pinjolli, juristi Kapidani i Mirdit\u00ebs Ndue Gjonmarku, i shkolluar n\u00eb universitetet m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb Europ\u00ebs, si Austri dhe Itali.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: K\u00ebt\u00eb vit mbush\u00ebn 4 vjet, kur m\u00eb 4 Janar 2011, n\u00eb Spitalin \u201cNorth Shore\u201d Forest Hills, Queens NY, n\u00eb mosh\u00ebn 97-vje\u00e7are, u nda nga jeta Kapidani i Mirdit\u00ebs juristi Ndue Gjomarku, i rrethuar nga familja, v\u00ebllai Kapidan Nikoll\u00eb Gjonmarku, djali Gjoni dhe vajzat: Kristina, Bardha dhe Aleksandra. Ishin t\u00eb pranish\u00ebm meshtari yn\u00eb Dom Pjet\u00ebr Popaj dhe miqte e ngusht\u00eb t\u00eb familjes Gjomarku: Dr. Gjon Bu\u00e7aj Kryetar i Federat\u00ebs Panshqiptare \u201cVatra\u201d dhe ju miku i familjes. Si u njoh\u00ebt me Kapidanin Ndue Gjonmarku?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: Me ardhjen time n\u00eb New York, n\u00eb vitin 1978, pata fatin, nderin dhe k\u00ebnaqsin\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb, t\u00eb njihem nga af\u00ebr dhe t\u00eb mbesim miq t\u00eb pandar\u00eb, me mikun e paharruar deri sa ai kaloi n\u00eb amshim. N\u00eb Orosh t\u00eb Mirdit\u00ebs, lindi m\u00eb 29 shtator 1914 Ndue Gjonmarku, q\u00eb i shton g\u00ebzimin prind\u00ebrve t\u00eb vet dhe v\u00ebllait t\u00eb par\u00eb Markut. Kjo familje e madhe oroshase, do t\u00eb ket\u00eb 10 f\u00ebmij\u00eb, pes\u00eb djem dhe pes\u00eb vajza. Aty lind\u00ebn f\u00ebmij\u00ebt nj\u00ebri mbas tjetrit, duke filluar me Markun, q\u00eb \u00ebsht\u00eb f\u00ebmija i par\u00eb dhe m\u00eb pas u lind Ndoja, Lleshi (Aleksandri), Deda, Nikolla dhe motrat: Dava, Gjela, Marta, Dila dhe Bardha. Kapidani Ndue Gjon Marku, nga n\u00ebna ishte nipi i Bajraktarit t\u00eb Kurbinit i Gjok Pjet\u00ebr Pervizi, nj\u00eb p\u00ebrsonalitet i njohur askohe p\u00ebr bes\u00eb, burr\u00ebri, zakone e tradita t\u00eb hershme e bashk\u00ebkohore shqiptare. Babai Gjoni, p\u00ebrkujdeset q\u00eb djemt\u00eb t\u00eb ndjekin shkoll\u00ebn fillore, ku, midis tyre edhe Ndue Gjomarku vijon pes\u00eb vitet e para fillore dhe gjimnazin pran\u00eb shkollave private katolike n\u00eb vitin 1934 n\u00eb qytetin e Shkodr\u00ebs.<\/p>\n<p>I prirur pas bot\u00ebs s\u00eb librave dhe kultur\u00ebs civilizuese per\u00ebndimore, adolishenti Ndue niset n\u00eb vitin 1937 p\u00ebr studime t\u00eb larta s\u00ebbashku me v\u00ebllaun Lleshin n\u00eb Universitetin (College) n\u00eb Terezianum t\u00eb Vjen\u00ebs n\u00eb Austri. Pas disa vitesh kthehet n\u00eb Shqip\u00ebri dhe pas disa muajsh shkon n\u00eb Universitetin e Firences (Itali), p\u00ebr t\u00eb ndjekur studimet e larta n\u00eb Jurisprudenc\u00eb. Ai, p\u00ebr asnj\u00eb \u00e7ast nuk e shk\u00ebputi lidhjen me vendlindjen, miqte e huaj dhe vendas, t\u00eb cil\u00ebt e donin dhe respektonin, mbasi gjithnj\u00eb Dera e Kapidanit t\u00eb Mirdit\u00ebs, ka respektuar popullin e Mirdit\u00ebs dhe krahinat t\u00eb tjera t\u00eb Atdheut. Me anije i riu Gjomarkaj n\u00eb vitin 1943 kthehet n\u00eb Shqip\u00ebri. Jeta studentore, miqt\u00eb e rinj dhe shok\u00ebt n\u00eb vendindje b\u00ebjn\u00eb, q\u00eb ai t\u00eb zgjeroj\u00eb rrethin e t\u00eb njohurve. K\u00ebshtu sikurse kujtojn\u00eb disa bashk\u00ebkoh\u00ebs q\u00eb ende jetojn\u00eb sot n\u00eb qytetin e Shkodr\u00ebs dhe n\u00eb Orosh t\u00eb Mirdit\u00ebs, familja dhe ai vet\u00eb, ka pasur nderin, fatin, privilegjin dhe k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb shum\u00eb ngjarje atdhetare, fetare dhe kulturore n\u00eb qytetin e njohur t\u00eb Shkodr\u00ebs etj., duke kuvenduar me krer\u00ebt, parin\u00eb e qytetit, klerik\u00eb t\u00eb lart\u00eb katolik\u00eb, konsuj dhe udh\u00ebtar\u00eb t\u00eb huaj, q\u00eb vinin shpesh n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb ve\u00e7anti n\u00eb trev\u00ebn e Veriut. Gjat\u00eb bisedave t\u00eb lira e pyes Kapidanin, se a keni p\u00ebrjetuar ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb jet\u00ebn tuaj, nj\u00eb \u00e7ast, i cili, ju ka mbetur n\u00eb kujtes\u00eb.<\/p>\n<p>Dhe ai me nj\u00eb buz\u00ebqeshje fisniku m\u2019u p\u00ebrgjigj: \u201cIsha shum i ri, rreth 16-17-vje\u00e7ar e m\u2019kujtohet rasti kur n\u2019Shkod\u00ebr po pergaditej nga Kleri Katolik shugurimi i Ipeshkvit t\u00eb qytetit dhe Primat i Shqipnis Imzot Gasp\u00ebr Tha\u00e7i (1882-1946). Paria e Shkodres, vjen n\u00eb shtepin time dhe me thon t\u2019ju prij n\u00eb ket ceremoni t\u00eb randsishme p\u00ebr qytetin dhe besimtart e devotsh\u00ebm katolik. U thash se baba gjindet n\u2019Mirdit\u00eb. Ata me than\u00eb, se ju mund t\u2019a zevendsoni Kapidan Gjonin. Un\u00eb me shum\u00eb knaqsi mora pjes\u00eb n\u00eb shugurimin e Ipeshkvit. Paria e qytetit, ku banin pjes\u00eb krent e familjeve ma t\u00eb njohuna t\u00eb qytetit, si: \u00c7oba, Muzhani, Pistulli, Pogu, Bianku, etj., ku ma caktuen vendin n\u2019krye t\u00eb sofres n\u2019mesin e dy konsujve italian dhe jugosllav.<\/p>\n<p>Isha shum\u00eb i ri me marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb at\u00eb rreth t\u00eb madh, n\u00eb mesin e atyne figurave t\u00eb nderueme t\u00eb qytetit, por e kalova mir\u00eb proven e par\u00eb, mbasi n\u00eb Kull\u00ebn e Oroshit kishim m\u00ebsue t\u00eb d\u00ebgjonim e jo t\u00eb flasim\u2026\u201d N\u00eb bised\u00eb e pyes Kapidanin, se si e kalonit koh\u00ebn n\u00eb malet e pashk\u00eblura t\u00eb Mirdit\u00ebs. Ai si zakonisht, me nj\u00eb buz\u00ebqeshje fisnike, m\u00eb p\u00ebrgjigjet: \u201cMirdita, p\u00ebr mue asht vendi ma i bukur n\u00eb bot\u00eb e ma i dashtuni. Populli fisnik i krahines s\u00eb Mirdites, na ka dasht e respektue edhe ma shum\u00eb. Na nuk kena prit asnjiher qi populli me na pershndet ne, por na i kena pershendet p\u00ebrpara t\u00eb gjith\u00eb, pavarsisht se a kan\u00eb ken\u00eb t\u00eb rij apo ma t\u00eb vjet\u00ebr se ne. Na kena shkue shum\u00eb mir\u00eb me popull dhe kena ken\u00eb tamam si nji familje e madhe. E prandaj Oroshi e tan\u00eb krahina e Mirdit\u00ebs asht gjith\u00e7ka p\u00ebr mue e Der\u00ebn ton\u00eb\u201d.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Pse mendoni se Dera e Gjonmarkut ishte alfa dhe omega n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr komunizmit?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: E gjith\u00eb treva e Veriut dhe qarqet diplomatike e shoq\u00ebrore t\u00eb komunitetit shqiptar n\u00eb atdhe, asokohe e kan\u00eb njohur e vler\u00ebsuar lart figur\u00ebn e madhe t\u00eb Kapidan Gjon Marka Gjonit dhe t\u00eb bijve t\u00eb tij: Dr. Mark Gjonmarku (Minist\u00ebr i Brendsh\u00ebm), Ndue Gjomarkut dhe Llesh Gjonmarkut, t\u00eb cil\u00ebt, gjithnj\u00eb kan\u00eb qen\u00eb shum\u00eb aktiv dhe jan\u00eb marr\u00eb p\u00ebrher\u00eb me politik\u00eb, kurse Ndoja, sikurse e thot\u00eb edhe vet\u00eb ka pas m\u00eb shum\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi n\u00eb j\u00ebt\u00ebn private e familjare. At\u00eb e bir, duke nuhatur afrimin e furtun\u00ebs s\u00eb t\u00ebrbuar komuniste, q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb k\u00ebrdi n\u00eb Europ\u00ebn Lindore dhe kryesisht n\u00eb Rusi, fillojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatisin terrenin p\u00ebr t\u00eb rizgjuar nd\u00ebrgjegj\u00ebn e forcave nacionaliste, q\u00eb t\u2019i b\u00ebjn\u00eb ball\u00eb komunizmit, k\u00ebsaj ideologjie t\u00eb shkat\u00ebrrimit, moral, material, filozofik, ateist dhe paatdhe t\u00eb njer\u00ebzve, q\u00eb jetojn\u00eb historikisht n\u00eb trojet st\u00ebrgjyshore autoktone. Koha k\u00ebrkonte, q\u00eb bijt\u00eb e shqipes m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb t\u00eb tregojn\u00eb atdhetadashurin\u00eb, p\u00ebr t\u00eb ruajtur vlerat e l\u00ebn\u00eb trash\u00ebgim nga t\u00eb par\u00ebt, dinjitetin e shqiptarit, fen\u00eb, pasurit\u00eb private t\u00eb individit, pluralizmin e mendimeve, p\u00ebrparimin ekonomik dhe lidhjen shpirt\u00ebrore, ekonomike dhe politike me vendet e Europ\u00ebs Per\u00ebndimore.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb politik\u00eb m\u00eb t\u00eb konsoliduar Kapidan Gjoni, n\u00eb pranver\u00eb (mars) t\u00eb vitit 1944, i jep jet\u00eb themelimit t\u00eb \u201cGrupit Nacional Indipendent\u201d, nd\u00ebrsa i biri Dr. Marku, duke gjetur p\u00ebrkrahje dhe mb\u00ebshtetje n\u00eb nismen e vet krijon \u201cLidhjen e Shkodr\u00ebs\u201d, duke mbledhur rreth vet\u00ebs t\u00eb gjith\u00eb eksponent\u00ebt kryesor\u00eb antikomunist\u00eb, q\u00eb ishin rreshtuar n\u00eb organizatat e mir\u00ebnjohura nacionaliste, si: \u201cLegaliteti\u201d, \u201cBalli Komb\u00ebtar\u201d dhe \u201cGrupi Nacional Indipendent\u201d. Jo rast\u00ebsisht, por interesat e larta patriotike, e b\u00ebjn\u00eb Ndoj\u00ebn q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshihet menjeher\u00eb n\u00eb politik\u00eb dhe sapo merr vesht, se forcat e asht\u00ebquajtura partizane po i afrohen vendlindjes s\u00eb tij t\u00eb dashur (Mirdit\u00ebs), lajm\u00ebron v\u00ebllain e vet n\u00eb Tiran\u00eb, se krahina dhe e gjith\u00eb Shqip\u00ebria e Veriut po sulmohet nga bisha e kuqe, q\u00eb p\u00ebr fat t\u00eb keq kishte em\u00ebr e gjak shqiptari. Ai, nd\u00ebr t\u00eb tjera k\u00ebrkon t\u00eb l\u00ebshoj kushtrimin e q\u00ebndres\u00ebs me vullnetar\u00ebt e vendosur antikomunist. Menj\u00ebher\u00eb i vjen p\u00ebrgjigjja pozitive dhe inkurajuese e vendosm\u00ebris\u00eb nga i v\u00ebllai Dr. Marku, q\u00eb ishte shum\u00eb i shqet\u00ebsuar p\u00ebr fatet e brishta t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Organizimi i forcave politike dhe luft\u00ebtar\u00ebve nacionalist\u00eb b\u00ebn\u00eb, q\u00eb nj\u00eb dit\u00eb Ndoja t\u00eb takohet me p\u00ebrfaq\u00ebsuesit m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb grupimeve nacionaliste t\u00eb \u201cLegalitetit\u201d dhe \u201cBallit Komb\u00ebtar\u201d, t\u00eb cil\u00ebt, gjat\u00eb p\u00ebrleshjeve t\u00eb tyre t\u00eb m\u00ebparshme kishin p\u00ebsuar humbje n\u00eb forca, por q\u00eb nuk iu dor\u00ebzuan komunist\u00ebve. Ata tashm\u00eb kishin arritur n\u00eb Veri t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Udh\u00ebheq\u00ebsi i Organizat\u00ebs \u201cBalli Komb\u00ebtar\u201d patrioti Mit\u2019hat Frash\u00ebri dhe drejtuesi i \u201cLegalitetit\u201d Abaz Kupi, kishin mb\u00ebrritur n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e Gjon Fush\u00ebs n\u00eb Bulger t\u00eb Mirdit\u00ebs. Mit\u2019hat Frash\u00ebri, q\u00eb mbetet n\u00eb Mirdit\u00eb, s\u00ebbashku me ballist\u00ebt e tjer\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb Sh\u2019Pal, ku, i pret Ndue Gjomarku at\u00eb nat\u00eb dhe t\u00eb nes\u00ebrmen i p\u00ebrcjell\u00eb me besnik\u00ebt e tij p\u00ebr n\u00eb Shkod\u00ebr. Me sh\u00ebrbestarin e kombit Mirt\u2019hat Frash\u00ebrin (i biri i patriotit t\u00eb flakt\u00eb t\u00eb Rilindjes Komb\u00ebtare Abdyl Frash\u00ebrit), Ndoja, do t\u00eb ket\u00eb edhe takime t\u00eb tjera dhe bashk\u00ebpunime t\u00eb frytshme n\u00eb luft\u00ebn e rezistenc\u00ebs kund\u00ebr komunizmit n\u00eb Shqip\u00ebri, Europ\u00eb dhe ShBA. Ngjarjet asokohe zhvilloheshin me shpejt\u00ebsi.<\/p>\n<p>Si gjithnj\u00eb truri dhe kryet e l\u00ebvizjes antikomuniste mbet\u00ebn n\u00eb Veri t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, me seli n\u00eb Mirdit\u00eb. Nga ana e tjet\u00ebr Dr. Mark Gjonmarkaj, me t\u00eb gjith\u00eb forcat vullnetare, q\u00eb kishte n\u00ebn kontroll, duke mos u demoralizuar, m\u00eb 26 n\u00ebntor 1944 len qytetin e Shkodr\u00ebs dhe merr rrug\u00ebn drejt mal\u00ebve t\u00eb Veriut. Tashm\u00eb Ndoj me bashk\u00ebluft\u00ebtar\u00ebt e tij, p\u00ebr pes\u00eb muaj n\u00eb shi e d\u00ebbor\u00eb, luftojn\u00eb pa u mposhtur me t\u00eb gjith\u00eb brigadat partizane, t\u00eb drejtuara nga Mehmet Shehu, me urdh\u00ebr direkt t\u00eb gjeneralit e komandantit asokohe Enver Hoxha. Forcat e brigadave komuniste, duke pas\u00eb ushtri t\u00eb madhe n\u00eb num\u00ebr dhe t\u00eb armatosur mir\u00eb pushtojn\u00eb krahin\u00ebn e Lumes dhe Lur\u00ebn, duke iu afruar shum\u00eb pran\u00eb trevave t\u00eb Mirdit\u00ebs. Forcat nacionaliste, t\u00eb drejtuar nga Ndue Gjonmarku gjenden para nj\u00eb rrethimi shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, kur brigadat komuniste sulmojn\u00eb n\u00eb tre drejtime menj\u00ebher\u00eb, pa i dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsi nacionalist\u00ebve q\u00eb t\u00eb organizohen mir\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Dhe si vijon ngjarja?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: N\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb t\u00eb krjuar, sikurse kujton Kapidan Ndoj, asokohe nuk i mbeti asgj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se t\u00eb ngujohet n\u00eb Sh\u2019Pal. K\u00ebshtu fillon nj\u00eb luft\u00eb e ashp\u00ebr, midis komunist\u00ebve, q\u00eb k\u00ebrkonin t\u00eb gjunj\u00ebzonin e pushtonin me dhun\u00eb krenarin\u00eb e historis\u00eb s\u00eb lavdishme t\u00eb Mirdit\u00ebs dhe nacionalist\u00ebve, q\u00eb k\u00ebrkonin t\u00eb mbronin vlerat demokratike dhe lirin\u00eb e popullit nga nj\u00eb rob\u00ebri internacionalist\u00ebve proletare, q\u00eb ishin p\u00ebr nj\u00eb bot\u00eb pa Zot dhe rob\u00ebri, nata e zez\u00eb e s\u00eb cil\u00ebs filloi m\u00eb 29 n\u00ebntor 1944 n\u00eb t\u00ebr\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb. Megjith\u00eb rezist\u00ebnc\u00ebn e madhe, p\u00ebr tre dit\u00eb me radh\u00eb, duke par\u00eb edhe humbjet e m\u00ebdha n\u00eb radh\u00ebt e forcave nacionaliste, Ndue Gjomarkaj, jep urdh\u00ebr p\u00ebr t\u00ebrheqje n\u00eb drejtim t\u00eb Shkodr\u00ebs, q\u00eb ishte kthyer n\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb madhe t\u00eb rezistenc\u00ebs antikomuniste. Kapidan Gjoni, Dr. Marku dhe Ndoj takohen dhe zhvillojn\u00eb bised\u00ebn e fundit, p\u00ebr planin e ri, q\u00eb kishte menduar Dr. Marku.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, ai kishte vendosur sipas logjik\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb, q\u00eb i ati Gjon Marka Gjoni dhe v\u00ebllai i tij i dyt\u00eb Ndoja, duhet t\u00eb largoheshin nga Atdheu, me arsyetimin, se nuk duhet t\u00eb shuhet dera e tyre nga p\u00ebrpjekjet luftarake, q\u00eb do t\u00eb b\u00ebhen me forcat komuniste. V\u00ebrtet\u00eb e dhimbshme, por e domosdoshme kjo zgjidhje e menduar shum\u00eb mir\u00eb nga Dr. Marku, t\u00eb cil\u00ebn pas 9 dekadave mbi supe Kapidani Ndue Gjonmarku e kujton me dhimbje, kur flet p\u00ebr momentin e ndarjes me antar\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb familjes. Ka qen\u00eb pik\u00ebrisht Kisha e Kastratit n\u00eb Mal\u00ebsi t\u00eb Madhe, kur Ndoj ka shtr\u00ebnguar dor\u00ebn p\u00ebr her\u00eb t\u00eb fundit me Dr. Markun. At\u00eb e bir nis\u00ebn prej Kastratit n\u00eb Tuz, Kolashin, Vishegrad, Sarajev\u00eb, Zagreb, n\u00eb Vjen\u00eb, Linz dhe n\u00eb Insbruk, n\u00eb nj\u00eb dim\u00ebr t\u00eb ashp\u00ebr dhe n\u00ebn bresh\u00ebrin\u00eb e bombardimeve t\u00eb shpeshta nga forcat e aleat\u00ebve. Nga q\u00ebndrimi p\u00ebr disa dit\u00eb n\u00eb Insbruk, me nj\u00eb makin\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb drejt Italis\u00eb, duke kaluar n\u00eb \u201cPasso di Resia\u201d af\u00ebr kufirit t\u00eb Zvicr\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr pes\u00eb muaj ata q\u00ebndruan n\u00eb Merano deri n\u00eb gusht t\u00eb vitit 1945 dhe m\u00eb pas mor\u00ebn drejtimin drejt Rom\u00ebs, q\u00eb mbetet edhe stacioni i fundit i tij. Me t\u00eb mb\u00ebrritur n\u00eb Per\u00ebndim (Itali), Kapidani Ndue, mendoi t\u00eb bashkoi forcat nacionaliste dhe antikomuniste, p\u00ebr t\u00eb hedh\u00eb bazat e krijimit t\u00eb nj\u00eb organizate t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb politike, kund\u00ebr rregjimit t\u00eb kuq t\u00eb Tiran\u00ebs zyrtare, q\u00eb po e zhyste popullin n\u00eb mjerim. Fryt i k\u00ebtyre p\u00ebrpjekjeve, \u00ebsht\u00eb edhe krijimi i partis\u00eb politike me emrin \u201cBloku Komb\u00ebtar Indipendent\u201d n\u00eb vitin 1946 i cili, do t\u00eb ket\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsi deri me p\u00ebrmbysjen e komunizmit n\u00eb Shqip\u00ebri, m\u00eb 13 dhjetor 1990, duke i q\u00ebndruar me dinjitet deri n\u00eb fund, ku e mbylli me nder\u00eb e njer\u00ebzi.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Gjat\u00eb vitit 1948, n\u00eb bashk\u00ebpunim me aleat\u00ebt per\u00ebndimore anglo-amerikan\u00eb, Kapidanit Ndue i paraqitet rasti p\u00ebr t\u00eb d\u00ebrguar vullnetar\u00eb, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur komunizmin n\u00eb Shqip\u00ebri, duke krijuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb Komitetin Komb\u00ebtar \u201cShqipnia e Lir\u00eb\u201d, ku, b\u00ebnin pjes\u00eb shum\u00eb antar\u00eb t\u00eb Blokut. Ju keni biseduar disa her\u00eb me mikun tuaj Kapidanin e Mirdit\u00ebs p\u00ebr k\u00ebto ngjarje dhe cfar\u00eb mund t\u00eb riprodhoni m\u00eb shum\u00eb nga kujtime tuaja?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: N\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb mision Kapidani kujton: \u201cN\u00eb pik\u00ebpamje morale ishem kryenalt, tue marr\u00eb n\u00eb konsiderim luft\u00ebn kund\u00ebr rregjimit komunist, vendosa me ftue dy luftar\u00eb besnik\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt pranuen pa kurrfar\u00eb kund\u00ebrshtimi. K\u00ebshtu filloi nd\u00ebrmarrja e jon\u00eb kund\u00ebr rregjimit komunist n\u00eb Shqipni\u201d. Bloku, b\u00ebri hapin e par\u00eb dhe ruajti linj\u00ebn e p\u00ebrpjekjeve q\u00ebllimmir\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb bashkimin e t\u00eb gjith\u00eb forcave antikomuniste shqiptare n\u00eb m\u00ebrgat\u00eb, q\u00eb ishin ndar\u00eb dysh n\u00eb Komitet dhe jasht\u00eb Komitetit. Kjo inisiativ\u00eb, synonte afrimin e grupeve t\u00eb ndryshme dhe harmonizimin m\u00eb t\u00eb plot\u00eb e t\u00eb qart\u00eb t\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb tyre n\u00eb dobi t\u00eb atdheut dhe n\u00eb nj\u00eb front t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt kund\u00ebr komunizmit. Mir\u00ebpo, rruga e nisur nuk ishte e kollajt, mbasi fillojn\u00eb polemikat dhe pengesat ndaj inisiatorit t\u00eb saj mirditor.<\/p>\n<p>P\u00ebrpjekjet e Kapidanit Ndue Gjonmarkut hasin n\u00eb penges\u00eb, p\u00ebr mospranimin e tij n\u00eb Komitetin e par\u00eb nga ana e p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb organizat\u00ebs Balli Komb\u00ebtar, q\u00eb zot\u00ebronte asokohe t\u00eb gjitha postet e organizatave. Nd\u00ebrhyrja energjike e diplomacis\u00eb angleze dhe amerikane (p\u00ebrfaq\u00ebsuesit amerikan\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebn, q\u00eb Kapidani t\u00eb pranohet pa kushte), b\u00ebri t\u00eb mundur q\u00eb t\u00eb zgjidhet ky problem dhe k\u00ebshtu Kapidani i Mirdit\u00ebs b\u00ebhet nj\u00eb nd\u00ebr drejtuesit e Komitetit, fal\u00eb kultur\u00ebs s\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb per\u00ebndimore, vizionit largpam\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb ardhmen, origjin\u00ebs me em\u00ebr shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb familjes nga ai vinte, kontributi me arm\u00eb n\u00eb dor\u00eb, q\u00eb kishte dh\u00ebn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb kund\u00ebr komunizmit etj. Ndue, do t\u00eb ket\u00eb takime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb Itali, me ushtarak\u00eb t\u00eb lart\u00eb italian\u00eb, sikurse ishte admirali i marin\u00ebs italiane zotin Talarigo dhe t\u00eb misionit anglo-amerikan, p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb lart\u00eb t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Jashtme Italiane.<\/p>\n<p>Takime t\u00eb tjera ka pasur edhe me z. Herbert, nj\u00eb p\u00ebrsonalitet i njohur britanik p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare, amerikanin z. Mc Lean etj. Gjithashtu Ndoj k\u00ebmnguli, q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb Komitet duhet t\u00eb p\u00ebrfshihet patjet\u00ebr edhe intelektuali i shquar ing. Xhafer Deva, mbasi ai ishte nj\u00eb njeri me influenc\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb mal\u00ebsit\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb politike. Kapidani Ndue, ka organizuar hedhjen e parashutist\u00ebve t\u00eb grupit t\u00eb ing. Xhafer Dev\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri. Kapidani, kishte nj\u00eb respekt t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr atdhetarin e flakt\u00eb Mit\u2019hat Frash\u00ebrin. P\u00ebr figur\u00ebn dhe vepr\u00ebn e tij, Kapidani, flet me nj\u00eb admirim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, p\u00ebr arsye sikurse thot\u00eb, se: \u201cIshte nji njeri me nji prestigj t\u00eb nalt\u00eb kombtar dhe pinjoll i nji familje me merita t\u00eb m\u00ebdha atdhetare\u201d.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Si vijon aktiviteti i tij patriotik mbas vitit 1956?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: N\u00eb vitin 1956 Kapidani Ndue Gjonmarku hap familje t\u00eb re, duke u martuar me zonjush\u00ebn romane Maria Teresa Agustini, nj\u00eb vajz\u00eb e diplomuar n\u00eb gjuh\u00ebt fr\u00ebngjisht dhe anglisht n\u00eb Universitetin Internacional \u201cPro Deo\u201d n\u00eb Rom\u00eb. \u00c7ifti i ri, do t\u00eb g\u00ebzohet me lindjen e tre vajzave: Kristina, Bardha, Aleksandra dhe Gjoni djali i vet\u00ebm, q\u00eb ruan emrin e gjyshit t\u00eb vet shum\u00eb t\u00eb mir\u00ebnjohurit Kapidanit Gjon Marka Gjonit. Kapidan Ndue, u interesua qysh n\u00eb fillim t\u00eb shkolloj\u00eb f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet. K\u00ebshtu vajzat dhe djali mbasi p\u00ebrfundojn\u00eb shkoll\u00ebn e mesme, ndjekin dhe p\u00ebrfundojn\u00eb me rezultate shum\u00eb t\u00eb larta kolegjet m\u00eb t\u00eb njohura n\u00eb ShBA. Me vdekjen e prind\u00ebrve t\u00eb gruas s\u00eb Kapedanit dhe t\u00eb babait t\u00eb tij Kapidanit Gjon Marka Gjoni, n\u00eb vitin 1966, familja e tij emigrojn\u00eb n\u00eb ShBA. Edhe k\u00ebtu fillon nj\u00eb etap\u00eb e re e l\u00ebvizjes antikomuniste, ku, aktiviteti i tij zgjerohet dhe respekti, p\u00ebr kontributin e tij rritet edhe m\u00eb shum\u00eb kur zgjidhet si Kryetar i Blokut dhe p\u00ebr vet\u00eb faktin tjet\u00ebr, se ai tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb trash\u00ebgimtar i Der\u00ebs si Kapidan i Mirdit\u00ebs, krenari dhe nder, t\u00eb cil\u00ebn e mbajti deri n\u00eb mosh\u00ebn 97-vje\u00e7are, kur ai kaloi n\u00eb amshim. Veprimtaria e Kapidanit, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e madhe me shkrime publicistike, n\u00eb organet zyrtare t\u00eb Blokut, gazetat: \u201cL\u2019Albanie Libre\u201d dhe \u201cLajm\u00ebtari i t\u00eb M\u00ebrguemit\u201d, q\u00eb asokohe botoheshin n\u00eb New York dhe Rome.<\/p>\n<p>Famlja, do t\u00eb ruaj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie shum\u00eb t\u00eb mira me klerik\u00ebt katolik\u00eb shqiptar\u00eb n\u00eb emigracion, nj\u00eb tradit\u00eb e trash\u00ebguar edhe nga t\u00eb par\u00ebt e k\u00ebsaj Dere brez mbas brezi dhe shekuj pas shekujve n\u00eb Mirdit\u00eb. K\u00ebshtu qysh n\u00eb Itali, ruajti lidhje t\u00eb ngushta me atdhetar\u00ebt e antikomunist\u00ebt konseguent\u00eb, studiesin, shkrimtarin, meshtarin e palodhur, bashk\u00ebvendasin e bashkemigrantin, klerikun e nderuar n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb komunitetin shqiptaro-amerikan\u00eb, nacionalistin e madh, q\u00eb luftoi me pushk\u00eb e pend\u00eb, themeluesin e Kish\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Shqiptare n\u00eb ShBA \u201cZoja e Shkodr\u00ebs\u201d, t\u00eb nderuarin e respektuarin Dr. Mons. Zef Oroshin (1912-1989). Gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit t\u00eb jet\u00ebs, ai po merrej me sakt\u00ebsimin e disa interpretimeve t\u00eb gabuara, q\u00eb i jan\u00eb b\u00ebr\u00eb (gjat\u00eb koh\u00ebve t\u00eb ndryshme) vepr\u00ebs s\u00eb At\u00eb Shtjefen Kryeziu Gje\u00e7ovit me titull: \u201cKanuni i Lek\u00eb Dukagjinit\u201d, t\u00eb cilin e la n\u00eb dor\u00ebshkrim. Fryt i k\u00ebtyre hulumtimeve serioze, \u00ebsht\u00eb edhe botimi n\u00eb vitin 2002 n\u00eb New York t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb par\u00eb me titull kuptimplot\u00eb: \u201cMirdita Dera e Gjomarkut Kanuni\u201d. Mirdita, \u00ebsht\u00eb krenaria dhe lavdia e dinastis\u00eb s\u00eb Der\u00ebs t\u00eb Kapidanit, \u00ebsht\u00eb vet\u00eb historia e pasur e Mirdit\u00ebs dhe Der\u00ebs s\u00eb Kapidan\u00ebve, bijt\u00eb e nderuar t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs njeri mbas tjetrit, b\u00ebn\u00eb nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb lavdishme gjat\u00eb shekujve.<\/p>\n<p>Ata s\u00ebbashku plot\u00ebsojn\u00eb njeri-tjetrin dhe jan\u00eb dy an\u00eb t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs medalje t\u00eb \u00e7muar n\u00eb xherdanin e pasur t\u00eb historis\u00eb s\u00eb popullit shqiptar. Mir\u00ebpo nga ana e tjet\u00ebr, shteti e ka p\u00ebr detyr\u00eb, t\u00eb riabilitoj\u00eb dhe t\u00eb vendos n\u00eb piedestalin e nderit t\u00eb kombit me prova konkrete deshmor\u00ebt e k\u00ebsaj Dere, si: Kapidan Dr. Mark Gjomarku, Llesh Gjomarku, q\u00eb ran\u00eb d\u00ebshmor n\u00eb malet e Veriut, n\u00eb luft\u00ebn e vendosur kund\u00ebr komunizmit. V\u00ebllai i tyre, juristi Kapidani Ndue Gjomarku (n\u00eb pranver\u00ebn e vitit 1944), ishte i pari, q\u00eb p\u00ebr 6 muaj me radh\u00eb, organizoi dhe ngriti n\u00eb k\u00ebmb\u00eb Mirdit\u00ebn, n\u00eb luft\u00ebn e armatosur, kund\u00ebr qeveris\u00eb komuniste, luft\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e vijoi n\u00eb emigracion, me organizimin e parashutist\u00ebve n\u00eb malet e Shqip\u00ebris\u00eb, s\u00ebbashku me babain e tij Kapidan Gjon Markagjonin deri me shembjen e komunizmit n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb vitin 1990.<\/p>\n<p>A mund t\u00eb mohohet kontributi i madh i antikomunistit Ded\u00eb Gjomarku, q\u00eb kaloi 39 vjet n\u00eb burgjet e tmershme t\u00eb diktatur\u00ebs komuniste dhe v\u00ebllai i tyre i vog\u00ebl Nikolla, i cili, e theu perden e herkut t\u00eb burgut me guxim dhe kaloi jasht\u00eb kufirit!? Gjithashtu edhe nipi i tyre Gjon Marku i Ri, i cili, u rrit n\u00eb kampet e p\u00ebrqendrimit deri n\u00eb r\u00ebnien e komunizmit dhe m\u00eb pas arriti t\u00eb b\u00ebhet deputet n\u00eb Parlamentin pruralist shqiptar, duke p\u00ebrfaqsuar trev\u00ebn e Mirdit\u00ebs, ku, ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb madh me Karitas-in austriak, duke i ardhur n\u00eb ndihm\u00eb popullit t\u00eb tij t\u00eb shum\u00ebvuajtur, si n\u00eb nd\u00ebrtimin e shum\u00eb shkollave dhe ringritjen e kishave t\u00eb shkat\u00ebrruara.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Kan\u00eb kaluar shum\u00eb vite, kur ju, keni hapur skedat e para, p\u00ebr t\u00eb hartuar l\u00ebnd\u00ebn e librit: \u201cMarie Shllaku, bij\u00eb e Shkodr\u00ebs dhe martire e Kosov\u00ebs\u201d. Vit pas viti, pas ecejakjeve me avion n\u00eb rrug\u00ebtimin New York-Tiran\u00eb dhe New York-Prishtin\u00eb, keni hulumtuar dhe sistemuar t\u00ebr\u00eb materialin studimor, si nj\u00eb blet\u00eb pun\u00ebtore, me durim dhe p\u00ebrkujdesje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. A mund te na thoni di\u00e7ka t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb figur\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht t\u00eb harruar nga diktatira komuniste n\u00eb Shqip\u00ebri dje dhe sot?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: Marie Shllaku njihet si intelektuale dhe heroin\u00eb e grupit atdhetar t\u00eb Prizrenit n\u00eb vitet &#8217;40. Maria nga dera e Shllak\u00ebve lindi n\u00eb nj\u00eb lagje t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb Shkodr\u00ebs, n\u00eb Badre, e bija e Markut, gjyshi i s\u00eb cil\u00ebs kishte ardh\u00eb shum\u00eb koh\u00eb ma par\u00eb nga Shllaku malor e legjendar, prej nga mori edhe mbiemrin. Pasi kreu shkoll\u00ebn e mesme pran\u00eb Kuvendit t\u00eb Motrave Stigmatine, ku u dallua p\u00ebr kultur\u00eb t\u00eb gjer\u00eb q\u00eb n\u00eb rinin\u00eb e par\u00eb: i p\u00eblqente teatri, recitimi, piktura; 20-vje\u00e7are, komunikonte italisht, gjermanisht, fr\u00ebngjisht e m\u00eb von\u00eb edhe serbisht, u regjistrua n\u00eb Fakultetin e Filozofis\u00eb n\u00eb Rom\u00eb, po i nd\u00ebrpreu studimet e rregullta p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs. Nj\u00ebzetvje\u00e7are, p\u00ebr arsye ekonomike, filloi pun\u00ebn n\u00eb Ministrin\u00eb e Pun\u00ebve Botore n\u00eb Tiran\u00eb. M\u00eb 25 shkurt 1943, Marie Shllaku fillon pun\u00ebn n\u00eb Prizren si P\u00ebgjegj\u00ebse e Financave p\u00ebr gjith\u00eb krahin\u00ebn e Kosov\u00ebs ku, p\u00ebrve\u00e7 detyr\u00ebs s\u00eb saj shtet\u00ebrore, u lidh ngusht me bot\u00ebn e atyre trevave dhe asnj\u00eb nga ata q\u00eb hynin n\u00eb zyr\u00ebn e saj nuk \u00e7uditeshin kur lexonin vargje t\u00eb Poetit Komb\u00ebtar At Gjergj Fisht\u00ebs nga &#8220;Lahuta e Malcis\u00eb&#8221; M\u00eb 6 maj 1944 i vjen pushimi nga puna \u201cp\u00ebr motive politike\u201d.<\/p>\n<p>Kthehet n\u00eb Shkod\u00ebr, p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb shkurt\u00eb p\u00ebr t\u2019u rikthye nj\u00eb her\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, tashma me nj\u00eb qellim t\u00eb caktuar qart\u00eb: me luftuar p\u00ebrkrah v\u00ebllaz\u00ebnve kosovar\u00eb, q\u00eb ato treva martire t\u00eb mos ngeleshin n\u00ebn thundr\u00ebn e shkjaut, si ishin gjasat mbas n\u00ebnshtrimit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb PKSH ndaj Beogradit. M\u00eb 9 shtatori 1944, kur hyn\u00eb brigadat partizane, ishte n\u00eb Gjakov\u00eb. Largohet prej aty me shum\u00eb atdhetar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb dhe i bashkohet \u00e7et\u00ebs nacionaliste t\u00eb Smajl Goranit. Ajo lufton p\u00ebrkrah Ndue P\u00ebrlleshit, Prof. Ymer Berish\u00ebs, Uk\u00eb Sadikut, Mehmet Gradic\u00ebs, Adem Shal\u00ebs etj., nd\u00ebrsa mbante lidhje me At Bernardin LLupin OFM n\u00eb Pejen e pushtuar nga brigadat e kuqe komuniste dhe ia kishin ridor\u00ebzuar me tradh\u00ebti sllav\u00ebve. Vajza shkodrane mahniti burrat e maleve, me pjekurin\u00eb e vendosm\u00ebrin\u00eb e saj q\u00eb t\u00eb pajtonte komandantat e shquar Shaban Polluzha e Mehmet Gradica, t\u00eb b\u00ebnte bashkimin e koordinimin e luft\u00ebs t\u00eb rreth 50 \u00e7etave, q\u00eb vepronin at\u00ebher\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, prandaj edhe kalonte sa tek nj\u00ebra \u00e7et\u00eb tek tjetra, nga Ndue P\u00ebrlleshui tek Uk\u00eb Sadiku.<\/p>\n<p>Ajo ishte e pranishme n\u00eb \u00e7do takim t\u00eb rand\u00ebsish\u00ebm, n\u00eb \u00e7do kuvend t\u00eb burrave t\u00eb maleve; mbante fjalime e ndizte shqiptar\u00ebt n\u00eb luft\u00eb \u00e7lirimtare. Kushtet e reja k\u00ebrkonin organizimin politik t\u00eb atdhetar\u00ebve dhe k\u00ebshtu lindi ONDSH, Organizata Nacional Demokratike Shqiptare, ku ve\u00e7 kontributit t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb profesor Ymer Berish\u00ebs, nj\u00eb rol shum\u00eb t\u00eb rand\u00ebsish\u00ebm luajti Marie Shllaku. Me porosi dhe ndihmen e At Bernardin Llupit ajo strehohet n\u00eb Dob\u00ebrdol, n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e Dan Pjetrit. Prej aty ajo do t\u00eb luente nj\u00eb rol t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm n\u00eb organizimin e Kuvendit t\u00eb Dob\u00ebrdolit t\u00eb Ujmirit, e bashk\u00eb me prof. Ymer Berish\u00ebn dhe komandantin Uk\u00eb Sadiku ishin udh\u00ebheq\u00ebsit kryesor\u00eb t\u00eb atij Kuvendi, mbajtur 24-25 Gusht 1945 te Llugat e Dan Pjetrit. Fjalimi i Maries n\u00eb at\u00eb Kuvend do t\u00eb mbahet mend nga shum\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebs q\u00eb i mbijetuan tortur\u00ebs dhe luft\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: A mendoni se e par\u00eb n\u00eb planin e rizgjimit t\u00eb tradit\u00ebs atdhetare, trim\u00ebresha e zgjuar sypatrembur Marie Shllaku, i p\u00ebrket atij brezi t\u00eb patriot\u00ebve shqiptar\u00eb, q\u00eb fatin e lidh\u00ebn ngusht\u00ebsisht me at\u00eb t\u00eb popullit t\u00eb vet, q\u00eb zemra e re rrahu gjith\u00eb jet\u00ebn p\u00ebr popullin, gjith\u00e7ka q\u00eb pat\u00ebn, si: energjit\u00eb, aft\u00ebsit\u00eb e diturit\u00eb i vun\u00eb me nd\u00ebrgjegje t\u00eb past\u00ebr n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes nacionale, t\u00eb realizimit t\u00eb aspiratave t\u00eb ligjshme amtare?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: Martir\u00ebt e historis\u00eb t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebrave, me madh\u00ebshtin\u00eb e stoicizmit t\u00eb tyre t\u00eb gjat\u00eb, fal\u00eb fakteve t\u00eb reja, q\u00eb ruan n\u00ebna histori, dalin nga labirinthet e heshtjes n\u00eb momentin e p\u00ebrshtatsh\u00ebm, kur populli ka nevoj\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti p\u00ebr ta. Si t\u00eb till\u00eb, ata s\u00eb bashku fut\u00ebn n\u00eb historin\u00eb nacionale n\u00eb vendin e merituar, pran\u00eb librit t\u00eb madh t\u00eb kujtes\u00ebs dhe mir\u00ebnjohjes s\u00eb p\u00ebrhershme popullore. Marie Shllaku si bij\u00eb e Shkodr\u00ebs martire e Kosov\u00ebs, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rreze drite n\u00eb err\u00ebsir\u00ebn e madhe, q\u00eb ka mbuluar p\u00ebr dekada historiografin\u00eb e figurave t\u00eb shquara t\u00eb nacionalizmit shqiptar, q\u00eb luftuan t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn e shkurt\u00ebr q\u00eb kishin, p\u00ebr idealin dhe q\u00ebllimin fisnik t\u00eb t\u00eb par\u00ebve t\u00eb tyre, bashkimin e t\u00ebr\u00ebsis\u00eb s\u00eb trojeve etnike shqiptare. Komunizmi, ishte fatkeqsi p\u00ebr trojet tona. Shum\u00eb familje e katunde t\u00eb Kosov\u00ebs, u dogj\u00ebn me themel nga forcat e t\u00eb asht\u00ebquajtura partizane. U vran\u00eb e masakruan, me qindra njer\u00ebz t\u00eb pafajsh\u00ebm, luft\u00ebtar\u00eb t\u00eb liris\u00eb.<\/p>\n<p>Antar\u00ebt e familjeve t\u00eb tyre, u ekzekutuan, vet\u00ebm pse luftonin komunizmin dhe regjimin kolonizues t\u00eb Serbis\u00eb. Nis\u00ebn t\u00eb vriteshin nj\u00eb nga nj\u00eb me kurthe e trathti, prij\u00ebsit e \u00e7etave nacionaliste, burra, gra, pleq e shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb, p\u00ebr t\u00eb zhdukur gjithsesi gjurm\u00ebt e krimit vllavras\u00ebs, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nj\u00eb ideologjie boshe, t\u00eb importuar nga stepat e Siberis\u00eb bolshevike askohe. Krimet n\u00eb fjal\u00eb, ishin t\u00eb studiuara me kujdes nga xhelat\u00ebt sllavo-shqiptar\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, q\u00eb historia t\u00eb mos kishte d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb masakrave t\u00eb kryera dit\u00ebn p\u00ebr diell, n\u00eb em\u00ebr gjoja t\u00eb \u201cpushtetit popullor\u201d. Duke e par\u00eb k\u00ebt\u00eb veprim gjak\u00ebsor t\u00eb komunist\u00ebve, \u00e7etat nacionaliste, filluan t\u00eb lidheshin m\u00eb shum\u00eb me njeri-tjetrin, duke bashk\u00ebpunuar ngusht\u00eb politikisht dhe ushtarakisht. Pasi u pushtua dhe u aneksua Kosova m\u00eb 1945, dhe pasi u ngrit muri m\u00eb makab\u00ebr i ndarjes nd\u00ebrmjet shqiptar\u00ebve, regjimi i junt\u00ebs ushtarake serbe, nuk kurseu asgj\u00eb, p\u00ebr t\u2019a terrorizuar, masakruar, p\u00ebrndjekur dhe asgj\u00ebsuar popullsin\u00eb e pafajshme shqiptare, q\u00eb u rob\u00ebrua nga kjo makin\u00eb shfaros\u00ebse dhe shpesh me ndihmen e ingranazheve puthador\u00eb e lajkatar\u00eb, p\u00ebr fat t\u00eb keq shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto rrethana t\u00eb reja t\u00eb krijuara, shqiptar\u00ebt fituan nj\u00eb status inferior, n\u00eb krahasim me republikat dhe me popujt e tjer\u00eb t\u00eb Jugosllavis\u00eb. P\u00ebrkundrejt k\u00ebsaj gjendje t\u00eb re, popullsia autoktone e dardan\u00ebve, \u00e7do or\u00eb, dit\u00eb, muaj e vite, kishte grumbulluar nj\u00eb l\u00ebmsh t\u00eb madh zem\u00ebrimi t\u00eb natyrsh\u00ebm. Ata, u rilind\u00ebn dhe nis\u00ebn t\u00eb organizojn\u00eb l\u00ebvizje, protesta, revolta t\u00eb organizuara e spontane dhe filluan t\u2019a shprehin n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme organizimi. Populli shqiptar, u hodh n\u00eb kryengritje, por mercenar\u00ebt komunist\u00eb t\u00eb Titos i shtyp\u00ebn me gjak. Nga nj\u00eb luft\u00eb e hapur patriotike, u detyruan, t\u00eb ndryshojn\u00eb taktik\u00eb, duke kaluar n\u00eb ilegalitet. Ata formojn\u00eb organizata politike, me p\u00ebrmbajtje t\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb patriotike, p\u00ebr bashkimin e trojeve etnike shqiptare. Nj\u00eb nga organizatat e rezistenc\u00ebs antikomuniste, q\u00eb b\u00ebri buj\u00eb asokohe, \u00ebsht\u00eb Organizata Nacional Demokratike Shqiptare (ONDSh), n\u00eb Kosov\u00eb, Maqedoni dhe deg\u00eb n\u00eb vise t\u00eb tjera shqiptare n\u00eb Jugosllavi, n\u00eb gjirin e s\u00eb cil\u00ebs, b\u00ebnte pjes\u00eb vajza e re Marie Shllaku. Populli shqiptar, ka nj\u00eb histori shum\u00eb t\u00eb trazuar, e cila, ka kaluar n\u00ebp\u00ebr kap\u00ebrcej t\u00eb ndrysh\u00ebm kohor\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb histori e p\u00ebrshkojn\u00eb momente t\u00eb hidhura t\u00eb jet\u00ebs dhe t\u00eb veprave t\u00eb shqiptar\u00ebve. P\u00ebrkushtimi ndaj nacionalist\u00ebve martir\u00eb t\u00eb nacionit, p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb detyrim, p\u00ebr \u00e7do pend\u00eb, q\u00eb t\u00eb p\u00ebrcjell me p\u00ebrkushtim br\u00ebndin\u00eb e ngjarjeve historike, duke zbardhur figur\u00ebn e past\u00ebr e t\u00eb pasur atdhetare t\u00eb Marie Shllakut, q\u00eb sakrifikoi \u00e7do gj\u00eb, p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nacionin e vet t\u00eb pavdeksh\u00ebm dhe nacioni si shpagim e nderon, duke e b\u00ebr\u00eb at\u00eb t\u00eb p\u00ebjetshme. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt, libri hedh drit\u00eb, mbi veprimtarin\u00eb e vajzes shkodrane, q\u00eb jet\u00ebn ia fali n\u00eb lulen e rinis\u00eb Kosoves martire, duke pasur n\u00eb mendje e zem\u00ebr emblemen e rezistenc\u00ebs, kund\u00ebr ballin\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt komuniste t\u00eb asht\u00ebquajtur partizan shqiptaro-sllav. Ishte nj\u00eb vizionare e kulturuar, p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme demokratike, sikurse shum\u00eb shtete t\u00eb Evrop\u00ebs Per\u00ebndimore dhe i vinte keq, kur shihte \u00e7do dit\u00eb, se ku ishte katandisur atdheu i saj, n\u00ebn kthetrat komuniste. Tharmi atdhetar dhe ndjeshm\u00ebria nacionale, ka qen\u00eb model p\u00ebr koh\u00ebn dhe nj\u00eb shembull p\u00ebr brezat e sotsh\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb e Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Maria, e tregoi me jet\u00ebn e saj, se \u00e7\u2019kultur\u00eb atdhetare kishte zot\u00ebruar deri n\u00eb ato vite dhe sa e si i sh\u00ebrbei m\u00ebm\u00ebdheut, duke dhuruar jet\u00ebn, n\u00eb mosh\u00ebn m\u00eb t\u00eb bukur t\u00eb rinis\u00eb. Maria, ishte e mbeti nj\u00eb z\u00eb i fuqish\u00ebm, kund\u00ebr dhun\u00ebs, praktikimit t\u00eb metodave t\u00eb pushtetit t\u00eb diktatur\u00ebs. Me shembullin pozitiv, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb d\u00ebshmi e k\u00ebng\u00eb krenarie e rezistenc\u00ebs, mbijetes\u00ebs dhe vitalitetit t\u00eb forcave nacionaliste, q\u00eb refuzuan pand\u00ebrprer\u00eb pushtetin e junt\u00ebs komuniste, q\u00eb po hidhte me shpejt\u00ebsi rr\u00ebnj\u00ebn e far\u00ebs s\u00eb keqe. Patriot\u00ebt e liris\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb etnike, ekzistenc\u00ebn e tyre e mb\u00ebshtet\u00ebn vet\u00ebm n\u00eb vlerat e pastra dhe t\u00eb larta morale, t\u00eb tradit\u00ebs s\u00eb kulluar nacionaliste.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: U mbush\u00ebn 33 vjet kur ju jeni zgjedhur Sekretar i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Lidhjes me vota t\u00eb lira nga Kongresi III i Lidhjes s\u00eb Prizrenit n\u00eb SHBA. A mund t\u00eb kujtoni pjes\u00eb nga ajo ngjarje r\u00ebndsishme p\u00ebr komunitetin dhe mbar\u00eb emigracionin n\u00eb bot\u00ebn e lir\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: Kongresi III i Lidhjes Shqiptare t\u00eb Prizrenit n\u00eb m\u00ebrgim, u mbajt n\u00eb New York m\u00eb 20-21 n\u00ebntor 1982 n\u00eb SHBA. N\u00eb or\u00ebn 10:00 paradite u hap zyrtarisht mbledhja e Kongresit III t\u00eb nga ana e Sekretarit t\u00eb P\u00ebrgjithsm\u00eb t\u00eb Lidhjes Shqiptare t\u00eb Prizrenit n\u00eb m\u00ebrgim, Ismet Berisha, i cili mbasi p\u00ebrsh\u00ebndeti delegat\u00ebt dhe pjes\u00ebmarr\u00ebsit, k\u00ebrkoi ngritjen n\u00eb k\u00ebmb\u00eb p\u00ebr t\u00eb k\u00ebnduar Himnin e Flamurit Shqiptar dhe Amerikan. Lutjet fetare u b\u00ebn\u00eb nga Monsinjor Dr. Zef Oroshi dhe Hamit Perolli. Nj\u00eb minut\u00eb zi u mbajt p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb delegat\u00ebt dhe d\u00ebshmor\u00ebt nacionalist\u00eb, q\u00eb kan\u00eb r\u00ebn\u00eb gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb koh\u00ebt e fundit n\u00eb vendet e banuara prej shqiptar\u00ebve n\u00eb Jugosllavi. N\u00eb seanc\u00ebn e mbasdit\u00ebs u formua Komisioni p\u00ebrkat\u00ebs. \u2028Ai do t\u00eb kishte synim revizionimin e Statutit. Dom Prek\u00eb Camaj b\u00ebri disa propozime, dhe u vendos mbledhja q\u00eb do t\u00eb zhvillohej t\u00eb nes\u00ebrmen.<\/p>\n<p>N\u00eb seanc\u00ebn e dit\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb punimeve t\u00eb Kongresit, Gani Perolli lexoi propozimet e Komisionit t\u00eb Statutit, q\u00eb ishin: q\u00eb tash e mbrapa emri i Organizat\u00ebs son\u00eb t\u00eb jet\u00eb Lidhja Shqiptare e Prizrenit; asnj\u00eb p\u00ebrson nuk ka t\u00eb drejt\u00eb me p\u00ebrfaq\u00ebsu Lidhjen pa qen\u00eb i autorizuar prej Kryesis\u00eb; 10 qershori t\u00eb festohet \u00e7do vit nga Qendra (New York) dhe deg\u00ebt e Lidhjes. Kongresi aprovoi disa propozime t\u00eb tjera t\u00eb Komisionit mbi \u00e7\u00ebshtjet organizative. \u2028Ismet Berisha afron pran\u00eb Lidhjes klerikun Dom Prek\u00eb Camaj, t\u00eb cilin e propozoi p\u00ebr kryetar. Duke par\u00eb, se nuk kishte kandidatur\u00eb tjet\u00ebr konkurente, delegat\u00ebt i dhan\u00eb vot\u00ebn. P\u00ebr arsye p\u00ebrsonale dom Prek\u00eb Camaj pas nj\u00eb kohe t\u00eb shkurt\u00ebr dha dor\u00ebheqje nga Krysia e Lidhjes. N\u00eb nj\u00eb mbledhje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb mbledhur nga K\u00ebshilli Ekzekutiv n\u00eb vendin &#8220;Liberty&#8221; n\u00eb New York, antar\u00ebt e Kryesis\u00eb em\u00ebruan nj\u00ebz\u00ebri Ismet Berisha p\u00ebr kryetar t\u00eb Organizat\u00ebs &#8220;Lidhja e Prizrenit&#8221;, detyr\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e ka edhe sot.<\/p>\n<p>Kongresi zgjodhi Sekretarin e P\u00ebrgjithsh\u00ebm Tom\u00eb Mrijaj dhe dy n\/kryetar Myrvet Mu\u00e7a dhe Kol\u00eb N. Bajraktari, ark\u00ebtar i Organizat\u00ebs u zgjodh Mustafa Demalija, nd\u00ebrsa antar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb Komitetit Qendror u zgjodh\u00ebn Fran Sokoli, Gani Perolli, Anton Syku, Hamza D.Abdullaj, Jusuf Adili, Jusuf \u00c7eki\u00e7i, Mustafa Vraniqi, Ali Ga\u00e7aferi. N\u00eb K\u00ebshillin e Pleq\u00ebsis\u00eb b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb: Gjon Shtufaj, Aziz Mexhani, Adem D.\u00c7elaj, Musa Vu\u00e7iterna, Selim Berisha, Selim Berisha, Sefedin Maxhuni, Abdyl Azizi, Bajrush M.Kosova, Mustafa Demalija. Editor i Buletinit &#8220;Lidhja e Prizrenit&#8221; u zgjodh ShemsedinVendresha.\u2028M\u00eb posht\u00eb po japim nj\u00eb p\u00ebrmbajtje t\u00eb shkurt\u00ebr t\u00eb fjalimeve t\u00eb p\u00ebrsonaliteteve t\u00eb shquar shqiptare. Zoti Abedin Mulosmanaj, p\u00ebrfaq\u00ebsues i Oborrit Mbret\u00ebror, fal\u00ebnderoi udh\u00ebheq\u00ebsit e Lidhjes p\u00ebr ftes\u00ebn, lexoi telegramin e Mbretit Leka I, d\u00ebrguar Kongresit III t\u00eb Lidhjes s\u00eb Prizrenit. &#8220;Lufta e jon\u00eb duhet t\u00eb drejtohet kundra sllavizmit komunist.<\/p>\n<p>Zoti u ndihmoft\u00eb n\u00eb pun\u00ebn tuaj.&#8221;\u2028Dr. Gjon Bu\u00e7aj, Sekretar i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i &#8220;Blokut Kombtar Indipendent&#8221;. &#8220;Lidhja e Prizrenit dhe Bloku Indipendent kan bashkpunue dhe do t\u00eb bashkpunojn ne te ardhmen per nji Shqipni t\u00eb Madhe&#8221;. Zef Mirakaj, foli shkurtimisht mbi historin\u00eb e popullit shqiptar dhe rezistenc\u00ebn e tij kundra armiqve te huaj. Ai p\u00ebrmendi dat\u00ebn historike t\u00eb Lidhjes II t\u00eb Prizrenit n\u00eb shtator t\u00eb vitit 1943 me n\/kryetar Dr. Rexhep Krasniqin. Adem Hodo, mbasi i uroi Kongresit pun\u00eb t\u00eb mbar\u00eb, lexoi nj\u00eb dialog t\u00eb p\u00ebrpunuar prej tij me titull &#8220;Dialogu midis Shqiptari dhe Shqiponjes&#8221;, nd\u00ebrsa dialogun &#8220;Kosova e robnuar dhe Shqiponja&#8221;, e paraqiti para delegat\u00ebve n\u00eb sall\u00eb me in\u00e7izim.\u2028Nderim Kupi, Sekretar i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i OKLL, fal\u00ebnderoi Sekretarin e P\u00ebrgjithshme t\u00eb &#8220;Lidhjes s\u00eb Prizrenit&#8221; Ismet Berisha, p\u00ebr ftes\u00ebn. I fal\u00ebnderoi t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb flasin kund\u00ebr armiqve, si: Serbis\u00eb, Turqis\u00eb, Bullgar\u00ebve. N\u00eb fund shprehu parrull\u00ebn e p\u00ebrhershme &#8220;Atdheu mbi t\u00eb gjitha&#8221;. Tonin Mirakaj, n\/kryetar i Federat\u00ebs Panshqiptare &#8220;Vatra&#8221;. &#8220;Ky Kongres po mbahet n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur v\u00ebllez\u00ebrit ton\u00eb kosovar\u00eb po vuajn\u00eb n\u00ebn thundr\u00ebn e Jugosllavis\u00eb.<\/p>\n<p>Serb\u00ebt, jan\u00eb ujq\u00ebrit q\u00eb e ndrrojn\u00eb qimen, por jo zakonin&#8221;. Ismet Uk\u00eb Berisha, Sekretar i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Lidhjes s\u00eb Prizrenit n\u00eb m\u00ebrgim. \u2028Ai dha nj\u00eb raport shum\u00eb t\u00eb racionalizuar mbi aktivitetin e Organizat\u00ebs Lidhja e Prizrenit n\u00eb m\u00ebrgim. Nd\u00ebr t\u00eb tjera, Ismet Berisha ceku organizimin e demostratave kundra Jugosllavis\u00eb n\u00eb New York, dhe denoncimin e politik\u00ebs shoviniste t\u00eb serbv\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb krahina t\u00eb tjera t\u00eb Jugosllavis\u00eb, t\u00eb banuara prej shqiptar\u00ebsh. Me vdekjen e Ing. Xhafer Deves, dor\u00ebheqjen e n\/kryetarit t\u00eb Lidhjes, zoti Hysen T\u00ebrpezes edhe vrasjen e t\u00eb ndjerit Kalosh Hamdis\u00eb, gjithashtu edhe aksidenti i rand\u00eb i tij, e demtuan mjaft aktivitetin e Lidhjes s\u00eb Prizrenit, por ajo si organizat\u00eb politike nuk u shuajt.<\/p>\n<p>Shemsedin Vendresha, i ardhur nga Florida, foli mbi ligjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, p\u00ebrsa i p\u00ebrket ndalimit t\u00eb luftrave dhe indipendenc\u00ebs s\u00eb popujve. Ai tha, se &#8220;n\u00eb vitin 1968, OKB konfirmoi pik\u00ebpamjet p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut&#8221;. Rifat Kolgjini (ardhur nga Belgjika), mbasi fal\u00ebnderoi kryesin\u00eb e Lidhjes s\u00eb Prizrenit p\u00ebr ftesen me marr\u00eb pjes\u00eb, p\u00ebrmendi kontributin e Dr. Krasniqit e Prof. Vasil Antonit p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e t\u00eb drejtave shqiptare n\u00eb Jugosllavi. Mbi 60.000 d\u00ebshmor\u00eb, kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb jet\u00ebn n\u00eb Jugosllavi qysh prej Lidhjes II t\u00eb Prizrenit. \u2028Remzi Barolli, &#8220;Sllav\u00ebt na kan\u00eb vrar\u00eb dhe torturuar, por Enver Hoxha si kriminel\u00eb, ka b\u00ebr\u00eb m\u00eb shum\u00eb. P\u00ebrse kaq pak shqiptar\u00eb kan\u00eb ardhur sot k\u00ebtu?&#8221;<\/p>\n<p>Preng Gruda, i ardhur nga Detroiti, &#8220;Lidhja e Prizrenit asht e t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebvet dhe jo vet\u00ebm e kosovarvet. Neve, duhet t\u00eb jemi t\u00eb bashkuar si nj\u00eb grusht i vet\u00ebm. Ne duam trojet dhe Shqip\u00ebrin\u00eb ton\u00eb. Duhet t\u00eb mbledhim sa m\u00eb shum\u00eb ndihma p\u00ebr organizat\u00ebn ton\u00eb.&#8221; Mustaf\u00eb Vraniqi, kryetar i deg\u00ebs n\u00eb Texas. \u201cKemi me mij\u00ebra v\u00ebllez\u00ebr e motra kosovar\u00eb, q\u00eb dergjen n\u00ebp\u00ebr burgjet e Jugosllavis\u00eb. Prandaj, neve na duhet t\u00eb mbledhim ndihma financiare, p\u00ebr t\u00eb ndihmuar kauz\u00ebn e Lidhjes.\u201d M\u00eb n\u00eb fund lexoi dy poezi kushtuar Lidhjes s\u00eb Prizrenit dhe Adem Dema\u00e7it.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: A mund ta rikujtosh sot fjalimin tuaj kur u zgjodhet nga Kongresi III n\u00eb postin e Sekretarit t\u00eb Lidhjes s\u00eb Prizrenit n\u00eb emigracion?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: Un\u00eb thash\u00eb se \u00e7do popull, ka historin\u00eb e vet n\u00eb aspektin e zhvillimit t\u00eb ngjarjeve, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb palc\u00ebn etnike t\u00eb nacionalizimit, me t\u00eb cil\u00ebn mbijetoi n\u00eb shekuj. N\u00eb historin\u00eb e l\u00ebvizjeve t\u00eb lavdishme erdh\u00ebn kryengritjet \u00e7lirimtare antiturke 1910 n\u00eb Kosov\u00eb, 6 prill 1911 e udh\u00ebhequr nga Ded\u00eb Gjo Luli, shpallja e Pavar\u00ebsis\u00eb m\u00eb 28 n\u00ebntor 1912 n\u00eb qytetin historik t\u00eb Vlor\u00ebs, jan\u00eb frym\u00ebzime nga &#8220;Lidhja e Prizrenit&#8221; 1878. K\u00ebrkes\u00eb themelore ishte vendosja e autonimis\u00eb n\u00eb viset etnike shqiptare, organizimi i \u00e7etave t\u00eb armatosura n\u00ebn flamurin shqiptar.<\/p>\n<p>Lidhja, ndihmoi n\u00eb p\u00ebrhapjen e zhvillimin e fjal\u00ebs s\u00eb shkruar shqipe, p\u00ebrmes gjall\u00ebrimit t\u00eb shoq\u00ebrive kulturore e patriotike. Revoltat antiturke, t\u00eb organizuara e spontane, dob\u00ebsuan shum\u00eb pushtetin osman e hap\u00ebn rrug\u00ebn e tjet\u00ebrsimit t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb tij. Lidhja, ishte rrjedhim i zhvillimit t\u00eb natyrsh\u00ebm t\u00eb mentalitetit shqiptar n\u00eb trojet e veta. Populli shqiptar si komb k\u00ebrkonte autonomin\u00eb e natyrshme, nj\u00eb e drejt\u00eb q\u00eb shtetet e tjera t\u00eb bot\u00ebs e kishin arritur me sukses. Por kjo l\u00ebvizje, ishte gjithp\u00ebrfshir\u00ebse. T\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme ishin selit\u00eb patriotike n\u00eb: Prizren, Gjakov\u00eb, Shkod\u00ebr, Dib\u00ebr, Gjirokast\u00ebr, Janin\u00eb etj. Ata ushtruan funksione administrative, pushtetin ligjv\u00ebn\u00ebs, ekzekutiv, gjyq\u00ebsor, ushtarak, etj., duke krijuar nj\u00eb shtet paralel.\u2028Turqit, u munduan t\u00eb shp\u00ebrndanin Lidhjen, mbasi ajo nuk ishte dakord, t\u00eb zbatoheshin vendimet, q\u00eb kishin t\u00eb b\u00ebnin me dor\u00ebzimin e Plav\u00ebs dhe Gucis\u00eb shtetit t\u00eb Malit t\u00eb Zi. Dega e Lidhjes n\u00eb Shkod\u00ebr 1880, proklamoi autonomin\u00eb e vendeve ku jetonin shqiptar\u00ebt e vendosi pushtetin e saj.<\/p>\n<p>Kjo l\u00ebvizje u p\u00ebrhap n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Mesme dhe t\u00eb Jugut, duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb bind\u00eb sulltanin, ta njoh\u00eb autonomin\u00eb shqiptare, t\u00eb vendosur n\u00eb kund\u00ebrshtim me d\u00ebshir\u00ebn e tij.\u2028M\u00eb 1880, n\u00eb Gjirokast\u00ebr u mbajt mbledhja e Lidhjes s\u00eb Prizrenit, p\u00ebr t\u00eb gjetur rrug\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr autonomi e vendime t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme etj. Nga burimet historike, m\u00ebsojm\u00eb se shek.XIX, \u00ebsht\u00eb shekulli i formimit t\u00eb nacionaliteteve e rizgjimit t\u00eb levizjeve nacionale. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rrjedh\u00eb historike hyri natyrsh\u00ebm populli yn\u00eb, duke qen\u00eb i ngjash\u00ebm me disa element\u00eb t\u00eb rrug\u00ebs s\u00eb formit t\u00eb popujve t\u00eb gadishullit t\u00eb Ballkanit, ku af\u00ebrsia e marr\u00ebdhniet midis tyre kan\u00eb ndikuar n\u00eb formimin e fizionomis\u00eb s\u00eb popujve. Si element i dor\u00ebs s\u00eb par\u00eb, n\u00eb formimin e nacionalizimit \u00e7lirimtar shqiptar, mendojm\u00eb se ka ndikuar trashigimia e tradit\u00ebs s\u00eb pasur patriotike shqiptare, q\u00eb z\u00ebn\u00eb fill me udh\u00ebheq\u00ebsit popullor\u00eb Batot ilir\u00eb, p\u00ebr t\u00eb ardhur natyrsh\u00ebm tek epoka e madhe \u00e7lirimtare e Gjergj Kastriotit.<\/p>\n<p>Lidhja, me shum\u00eb merit\u00eb udh\u00ebhoqi l\u00ebvizjen nacionale e luft\u00ebn p\u00ebr autonomi n\u00eb vitet 1878-1881. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vijueshme, si k\u00ebrkes\u00eb themelore ishte vendosja e autonimis\u00eb nacionale n\u00eb t\u00eb gjitha viset etnike shqiptare. E r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr popullsin\u00eb ishte, organizimi i sa m\u00eb shum\u00eb l\u00ebvizjeve \u00e7liruese t\u00eb armatosura n\u00ebn flamurin shqiptar. Hov e ndihm\u00eb direkte dha Lidhja, duke influencuar n\u00eb krijimin, p\u00ebrhapjen e zhvillimin e fjal\u00ebs s\u00eb shkruar shqipe, p\u00ebrmes gjall\u00ebrimit t\u00eb shoq\u00ebrive kulturore e patriotike, letrare, etj. Prizreni e Vlora, jan\u00eb binjake t\u00eb nj\u00eb ideali t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt atdhetar, ku e dyta s\u2019mund t\u00eb kuptohet pa t\u00eb par\u00ebn, sikurse \u201cLidhja e Prizrenit\u201d, nuk mund t\u00eb kuptohet pa epok\u00ebn e lavdishme sk\u00ebnderbiane etj.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: A mund t\u00eb na p\u00ebrshkruani luft\u00ebn p\u00ebr mbrojtjen e Kosov\u00ebs dhe mbajtjen e Lidhjes II t\u00eb Prizrenit (16-20 shtator 1943)?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: Tashm\u00eb, shqiptar\u00ebt nacionalist\u00eb kishin nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb pasur nga shembulli pozitiv i \u201cLidhjes s\u00eb Prizrenit\u201d 1878. N\u00eb situat\u00ebn e re t\u00eb krijuar, fati dhe interesat e popullit kosovar ishin t\u00eb k\u00ebrcenuar seriozisht dhe po shkonin drejt shkat\u00ebrrimit. N\u00eb rend t\u00eb dit\u00ebs, doli si nj\u00eb rizgjim tek tradita nd\u00ebrgjegjja nacionale shqiptare, e cila asnj\u00ebher\u00eb nuk kishte b\u00ebr\u00eb gjum\u00eb letargjik. P\u00ebr mbrojtjen e kufijve etnik\u00eb, me qendres\u00eb heroike, luftoi populli Kosov\u00ebs, kund\u00ebr shovinist\u00ebve sebo-malazias t\u00eb Drazho Mihajllovi\u00e7it dhe brigadave mikse sllavo-komuniste t\u00eb disa shteteve sllave (serb, malazez, maqedonas, bullgar). Aktiviteti i Lidhjes II t\u00eb Prizrenit 1943, u shtyp me t\u00eb gjitha mjetet e makin\u00ebs shfaros\u00ebse t\u00eb monarkis\u00eb Jugosllave dhe shum\u00eb shqiptar\u00eb u vran\u00eb apo u zhduk\u00ebn. Kjo L\u00ebvizje \u00c7lirimtare e Komitetit t\u00eb Kosov\u00ebs kund\u00ebr serb\u00ebve e trathtar\u00ebve, nuk mundi t\u00eb ket\u00eb jet\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Shpesh historiografia komuniste n\u00eb Shqip\u00ebri e ish-Jugosllavi deri n\u00eb vitin 1990, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb paraqes\u00eb ushtrin\u00eb gjermane si shkat\u00ebrrimtare p\u00ebr fatin e Kosov\u00ebs, kur dihet se Kosova g\u00ebzonte nj\u00eb \u00e7lirim, e cila p\u00ebr fat t\u00eb keq nuk zgjati shum\u00eb.<\/p>\n<p>Gjerman\u00ebt, me p\u00ebrjashtim t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb minierave t\u00eb Mitrovic\u00ebs, u t\u00ebrhoq\u00ebn shpejt dhe njoh\u00ebn Kosov\u00ebn si pjes\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Gjendja n\u00eb Kosov\u00eb ishte shum\u00eb e r\u00ebnd\u00eb dhe ishte e pamundur t\u00eb shiheshin shenjat e p\u00ebrmir\u00ebsimit apo t\u00eb shpres\u00ebs p\u00ebr lirin\u00eb e saj. Sjelljet brutale t\u00eb pushtuesve italian\u00eb, burgosjet, internimet, kishin marr\u00eb p\u00ebrpjestime t\u00eb m\u00ebdha si n\u00eb Kosov\u00eb e Shqip\u00ebri. M\u00eb 7 korrik 1943 n\u00eb Kosov\u00eb u shpall shtetrrethimi. \u00c7etat \u00e7etnike serbe e malaziase, kishin fush\u00eb t\u00eb lir\u00eb veprimi t\u00eb stimuluar nga forcat fashiste italiane. N\u00eb tragjedin\u00eb e Bihorit, u masakruan barbarisht 4000 shqiptar\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm, gra, pleq, f\u00ebmij\u00eb. Ky krim i sh\u00ebmtuar, ishte b\u00ebr\u00eb nga \u00e7eta e \u00e7etnik\u00ebve t\u00eb Pavlo Gjurishiqit, t\u00eb nxitur e armatosur nga komandanti i regjimentit italian n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo sa m\u00eb e madhe b\u00ebhej shtypja ndaj shqiptar\u00ebve, aq m\u00eb i madh rritej zem\u00ebrimi e kund\u00ebrp\u00ebrgjigjja e popullit kosovar, q\u00eb kishte filluar t\u00eb riorganizohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb male me t\u00eb arratisurit e shtetrrethimit. P\u00ebr t\u00eb penguar dhun\u00ebn ushtarake italiane dhe t\u00eb \u00e7etnik\u00ebve serbo-malazez\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb ishte e nevojshme t\u00eb krijohej nj\u00eb udh\u00ebheqje q\u00eb do t\u00eb bashkonte e kanalizonte t\u00eb gjith\u00eb energjit\u00eb e p\u00ebrkushtimin nacionalist t\u00eb patriotive t\u00eb liris\u00eb. Me kapitullimin e Italis\u00eb, \u00e7etat shqiptare, t\u00eb ndihmuar prej disa formacione t\u00eb vogla ushtar\u00ebsh gjermane (t\u00eb ardhur nga Mitrovica) mor\u00ebn n\u00eb dor\u00ebzim administrat\u00ebn e vendit, duke formuar njiherit nd\u00ebr t\u00eb gjitha qendrat e Prefekturave N\/prefekturave k\u00ebshilla autonome ekzekutive.<\/p>\n<p>P\u00ebr ambicie e bashk\u00ebpunim me \u00e7etat \u00e7etnike serbo-malazeze, \u00e7etat t\u00eb asht\u00ebquajtura \u201c\u00e7lirimtare\u201d komuniste n\u00eb Kosov\u00eb, k\u00ebrkonin turbullimin e situat\u00ebs p\u00ebrmes dredhive e forc\u00ebs, duke mbjellur frym\u00ebn e vllavrasjes midis shqiptar\u00ebve, sikurse kishin vepruar n\u00eb shum\u00eb zona t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebr t\u00eb realizuar q\u00ebllimin q\u00eb synonte shp\u00ebtimin e Kosov\u00ebs e Shqip\u00ebris\u00eb nga rreziku evident i sllavo-komunizmit, me inisiativ\u00ebn e nj\u00eb grupi nacionalist\u00ebsh t\u00eb flakt\u00eb t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga ing. Xhafer Deva, Musa Shehu, Sheh Hasani, Asllan Boletini, Tahir Zajmi, Luk\u00eb Simon Mjeda, Qazim Bllaca dhe Pjet\u00ebr Vu\u00e7aj, m\u00eb 11 shtator 1943, u zhvillua n\u00eb Prizren nj\u00eb mbledhje, ku u shqyrtua situata e krijuar dhe nevoja urgjente e masave q\u00eb duheshin marr\u00eb, mbasi \u00e7do vones\u00eb do t\u00eb ishte e pariparueshme e me rrjedha tragjike p\u00ebr fatet e atdheut. Tri ishin pikat baz\u00eb:<\/p>\n<p>1. Thirrja e nj\u00eb mbledhje t\u00eb p\u00ebrgjithshme popullore me shpirtin e frym\u00ebn e Lidhjes s\u00eb Prizrenit, ku do t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoheshin t\u00eb gjitha krahinat e Kosov\u00ebs, Dibr\u00ebs, Strug\u00ebs, Tuzit, Ulqinit n\u00ebp\u00ebrmjet delegat\u00ebve t\u00eb zgjedhur nga populli;<br \/>\n2. Deri sa t\u00eb themelohet e caktohet nj\u00eb autoritet suprem nga Mbledhja e P\u00ebrgjithshme, p\u00ebr t\u00eb mbajtur qet\u00ebsin\u00eb, rendin publik dhe situatat e reja q\u00eb mund t\u00eb krijohen, duhet t\u00eb krijohet k\u00ebshilli autonom ekzekutiv;<br \/>\n3. Ngarkimi i K\u00ebshillit Ekzekutiv t\u00eb Prizrenit me p\u00ebrgatitjen e Mbledhjes s\u00eb Kuvendit, hapja e t\u00eb cilit do t\u00eb b\u00ebhej jo m\u00eb von\u00eb se m\u00eb 16 shtator 1943.<\/p>\n<p>M\u00eb 16 shtator 1943, n\u00eb shkoll\u00ebn \u201cBajram Curri\u201d n\u00eb Prizren u mblodh\u00ebn mij\u00ebra qytetar\u00eb, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetur fillimin e Kuvendit, q\u00eb do t\u00eb pag\u00ebzohet me emrin kuptimplot\u00eb \u201cLidhja II e Prizrenit\u201d, ku si pari u zgjodh\u00ebn: Musa Shehu kryetar, Aqif Bluta n\/kryetar, Prof. Rexhep Krasniqi n\/kryetar e Bedri Gjinaj sekretar. K\u00ebtu u miratuan 6 pika t\u00eb rendi t\u00eb dit\u00ebs, t\u00eb cilat n\u00eb esenc\u00ebn e tyre t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt kishin bashkimin e trojeve etnike etj. N\u00eb fund u zgjodh\u00ebn Rexhep Mitrovica kryetar, Musa Shehu n\/kryetar, Prof.Kol\u00eb Margjini n\/kryetar, dhe antar\u00eb Sheh Hasani, Asllan Boletini, Tahir Zajmi, Qazim Bllaca. M\u00eb 21 shtator 1943 delegat\u00ebt u drejtuan n\u00eb selin\u00eb historike t\u00eb Lidhjes s\u00eb Prizrenit 1878 dhe n\u00ebnshkruan me solemnitet vendimet e marra n\u00eb prani t\u00eb autoriteteve e popullit t\u00eb ardhur prej viseve t\u00eb Kosov\u00ebs. U hartua Statuti i Organizat\u00ebs \u201cLidhja II e Prizrenit\u201d, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn shkruhej mbi themelimin, q\u00ebllimin, kopetenca tok\u00ebsore, financat, dispozitat e posa\u00e7me, etj. Ajo kishte 22 nene, t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb disa pika. Mbas pushtimit t\u00eb Kosov\u00ebs nga Jugosllavia e Titos, p\u00ebrpjekjet dhe luftimet e \u00e7etave nacionaliste n\u00eb male e fusha nuk kan\u00eb pushuar gjat\u00eb gjith\u00eb vitit 1945, duke dh\u00ebn\u00eb me mij\u00ebra d\u00ebshmor\u00eb.<\/p>\n<p>Organizata, me mjete luftarake modeste ka mbajtur n\u00eb k\u00ebmb\u00eb luft\u00ebn e mbrojtjes n\u00eb kat\u00ebr ballinat e kufijve kund\u00ebr brigadave komuniste serbo-bullgare e malazezo-shqiptare. K\u00ebto t\u00eb fundit t\u00eb asht\u00ebquajtur shqiptar\u00eb, kan\u00eb qen\u00eb drejtuar nga xhelati Shefqet Pe\u00e7i e Aqif Lleshi, duke q\u00eblluar pas shpine v\u00ebllez\u00ebrit kosovar\u00eb t\u00eb nj\u00eb gjaku e gjuhe. Num\u00ebri i d\u00ebshmor\u00ebve t\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb ball\u00eb t\u00eb luft\u00ebs dhe i viktimave t\u00eb pushkatuar mbas pushtimit sllavokomunist arriti n\u00eb 50.000 vet\u00eb. K\u00ebtu p\u00ebrfshihen drejtues t\u00eb organizat\u00ebs, si: atdhetar\u00ebt e njohur Musa Shehu, Prof. Kol\u00eb Margjini, Aqif Bluta, Bedri Peja, Asllan Boletini, Qerim Begolli, Xhevat e Rifat Gegolli, Shyqyri Bej Ramadani, Mustafa Agushi, Sulejman Xhemal Prishtina, Sulejman Ashiku, Av. Esad Berisha, Faik Okllapi, Aqif Tetova, Isak Taniku, Av. Shaban Kamberi, Xhem Gostivari e qindra t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb viset e ndryshme t\u00eb Kosov\u00ebs e Maqedonis\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb oficer\u00ebt e ushtris\u00eb dhe xhandarmaris\u00eb, q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb me sh\u00ebrbim jan\u00eb larguar nga Kosova n\u00eb Shqip\u00ebri, por p\u00ebr \u00e7udi nga regjimi i kuq i Enver Hoxh\u00ebs, Mehmet Shehut e Ramiz Alis\u00eb, jan\u00eb dor\u00ebzuar t\u00eb gjith\u00eb autoriteteve jugosllave q\u00eb i kan\u00eb pushkatuar pa gjyq. T\u00eb till\u00eb jan\u00eb d\u00ebshmor\u00ebt antikomunist\u00eb si: Kolonel Fuat Dibra, Kolonel Asllan Vela, n\/kryetar Sidki Shkupi, Major Hasha, Kapiten Hajdar Planeja, Kapiten Rasim Daj\u00e7, kapiten Hysni Rudi, kapiten Gjon Destanisha, kapiten Mark Thani, toger Musli Dobruna, n\/toger Qazim Gostivari e aspirant Reshit Ka\u00e7aniku. Me gjith\u00eb vrasjet, p\u00ebr t\u00eb frik\u00ebsuar popullin martir t\u00eb Kosov\u00ebs, serb\u00ebt e komunist\u00ebt shqiptar\u00eb nuk mund\u00ebn t\u00eb mposhtin rezistenc\u00ebn e armatosur t\u00eb forcave nacionaliste.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu mbas pushtimit t\u00eb Kosov\u00ebs nga fuqit\u00eb komuniste dhe mbarimit t\u00eb l\u00ebvizjes s\u00eb Drenic\u00ebs, disa \u00e7eta nacionaliste zhvillonin pand\u00ebrprerje aksione lokale kund\u00ebr dominimit jugosllav. Me guxim, trim\u00ebri e vendosm\u00ebri luftonte \u00e7eta e Uk\u00eb Sadik Ram\u00ebs t\u00eb Gjurgjevikut bashk\u00eb me Prof. Ymer Berish\u00ebn, q\u00eb kishte ran\u00eb disa her\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb armatosura me partizan\u00ebt komunist\u00eb. M\u00eb pas, ata kan\u00eb kaluar n\u00ebp\u00ebr Prokorup\u00eb e n\u00eb rrethe t\u00eb Rahovecit, me q\u00ebllimin p\u00ebr t\u00eb mbledh\u00eb e organizuar forca t\u00eb reja. Ai ra i s\u00ebmur\u00eb nga plag\u00ebt e r\u00ebnda, q\u00eb kishte marr\u00eb m\u00eb p\u00ebrpara. Uk\u00eb Sadiku u zu trathtisht, n\u00eb nj\u00eb banes\u00eb dhe u d\u00ebrgua n\u00eb Prishtin\u00eb, ku u d\u00ebnua prej gjyqit komunist. U ekzekutua me pushkatim, n\u00eb vitin 1947 bashk\u00eb me disa shok\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. Ka qen\u00eb nj\u00eb trathti e nd\u00ebrgjeshme veprimi i brigadave komuniste, q\u00eb luftuan kund\u00ebr v\u00ebllez\u00ebrve shqiptar\u00eb t\u00eb nj\u00eb gjaku e gjuhe t\u00eb pushtuar n\u00ebn Serbi, me nj\u00eb trathti t\u00eb p\u00ebrligjur.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu p\u00ebr t\u00eb shtyp\u00eb e shkat\u00ebrruar k\u00ebt\u00eb rezistenc\u00eb antisllavo-serbe, bullgare e maqedon\u00ebse, n\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb trupave komuniste t\u00eb Beogradit erdh\u00ebn brigadat komuniste shqiptare t\u00eb urdh\u00ebruar direkt nga diktatori Enver Hoxha e xhalati Mehmet Shehu, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb terrenin e Kosov\u00ebs kishin d\u00ebrguar njer\u00ebzit m\u00eb antishqiptar\u00eb e besnik\u00eb t\u00eb sllavokomunist\u00ebve t\u00eb Titos. Duke pasur frik\u00ebn e nj\u00eb revolte t\u00eb p\u00ebrgjithshme kund\u00ebr pushtuesve serb\u00eb, komunist\u00ebt e Tiran\u00ebs s\u00eb kuqe, menj\u00ebher\u00eb mor\u00ebn masat, duke st\u00ebrvitur e d\u00ebrguar n\u00eb Kosov\u00eb nj\u00ebsit\u00eb partizane, p\u00ebr t\u2019i ardhur n\u00eb ndihm\u00eb Jugosllavis\u00eb. N\u00eb vend q\u00eb ushtria shqiptare t\u00eb bashkohet me forcat nacionaliste, kund\u00ebr armmikut t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt sllav\u00ebve pushtues, ata si trathtar\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn duke vrar\u00eb, prer\u00eb, kallur n\u00eb rr\u00ebnj\u00eb pasurin\u00eb shqiptare, p\u00ebr hir t\u00eb nj\u00eb ideologjie boshe komuniste. Tashm\u00eb mbi kurrizin e gjakosur t\u00eb popullit kosovar ra edhe nj\u00eb pushtues i ri, por q\u00eb k\u00ebsaj radhe nuk vinte nga ajri e deti, por nga toka am\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Pyetje: Tani t\u00eb vijm\u00eb tek Lidhja III e Prizrenit e mbajtur m\u00eb 1962 n\u00eb New York t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe lideri i saj zoti Ismet Uk\u00eb Sadik Berisha (nj\u00eb nd\u00ebr bashk\u00ebthemeluesit), ndon\u00ebse n\u00eb mosh\u00eb \u00ebsht\u00eb ende sot Kryetari LSHP n\u00eb m\u00ebrgim. Si dhe pse filloi?<\/strong><\/p>\n<p>Tom\u00eb Mrijaj: N\u00eb koh\u00ebn kur populli shqiptar\u00eb n\u00eb trojet etnike t\u00eb veta ishte n\u00ebn k\u00ebrc\u00ebnimit e asgj\u00ebsimit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm t\u00eb pushtuesve sllav\u00eb (jugosllav\u00eb), kur krimet kund\u00ebr njer\u00ebzimit kishin arritur n\u00eb zenith, kur shqiptar\u00ebve u mohohej \u00e7do e drejt\u00eb m\u00eb elementare, at\u00ebher\u00eb kur diktatura fashiste e manjakut antishqiptar Rankovi\u00e7it zot\u00ebronte \u00e7do t\u00eb drejt\u00eb, p\u00ebr t\u00eb masakruar nj\u00eb popull, q\u00eb nuk ka gjuh\u00eb, zakone, tradita, sikurse t\u00eb sllav\u00ebve, koha dhe nd\u00ebrgjegjja nacionale shqiptare thirri n\u00eb sken\u00ebn e historis\u00eb s\u00eb saj, bijt\u00eb, nipat m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs kreshnike, p\u00ebr t\u2019u tubuar rreth m\u00ebm\u00ebdheut n\u00eb emigracion, p\u00ebr t\u2019iu gjendur pran\u00eb n\u00eb dit\u00ebt m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira.<\/p>\n<p>Dardania, k\u00ebrkonte t\u00eb rip\u00ebrt\u00ebrinte vlerat e nacionalizmit t\u00eb masakruar nd\u00ebr shekuj nga sllav\u00ebt dhe pushtuesit e nj\u00ebpasnj\u00ebsh\u00ebm, q\u00eb shkel\u00ebn dhunsh\u00ebm trojet shqiptare t\u00eb Rrafshit t\u00eb Dukagjinit e Fush\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Mbledhjet e elementit shqiptar n\u00eb m\u00ebrgim, nis\u00ebn n\u00eb disa qytet e shtete t\u00eb Amerik\u00ebs. Tematika e debatet ishin t\u00eb ndryshmet. Ishte koha kur Balli Agrar, si antar\u00eb me t\u00eb drejta t\u00eb plota n\u00eb Lidhjen Internacionale t\u00eb Katundarve zhvillonte mbledhjen e Kongresit t\u00eb tyre n\u00eb \u00cbashington, m\u00eb 1-2 shtator t\u00eb vitit 1961, duke pasur shum\u00eb t\u00eb ftuar. Shum\u00eb t\u00eb rinj kosovar\u00eb, me ideale t\u00eb pastra atdhetare n\u00eb shpirt, t\u00eb gjendur n\u00eb udh\u00ebkryqin e jet\u00ebs patriotike, mund\u00ebn m\u00eb s\u00eb fundi q\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb streh\u00ebz\u00ebn e tyre, q\u00eb ishte \u201cLidhja III e Prizrenit\u201d, q\u00eb nga ana e saj po jepte shenjat e par\u00eb t\u00eb rizgjimit t\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebs nacionale, n\u00ebn frym\u00ebn e tradit\u00ebn e mir\u00ebfillt\u00eb t\u00eb Lidhjes s\u00eb Par\u00eb dhe t\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Prizrenit 1878-1943-1962.<\/p>\n<p>Situata e nxeht\u00eb politike, tensioni midis njer\u00ebzve me streset e bartura nga vendlidnja, b\u00ebn\u00eb, q\u00eb n\u00eb fillim, shum\u00eb njer\u00ebz ta kuptonin me v\u00ebshtir\u00ebsi arkitetin, themeluesin dhe drejtuesin e par\u00eb t\u00eb Lidhjes III t\u00eb Prizrenit n\u00eb m\u00ebrgim Ismet Uk\u00eb Berisha. K\u00ebto t\u00eb rinj kosovar\u00eb ende ishin t\u00eb pavendosur, se \u00e7far\u00eb rruge do t\u00eb merrnin, mbasi n\u00eb diaspor\u00eb vepronin disa parti politike dhe organizata me q\u00ebllime pozitive, p\u00ebr t\u00eb mbrojtur kudo fatet e kombit. Por kjo, nuk do t\u00eb thoshte, se midis tyre nuk kishte ndonj\u00eb element q\u00eb punonte me zell e p\u00ebrkushtim p\u00ebr Atdheun. Me dashje ose jo veprimtaria e ndonj\u00eb p\u00ebrsoni kishte rr\u00ebshqitur nga q\u00ebllimi fisnik, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn kishte braktisur vendlindjen, familjen, miqt\u00eb, t\u00eb af\u00ebrmit, dhe \u00e7onte uj\u00eb n\u00eb mullirin e armikut shekullor\u00eb sllav. Por, nj\u00eb fjal\u00eb e urt\u00eb popullore, se \u201cdelja q\u00eb shk\u00ebputet nga tufa e ha ujku\u201d.<\/p>\n<p>Ismet Berisha, s\u00ebbashku me dashamir\u00ebsit e p\u00ebrkushtuesit e \u00e7\u00ebshtjes nacionale, u p\u00ebrpoq\u00ebn q\u00eb t\u00eb b\u00ebnin sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb rinj\u00eb ushtar\u00eb t\u00eb fateve t\u00eb atdheut, t\u00eb mbushur me energji, mbasi t\u00eb till\u00eb ishin edhe ato vet\u00eb. Sigurisht, rruga dhe arritja e q\u00ebllimit patriotik nuk ishte aq e leht\u00eb. Ismeti me gjith\u00eb fis kishte humbur pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb zemr\u00ebs, t\u00eb vrar\u00eb nga sllavokomunist\u00ebt. Koka e tij dhe shok\u00ebve t\u00eb idealeve atdhetare n\u00eb Jugosllavi ishte shum\u00eb e k\u00ebrkuar dhe me \u00e7mim t\u00eb lart\u00eb. Ai u provokua, p\u00ebr t\u2019u asgj\u00ebsuar fizikisht nga agjent\u00ebt e UDB-s\u00eb q\u00eb jo rrall\u00eb flisnin serbisht. Amerika \u00e7do dit\u00eb e vit, mbushej me shqiptar\u00eb t\u00eb rinj t\u00eb trojeve etnike, ku shum\u00eb prej tyre kishin ardhur nga Kosova, kampet e grumbullimit t\u00eb Austris\u00eb, Italis\u00eb.<\/p>\n<p>Ata e njihnin mir\u00eb gjendjen e atdheut t\u00eb rob\u00ebruar. Ismeti, regjistronte me kujdes \u00e7do burim informacioni, p\u00ebrmes emigrant\u00ebve politik\u00eb. M\u00eb 1961, n\u00eb Beograd ishin mbledhur p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e shteteve neutrale, Nehru, Sukarno, Naseri, Burgiba, Selasija. Duke p\u00ebrfituar nga situata e re politike, u propozua nga Ismet Berisha, t\u00eb hartohet nj\u00eb Memorandum dhe t\u00eb d\u00ebrgohet menj\u00ebher\u00eb n\u00eb kryeqytetin jugosllav, p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb lart\u00eb t\u00eb shteteve neutrale pjes\u00ebmarr\u00ebse. Jugosllavia ishte shk\u00ebputur nga Bashkimi Sovvjetik dhe ishte nj\u00eb shtet neutral. Ishte menduar, q\u00eb nj\u00eb kopje t\u2019i d\u00ebrgohej kryetarit Tito, si not\u00eb proteste ose rezolut\u00eb p\u00ebr keqtrajtimin e d\u00ebnimin kolektiv, q\u00eb po i b\u00ebnte shqiptar\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb. Ndoshta ky p\u00ebrb\u00ebn rastin e par\u00eb t\u00eb protest\u00ebs dikrekte, q\u00eb nacionalisti demokrat Ismet Berisha me guxim i d\u00ebrgoi Konferenc\u00ebs Internacionale, q\u00eb fliste e diskutonte p\u00ebr shtetet neutrale, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb vet\u00eb vendi organizator e mik\u00ebprit\u00ebs shtypte me k\u00ebrba\u00e7 lirit\u00eb dhe t\u00eb drejt\u00ebn e vet\u00ebvendosjes s\u00eb popullit kosovar.<\/p>\n<p>I lig\u00ebshtuar \u00e7do dit\u00eb p\u00ebr fatin tragjik t\u00eb v\u00ebllez\u00ebrve kosovar\u00eb n\u00ebn Jugosllavi, propozimin Ismet Berisha ua paqiti p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb Lidhjes Kosovare, si: Prof. Luan Gashi, Halit Maqi, Ramazan Turdiut etj. Mir\u00ebpo p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e lart\u00eb t\u00eb Ballit Agrar p\u00ebr SHBA, u shpreh\u00ebn, se n\u00eb fillim duhet pyetur Prof. Vasil Andoni n\u00eb Itali dhe kryetari i Ballit Agrar n\u00eb Franc\u00eb Prof. Abaz Ermenji. Koha nuk priste, sepse gjendja e r\u00ebnd\u00eb n\u00eb trojet etnike nuk duronte nj\u00eb zvarritje t\u00eb pakuptimt\u00eb, p\u00ebr vendime, q\u00eb k\u00ebrkonin shum\u00eb muaj e vite. Nga ana e tjet\u00ebr, duhet th\u00ebn\u00eb, se nj\u00eb pjes\u00eb e t\u00eb rinjve kosovar\u00eb t\u00eb ardhur rishtas, ishin t\u00eb d\u00ebshp\u00ebruar. Meqen\u00ebse n\u00eb Beograd, mbledhja e shteteve neutrale merrte fund pas dy-tre dit\u00ebve, propozuan p\u00ebrve\u00e7 protest\u00ebs me shkrim, qysh tashti Lidhja Kosovare, t\u00eb ket\u00eb fonde t\u00eb posa\u00e7me, t\u00eb cilat me kujdes duhet t\u00eb administrohen e shfryt\u00ebzohen p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00ebn kthetrat e nazizmit t\u00eb ri sllav. Mbledhja mori fund n\u00eb sallonin e Hotelit \u201cSheraton Internacional\u201d Washington, DC. N\u00eb fund u zgjodh ekipi p\u00ebrfaq\u00ebsues, me k\u00ebto emra: Prof. Luan Gashi, Abdyl Henci, Mehmet Krileva, Dr. Fatos Gashi, Isuf Azemi, Isa Vranica, Kadri Bajrami dhe Ismet Berisha.<\/p>\n<p>Menj\u00ebher\u00eb filloi aksioni p\u00ebr grumbullimin e ndihmave, t\u00eb cilat iu dor\u00ebzuan p\u00ebr administrim m\u00eb 1961 Kadri Bajramit dhe Ismet Berisha. P\u00ebr Ismetin kishin filluar shqet\u00ebsime t\u00eb reja, t\u00eb cilat k\u00ebrkonin vrull rinor, energji mendore e fizike. Ai ia doli mbar\u00eb p\u00ebr 40 vjet me radh\u00eb, si themelues, ushtar\u00eb besnik i Lidhjes s\u00eb Prizrenit p\u00ebr Kosov\u00ebn e trojet etnike. Ismet Berisha, sapo u kthye nga Washingtoni, gradualisht organizon tubimin e mbar\u00eb kosovar\u00ebve. M\u00eb 20 tetor 1962 nacionalisti Ismet Uk\u00eb Berisha shpall themelimin e \u201cLidhjes III t\u00eb Prizrenit\u201d n\u00eb m\u00ebrgim, meqen\u00ebse n\u00eb vendlindjen Kosov\u00eb ishte e pamundur aktiviteti i saj. Ai nuk ishte i vet\u00ebm n\u00eb rrug\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb, por gjeti p\u00ebrkrahjen e njer\u00ebzve t\u00eb shquar t\u00eb komunitetit mbar\u00ebshqiptar. Nj\u00eb kontribut e ndihm\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhan\u00eb Prof. Rexhep Krasniqi, Kapidani i Mirdit\u00ebs Ndue Gjon Marku, Prof. Nexhat Peshkopia, Vasil Germeni dhe Mexhid Dibra.<\/p>\n<p>Yonkers, New York, Intervistoi: <strong>Klajd Kapinova<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Intervist\u00eb me Sekretarin e P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb Lidhjes s\u00eb Tret\u00eb Shqiptare t\u00eb Prizrenit n\u00eb SHBA, studiuesin dhe publicistin Tom\u00eb Mrijaj Pyetje: Ju shpesh her\u00eb gjat\u00eb jet\u00ebs tuaj si aktivist i palodhur p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare dhe posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr Lirit\u00eb dhe t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb mediat n\u00eb vendlindje dhe k\u00ebtu n\u00eb Amerik\u00eb, keni dh\u00ebn\u00eb intervista [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":{"0":"post-3211","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-intervista"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Intervist\u00eb me Sekretarin e P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb Lidhjes s\u00eb Tret\u00eb Shqiptare t\u00eb Prizrenit n\u00eb SHBA, studiuesin dhe publicistin Tom\u00eb Mrijaj Pyetje: Ju shpesh her\u00eb gjat\u00eb jet\u00ebs tuaj si aktivist i palodhur p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare dhe posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr Lirit\u00eb dhe t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb mediat n\u00eb vendlindje dhe k\u00ebtu n\u00eb Amerik\u00eb, keni dh\u00ebn\u00eb intervista [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-03-08T07:49:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.fjala.info\/2015\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"84 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb\",\"datePublished\":\"2015-03-08T07:49:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/\"},\"wordCount\":16760,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.fjala.info\\\/2015\\\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg\",\"articleSection\":[\"Intervista\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/\",\"name\":\"Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.fjala.info\\\/2015\\\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg\",\"datePublished\":\"2015-03-08T07:49:21+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.fjala.info\\\/2015\\\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.fjala.info\\\/2015\\\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Intervist\u00eb me Sekretarin e P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb Lidhjes s\u00eb Tret\u00eb Shqiptare t\u00eb Prizrenit n\u00eb SHBA, studiuesin dhe publicistin Tom\u00eb Mrijaj Pyetje: Ju shpesh her\u00eb gjat\u00eb jet\u00ebs tuaj si aktivist i palodhur p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare dhe posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr Lirit\u00eb dhe t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb mediat n\u00eb vendlindje dhe k\u00ebtu n\u00eb Amerik\u00eb, keni dh\u00ebn\u00eb intervista [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2015-03-08T07:49:21+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.fjala.info\/2015\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"84 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb","datePublished":"2015-03-08T07:49:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/"},"wordCount":16760,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2015\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg","articleSection":["Intervista"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/","name":"Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2015\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg","datePublished":"2015-03-08T07:49:21+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.fjala.info\/2015\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2015\/tom_mrijaj_klajd_kapinova.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/lugu-i-drinit-eshte-dhe-mbetet-vendi-im-me-i-dashur-ne-bote\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lugu i Drinit, \u00ebsht\u00eb dhe mbetet vendi im m\u00eb i dashur n\u00eb bot\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3211"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3211\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}