{"id":2936,"date":"2012-05-24T21:12:46","date_gmt":"2012-05-24T20:12:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=2936"},"modified":"2012-05-24T21:12:46","modified_gmt":"2012-05-24T20:12:46","slug":"kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/","title":{"rendered":"Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"alignright size-thumbnail wp-image-7236\" title=\"Ismail Kadare\" src=\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/ismail_kadare.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" \/> <strong>TemA Online<\/strong>, <em>24 Maj 2012<\/em><\/p>\n<p><em>Nj\u00eb nga shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj europian\u00eb, <strong>Ismail Kadare<\/strong>, flet p\u00ebr temat m\u00eb delikate dhe ndarjet midis serb\u00ebve dhe shqiptar\u00ebve, mbi urrejtjen e zgjatur, zem\u00ebrimin dhe mllefin, mbi miq\u00ebsin\u00eb dhe moskuptimet me shkrimtar\u00ebt serb\u00eb, mbi shtremb\u00ebrimet e historis\u00eb, q\u00eb e kap\u00ebrcen dram\u00ebn ballkanase, dhe p\u00ebr arsyen p\u00ebrse ishte dashur q\u00eb Serbia t\u00eb ishte e para q\u00eb ta njihte Kosov\u00ebn. K\u00ebshtu citon n\u00eb nj\u00eb sh\u00ebnim redaksia e revist\u00ebs \u201cNIN\u201d, revista m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb Serbi p\u00ebr shkrimtarin Ismail Kadare qe u intervistua nga gazetarja, Branka Bogava\u00e7.<\/em><\/p>\n<p><strong>Ju jeni nj\u00eb nga shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb bot\u00ebs sot. Ka gati dyzet vjet q\u00eb e keni fituar k\u00ebt\u00eb status, sidomos n\u00eb Per\u00ebndim, por, koh\u00ebt e fundit, edhe n\u00eb vendet e ish-Lindjes. Kritika bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb treguar bujare me ju. Krahasimet me Homerin, Danten, Kafk\u00ebn nuk mungojn\u00eb. K\u00ebto vler\u00ebsime tep\u00ebr t\u00eb larta p\u00ebr vepr\u00ebn tuaj, p\u00ebr rolin emancipues t\u00eb saj a i p\u00ebrjetoni edhe si nj\u00eb rritje p\u00ebrgjegj\u00ebsie p\u00ebrpara opinionit t\u00eb vendit tuaj, atij ballkanik dhe atij bot\u00ebror?<\/strong><\/p>\n<p>S\u00eb pari desha t\u2019ju theksoj se un\u00eb jam shkrimtar dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia ose jo p\u00ebrgjegj\u00ebsia ka lidhje, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, me let\u00ebrsin\u00eb. T\u00eb tjerat jan\u00eb rast\u00ebsi. Nuk jam kund\u00ebr rolit zbut\u00ebs, emancipues t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb, por desha t\u00eb them se nuk \u00ebsht\u00eb let\u00ebrsia ajo q\u00eb mund t\u00eb ndreq\u00eb problemet e k\u00ebsaj bote. Ndoshta mund t\u00eb ndodhte kjo, me kusht q\u00eb let\u00ebrsia t\u00eb prishte veten e vet\u2026 Vura re se n\u00eb list\u00ebn e pyetjeve tuaja, ka disa p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e sotme, sidomos ato n\u00eb Ballkan. Un\u00eb ju kuptoj dhe nuk jam kund\u00ebr t\u2019ju p\u00ebrgjigjem, ve\u00e7 do t\u2019ju lutesha t\u2019i merrni fjal\u00ebt e mia brenda kusht\u00ebzimit q\u00eb p\u00ebrmenda m\u00eb lart.<\/p>\n<p>Q\u00eb t\u00eb jem m\u00eb i rroksh\u00ebm: ju p\u00ebrmend\u00ebt pak m\u00eb lart disa emra t\u00eb m\u00ebdhenj, \u00e7ka sot do t\u00eb ishte k\u00ebnaq\u00ebsi p\u00ebr \u00e7do shkrimtar. Por krahasimet, p\u00ebrve\u00e7 q\u00eb gjykohen shpesh si t\u00eb pasakta, q\u00ebllojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb edhe t\u00eb rrezikshme. Ja, p\u00ebr shembull, pak njer\u00ebzve iu shkon nd\u00ebr mend se Homeri ka qen\u00eb i pari dhe p\u00ebr fat i vetmi kolos i poezis\u00eb q\u00eb s\u2019kishte as m\u00eb t\u00eb vogl\u00ebn rezerv\u00eb kund\u00ebr luft\u00ebs! Sipas ligjeve t\u00eb sotme, do t\u00eb ndalohej kudo. Dhe kjo q\u00eb sapo thash\u00eb s\u2019\u00ebsht\u00eb aspak fantazi, ngaq\u00eb disa dit\u00eb m\u00eb par\u00eb u hap lajmi se OKB-s\u00eb iu k\u00ebrkua t\u00eb ndalonte, p\u00ebr arsye t\u00eb ngjashme, Dante Aligierin! Natyrisht q\u00eb do t\u00eb ishte mir\u00eb q\u00eb OKB-ja, m\u00eb shum\u00eb se t\u00eb fantazonte kund\u00ebr poetit, t\u00eb lexonte si duhej Danten, p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar prej tij se si duhen d\u00ebnuar krimet kund\u00ebr njer\u00ebzimit, gj\u00eb q\u00eb Dante e ka b\u00ebr\u00eb m\u00eb mir\u00eb se ajo!<\/p>\n<p><strong>Ju keni botuar nj\u00eb ese t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme \u201cMosmarr\u00ebveshja\u201d, e cila \u00ebsht\u00eb konsideruar me t\u00eb drejt\u00eb si nj\u00eb nga majat e mendimit shqiptar. Ky lib\u00ebr, duke folur p\u00ebr \u201craportet e v\u00ebshtira t\u00eb shqiptar\u00ebve me vetveten\u201d, trajton gjer\u00ebsisht raportet e popujve t\u00eb Ballkanit me nj\u00ebri-tjetrin, me Europ\u00ebn, si dhe t\u00eb k\u00ebsaj t\u00eb fundit me ta. N\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr ju jeni i ashp\u00ebr me vendin tuaj, por po ashtu me fqinj\u00ebt e tij ballkanas, me grek\u00ebt, serb\u00ebt, osman\u00ebt, shkurt, me t\u00eb gjith\u00eb. \u00cbsht\u00eb si nj\u00eb pasqyr\u00eb e pam\u00ebshirshme q\u00eb ju vini p\u00ebrpara t\u00eb gjith\u00ebve. A mendoni se koleg\u00ebt tuaj ballkanas do t\u00eb nd\u00ebrmerrnin t\u00eb nj\u00ebjtin aksion ndaj popujve t\u00eb tyre?<\/strong><\/p>\n<p>Do ta d\u00ebshiroja shum\u00eb nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb. Do t\u00eb ishte e mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne. M\u00eb lejoni t\u00eb p\u00ebrs\u00ebris iden\u00eb se ka nj\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe ka nj\u00eb t\u00eb keqe t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt n\u00eb Ballkan. Pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb ne jemi t\u00eb paaft\u00eb tani p\u00ebr tani ta dallojm\u00eb. Mendjet tona jan\u00eb kapur ende nga kurthet e vjetra: e keqja jote \u00ebsht\u00eb e mira ime. Dhe e kund\u00ebrta.<\/p>\n<p>Klasat politike n\u00eb Ballkan e kan\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb dalin nga ky kurth. Ato nuk kan\u00eb as aft\u00ebsin\u00eb e as vizionin p\u00ebr nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb. Ata kalojn\u00eb nga krekosja nacionaliste, n\u00eb p\u00ebrulje kozmopolite. Europa e bashkuar nuk e ka leht\u00eb t\u00eb merret vesh me gadishullin e vet problematik. Por ndoshta s\u2019duhet t\u2019i v\u00ebm\u00eb edhe shum\u00eb faj. T\u00eb mos harrojm\u00eb se ajo ka edhe tre gadishuj t\u00eb tjer\u00eb ve\u00e7 vetes!<\/p>\n<p>T\u00eb kthehem te \u00e7\u00ebshtja e Europ\u00ebs. Ndjesia p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb disi e ndryshme te ballkanasit. \u00cbsht\u00eb i njohur admirimi i pakusht i shqiptar\u00ebve p\u00ebr Europ\u00ebn dhe SHBA-n\u00eb. Kjo ndoshta vjen ngaq\u00eb humbjen e Europ\u00ebs ne e kemi p\u00ebrjetuar m\u00eb tragjikisht se t\u00eb tjer\u00ebt. Qysh n\u00eb vitet 30-t\u00eb nj\u00eb poeti yn\u00eb ka shkruar se ne \u201ce duam Per\u00ebndimin me nj\u00eb dashuri tragjike\u201d. Ky tragjiz\u00ebm u theksua gjat\u00eb izolimit komunist. Ju, sllav\u00ebt e Ballkanit, jeni m\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbajtur, dhe kjo ndoshta vjen se ju bashk\u00eb me Europ\u00ebn keni familjen sllave, nd\u00ebrsa ne s\u2019kemi fis tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>K\u00ebtu do t\u00eb shtoja se admirimi nuk mjafton pa mir\u00ebkuptimin. Mendoj se ballkanasit duhet t\u00eb ndihen t\u00eb nderuar q\u00eb Europa merret seriozisht me ta. Natyrisht q\u00eb Europa me p\u00ebrmasat e saj kontinentale mund t\u00eb krijoj\u00eb keqkuptime. Mendoj se nj\u00eb nga keqkuptimet ose m\u00eb sakt\u00eb nj\u00eb nga keqinterpretimet e mendimit europian mund t\u00eb jet\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnia e \u00e7do vendi me vetveten. Duket sikur, p\u00ebr t\u00eb shmangur rrezikun e nacionalizmit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet nj\u00eb rrezik p\u00ebr k\u00ebdo, e sidomos p\u00ebr Ballkanin, Europa p\u00ebrkrah nj\u00ebfar\u00eb shkomb\u00ebtarizmi. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, duket sikur ajo na thot\u00eb: t\u00eb k\u00ebqijat tuaja vijn\u00eb ngaq\u00eb e doni m\u00eb shum\u00eb se \u00e7\u2019duhet vendin tuaj. Mendoj se k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb keqkuptimi. E keqja nuk vjen ngaq\u00eb ballkanasit e duan shum\u00eb kombin, por ngaq\u00eb e duan keq. Po ta donin v\u00ebrtet vetveten, do t\u2019i donin edhe t\u00eb tjer\u00ebt. Rrjedhimisht, k\u00ebshilla e Europ\u00ebs do t\u00eb duhej t\u00eb ishte: s\u2019\u00ebsht\u00eb puna ta doni m\u00eb pak veten, por ta doni m\u00eb mir\u00eb. K\u00ebt\u00eb pak a shum\u00eb kam trajtuar, nd\u00ebr t\u00eb tjera, n\u00eb librin e fundit.<\/p>\n<p><strong>Ju keni hyr\u00eb n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb europiane dhe bot\u00ebrore, duke u nisur nga Gadishulli yn\u00eb Ballkanik. A \u00ebsht\u00eb i mallkuar Ballkani p\u00ebr keqkuptime?<\/strong><\/p>\n<p>Mendoj se nuk ka as zona e as popuj t\u00eb mallkuar. Nuk jemi ndonj\u00eb planet shtrigash p\u00ebr ta marr\u00eb seriozisht nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb. Thirrja e njohur \u201cqenkemi t\u00eb mallkuar\u201d \u00ebsht\u00eb dykah\u00ebshe. Ana pozitive e saj \u00ebsht\u00eb ajo e protest\u00ebs. Ana negative, dor\u00ebzimi para s\u00eb keqes.<\/p>\n<p><strong>Pse ju nuk e keni konsideruar asnj\u00ebher\u00eb veten si disident?<\/strong><\/p>\n<p>Sepse k\u00ebshtu \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta. P\u00ebr fat t\u00eb keq, spekulimet me fjal\u00ebn \u201cdisidenc\u00eb\u201d jan\u00eb t\u00eb pafundme. Disidenc\u00ebn, kund\u00ebrshtimin publik t\u00eb nj\u00eb rendi, doktrine apo shteti, Shqip\u00ebria komuniste nuk e ka njohur. Nuk d\u00ebshiroj t\u00eb merrem me pse-n\u00eb e k\u00ebsaj dukurie, sepse let\u00ebrsia nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Let\u00ebrsia si nj\u00eb bot\u00eb paralele, pra e pavarur, ka ligjet dhe paktet e saj, q\u00eb ndryshojn\u00eb nga ato t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Do t\u00eb p\u00ebrs\u00ebris vet\u00ebm nj\u00ebr\u00ebn, mosnjohjen e vot\u00ebs, baz\u00ebn e demokracis\u00eb. Ngaq\u00eb nuk zgjidhen me votim, shkrimtar\u00ebt s\u2019kan\u00eb detyrime t\u00eb ve\u00e7anta, politike, zgjedhore, ndaj askujt, ve\u00e7 nd\u00ebrgjegjes s\u00eb vet.<\/p>\n<p>N\u00eb qoft\u00eb se do t\u00eb kishin nj\u00eb tej\u00e7im (transferim) t\u00eb till\u00eb parimesh, nj\u00eb pjes\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb antike dhe asaj t\u00eb mesjet\u00ebs do t\u00eb p\u00ebrjashtohej nga tempulli, p\u00ebr arsye t\u00eb emancipimit t\u00eb munguar. (D\u00ebnimi i von\u00eb i skllav\u00ebris\u00eb n\u00eb Europ\u00eb, ose heqja e bujkrob\u00ebris\u00eb n\u00eb Rusi, m\u00eb 1860!) Si\u00e7 po e shohim s\u2019\u00ebsht\u00eb vet\u00ebm Dante Aligieri q\u00eb ka probleme. \u00c7\u2019do t\u00eb b\u00ebnim me t\u00eb tjer\u00ebt? \u00c7\u2019do t\u00eb b\u00ebnim, p\u00ebr shembull, me nj\u00eb shkrimtar jo fare gjenial, por sidoqoft\u00eb t\u00eb madh si Turgenjevi, i cili hynte e dilte n\u00eb sallonet e Parisit, por nd\u00ebrkaq andej nga Rusia e larg\u00ebt, vinte lajmi se kishte nja pes\u00eb mij\u00eb bujkrob\u00ebr n\u00eb \u00e7ifligun e vet!?<\/p>\n<p><strong>N\u00eb librat tuaj, sidomos te \u201cMosmarr\u00ebveshja\u201d, ju p\u00ebrfshini t\u00eb gjith\u00eb kultur\u00ebn e k\u00ebtij rajoni, historin\u00eb, pasionet, folklorin, politik\u00ebn dhe fatkeq\u00ebsit\u00eb e tij. Nga vijn\u00eb gjith\u00eb k\u00ebto konflikte?<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebto pyetje b\u00ebhen kudo nga shum\u00eb njer\u00ebz, nga shum\u00eb zyra, n\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb. N\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb duken shum\u00eb t\u00eb thjeshta, shum\u00eb t\u00eb qarta, madje krijojn\u00eb padurim p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje. Mir\u00ebpo fill pas k\u00ebsaj, vjen p\u00ebrshtypja e dyt\u00eb: prapa qart\u00ebsis\u00eb befas bie mjegulla e dyshimit: kur gj\u00ebrat jan\u00eb kaq skandalisht, kaq mizorisht t\u00eb qarta, pse nuk vjen zgjidhja? \u00c7far\u00eb na pengon?<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb mbledhje nd\u00ebrkomb\u00ebtare shkrimtar\u00ebsh n\u00eb Zvic\u00ebr, pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit, m\u00eb kujtohet nj\u00eb shkrimtar q\u00eb priste me padurim t\u00eb merrte fjal\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebfyer p\u00ebr vendin e vet ish-komunist. Dit\u00ebn e dyt\u00eb, kur i erdhi radha t\u00eb fliste, befas pati nj\u00eb hutim e nj\u00eb tronditje, shkaku i s\u00eb cil\u00ebs kishte qen\u00eb lajmi i porsamb\u00ebrritur nga vendi i vet p\u00ebr nj\u00eb manifestim student\u00ebsh n\u00ebn parull\u00ebn \u00e7orodit\u00ebse: \u201cPosht\u00eb populli!\u201d.<\/p>\n<p>M\u00eb vjen nd\u00ebr mend kjo sa her\u00eb d\u00ebgjohen thirrjet pesimiste p\u00ebr Ballkanin pa t\u00eb ardhme. Ato p\u00ebrs\u00ebriten shpesh, gati-gati si nj\u00eb propozim q\u00eb i ngjan atij t\u00eb student\u00ebve t\u00eb lartp\u00ebrmendur, me parull\u00ebn \u201cPosht\u00eb ballkanasit!\u201d ose \u201cN\u00eb djall ballkanasit, bashk\u00eb me \u00ebndrr\u00ebn e tyre europiane!\u201d.<\/p>\n<p>Kam qen\u00eb gjithmon\u00eb kund\u00ebr k\u00ebtij lloj cinizmi, t\u00eb shoq\u00ebruar me ca er\u00ebza nazike, p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb m\u00eb i p\u00ebrtypsh\u00ebm. Ne jemi k\u00ebtu p\u00ebr tjet\u00ebr gj\u00eb. N\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb kapshme iden\u00eb se \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb p\u00ebrparimi i njer\u00ebzimit, pjes\u00eb e t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrparimi yn\u00eb ballkanik.<\/p>\n<p>Ne me v\u00ebshtir\u00ebsi po ndahemi nga ca \u00ebndrra t\u00eb marra, ca misionarizma qesharake. Ne e kemi v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb kuptojm\u00eb se s\u2019ka popuj misionar\u00eb n\u00eb Ballkan dhe s\u2019besoj t\u00eb gjenden t\u00eb till\u00eb kurrkund. Se misionarizmi grek, q\u00eb e ka mendjen ende te \u00e7lirimi i Kostandinopoj\u00ebs, \u00ebsht\u00eb po aq qesharak sa ai serb, q\u00eb synon distanc\u00ebn Beograd-Tokio, dhe se po aq, n\u00eb mos m\u00eb qesharak se k\u00ebta t\u00eb dy, ka qen\u00eb misionarizmi shqiptar p\u00ebr mbrojtjen e marksiz\u00ebm-leninizmit n\u00eb shkall\u00eb planetare.<\/p>\n<p>Tabloja e gadishullit sot, sa \u00e7\u2019duket e nd\u00ebrlikuar mund t\u00eb jet\u00eb e thjesht\u00eb. N\u00eb Ballkanin e tkurrur, t\u00eb sot\u00ebm, pas vet\u00ebt\u00ebrheqjes s\u00eb Sllovenis\u00eb e t\u00eb Kroacis\u00eb (nganj\u00ebher\u00eb Rumanis\u00eb gjithashtu i duket se \u00ebsht\u00eb t\u00ebrhequr), jan\u00eb tre popuj q\u00eb e mbajn\u00eb veten dhe, me sa duket, ashtu jan\u00eb v\u00ebrtet, si m\u00eb t\u00eb pashmangshmit: grek\u00ebt, shqiptar\u00ebt, sllav\u00ebt. Nuk jan\u00eb vet\u00ebm tre popuj bashk\u00eb n\u00eb zonat e veta, por jan\u00eb tri qytet\u00ebrime, me tri kultura, me tri gjuh\u00eb (madje secila me alfabetin e vet: latin, cirilik dhe grek). Ballkani nuk mund t\u00eb p\u00ebrfytyrohet, qoft\u00eb dhe pa nj\u00ebrin prej k\u00ebtyre p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsve. T\u00eb ngulur prej shekujsh n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon t\u00eb Europ\u00ebs, ekzistenca e asnj\u00ebrit prej tyre nuk mund t\u00eb kusht\u00ebzohet prej tjetrit. N\u00eb rast nd\u00ebrlikimesh, me hir apo me pahir, jemi t\u00eb detyruar t\u00eb merremi vesh.<\/p>\n<p>Ju duket nj\u00eb vizion i zymt\u00eb? Mendoj se ajo q\u00eb kemi p\u00ebrjetuar para ca vitesh nuk ka qen\u00eb m\u00eb pak e frikshme.<\/p>\n<p>Q\u00eb t\u2019i kthehemi nj\u00eb vizioni m\u00eb shpres\u00ebdh\u00ebn\u00ebs, duhet th\u00ebn\u00eb se nj\u00eb drejtpeshim ka qen\u00eb vendosur megjithat\u00eb historikisht n\u00eb Ballkan. Sot, n\u00eb kushtet e Bashkimit Europian, tutor i pranuar prej t\u00eb gjith\u00ebve, ky drejtpeshim \u00ebsht\u00eb shum\u00ebfish i siguruar.<\/p>\n<p>Q\u00eb t\u00eb rikthehem te treshja drejtpeshuese ballkanase: greke, sllave, shqiptare, besoj se jeni n\u00eb nj\u00eb mendje me mua se askush nga k\u00ebta tre popuj, p\u00ebr asnj\u00eb arsye e p\u00ebr asnj\u00eb rrethan\u00eb nuk mund t\u00eb shkulet prej gadishullit problematik. Gjith\u00eb puna \u00ebsht\u00eb q\u00eb kjo t\u00eb kuptohet. Pra, pyetja mund t\u00eb shtrohet thjesht: a kuptohet kjo?<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb leht\u00eb t\u00eb thuash po. Nd\u00ebrkaq, m\u00eb v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb guxosh t\u00eb zbres\u00ebsh n\u00eb thell\u00ebsi, p\u00ebr t\u00eb gjetur rr\u00ebnj\u00ebt e s\u00eb keqes dhe kjo jo p\u00ebr t\u00eb ringjallur mllefe t\u00eb vjetra, por p\u00ebr t\u2019i prer\u00eb ato.<\/p>\n<p>Ka nj\u00eb doktrin\u00eb n\u00eb Ballkan, nj\u00eb draft t\u00eb vitit 1938, q\u00eb k\u00ebrkon haptas d\u00ebbimin e nj\u00ebrit prej k\u00ebtyre tre popujve prej gadishullit. Ky draft \u00ebsht\u00eb shkruar prej nj\u00eb akademiku t\u00eb njohur me emrin Vasa \u00c7ubrillovi\u00e7 dhe titullohet: \u201cD\u00ebbimi i shqiptar\u00ebve\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb program, bashk\u00eb me iden\u00eb se jeta e kombit serb nuk do t\u00eb ishte e sigurt asnj\u00ebher\u00eb p\u00ebrbri shqiptar\u00ebve n\u00eb Ballkan, e vetmja zgjidhje jepej d\u00ebbimi i k\u00ebtyre t\u00eb fundit. Ky d\u00ebbim duhej t\u00eb niste me shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Ka shum\u00eb vite q\u00eb e kam lexuar k\u00ebt\u00eb draft. Nuk di ndonj\u00eb rast q\u00eb t\u00eb jet\u00eb d\u00ebnuar n\u00eb Jugosllavi e m\u00eb pas n\u00eb ish-Jugosllavi. Nj\u00eb projekt kriminal i pad\u00ebnuar \u00ebsht\u00eb m\u00eb i rreziksh\u00ebm se nj\u00eb organizat\u00eb e fsheht\u00eb terroriste. M\u00eb 1999, pra 60 vite m\u00eb pas, gjith\u00eb bota pa v\u00ebnien n\u00eb jet\u00eb t\u00eb k\u00ebtij projekti: \u201cd\u00ebbimin e famsh\u00ebm\u201d t\u00eb shqiptar\u00ebve, \u00e7ka ishte edhe shkaku q\u00eb Jugosllavia u nd\u00ebshkua.<\/p>\n<p>D\u00ebnimi i rr\u00ebnj\u00ebve t\u00eb s\u00eb keqes \u00ebsht\u00eb i detyruesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. N\u00eb qoft\u00eb se do t\u00eb zbulohej nj\u00eb doktrin\u00eb e ngjashme n\u00eb vendin tim, n\u00eb Shqip\u00ebri, do t\u00eb pranoja publikisht jo vet\u00ebm turpin p\u00ebr mosd\u00ebnimin e saj, por edhe turpin p\u00ebr vones\u00ebn e d\u00ebnimit.<\/p>\n<p><strong>T\u00eb kthehemi te keqkuptimet, te roli i shkrimtar\u00ebve. Ju keni pasur rastin t\u00eb njiheni me shkrimtar\u00eb nga ish-Jugosllavia, serb\u00eb, kroat\u00eb, malazez\u00eb. Keni folur me ta, keni k\u00ebmbyer mendime. \u00c7\u2019mund t\u00eb na thoni m\u00eb tep\u00ebr?<\/strong><\/p>\n<p>Me sa duket, shkrimtar\u00ebt gjithashtu nuk jan\u00eb engj\u00ebj. Nuk p\u00ebrjashtohet q\u00eb n\u00eb zona t\u00eb tilla pasionante si gadishulli yn\u00eb, ata gjithashtu ndonj\u00ebher\u00eb mund ta humbin orientimin. Po e theksoj fjal\u00ebn <em>ndonj\u00ebher\u00eb<\/em>. Pra, \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr humbje t\u00eb p\u00ebrkohshme dhe asnj\u00ebher\u00eb p\u00ebr orientim themelor. Nuk e kam pasur t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb takoj shkrimtar\u00eb jugosllav\u00eb, t\u00eb flas me ta, madje kam pasur miq\u00ebsi, si n\u00eb rastin e m\u00eb t\u00eb njohurit prej tyre n\u00eb Per\u00ebndim, Danilo Kish. Jemi miq\u00ebsuar qysh n\u00eb vitin 1984, n\u00eb nj\u00eb forum nd\u00ebrkomb\u00ebtar shkrimtar\u00ebsh.<\/p>\n<p>N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, Titoja kishte vdekur, kurse E. Hoxha ishte ende gjall\u00eb. Danilo Kish p\u00ebrfaq\u00ebsonte shkrimtar\u00ebt jugosllav\u00eb, un\u00eb ata shqiptar\u00eb. Nd\u00ebrkaq, armiq\u00ebsia shqiptaro-jugosllave ishte n\u00eb lul\u00ebzim (n\u00ebse fjala \u201clul\u00ebzim\u201d mund t\u00eb p\u00ebrdorej p\u00ebr armiq\u00ebsin\u00eb). Kjo nuk na pengoi t\u00eb miq\u00ebsoheshim, aq sa, gjat\u00eb nj\u00eb sh\u00ebtitjeje me anije, nj\u00eb koleg francez apo gjerman tha se nuk po iu besonte syve q\u00eb nj\u00eb shkrimtar shqiptar e nj\u00eb jugosllav kishin m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb or\u00eb q\u00eb jo vet\u00ebm bisedonin si dy miq, por edhe buz\u00ebqeshnin.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr shkrimtar me t\u00eb cilin kam k\u00ebmbyer pik\u00ebpamje, por pa u takuar kurr\u00eb, ka qen\u00eb Vuk Drashkovi\u00e7i. Mund t\u00eb them se aq sa \u00e7\u2019jam marr\u00eb vesh me Danilo Kishin p\u00ebr gjith\u00e7ka, po aq s\u2019jam marr\u00eb vesh me Drashkovi\u00e7in p\u00ebr asgj\u00eb. Nj\u00eb let\u00ebr e hapur e tij, e vitit 1987, n\u00eb gazet\u00ebn \u201c<em>Le monde diplomatique<\/em>\u201d t\u00eb Parisit, ka qen\u00eb hapja e nj\u00eb polemike pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00ebvje\u00e7are, ndoshta ende t\u00eb pambyllur sot midis nesh. Drashkovi\u00e7i, me sinqeritet, si\u00e7 thoshte, si kolegu kolegut, m\u00eb k\u00ebshillonte t\u00eb hiqja dor\u00eb nga pik\u00ebpamjet e mia p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e Kosov\u00ebs, shkurt t\u00eb hiqja dor\u00eb, sipas tij, prej ashp\u00ebrsis\u00eb, rebel\u00ebve, prish\u00ebsve t\u00eb paqes, shkat\u00ebrruesve t\u00eb kultur\u00ebs, vras\u00ebsve t\u00eb Pushkinit (!) etj., etj. P\u00ebrgjigjja ime, pa qen\u00eb ndonj\u00eb model i eleganc\u00ebs, ishte n\u00eb kund\u00ebrshtim t\u00eb plot\u00eb me t\u00eb. N\u00eb fund, shkrimet tona mbylleshin me shpres\u00ebn se Europa do t\u00eb besonte nj\u00ebrin dhe nuk do t\u00eb besonte tjetrin. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ashtu edhe ndodhi.<\/p>\n<p>Midis k\u00ebtyre dy rasteve t\u00eb skajshme, kam njohur shkrimtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb, me pik\u00ebpamje t\u00eb nj\u00ebjta ose t\u00eb kund\u00ebrta me t\u00eb miat. Shkrimtari m\u00eb asnjan\u00ebs, ai q\u00eb, si t\u00eb thuash, q\u00ebndronte n\u00eb mes, ishte Milorad Pavi\u00e7. E kam takuar disa her\u00eb, por ai fliste aq pak, saq\u00eb ishte e v\u00ebshtir\u00eb t\u2019ia kuptoje q\u00ebndrimin. N\u00eb krye kam menduar se ruajalist\u00ebt, si ai, flisnin zakonisht pak. Pastaj kujtova se ndoshta nuk bisedonte me mua p\u00ebr shkak t\u00eb etnis\u00eb. Kur nj\u00eb koleg gjerman na prezantoi m\u00eb n\u00eb fund, ai tha ve\u00e7 nj\u00eb fjal\u00eb: \u201cju njoh\u201d. Por at\u00eb fjal\u00eb mund ta merrje si t\u00eb doje, p\u00ebr mir\u00eb ose p\u00ebr keq. Me nj\u00eb fjal\u00eb, asnjan\u00ebsi e past\u00ebr!<\/p>\n<p><strong>Me \u00e7\u2019m\u00ebnyr\u00eb mund t\u2019i ndihmojm\u00eb k\u00ebta dy popuj q\u00eb t\u00eb zgjidhin konfliktet e tyre? P\u00ebrse artist\u00ebt dhe shkrimtar\u00ebt nuk sh\u00ebrbejn\u00eb si nd\u00ebrmjet\u00ebs (ur\u00eb) nd\u00ebrmjet tyre?<\/strong><\/p>\n<p>Si\u00e7 e thash\u00eb edhe m\u00eb par\u00eb, let\u00ebrsia mund t\u00eb ndihmoj\u00eb, por ajo ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kuptim bazik t\u00eb gj\u00ebrave.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb sa e nd\u00ebrlikuar, aq e thjesht\u00eb.<\/p>\n<p>Kosova \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend i banuar nga nj\u00eb shumic\u00eb shqiptare. Dihet se n\u00eb planetin ton\u00eb, vendet, trojet, qytetet nuk p\u00ebrcaktohen as nga drur\u00ebt, as nga kaprojt\u00eb, as nga ndonj\u00eb shenj\u00eb tjet\u00ebr q\u00eb ndodhet sip\u00ebr tyre, por nga njer\u00ebzit. Shkurt, toka dhe njer\u00ebzit mbi t\u00eb shkojn\u00eb bashk\u00eb. Kosova banohet nga shumic\u00eb shqiptare, rrjedhimisht, n\u00eb t\u00eb gjitha kuptimet ajo konsiderohet n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb shqiptare. Nd\u00ebrkaq, ka nj\u00eb vizion q\u00eb e kund\u00ebrshton k\u00ebt\u00eb. Sipas tij, Kosova \u00ebsht\u00eb serbe, pavar\u00ebsisht se njer\u00ebzit i ka shqiptar\u00eb. Te kjo mosp\u00ebrputhje e ka burimin gjith\u00e7ka. P\u00ebr fat t\u00eb mir\u00eb t\u00eb nj\u00ebr\u00ebs pal\u00eb dhe p\u00ebr fat t\u00eb keq t\u00eb tjetr\u00ebs, mosp\u00ebrputhja \u00ebsht\u00eb e pandreqshme. Ka qen\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur ajo lejohej, por ajo ishte koha e kolonive. Si\u00e7 e dim\u00eb, ajo koh\u00eb ka vdekur p\u00ebrgjithmon\u00eb. Kosova ishte nj\u00eb koloni, nj\u00eb absurd i fundit n\u00eb Europ\u00eb. Ndaj dhe Europa nd\u00ebrhyri me vones\u00eb, por brutalisht, p\u00ebr t\u00eb normalizuar nj\u00eb gjendje, koha e s\u00eb cil\u00ebs kishte mbaruar.<\/p>\n<p>Q\u00eb t\u00eb kthehem te mosp\u00ebrputhja: tok\u00eb-njer\u00ebz. P\u00ebr ta p\u00ebrligjur at\u00eb \u00ebsht\u00eb shpenzuar shum\u00eb energji, di\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ballkanasit jan\u00eb mjeshtra. Nuk \u00ebsht\u00eb vendi n\u00eb k\u00ebt\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr trajtimin e k\u00ebtij nd\u00ebrlikimi, q\u00eb ende vazhdon. Fillon me rr\u00ebnj\u00ebt, m\u00eb sakt\u00eb me \u00e7\u00ebshtjen kush ka ardhur i pari n\u00eb Ballkan e kush pas tij. (Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, ardh\u00ebsi i par\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohet si zot i ligjsh\u00ebm i truallit, e i dyti t\u00eb shkoj\u00eb ku t\u00eb doj\u00eb!) Sa p\u00ebr argumente, k\u00ebto ishin \u00e7\u00ebshtja e Kosov\u00ebs si djep i Serbis\u00eb dhe kujtimi i luft\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs 1389. T\u00eb dyja lidheshin bashk\u00eb, por p\u00ebr t\u00eb tjerat ishin jo fort bind\u00ebse.<\/p>\n<p>Trualli ku \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb betej\u00eb, qoft\u00eb edhe fatale p\u00ebr nj\u00eb popull, nuk mund t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb, qoft\u00eb edhe pjes\u00ebrisht \u201cdjepin\u201d e tij. Po t\u00eb kujtojm\u00eb historin\u00eb e Europ\u00ebs, betejat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha jan\u00eb b\u00ebr\u00eb zakonisht n\u00eb troje t\u00eb huaja, betejat e \u00c7ezarit p\u00ebr shembull, ose Waterlo-ja, pa p\u00ebrmendur mongol\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt ku ngryseshin, nuk gdhiheshin. N\u00eb rast t\u00eb till\u00eb, bota e sidomos Europa jon\u00eb do t\u00eb kishte kaq shum\u00eb djepe, saq\u00eb do t\u00eb b\u00ebhej l\u00ebmsh. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, beteja e famshme e Kosov\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb m\u00ebsohet n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb shkollave t\u00eb Ballkanit. Thelbi i saj \u00ebsht\u00eb ndryshuar p\u00ebr t\u2019ia p\u00ebrshtatur politik\u00ebs s\u00eb sotme. Jan\u00eb ndryshuar, p\u00ebr shembull, pjes\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb aleanca, kush luftonte kund\u00ebr kujt, q\u00eb \u00ebsht\u00eb thelbi i nj\u00eb lufte, e k\u00ebshtu me radh\u00eb.<\/p>\n<p>Motivi i d\u00ebbimit t\u00eb nj\u00eb populli, i projektuar qyshkur, i pad\u00ebnuar asnj\u00ebher\u00eb, u shfaq lakuriq, i mb\u00ebshtetur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb skandaloze edhe tek ajo luft\u00eb, n\u00eb koh\u00ebn q\u00eb duhej t\u00eb ndodhte e kund\u00ebrta: lufta e vitit 1389 mund t\u00eb ishte baza e nj\u00eb miq\u00ebsie historike.<\/p>\n<p><strong>Zoti Kadare, ju keni qen\u00eb dakord p\u00ebr nd\u00ebshkimin e Serbis\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Po. Dhe ende sot ruaj t\u00eb nj\u00ebjtin mendim. E di q\u00eb k\u00ebto fjal\u00eb mund t\u2019ju duken jo t\u00eb njer\u00ebzishme, sidomos n\u00eb goj\u00ebn e nj\u00eb shkrimtari, por para se t\u00eb nguteni, m\u00eb d\u00ebgjoni deri n\u00eb fund.<\/p>\n<p>Nd\u00ebshkimi i Serbis\u00eb ka qen\u00eb nj\u00eb dram\u00eb dhe si t\u00eb till\u00eb e kam menduar qysh n\u00eb fillim. M\u00eb lejoni t\u00eb p\u00ebrs\u00ebris di\u00e7ka q\u00eb kam p\u00ebrshtypjen se e kam th\u00ebn\u00eb nj\u00eb her\u00eb. Kam qen\u00eb duke dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb direkt n\u00eb TV-n\u00eb shqiptar nga Parisi, pik\u00ebrisht n\u00eb koh\u00ebn q\u00eb nisi bombardimi. Kronika mund t\u00eb gjendet leht\u00eb, pra mund t\u00eb v\u00ebrtetohet. Gjat\u00eb intervistimit, gazetarja befas e nd\u00ebrpreu t\u00eb folur\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb thirrur: <em>ah, sapo erdhi lajmi, atje, n\u00eb Serbi, ran\u00eb bombat e para<\/em>\u2026 Dhe aty p\u00ebr aty shtoi: <em>\u00c7\u2019mund t\u00eb thoni tani, n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7ast, si nj\u00eb koment i par\u00eb\u2026 z. Kadare?<\/em> Fjal\u00ebt e mia t\u00eb para ishin: <em>kjo m\u00eb trishton, shpresoja tjet\u00ebr gj\u00eb<\/em>.<\/p>\n<p>Kjo ka qen\u00eb ndjesia e par\u00eb, jo ve\u00e7 e imja, por e p\u00ebrgjithshme. Asnj\u00eb shenj\u00eb triumfalizmi nuk pati n\u00eb Shqip\u00ebri dhe, besoj n\u00eb Kosov\u00eb, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb bombardim. Njer\u00ebzit ishin t\u00eb shqet\u00ebsuar, dhe ishte logjike. Do t\u00eb kishte shkat\u00ebrrime, do t\u00eb kishte t\u00eb vrar\u00eb, pa dyshim. Serb\u00eb n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, por edhe shqiptar\u00eb. Gra dhe f\u00ebmij\u00eb, midis. Dhe prap\u00eb nga t\u00eb dyja an\u00ebt, ashtu si\u00e7 edhe ndodhi n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n<p>Pyetjen ma kan\u00eb b\u00ebr\u00eb disa her\u00eb gazetar\u00ebt n\u00eb ato dit\u00eb t\u00eb paharrueshme. Arsyetimi im ishte ky: bombardimi nd\u00ebshkues ishte, pa dyshim, di\u00e7ka tep\u00ebr e trishtueshme. S\u2019ishte e leht\u00eb p\u00ebr nj\u00eb shkrimtar t\u00eb thoshte \u201cpo\u201d p\u00ebr nj\u00eb bombardim t\u00eb till\u00eb. Aq m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb t\u00eb till\u00eb deklarat\u00eb do ta b\u00ebja n\u00eb Paris, e m\u00eb pas n\u00eb Strasburg. Por bindja ime nuk mund t\u00eb ndryshonte. P\u00ebrpara nesh po kryhej v\u00ebrtet nj\u00eb gj\u00eb mizore, nj\u00eb bombardim nga ajri, por ky veprim i skajsh\u00ebm mizor, po b\u00ebhej p\u00ebr t\u00eb ndaluar di\u00e7ka m\u00eb t\u00eb skajshme dhe m\u00eb mizore: <em>nj\u00eb masak\u00ebr<\/em>. K\u00ebshtu u gjykua ajo q\u00eb po ndodhte n\u00eb Kosov\u00eb. P\u00ebr ca rrethana tragjike, kjo ishte e vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndaluar t\u00eb keqen. Historia e njer\u00ebzimit rrall\u00eb, tep\u00ebr rrall\u00eb, ka njohur nj\u00eb bombardim t\u00eb pashmangsh\u00ebm, t\u00eb nevojsh\u00ebm. Por historia e njer\u00ebzimit nuk ka njohur kurr\u00eb nj\u00eb masak\u00ebr t\u00eb nevojshme. Ndaj, n\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb zgjidhjeje tjet\u00ebr, me shum\u00eb dhembje do t\u00eb lejohej p\u00ebrdorimi i bombave.<\/p>\n<p>Ky ka qen\u00eb arsyetimi im.<\/p>\n<p><strong>Mendoni se popujt e Ballkanit kan\u00eb nxjerr\u00eb m\u00ebsime nga k\u00ebto konflikte pa fund?<\/strong><\/p>\n<p>Popujt ndoshta. P\u00ebr elitat s\u2019jam i sigurt. Sidomos ato politike. I ashtuquajturi emancipim i tyre \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr i ngadalt\u00eb, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, i cek\u00ebt, shpesh i rrejsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Disa prej tyre mund t\u00eb ndryshojn\u00eb stilin e t\u00eb shprehurit, por thelbin kurrsesi. P\u00ebr shembull, tani ata s\u2019guxojn\u00eb t\u00eb brohorasin p\u00ebr \u201cspastrim etnik\u201d, por kjo s\u2019pengon t\u00eb thon\u00eb: \u201cnuk e l\u00ebm\u00eb Kosov\u00ebn!\u201d<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u2019do t\u00eb thot\u00eb kjo shprehje? \u00c7\u2019ndryshim thelb\u00ebsor ka shprehja \u201cd\u00ebbimi i shqiptar\u00ebve\u201d nga \u201cnuk e l\u00ebm\u00eb Kosov\u00ebn\u201d?<\/strong><\/p>\n<p>Kjo shprehje do t\u00eb thot\u00eb se \u201cne nuk pranojm\u00eb p\u00ebrbri nesh nj\u00eb popull tjet\u00ebr\u201d.<\/p>\n<p>K\u00ebto deklarata nuk jan\u00eb ato t\u00eb bregliqenit Wansee t\u00eb 1942-shit, por b\u00ebhen n\u00eb mes t\u00eb Europ\u00ebs s\u00eb sotme, madje n\u00eb prag t\u00eb diskutimit p\u00ebr pranimin e Serbis\u00eb n\u00eb EU. Nuk e di n\u00ebse zyrtar\u00ebt e lart\u00eb europian\u00eb, baronesha Ashton p\u00ebr shembull, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmendur vet\u00ebm nj\u00ebr\u00ebn prej tyre, jan\u00eb n\u00eb dijeni t\u00eb k\u00ebtij patetizmi.<\/p>\n<p>Keqkuptimet e thella k\u00ebrkojn\u00eb zgjidhje serioze dhe jo sa p\u00ebr t\u00eb lar\u00eb goj\u00ebn. Pyetja q\u00eb shtrohet sot p\u00ebrpara nj\u00eb vendi ballkanik (n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, Serbis\u00eb) \u00ebsht\u00eb: <em>a e njeh ajo fqinjin shqiptar?<\/em><\/p>\n<p>N\u00ebse e pranon, le ta njoh\u00eb menj\u00ebher\u00eb. N\u00ebse nuk e pranon, le t\u00eb parashtroj\u00eb zgjidhjen e saj. Nj\u00eb Kosov\u00eb serbe? Por Kosova nd\u00ebrkaq, si\u00e7 e thash\u00eb, p\u00ebr nga njer\u00ebzit \u00ebsht\u00eb shqiptare. P\u00ebr nga toka \u00ebsht\u00eb planetare. P\u00ebr nga kujtimet serbo-shqiptare.<\/p>\n<p>Pyetja shtrohet fare thjesht: \u00c7\u2019do t\u00eb b\u00ebhet me shqiptar\u00ebt sipas zgjidhjes serbe? T\u00eb kthehen n\u00eb serb\u00eb? T\u00eb ikin? T\u00eb d\u00ebbohen? Ja, pra, u kthyem te fillimi me bomba.<\/p>\n<p>Jam i bindur se mendimi i heqjes dor\u00eb nga xanxa (obsesioni) i Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb i pranish\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb serbe. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb pozitive. Kjo \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb mir\u00ebn dhe vet\u00ebm n\u00eb t\u00eb mir\u00ebn e Serbis\u00eb. \u00cbsht\u00eb koha p\u00ebr nj\u00eb z\u00ebvend\u00ebsim idesh. M\u00eb par\u00eb n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Ballkanit p\u00ebrdorej shprehja \u00e7lirimi i Kosov\u00ebs nga Serbia. S\u2019\u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb \u00e7udi q\u00eb tani t\u00eb thuhet \u00e7lirimi i Serbis\u00eb prej Kosov\u00ebs. Prej breng\u00ebs p\u00ebr t\u00eb, prej penges\u00ebs, prej pezmit, prej gjumit t\u00eb prishur.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb jasht\u00eb \u00e7do dyshimi se do t\u00eb ishte pozitive njohja pa ngurrim e Kosov\u00ebs. Madje, do t\u00eb kishte qen\u00eb edhe m\u00eb mir\u00eb sikur Serbia do t\u00eb kishte qen\u00eb e para, q\u00eb ta b\u00ebnte nj\u00eb gj\u00eb till\u00eb!<\/p>\n<p>Ju mund t\u00eb qeshni, por e kam seriozisht. Disa vite m\u00eb par\u00eb ndodhi nj\u00eb ngjarje, jo fort e komentuar, por e rrall\u00eb n\u00eb historin\u00eb e moralitetit bot\u00ebror. Portugalia, ish-sunduese e nj\u00eb vendi t\u00eb vog\u00ebl, Timorit lindor, pati nj\u00eb ndarje aspak idilike me t\u00eb. Megjithat\u00eb, pas pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Timorit, kur erdhi puna q\u00eb ky i fundit pati nj\u00eb problem t\u00eb brendsh\u00ebm dramatik, Portugalia ishte e para dhe e vetmja q\u00eb, midis shp\u00ebrfilljes bot\u00ebrore, dha alarmin. M\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb jav\u00eb, shteti, parlamenti, gjith\u00eb shoq\u00ebria portugeze, u ran\u00eb kambanave q\u00eb bota t\u00eb ndihmonte ish-kolonin\u00eb e saj. Portugalia e b\u00ebri k\u00ebt\u00eb duke ndier nj\u00eb borxh moral p\u00ebr vendin q\u00eb e kishte sunduar dikur.<\/p>\n<p>Krahasimet jan\u00eb zakonisht t\u00eb pasakta. Dy shtetet ballkanike, i vjetri, Serbia, dhe i riu, Kosova, e kan\u00eb m\u00eb leht\u00eb mir\u00ebkuptimin, qoft\u00eb edhe p\u00ebr arsyen se, nd\u00ebrsa Portugalin\u00eb e ndanin nga Timori lindor mij\u00ebra kilometra, Serbin\u00eb nuk e ndajn\u00eb nga Kosova ve\u00e7 disa hapa. Dhe ve\u00e7 k\u00ebsaj i p\u00ebrkasin t\u00eb nj\u00ebjtit kontinent europian.<\/p>\n<p><strong>T\u2019i kthehemi s\u00ebrish pyetjes, cilat mund t\u00eb ishin m\u00ebnyrat e daljes nga ky ng\u00ebr\u00e7?<\/strong><\/p>\n<p>Njohja e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. N\u00eb fundin e mij\u00ebvje\u00e7arit, n\u00eb Ballkan ndodhi nj\u00eb dram\u00eb. Kur nj\u00eb dram\u00eb mbaron, q\u00eb ajo t\u00eb mos p\u00ebrs\u00ebritet, fill pas uljes s\u00eb perdes, duhet t\u00eb ndodh\u00eb shqyrtimi i ngjarjes. Shqyrtim do t\u00eb thot\u00eb, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, d\u00ebnimi i fajit. Procesi kulmon me shqyrtimin e nd\u00ebrgjegjes, \u00e7ka do t\u00eb thot\u00eb, me brerjen e saj, pra me pendimin.<\/p>\n<p>N\u00eb rastin e konfliktit t\u00eb fundit ballkanik, procesi, p\u00ebr fat t\u00eb keq, u nd\u00ebrpre n\u00eb mes. U nd\u00ebshkua faji me an\u00eb t\u00eb bombave, por thelbi, nd\u00ebrgjegjja fajtore, pothuajse nuk u prek.<\/p>\n<p><strong>Cilat jan\u00eb fajet e t\u00eb dyja pal\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb konflikt? Fajet e serb\u00ebve, fajet e shqiptar\u00ebve?<\/strong><\/p>\n<p>Ndryshe nga \u00e7\u2019mund t\u00eb mendohet, nuk e kam fare t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb flas p\u00ebr gabimet dhe fajet e shqiptar\u00ebve. N\u00eb mendimin shqiptar, n\u00eb shtyp, n\u00eb botime, n\u00eb librat e mi, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit, \u00ebsht\u00eb folur kaq shum\u00eb p\u00ebr to, saq\u00eb mund t\u00eb krijohet p\u00ebrshtypja se nj\u00eb nga mjesht\u00ebrit\u00eb q\u00eb shqiptar\u00ebt njohin m\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo e gabimeve.<\/p>\n<p>N\u00eb rastin e Kosov\u00ebs, jemi t\u00eb detyruar t\u00eb jemi ve\u00e7an\u00ebrisht serioz\u00eb. Ndodhi nj\u00eb ndeshje e rrept\u00eb jo midis shtetit shqiptar dhe atij serb, por nj\u00eb ndeshje e k\u00ebtij t\u00eb fundit me shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs, pra me gati nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e kombit shqiptar. Kjo \u00ebsht\u00eb ve\u00e7antia e par\u00eb e k\u00ebsaj lufte: nj\u00eb shtet kund\u00ebr nj\u00eb popullsie, ose po t\u00eb doni, nj\u00eb popullsi kund\u00ebr nj\u00eb shteti.<\/p>\n<p>E gjitha kjo s\u2019mund t\u00eb p\u00ebrmblidhet n\u00eb ca fraza drejtpeshuese t\u00eb tipit: t\u00eb dyja pal\u00ebt kan\u00eb kryer prap\u00ebsira. Ky simetrizim nuk fsheh ve\u00e7 nj\u00eb raciz\u00ebm t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb, q\u00eb i fyen t\u00eb dyja pal\u00ebt: \u00e7\u2019mund t\u00eb pritej nga nj\u00eb kacafytje ballkanik\u00ebsh (p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb tribush).<\/p>\n<p>Drama e Ballkanit meriton nj\u00eb shqyrtim t\u00eb thell\u00eb dhe kjo aspak p\u00ebr t\u00eb posht\u00ebruar ndonj\u00ebrin prej popujve, por p\u00ebrkundrazi, p\u00ebr respekt ndaj t\u00eb gjith\u00ebve, duke p\u00ebrfshir\u00eb natyrisht edhe popullin serb.<\/p>\n<p>Drejt\u00ebsi, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, do t\u00eb thot\u00eb p\u00ebrpjes\u00ebtim. P\u00ebrpjes\u00ebtimi i fajit, i goditjes, i kund\u00ebrgoditjes hakmarr\u00ebse e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Secila pal\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjigjet p\u00ebr krimet e veta. Ju kujtoni se kam ndonj\u00eb arsye t\u00eb m\u00eb dhimbsen kriminel\u00ebt e vendit tim? Po ju them t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn: jan\u00eb ata q\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti e kan\u00eb d\u00ebmtuar dhe po e d\u00ebmtojn\u00eb vendin t\u00eb cilit i p\u00ebrkas, kultur\u00ebn, gjuh\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn un\u00eb shkruaj.<\/p>\n<p><strong>Kemi ardhur k\u00ebtu te thelbi i \u00e7\u00ebshtjes: hetim ndaj gjithkujt p\u00ebr gjith\u00e7ka. <\/strong><strong>Jam e bindur q\u00eb ju e kuptoni fare mir\u00eb ndjeshm\u00ebrin\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb serb\u00ebve lidhur me monumentet kulturore n\u00eb Kosov\u00eb. Dhe ju e kuptoni, pa dyshim, d\u00ebshp\u00ebrimin q\u00eb shkaktoi djegia e tyre.<\/strong><\/p>\n<p>E kuptoj fare mir\u00eb dhe ju jap t\u00eb drejt\u00eb. E keni fjal\u00ebn p\u00ebr kishat serbe n\u00eb vitin 2004. <em>S\u00eb pari<\/em>, pa asnj\u00eb l\u00ebkundje po them se ishte nj\u00eb akt monstruoz. Nd\u00ebrkaq, po aq pa l\u00ebkundje po shtoj se p\u00ebrpara se t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb akt antiserb, ai ka qen\u00eb, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, nj\u00eb akt antishqiptar. Ishte goditja m\u00eb e r\u00ebnd\u00eb q\u00eb iu b\u00eb Kosov\u00ebs s\u00eb lir\u00eb. Ishte nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr ta ftohur Kosov\u00ebn me Europ\u00ebn, me gjith\u00eb aleat\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb. P\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb jehon\u00eb tez\u00ebs s\u00eb Milloshevi\u00e7it se shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs nuk luftonin p\u00ebr liri, por p\u00ebr besimin fetar. P\u00ebr t\u00eb shkaktuar tek europian\u00ebt pendim p\u00ebr nd\u00ebrhyrjen n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>E kam d\u00ebnuar qysh n\u00eb minut\u00ebn e par\u00eb k\u00ebt\u00eb barbari. Shumica d\u00ebrrmuese e kombit shqiptar, kudo q\u00eb ai ndodhej, ishte logjike q\u00eb do ta d\u00ebnonte dhe ashtu ndodhi v\u00ebrtet. Qeveria e Kosov\u00ebs k\u00ebrkoi ndjes\u00eb p\u00ebrpara opinionit nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe mori vendimin e menj\u00ebhersh\u00ebm p\u00ebr rind\u00ebrtimin e kishave t\u00eb djegura.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, p\u00ebr nj\u00eb habi t\u00eb madhe nuk kam d\u00ebgjuar t\u00eb b\u00ebhet ndonj\u00eb hetim p\u00ebr k\u00ebto djegie kaq t\u00eb bujshme. Hetimi dhe kapja e fajtor\u00ebve do t\u00eb ishin shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. Nga pala shqiptare u hodh dyshimi p\u00ebr nj\u00eb provokacion t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. Historia jep shum\u00eb shembuj p\u00ebr provokacionet e shkaktuara me an\u00eb t\u00eb djegies s\u00eb tempujve.<\/p>\n<p>Nj\u00eb zhurm\u00eb jo m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl ka shkaktuar \u00e7\u00ebshtja e trafikimit t\u00eb organeve. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb ka nj\u00eb hetim, por ai po zvarritet. Jam i sigurt se shqiptar\u00ebve normal\u00eb nuk do t\u2019u vinte fare keq t\u00eb kapeshin e t\u00eb d\u00ebnoheshin ca djeg\u00ebs kishash fanatik\u00eb, ose ca sadist\u00eb a psikopat\u00eb q\u00eb merren me trafik organesh. Si n\u00eb \u00e7do popull, midis shqiptar\u00ebve ka provokator\u00eb, mjafton t\u00eb kujtoj vras\u00ebsit e dy aviator\u00ebve amerikan\u00eb n\u00eb Frankfurt. A mund t\u00eb p\u00ebrfytyrohej q\u00eb shqiptar\u00ebt do t\u00eb miratonin shqiptarin kriminel, q\u00eb vrau dy ushtarak\u00eb aleat\u00eb, nga ata q\u00eb ndihmuan Kosov\u00ebn?<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, hetimi dhe d\u00ebnimi i krimeve nuk mund t\u00eb b\u00ebhet jasht\u00eb nj\u00eb vizioni t\u00eb plot\u00eb t\u00eb dram\u00ebs. Bota \u00ebsht\u00eb tmerruar nga <strong>800 foshnjat shqiptare n\u00ebn pes\u00eb vje\u00e7, t\u00eb vrara me thik\u00eb gjat\u00eb konfliktit<\/strong>. T\u00eb dh\u00ebnat e botuara n\u00eb shtypin anglez dhe francez nuk jan\u00eb t\u00eb ndonj\u00eb shqiptari, por t\u00eb gazetarit serb <em>Miroslav Filipovi\u00e7<\/em>. Nuk po zgjatem me mij\u00ebra p\u00ebrdhunimet, me tmerre t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Procesi duhet t\u00eb b\u00ebhet ndaj gjithkujt, p\u00ebr gjith\u00e7ka.<\/p>\n<p><strong>Keni folur disa her\u00eb p\u00ebr ndihmes\u00ebn e kultur\u00ebs n\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje. Por koh\u00ebt e fundit jeni kritikuar n\u00eb shtypin shqiptar p\u00ebr nj\u00eb q\u00ebndrim jo luajal ndaj gjuh\u00ebs serbe.<\/strong><\/p>\n<p>E di k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. P\u00ebr t\u2019i th\u00ebn\u00eb gj\u00ebrat haptas, jam kritikuar p\u00ebr di\u00e7ka, e cila, edhe po t\u00eb ishte pjes\u00ebrisht e v\u00ebrtet\u00eb, ting\u00ebllonte kaq monstruoze, saq\u00eb do t\u00eb m\u00eb njolloste me turp p\u00ebr t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn. Nuk do t\u00eb merrem me shpifjen vulgare t\u00eb dy zuzar\u00ebve shqiptar\u00eb. Mjafton t\u2019ju them se jam nj\u00eb shkrimtar i njohur bot\u00ebrisht, dhe n\u00ebse do t\u00eb l\u00ebshoja andej-k\u00ebndej th\u00ebnie t\u00eb tilla raciste, do t\u00eb m\u00eb ishin mbyllur dyert gjithkund.<\/p>\n<p>Kam nderim p\u00ebr gjuh\u00ebt e njer\u00ebzimit, sepse ato jan\u00eb, ve\u00e7 t\u00eb tjerash, atdheu im i dyt\u00eb, n\u00eb t\u00eb cilin un\u00eb jetoj natyrsh\u00ebm, ashtu si midis popullit tim. Nj\u00eb arsye m\u00eb tep\u00ebr \u00ebsht\u00eb se, si p\u00ebrdorues i <strong>gjuh\u00ebs shqipe, t\u00eb vetmes gjuh\u00eb n\u00eb Europ\u00eb, q\u00eb u ndalua me dekret prej shtetit osman<\/strong>, kam nj\u00eb dhimbsuri t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, gati gjenetike, p\u00ebr t\u00eb. Kjo ndjesi vetvetiu \u00ebsht\u00eb shtrir\u00eb mbi gjuh\u00ebt fqinje, t\u00eb cilat, edhe pse m\u00eb pak se shqipja, kan\u00eb p\u00ebrjetuar kufizime prej t\u00eb nj\u00ebjtit pushtues.<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb rusishtes, q\u00eb e njoh mir\u00eb, ngaq\u00eb kam qen\u00eb student n\u00eb Mosk\u00eb, kuptoj pak serbisht. M\u00eb lejoni t\u2019ju them se si profesionist, pra si njoh\u00ebs i universit gjuh\u00ebsor, midis familjes s\u00eb gjer\u00eb sllave, e \u00e7moj serbishten si nj\u00eb nga idiomat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr rr\u00ebfimin letrar. Sipas meje, kjo ndoshta vjen nga p\u00ebrkitja e hershme e k\u00ebsaj gjuhe me p\u00ebrmas\u00ebn misterioze, transcendentale, q\u00eb antikiteti gjuh\u00ebsor i gadishullit e ka pasur me tepri.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb vepr\u00ebn tuaj, ju keni shum\u00eb motive antike, si dhe nj\u00eb lib\u00ebr p\u00ebr teatrin grek, t\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb disa gjuh\u00eb t\u00eb bot\u00ebs. Raportet e Shqip\u00ebris\u00eb me Greqin\u00eb fqinje, kan\u00eb qen\u00eb nxit\u00ebse apo frenuese n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast?<\/strong><\/p>\n<p>Raportet kan\u00eb qen\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht frenuese, si gjat\u00eb komunizmit, ashtu dhe sot, pas r\u00ebnies s\u00eb tij. Shqip\u00ebria me Greqin\u00eb nuk kan\u00eb qen\u00eb asnj\u00ebher\u00eb fqinj\u00eb shembullor\u00eb. Popuj t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, mosdurues ndaj nj\u00ebri-tjetrit, t\u00eb pam\u00ebsuar t\u00eb b\u00ebjn\u00eb l\u00ebshime, q\u00eb i jan\u00eb p\u00ebrgjigjur ashp\u00ebrsis\u00eb me ashp\u00ebrsi, krekosjes me krekosje, racizmit me raciz\u00ebm. E megjithat\u00eb, nuk i p\u00ebrmenda k\u00ebto p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb jehon\u00eb klishes\u00eb s\u00eb njohur p\u00ebr ballkanasit e pandreqsh\u00ebm. Do t\u00eb besoja t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. I p\u00ebrmenda k\u00ebto p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb se, pavar\u00ebsisht k\u00ebtij acarimi shekullor, logjika e jet\u00ebs i ka \u00e7uar k\u00ebta dy popuj drejt nj\u00eb ideje shp\u00ebtuese q\u00eb u p\u00ebrmend n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebsaj interviste. Ideja shp\u00ebtuese \u00ebsht\u00eb bindja se asnj\u00ebri nga k\u00ebta dy popuj nuk e shkat\u00ebrronte dot tjetrin. Heqja dor\u00eb prej iluzionit t\u00eb mbrapsht\u00eb t\u00eb mposhtjes s\u00eb tjetrit, ka qen\u00eb hapi m\u00eb i madh drejt pozitivitetit n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>Sa p\u00ebr motivet antike n\u00eb veprat e mia, qoft\u00eb gjat\u00eb komunizmit, qoft\u00eb pas tij, ato nuk jan\u00eb trajtuar p\u00ebr t\u00eb ndrequr pun\u00eb politikisht, e aq m\u00eb pak p\u00ebr t\u00eb prishur. Let\u00ebrsia bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb vetvetish\u00ebm pozitive, nd\u00ebrtuese. Si shkrimtar jam ve\u00e7an\u00ebrisht i ndjesh\u00ebm n\u00ebse n\u00eb nj\u00eb ceremoni zyrtare t\u00eb nj\u00eb vendi fqinj do t\u00eb mallkoheshin shkronjat e alfabetit q\u00eb p\u00ebrdor. Kjo ka ndodhur, por kjo s\u2019m\u00eb krijon asnj\u00eb ndjesi negative ndaj let\u00ebrsis\u00eb antike t\u00eb k\u00ebtij vendi. P\u00ebrkundrazi, edhe ajo vet\u00eb, dy mij\u00eb e ca vjet m\u00eb par\u00eb, e ka d\u00ebnuar k\u00ebt\u00eb barbari t\u00eb ardhshme. Ndaj un\u00eb, dhe jo vet\u00ebm un\u00eb, por t\u00eb gjith\u00eb ne, shkrimtar\u00ebt e sot\u00ebm ballkanas, e quajm\u00eb, e ndiejm\u00eb let\u00ebrsin\u00eb antike si aleaten ton\u00eb t\u00eb madhe kund\u00ebr mbrapshtis\u00eb.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb nj\u00eb intervist\u00ebn tuaj ku keni folur p\u00ebr admirimin tuaj ndaj let\u00ebrsis\u00eb antike greke, pyetjes se a do t\u00eb mund t\u00eb shkruanit, po ta sillte rasti, di\u00e7ka t\u00eb ngjashme p\u00ebr poezin\u00eb e fqinj\u00ebve serb\u00eb, i jeni p\u00ebrgjigjur pozitivisht. Madje keni shtuar se do ta konsideronit nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb si nj\u00eb p\u00ebrkryerje t\u00eb nd\u00ebrgjegjes suaj krijuese. I p\u00ebrmbaheni ende sot k\u00ebtij pohimi?<\/strong><\/p>\n<p>I p\u00ebrmbahem plot\u00ebsisht. Ndoshta kjo p\u00ebrgjigje do t\u00eb shkaktonte nj\u00eb n\u00ebnqeshje mosbesuese. E megjithat\u00eb, po e p\u00ebrs\u00ebris pohimin tim. Un\u00eb shpresoj se n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb t\u00eb Europ\u00ebs, do t\u00eb vendoset m\u00eb n\u00eb fund qytet\u00ebrimi europian. Dhe at\u00ebher\u00eb as pyetja juaj e as p\u00ebrgjigjja ime nuk do t\u00eb ting\u00ebllonin befasuese.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TemA Online, 24 Maj 2012 Nj\u00eb nga shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj europian\u00eb, Ismail Kadare, flet p\u00ebr temat m\u00eb delikate dhe ndarjet midis serb\u00ebve dhe shqiptar\u00ebve, mbi urrejtjen e zgjatur, zem\u00ebrimin dhe mllefin, mbi miq\u00ebsin\u00eb dhe moskuptimet me shkrimtar\u00ebt serb\u00eb, mbi shtremb\u00ebrimet e historis\u00eb, q\u00eb e kap\u00ebrcen dram\u00ebn ballkanase, dhe p\u00ebr arsyen p\u00ebrse ishte dashur q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2936","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-intervista"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"TemA Online, 24 Maj 2012 Nj\u00eb nga shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj europian\u00eb, Ismail Kadare, flet p\u00ebr temat m\u00eb delikate dhe ndarjet midis serb\u00ebve dhe shqiptar\u00ebve, mbi urrejtjen e zgjatur, zem\u00ebrimin dhe mllefin, mbi miq\u00ebsin\u00eb dhe moskuptimet me shkrimtar\u00ebt serb\u00eb, mbi shtremb\u00ebrimet e historis\u00eb, q\u00eb e kap\u00ebrcen dram\u00ebn ballkanase, dhe p\u00ebr arsyen p\u00ebrse ishte dashur q\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-05-24T20:12:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/ismail_kadare.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"32 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb\",\"datePublished\":\"2012-05-24T20:12:46+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/\"},\"wordCount\":6381,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/fjala\\\/ismail_kadare.jpg\",\"articleSection\":[\"Intervista\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/\",\"name\":\"Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/fjala\\\/ismail_kadare.jpg\",\"datePublished\":\"2012-05-24T20:12:46+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/fjala\\\/ismail_kadare.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/fjala\\\/ismail_kadare.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"TemA Online, 24 Maj 2012 Nj\u00eb nga shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj europian\u00eb, Ismail Kadare, flet p\u00ebr temat m\u00eb delikate dhe ndarjet midis serb\u00ebve dhe shqiptar\u00ebve, mbi urrejtjen e zgjatur, zem\u00ebrimin dhe mllefin, mbi miq\u00ebsin\u00eb dhe moskuptimet me shkrimtar\u00ebt serb\u00eb, mbi shtremb\u00ebrimet e historis\u00eb, q\u00eb e kap\u00ebrcen dram\u00ebn ballkanase, dhe p\u00ebr arsyen p\u00ebrse ishte dashur q\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2012-05-24T20:12:46+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/ismail_kadare.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"32 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb","datePublished":"2012-05-24T20:12:46+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/"},"wordCount":6381,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/ismail_kadare.jpg","articleSection":["Intervista"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/","name":"Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/ismail_kadare.jpg","datePublished":"2012-05-24T20:12:46+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/ismail_kadare.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/ismail_kadare.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kadare-serbet-nuk-denuan-krimet-ndaj-shqiptareve-une-sdo-heshtja-nese-shqiptaret-do-zbonin-serbe\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kadare: Serb\u00ebt nuk d\u00ebnuan krimet ndaj shqiptareve. Un\u00eb s\u2019do heshtja n\u00ebse shqiptaret do zbonin serb\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2936","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2936"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2936\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2936"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2936"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2936"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}