![\"Ardian](\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/ardian_vehbiu.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ardian Vehbiu<\/strong>, 22.06.2010<\/em><\/p>\n Pas nj\u00eb debati n\u00eb “Shekulli” mbi rolin e intelektualit<\/em><\/strong><\/p>\n Pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb “Shekulli”, Shinasi A. Rama, duke iu p\u00ebrgjigjur nj\u00eb kritike t\u00eb Bledar H. Priftit, jep edhe disa mendime n\u00eb lidhje me p\u00ebrkufizimin dhe rolin e intelektualit publik.<\/p>\n Meq\u00eb jam marr\u00eb edhe vet\u00eb me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, madje m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb her\u00eb, m\u00eb duket me interes t\u00eb komentoj disa pika t\u00eb artikullit t\u00eb Ram\u00ebs, t\u00eb cilat lidhen drejtp\u00ebrdrejt me t\u00eb.<\/p>\n Ndoshta ky do t\u00eb ishte edhe rasti p\u00ebr t\u00eb sqaruar disa aspekte t\u00eb figur\u00ebs s\u00eb intelektualit n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e sotme, t\u00eb pakt\u00ebn shqiptare dhe t\u00eb rolit t\u00eb tij publik.<\/p>\n 1. N\u00eb em\u00ebr t\u00eb kujt flet intelektuali?<\/p>\n Sh. Rama thot\u00eb, pak a shum\u00eb, se intelektuali mban parasysh t\u00eb mir\u00ebn “e grupit t\u00eb cilit i p\u00ebrket.” Po cilit grup tamam? Individi n\u00eb shoq\u00ebri u p\u00ebrket shum\u00eb grupeve nj\u00ebkoh\u00ebsisht: fisit t\u00eb vet, komunitetit t\u00eb pallatit ose lagjes ku banon, institucionit ku punon, fshatit t\u00eb gruas, sindikat\u00ebs, nj\u00eb partie politike, nj\u00eb lozhe masonike, k\u00ebshillit t\u00eb koleksionist\u00ebve t\u00eb fluturave, nj\u00eb komuniteti virtual n\u00eb Internet, klubit t\u00eb gjuetar\u00ebve, e k\u00ebshtu me radh\u00eb.<\/p>\n Prandaj, p\u00ebr mendimin tim, intelektuali \u00ebsht\u00eb i till\u00eb vet\u00ebm kur i kap\u00ebrcen interesat (ose “t\u00eb mir\u00ebn”) e grupit t\u00eb cilit i p\u00ebrket, p\u00ebr t\u00eb folur si tribun ose p\u00ebrfaq\u00ebsues i interesit publik.<\/p>\n 2. Intelektuali dhe eksperti<\/p>\n Sh. Rama nuk duket t’i jap\u00eb ndonj\u00eb pesh\u00eb dallimit t\u00eb intelektualit nga eksperti; sa koh\u00eb q\u00eb mjaftohet ta cil\u00ebsoj\u00eb t\u00eb parin si “ekspert t\u00eb dijes n\u00eb nj\u00eb fush\u00eb t\u00eb caktuar”, standardi i gjykimit t\u00eb t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb “thelb\u00ebsisht teknokratik”.<\/p>\n D\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb theksuar nevoj\u00ebn e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb intelektualit nga partit\u00eb politike (q\u00eb \u00ebsht\u00eb tem\u00eb kryesore n\u00eb artikull), ndoshta e b\u00ebn t\u00eb harroj\u00eb se intelektuali dhe eksperti jan\u00eb dy lloj kafsh\u00ebsh tep\u00ebr t\u00eb ndryshme mes tyre.<\/p>\n N\u00eb diskutimet tona k\u00ebtu n\u00eb blog, kemi v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se intelektuali zakonisht flet p\u00ebr nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb caktuar, nd\u00ebrsa eksperti zakonisht merret me t\u00eb; sikurse kemi sqaruar se shpesh intelektuali \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb formulon pyetjet, nd\u00ebrsa eksperti ai q\u00eb ofron p\u00ebrgjigjet n\u00eb lidhje me pyetjet.<\/p>\n Gjithsesi, dhe pavar\u00ebsisht nga objeksionet q\u00eb i jan\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebtij p\u00ebrkufizimi (timit dhe t\u00eb Pishakut), nuk besoj se do t\u00eb kund\u00ebrshtoj\u00eb kush faktin se dallimi mes intelektualit dhe ekspertit nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me shkall\u00ebn e ekspertiz\u00ebs p\u00ebrkat\u00ebse, por me raportet e nj\u00ebrit dhe t\u00eb tjetrit me interesin publik.<\/p>\n 3. Shembulli i Myslym Pashajt<\/p>\n Myslym Pashaj, n\u00eb p\u00ebrpjekjet e veta kund\u00ebr marr\u00ebveshjes detare me Greqin\u00eb, veproi nj\u00ebkoh\u00ebsisht si ekspert dhe si intelektual; ekspertiza q\u00eb kishte n\u00eb hartografi e lejoi t\u00eb interpretonte aspektet teknike t\u00eb marr\u00ebveshjes, por ishte zotimi publik q\u00eb e vendosi n\u00eb rolin e intelektualit.<\/p>\n Nj\u00eb ekspert mund t\u00eb ishte mjaftuar t’i d\u00ebrgonte nj\u00eb promemorie institucionit p\u00ebrkat\u00ebs; por nj\u00eb intelektual realizohet si i till\u00eb jo fal\u00eb parametrave t\u00eb ekspertiz\u00ebs s\u00eb vet, por n\u00eb mas\u00ebn q\u00eb komunikon publikisht, qoft\u00eb me institucionet qoft\u00eb me publikun vet\u00eb.<\/p>\n Megjithat\u00eb, Myslym Pashajt nuk i mjafton nj\u00eb gjest i vet\u00ebm, sado i virtytsh\u00ebm dhe i bujsh\u00ebm, p\u00ebr t’u quajtur intelektual publik; tani p\u00ebr tani, ky atribut i takon vet\u00ebm gjestit vet\u00eb.<\/p>\n 4. Ekspertiza e intelektualit<\/p>\n A duhet t\u00eb jet\u00eb intelektuali doemos ekspert n\u00eb fush\u00ebn ku angazhohet publikisht? Sh. Rama beson se po; un\u00eb jam i mendimit t\u00eb kund\u00ebrt. Sa koh\u00eb q\u00eb mbron interesat e publikut, intelektuali mund thjesht t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb opinionin e ekspertit, p\u00ebr t\u00eb \u00e7uar p\u00ebrpara argumentin e vet. K\u00ebtu rolet jan\u00eb t\u00eb ndryshme dhe ndryshimi mes roleve ka r\u00ebnd\u00ebsi themelore p\u00ebr funksionimin e debatit publik.<\/p>\n Si\u00e7 e ceka pak m\u00eb lart, roli i ekspertit zakonisht nuk \u00ebsht\u00eb t\u00eb flas\u00eb, as t’i flas\u00eb publikut; por t\u00eb veproj\u00eb, duke ofruar zgjidhje t\u00eb problemeve. Nj\u00eb ekspert q\u00eb flet p\u00ebr fush\u00ebn e vet nuk \u00ebsht\u00eb intelektual, por popullarizator ose m\u00ebsues; nj\u00eb fizikan q\u00eb shpjegon n\u00eb televizion se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb radioaktiviteti, ose nj\u00eb inxhinier i pun\u00ebve publike, q\u00eb ilustron funksionimin e rrjetit t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb zeza, nuk jan\u00eb intelektual\u00eb – edhe pse kryejn\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbim publik t\u00eb vyer dhe t\u00eb domosdosh\u00ebm.<\/p>\n Nga ana tjet\u00ebr, \u00e7do intelektual e ka nj\u00eb fush\u00eb ku \u00ebsht\u00eb ekspert, por kjo ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb m\u00eb shum\u00eb me aft\u00ebsin\u00eb ton\u00eb, si qenie sociale, p\u00ebr t\u00eb luajtur nj\u00ebkoh\u00ebsisht role t\u00eb ndryshme n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n 5. Horizonti i debateve<\/p>\n Me p\u00ebrkufizim, eksperti priret gjithnj\u00eb ta ngushtoj\u00eb objektin e fush\u00ebs s\u00eb vet, sepse vet\u00ebm ashtu mund t\u00eb thellohet n\u00eb t\u00eb dhe t\u00eb kuptoj\u00eb di\u00e7ka m\u00eb tep\u00ebr, ose t\u00eb marr\u00eb vesh \u00e7far\u00eb ka q\u00eb nuk shkon e t\u00eb ofroj\u00eb zgjidhjen.<\/p>\n Me gjith\u00eb ekspertiz\u00ebn teorike q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb, sfidat me t\u00eb cilat ndeshet zakonisht eksperti jan\u00eb tep\u00ebr konkrete dhe k\u00ebrkojn\u00eb zgjidhje nj\u00eblloj konkrete, edhe pse kjo zgjidhje zakonisht do t\u00eb arrihet p\u00ebrmes procesesh abstrakte t\u00eb sofistikuara. Intelektuali, nga ana e vet, mund t\u00eb sugjeroj\u00eb edhe ai zgjidhje, nga pozitat e interesit publik; por roli i tij \u00ebsht\u00eb m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si katalizator debatesh, rol t\u00eb cilin e luan duke nd\u00ebrmjet\u00ebsuar midis fushave t\u00eb ndryshme t\u00eb ekspertiz\u00ebs.<\/p>\n K\u00ebshtu, le t\u00eb p\u00ebrfytyrojm\u00eb nj\u00eb person q\u00eb vuan nga veshkat por nuk ka t\u00eb ardhura t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb paguar p\u00ebr sh\u00ebrbimin e dializ\u00ebs as p\u00ebr transplantimin e veshk\u00ebs; nj\u00ebkoh\u00ebsisht, ka t\u00eb birin n\u00eb universitet, por nuk arrin ta ndihmoj\u00eb dot me shpenzimet p\u00ebrkat\u00ebse; dhe m\u00eb n\u00eb fund \u00ebsht\u00eb n\u00eb konflikt me bank\u00ebn, n\u00eb lidhje me k\u00ebste t\u00eb papaguara t\u00eb huas\u00eb q\u00eb ka marr\u00eb p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb sht\u00ebpin\u00eb ku banon.<\/p>\n Ky person ka nevoj\u00eb p\u00ebr ndihm\u00ebn e mjekut ekspert urolog, t\u00eb ekspertit t\u00eb sigurimeve sh\u00ebndet\u00ebsore, t\u00eb ekspertit t\u00eb huave bankare dhe t\u00eb nj\u00eb avokati ose financieri t\u00eb specializuar n\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb falimentimit; sikurse ka nevoj\u00eb, sado t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb, p\u00ebr nj\u00eb intelektual q\u00eb t\u00eb ngrej\u00eb z\u00ebrin, n\u00eb publik, p\u00ebr pafuqin\u00eb e individit p\u00ebrball\u00eb institucioneve, n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n Nga kjo pik\u00ebpamje, intelektuali merret me \u00e7\u00ebshtje gjithnj\u00eb m\u00eb abstrakte sesa eksperti; duke manovruar n\u00eb zonat “e hirta” mes fushave t\u00eb ekspertiz\u00ebs dhe duke synuar nj\u00eb vizion m\u00eb t\u00eb larguar t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve, por vet\u00ebm p\u00ebr t’i rrokur k\u00ebto n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e tyre dhe n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet me \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera, t\u00eb fushave t\u00eb tjera.<\/p>\n 6. Pavar\u00ebsia e intelektualit<\/p>\n K\u00ebtij aspekti Sh. Rama i jep r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb posa\u00e7me, n\u00eb kontekstin e artikullit t\u00eb vet; duke theksuar nevoj\u00ebn q\u00eb intelektuali t\u00eb jet\u00eb i pavarur nga partit\u00eb politike dhe interesat partiake.<\/p>\n Megjithat\u00eb, e \u00e7uar n\u00eb ekstrem, edhe kjo k\u00ebrkes\u00eb nuk m\u00eb duket se mund t\u00eb p\u00ebrligjet, meq\u00eb pavar\u00ebsia e plot\u00eb nuk mund t\u00eb arrihet ve\u00e7se me koston e irrelevanc\u00ebs, madje edhe po t\u00eb realizohet ai “emigrim i vetimponuar” i intelektualit nga shoq\u00ebria, p\u00ebr t\u00eb cilin flet autori.<\/p>\n Edhe sikur intelektuali t’i shp\u00ebrfill\u00eb konfliktet politike dhe t\u00eb distancohet prej tyre, vet\u00eb roli i tij si z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs ose tribun i publikut e b\u00ebn pal\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre konflikteve; pik\u00ebpamjet e tij do t\u00eb shfryt\u00ebzohen nga forcat politike, duke u amplifikuar ose hedhur posht\u00eb, sipas rastit.<\/p>\n E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb q\u00eb si e majta, ashtu edhe e djathta, normalisht kan\u00eb intelektual\u00ebt e tyre; q\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb realizohet n\u00eb Shqip\u00ebri, shpjegohet drejtp\u00ebrdrejt me munges\u00ebn pothuajse totale t\u00eb ideve n\u00eb debatin politik t\u00eb atjesh\u00ebm.<\/p>\n Mir\u00ebpo, q\u00eb politika shqiptare \u00ebsht\u00eb primitive dhe konsiston kryesisht n\u00eb veprime taktike p\u00ebr t\u00eb siguruar, mbrojtur dhe p\u00ebrjet\u00ebsuar pushtetin e disa individ\u00ebve, kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se intelektuali shqiptar duhet t\u00eb jet\u00eb i pavarur prej politik\u00ebs. Jam i sigurt se edhe Sh.<\/p>\n Rama vet\u00eb nuk e kishte parasysh k\u00ebt\u00eb implikim t\u00eb tez\u00ebs s\u00eb tij; sepse edhe ai, si intelektual publik, \u00ebsht\u00eb pozicionuar me qart\u00ebsi t\u00eb madhe n\u00eb lidhje me disa probleme themelore t\u00eb politik\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri; probleme q\u00eb edhe politika duhej t’i kishte v\u00ebn\u00eb n\u00eb fokus, por q\u00eb nuk i ka v\u00ebn\u00eb, p\u00ebr arsye burracak\u00ebrie, ose ngaq\u00eb nuk u kan\u00eb sh\u00ebrbyer drejtp\u00ebrdrejt interesave meskine t\u00eb k\u00ebtij ose t\u00eb atij grupi.<\/p>\n 7. Roli arketipal i intelektualit<\/p>\n Intelektual\u00ebt v\u00ebrtet kan\u00eb ardhur duke u b\u00ebr\u00eb protagonist\u00eb t\u00eb jet\u00ebs publike gjat\u00eb shekullit XX, por roli q\u00eb p\u00ebrmbushin n\u00eb mekanizmat e komunikimit social nuk \u00ebsht\u00eb i ri; sipas rastit, shoq\u00ebrit\u00eb gjithnj\u00eb kan\u00eb pasur nevoj\u00eb p\u00ebr z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs, nd\u00ebrmjet\u00ebsues dhe leht\u00ebsues t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve midis pal\u00ebve.<\/p>\n Historikisht, k\u00ebto funksione jan\u00eb p\u00ebrmbushur nga prift\u00ebrinjt\u00eb m\u00eb par\u00eb, nga m\u00ebsuesit m\u00eb pas; me t\u00eb dy pal\u00ebt p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb pushtetit alternativ soft t\u00eb dijes dhe t\u00eb fjal\u00ebs, i cili i kund\u00ebrvihet pushtetit t\u00eb forc\u00ebs, q\u00eb buron nga shteti, krahu i armatosur, ose tradita patriarkale.<\/p>\n Q\u00eb sot kemi nevoj\u00eb, para s\u00eb gjithash, ta p\u00ebrkufizojm\u00eb intelektualin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb q\u00eb ta dallojm\u00eb prej ekspert\u00ebve nga nj\u00ebra an\u00eb dhe politikan\u00ebve nga ana tjet\u00ebr, kjo ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb sidomos me fytyr\u00ebn e shoq\u00ebrive moderne, t\u00eb kontrolluara nga politikan\u00ebt dhe korporatat n\u00ebp\u00ebrmjet kastave t\u00eb ndryshme teknokratike: jurist\u00ebt, financier\u00ebt, mjek\u00ebt, siguruesit, p\u00ebrgjuesit, ekonomist\u00ebt, programuesit, bombarduesit dhe administrator\u00ebt e rrjeteve telematike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ardian Vehbiu, 22.06.2010 Pas nj\u00eb debati n\u00eb “Shekulli” mbi rolin e intelektualit Pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb “Shekulli”, Shinasi A. Rama, duke iu p\u00ebrgjigjur nj\u00eb kritike t\u00eb Bledar H. Priftit, jep edhe disa mendime n\u00eb lidhje me p\u00ebrkufizimin dhe rolin e intelektualit publik. Meq\u00eb jam marr\u00eb edhe vet\u00eb me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, madje m\u00eb shum\u00eb se […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-3057","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"\n