{"id":2785,"date":"2010-05-23T09:27:42","date_gmt":"2010-05-23T08:27:42","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/?p=2785"},"modified":"2010-05-23T09:27:42","modified_gmt":"2010-05-23T08:27:42","slug":"historia-e-shkodres-dje-dhe-sot","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/","title":{"rendered":"Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot"},"content":{"rendered":"<p>Nga <strong>Gjon Frani Ivezaj<\/strong>, <em>historian<\/em><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb qyteti q\u00eb prej shekujsh njihet si djepi i kultur\u00ebs dhe civilizimit t\u00eb lart\u00eb brenda trojeve etnike shqiptare. Historia e saj \u00ebsht\u00eb e mbushur me ngritje dhe ulje nd\u00ebr shekuj. Ajo gjithnj\u00eb ka qen\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes gjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare shqiptare. Shkodran\u00ebt, kan\u00eb qen\u00eb nd\u00ebr shekuj ndera dhe lavdia, t\u00eb par\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimet, duke z\u00ebn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb nj\u00eb vend nderi n\u00eb histori.<\/p>\n<p>Do t\u00eb mundohem q\u00eb t\u00eb cek nga pak majat e krenaris\u00eb s\u00eb qytetit dhe t\u00eb vet\u00eb banor\u00ebve t\u00eb saj nd\u00ebr shekuj, duke u bazuar n\u00eb shum\u00eb burime historike, q\u00eb jan\u00eb d\u00ebshmi e mbijetes\u00ebs s\u00eb lavdishme t\u00eb zon\u00ebs dhe qytetit dhe t\u00eb vet\u00eb banor\u00ebve vendas kultur\u00ebdash\u00ebs.<\/p>\n<p>Shkodra, ky qytet i lasht\u00eb 2500-vje\u00e7ar, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga qendrat m\u00eb t\u00eb shquara qytetare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb e t\u00eb Ballkanit, i njohur si kryeqend\u00ebr tradicionale e kultur\u00ebs shqiptare.<\/p>\n<p>Duke ndjer\u00eb n\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e saj p\u00ebrplasjen e dallg\u00ebve t\u00eb Liqenit t\u00eb Shkodr\u00ebs dhe duke n\u00eb gjoks gurgullim\u00ebn e lumenjve t\u00eb Bun\u00ebs, Drinit e Kirit, me nj\u00eb dor\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb bedenat e k\u00ebshtjell\u00ebs legjendare t\u00eb Rozaf\u00ebs dhe tjetr\u00ebn n\u00eb Alpet shqiptare, Shkodra t\u00eb ofron bukuri t\u00eb virgj\u00ebra natyrore q\u00eb rrall\u00eb i has n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr t\u00eb globit.<\/p>\n<p>N\u00eb rrjedh\u00eb t\u00eb shekujve, ve\u00e7 etjes s\u00eb saj p\u00ebr liri e pavar\u00ebsi, ka afirmuar vlera t\u00eb patjet\u00ebrsueshme n\u00eb rrafshin e kultur\u00ebs e t\u00eb artit, tradita t\u00eb cilat kan\u00eb ardhur me bukurin\u00eb e tyre deri n\u00eb dit\u00ebt tona.<\/p>\n<p>Gjurm\u00ebt m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb veprimtaris\u00eb njer\u00ebzore t\u00eb zbuluara n\u00eb pellgun e Shkodr\u00ebs i p\u00ebrkasin periudh\u00ebs s\u00eb paleolitit t\u00eb mes\u00ebm, por duke filluar nga periudha e bronxit, ato kan\u00eb nj\u00eb prezenc\u00eb intensive e t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb.<\/p>\n<p>Ky territor ka qen\u00eb i banuar nga fisi ilir i Labeat\u00ebve, lund\u00ebrtar\u00eb e tregtar\u00eb t\u00eb zot\u00eb. Ishin shk\u00ebmbimet tregtare me zonat e tjera q\u00eb u b\u00ebn\u00eb shkak p\u00ebr themelimin e qytetit t\u00eb Shkodr\u00ebs, si nj\u00eb treg e vendbanim ilir. K\u00ebshtu, q\u00eb n\u00eb shekullin e IV p.k. e fillon jet\u00ebn ky qytet ilir, i cili njihej n\u00eb histori me emrin Scodra, Scobre, Skodrai, Skodre, Skydreonopolis-sot Shkodra.<\/p>\n<p>Pushtimet e ndryshme ia kan\u00eb nd\u00ebrprer\u00eb zhvillimin, e kan\u00eb shkat\u00ebrruar shpesh dhe nga themelet, por Shkodra \u00ebsht\u00eb ngritur edhe nga hiri. N\u00eb afro pes\u00eb shekuj t\u00eb pushtimit osman, shk\u00eblqimi i qytetit u venit, por n\u00eb shek. XVII do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrs\u00ebri nj\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme, jo vet\u00ebm administrative, por edhe ekonomike e Shqip\u00ebris\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb kishte 1800 sht\u00ebpi dhe 25.000 banor\u00eb dhe gradualisht b\u00ebhet nj\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme kulturore. N\u00eb Shkod\u00ebr lind\u00ebn institucionet e para kulturore n\u00eb vendin.<\/p>\n<p>Qyteti \u00ebsht\u00eb themeluar ne shek e IV para Krishtit, prej fisit t\u00eb Labeat\u00ebve gjat\u00eb sundimit t\u00eb Gentit (181-168) perreth k\u00ebshtjell\u00ebs Rozafa.<\/p>\n<p>Zona p\u00ebrreth vendit ku ndodhet sot Shkodra ka qen\u00eb e banuar q\u00eb n\u00eb koh\u00ebt parahistorike. K\u00ebtu jan\u00eb gjetur gjurm\u00eb t\u00eb paleolitit t\u00eb mes\u00ebm, nd\u00ebrsa q\u00eb nga neoliti g\u00ebrmimet kan\u00eb zbuluar vazhdim\u00ebsi jetese q\u00eb vjen deri n\u00eb dit\u00ebt tona. Objektet e gjetura gjenden n\u00eb muzeumin e qytetit, n\u00eb at\u00eb t\u00eb Tiran\u00ebs dhe n\u00eb muzet\u00eb e Evrop\u00ebs. Kjo sepse zona ka nj\u00eb kombinim t\u00eb rrall\u00eb faktor\u00ebsh fizik\u00eb p\u00ebr jetes\u00eb. <\/p>\n<p>Rr\u00ebz\u00eb kodrave t\u00eb Tepes, n\u00eb an\u00ebn jugore t\u00eb qytetit t\u00eb sot\u00ebm, materialet arkeologjike fillojn\u00eb nga Bronxi i hersh\u00ebm (2000 para Krishtit). N\u00eb shekullin V &#8211; IV para Krishtit filloi nd\u00ebrtimi i kalas\u00eb me gur\u00eb ciklopike t\u00eb puthitur pa lla\u00e7. Kalaja \u00ebsht\u00eb e vendosur mbi nj\u00eb kod\u00ebr n\u00eb hyrje t\u00eb qytetit n\u00eb nj\u00eb lart\u00ebsi 130 m.<\/p>\n<p>N\u00eb at\u00eb periudh\u00eb treva banohej nga fisi Ilir i Labeat\u00ebve. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb qyteti merr nj\u00eb zhvillim ekonomik, gj\u00eb q\u00eb d\u00ebshmohet nga prerja e monedh\u00ebs n\u00eb qytet q\u00eb n\u00eb vitin 230 para Krishtit. Nga monedha m\u00ebsojm\u00eb emrin q\u00eb ka patur qyteti n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, Scodrinon.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 181 para Krishtit b\u00ebhet Kryeqytet i Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Iliris\u00eb, me sundimtar Gentin, dhe kishte nj\u00eb shtrirje t\u00eb madhe n\u00eb pjes\u00ebn veriore. Gjat\u00eb shekullin II para Krishtit n\u00eb kalan\u00eb e qytetit zhvillohen luft\u00ebrat me Rom\u00ebn dhe n\u00eb vitin 168 pushtohet nga Roma dhe b\u00ebhet nj\u00eb nga qendrat e nj\u00ebsive administrative t\u00eb Perandoris\u00eb Romake. Me reformat e Dioklecianit b\u00ebhet qend\u00ebr krahinore. Aty kalonin rrug\u00eb tregetare t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme drejt bregut Dalmat, nga veriu, dhe n\u00ebp\u00ebrmjet lugin\u00ebs s\u00eb Drinit p\u00ebr n\u00eb Kosov\u00eb, nga lindja.<\/p>\n<p>Ajo pushtohet dhe b\u00ebhet kryeqend\u00ebr e shtetit t\u00eb Zet\u00ebs n\u00eb shekullin e Xl. M\u00eb pas vjen pushtimi i shkurt\u00ebr bullgar. N\u00eb shekullin XIV b\u00ebhet qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme autonome me institucione t\u00eb zhvilluara dhe n\u00eb vitin 1360 b\u00ebhet kryeqend\u00ebr e Principat\u00ebs s\u00eb familjes Balshaj. M\u00eb 1396 kalon n\u00ebn sundimin e Republik\u00ebs s\u00eb Venedikut e cila rikonstrukton kalan\u00eb dhe qytetin e quan Scutari. Qyteti ka institucione dhe ligje si \u00e7do qend\u00ebr e zhvilluar veneciane n\u00eb Adriatik.<\/p>\n<p>Mbas vdekjes s\u00eb heroit komb\u00ebtar Gjergj Kastrioti, i cili drejtoi rezistenc\u00ebn e popullit shqiptar ndaj pushtimit t\u00eb Perandoris\u00eb Osmane, n\u00eb vitin 1479 Sulltan Mehmeti II rrethon p\u00ebrs\u00ebri Shkodr\u00ebn me mbi 100.000 ushtar\u00eb, si qyteti i fundit shqiptar i pa pushtuar.<\/p>\n<p>Mbrojtja vazhdoi mbi shtat\u00eb muaj nga nj\u00eb garnizon prej 1600 vetash i cili u dor\u00ebzua me kusht. Kjo q\u00ebndres\u00eb u p\u00ebrshkrua nga historiani i par\u00eb shqiptar dhe d\u00ebshmitar i k\u00ebsaj ngjarjeje, shkodrani fran\u00e7eskan humanisti At Marin Barleti. Libri i tij: &#8220;Rrethimi i Shkodr\u00ebs&#8221;, u botua n\u00eb Evrop\u00eb n\u00eb vitin 1504.<\/p>\n<p>Pas pushtimit qyteti u rr\u00ebnua por dal\u00ebngadal\u00eb u rim\u00ebk\u00ebmb dhe n\u00eb shekullin e XVII u b\u00eb qend\u00ebr sanxhaku e Perandoris\u00eb Osmane. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb qyteti ka mbi 1800 sht\u00ebpi dhe ka filluar t\u00eb shtrihet n\u00eb fush\u00ebn ku \u00ebsht\u00eb sot. Zhvillohen zejtaria, punimi i arm\u00ebve, punimi i m\u00ebndafshit, i bakrit dhe i stolive prej argjendi.<\/p>\n<p>N\u00eb shekullin XVIII b\u00ebhet qend\u00ebr pashall\u00ebku n\u00ebn sundimin e familjes vendase t\u00eb Bushatlive. M\u00eb 1787, Mahmut Pasha i Bushatlive tentoi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb krijimin e nj\u00eb principate t\u00eb pavarur shqiptare, q\u00eb m\u00eb von\u00eb u shtyp nga perandoria osmane.<br \/>\nM\u00eb 1718 jan\u00eb hapur n\u00eb Shkod\u00eb agjencit\u00eb e para konsullore. M\u00eb 1730 krijohet Dhoma e Tregtis\u00eb. Nga viti 1807 deri me 1809 nd\u00ebrtohet bexhisteni n\u00eb zon\u00ebn tregtare n\u00eb rritje t\u00eb qytetit.<\/p>\n<p>N\u00eb shekullin e XlX rritja ekonomike ec\u00ebn me ritme t\u00eb larta. Qendra tregtare ose pazari ka rreth 2500 dyqane dhe \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madhi n\u00eb Ballkan. Qyteti arrin n\u00eb 50, 000 banor\u00eb dhe b\u00ebhet qend\u00ebr Vilajeti. K\u00ebtu prodhohen veshje komb\u00ebtare, p\u00eblhur\u00eb, l\u00ebkur\u00eb, duhan, barut, q\u00eb eksportohen. Ushtrohen 80 profesione. N\u00eb qytet jan\u00eb 6 konsullata t\u00eb fuqive europiane dhe vendeve fqinje. N\u00eb vitin 1867 qyteti b\u00ebhet qend\u00eb e Arqipeshkvis\u00eb. Ka institucionet tregtare t\u00eb koh\u00ebs, gjykat\u00eb, drejtori postale, dogane.<\/p>\n<p>M\u00eb 1865 kalaja braktiset pasi Lumi Drin ka ndryshuar shtratin. Qyteti \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb port lumor dhe tregton me bot\u00ebn n\u00ebp\u00ebrmjet skelave nd\u00ebrmjet\u00ebse si ajo e Obotit, Sh\u00ebngjinit, Ulqinit, Tivarit. Qyteti shquhet p\u00ebr mjedise t\u00eb gjelb\u00ebruara dhe oborret me lule.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1878 krijohet Lidhja e Prizrenit p\u00ebr mos cop\u00ebtimin e trojeve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Shkodra b\u00ebhet nj\u00eb vat\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme e l\u00ebvizjes komb\u00ebtare. Ushtrit\u00eb e Shkodr\u00ebs luftojn\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e territoreve shqiptare t\u00eb Plav\u00ebs, Gucis\u00eb, Hotit, Grud\u00ebs, Ulqinit dhe Tivarit. Fillon k\u00ebshtu nj\u00eb periudhe trazirash p\u00ebr qytetin, q\u00eb reflektohet n\u00eb r\u00ebnien e shpejt\u00eb t\u00eb numrit t\u00eb popullsis\u00eb. Shkodran\u00ebt morr\u00ebn pjes\u00eb aktive n\u00eb luft\u00ebn p\u00ebr shpalljen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, duke luftuar me arm\u00eb dhe duke nxjerr\u00eb figura t\u00eb shquara udh\u00ebheq\u00ebsish dhe njer\u00ebzish t\u00eb pend\u00ebs.<\/p>\n<p>Pas fillimit t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb par\u00eb bot\u00ebrore Shkodra sulmohet nga ushtrit\u00eb malaziase, t\u00eb cilat m\u00eb 1915 hyjn\u00eb n\u00eb qytet. N\u00eb janar t\u00eb 1916 pushtohet nga austriak\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt e bejn\u00eb Shkodr\u00ebn qend\u00ebr t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb pushtimit. Me mbarimin e Luft\u00ebs I Bot\u00ebrore n\u00eb Shkod\u00ebr vendoset nj\u00eb administrat\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Mbas Kongresit t\u00eb Lushnjes, m\u00eb 1920, qyteti administrohet nga qeveria shqiptare q\u00eb doli nga ky kongres.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1945 u vendos diktatura komuniste dhe qyteti vuajti p\u00ebr 45 vjet nga represioni q\u00eb donte ta privonte qytetin nga prirjet e tij demokratike dhe kulturore, nga marr\u00ebdh\u00ebniet me bot\u00ebn dhe nga ekonomia e tij tradicionale. U persekutuan personalitetet m\u00eb t\u00eb spikatura t\u00eb qytetit. U vu dor\u00eb mbi institucionet e kultur\u00ebs dhe t\u00eb kultit, duke i transformuar sipas ideologjis\u00eb s\u00eb re. U b\u00eb \u00e7do gj\u00eb q\u00eb qyteti t\u00eb humbiste identitetin e tij mijravje\u00e7ar. Megjithat\u00eb ishin shkodran\u00ebt q\u00eb dhan\u00eb sinjalet e para n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr rrug\u00ebn e re t\u00eb demokracis\u00eb q\u00eb n\u00eb janar t\u00eb vitit 1990.<br \/>\nTrash\u00ebgimia kulturore e Shkodr\u00ebs p\u00ebr kombin Shqiptar fillon q\u00eb n\u00eb shekullin XV me shkrimet e para n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.<\/p>\n<p>Kemi n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet shkrimtar\u00ebt, gjuh\u00ebtar\u00ebt, historian\u00ebt e par\u00eb t\u00eb vendit. N\u00eb shekujt XVIII &#8211; XIX kemi institucionet e para shtet\u00ebrore q\u00eb pasqyrojn\u00eb lidhjet e Shkodr\u00ebs me bot\u00ebn e qytet\u00ebruar europiane. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri zhvillohet arti, sporti, lindin muzet\u00eb dhe bibliotekat. Fillon arti fotografik, shtypshkrimi dhe, m\u00eb von\u00eb, kinemaja dhe energjia elektrike.<\/p>\n<p>Firmat e fuqishme tregtare b\u00ebjn\u00eb tregti me t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn deri n\u00eb Japoni, duke sjell\u00eb n\u00eb qytet prodhime egzotike. N\u00eb familjet shkodrane nuk mungojn\u00eb pianofortet dhe pikturat e klasik\u00ebve bot\u00ebror\u00eb&#8230;<\/p>\n<p><strong>Zanafilla e Shkodr\u00ebs&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebn kur popullsia ilire e territorit shqiptare kishte arritur zhvillimin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb ekonomik e kulturor, n\u00eb vitin 181 para Krishtit behet Kryeqytet i Mbreterise Ilire.<br \/>\nMe ndarjen e Perandoris\u00eb Romake, Shkodra, sikurse e gjithe Ilirija e Jugut, kalon n\u00ebn kontrollin e Bizantit, por vazhdoi t\u00eb varej nga Kisha Katolike e Rom\u00ebs.<\/p>\n<p>Duke p\u00ebrballuar pushtimet e shumta t\u00eb barbar\u00ebve, q\u00eb pushtuan territoret shqiptare nd\u00ebrmjet shekujve XI-XIV, Shkodra p\u00ebrjeton edhe nj\u00eb periudhe vet\u00ebqeverisjeje.<br \/>\nN\u00eb vitin 1040 qyteti u b\u00eb kryeqendra e Zet\u00ebs, qend\u00ebr e rend\u00ebsishme, komune autonome me institucione t\u00eb zhvilluara. Ajo n\u00eb vitin 1360 b\u00ebhet kryeqendra e shtetit feudal t\u00eb familjes Balshaj. Po n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb rikonstruktohet K\u00ebshtjella legjendare dhe qyteti merr emrin Scutari.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1396 qyteti antik do t\u00eb pushtohet nga Venediku, sundimi i t\u00eb cilit u<br \/>\nnd\u00ebrpre nga nj\u00eb varg kryengritjesh te popullsise.<\/p>\n<p>K\u00ebshtjella Rozafa \u00ebsht\u00eb monumenti historik me i vjetri, e cila filloi t\u00eb nd\u00ebrtohet n\u00eb shek V-IV para Krishtit ndermjet lumit Drin dhe Buna. Ajo \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb pik\u00eb strategjike p\u00ebr t\u00eb kontrolluar fush\u00ebn bregdetare, hyrjen n\u00eb liqenin e Shkodr\u00ebs si dhe kalimin n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb vendit e t\u00eb Ballkanit n\u00eb Lindje. K\u00ebshtjella ka nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb luftarake dhe te lidhur me qytetin e Shkodr\u00ebs ka nj\u00eb goj\u00ebdh\u00ebn\u00eb popullore.<br \/>\nN\u00eb muret rrethuese t\u00eb kalas\u00eb, t\u00eb cilat p\u00ebrfshijne rreth 9 ha tok\u00eb, dallohen qart\u00eb nd\u00ebrtimet e kat\u00ebr periudhave: Balshajve (shek. XIV), zot\u00ebrimi venecian (shek. XV), pushtimi osman (shek. XVI-XVII), dhe e Bushatlinjve (shek. XVIII-XIX).<\/p>\n<p>Kisha me e vjet\u00ebr n\u00eb Shkod\u00ebr \u00ebsht\u00eb ajo e Sh&#8217;na Ndout dhe Kisha e Sh\u00ebn Kollit, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Bun\u00ebs.<\/p>\n<p>Nuk ka ndonj\u00eb dokument konkret, p\u00ebr t\u00eb argumentuar t\u00eb dh\u00ebnat e nd\u00ebrtimit t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Zoj\u00ebs s\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Mir\u00eb, q\u00eb njihet si Pajtorja e Shqip\u00ebris\u00eb. Por nga brezi n\u00eb brez besimtar\u00ebt katolik kan\u00eb mbajtur gjall\u00eb me veneracion bindjen n\u00eb mrekullin\u00eb e dat\u00ebs 25.04.1467, ku k\u00ebt\u00eb dit\u00eb figura e Zonj\u00ebs se Shkodr\u00ebs, q\u00eb gjendej n\u00eb nj\u00eb afresk t\u00eb Kish\u00ebs n\u00eb fjal\u00eb, u shkeput nga vendi dhe e ndjekur prej dy katolik\u00ebve shkodran\u00eb t\u00eb quajtur De Xhorxho dhe De Skavis, shkoi e zuri vend n\u00eb Kish\u00ebn e Genazzano (n\u00eb Itali).<\/p>\n<p>Karnavalet n\u00eb Shkod\u00ebr festohen q\u00eb para ardhjes s\u00eb pushtuesve osman.<br \/>\nN\u00eb 1499-1500, nd\u00ebrtohet Ura e Bun\u00ebs nga osman\u00ebt. Thuhet se ka qen\u00eb ndertuar nj\u00eb tjet\u00ebr m\u00eb par\u00eb p\u00ebrball\u00eb ish Fabrik\u00ebs s\u00eb \u00c7imentos, por se kur nuk dihet.<br \/>\nQ\u00eb n\u00eb vitin 1565 Shkodra do t\u00eb ket\u00eb Shtypshkronj\u00eb. N\u00eb shek XVII ne Shkoder ndertohet rruga \u201c13 Dhjetori\u201d nen ndikimin venecian.<\/p>\n<p>N\u00eb 1718 Shkodra do t\u00eb ket\u00eb 7 selite e konsullatave t\u00eb Fuqive t\u00eb M\u00ebdha t\u00eb Evrop\u00ebs. Si port p\u00ebrdorej Oboti e Ulqini e me von\u00eb Sh\u00ebn Gjini. N\u00eb vitet 1757-1831 Shkodra \u00ebsht\u00eb n\u00ebn sundimin e Bushatlinjve. Familja feudale shkodrane e qeverisi pashallekun e Shkodr\u00ebs n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb dinastije t\u00eb trashiguar thuajse t\u00eb pavarur.<br \/>\nN\u00eb 1807-1809 nd\u00ebrtohet Bexhisteni, i cili p\u00ebrmbante 2.500 dyqane t\u00eb stilit persian (iranian). Pazari i Vjet\u00ebr ishte nj\u00eb kompleks i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i ngritur p\u00ebrbri kodr\u00ebs mbi t\u00eb cil\u00ebn ngrihet kalaja Rozafa, dhe ku ushtroheshin rreth 80 lloje zejesh.<\/p>\n<p>Af\u00ebr Pazarit ekzistonte nj\u00eb molo n\u00eb lumin Bun\u00eb, ku akomodoheshin barka e anije t\u00eb vogla nd\u00ebrmjet t\u00eb cilave Shkodra dhe Pazari i saj lidheshin me Adriatikun.<br \/>\nRreth viteve 1840 ngrihet nd\u00ebrtesa e bibliotek\u00ebs se Bushatlinjve. Biblioteka kishte afro 3 000 volume teologjike, jurisprudence, tekste shkencore, filozofike astronomike e deri n\u00eb ekzemplare. Libra me vlera u grumbulluan me von\u00eb edhe nga bibliotekat e urdhrave katolike Jezuite e Fran\u00e7eskane. Po k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb u themeluan shoq\u00ebrit\u00eb letrare, kulturore e sportive si \u201cBashkimi\u201d dhe \u201cAgimi\u201d.<\/p>\n<p>Arkitekti, piktori Pjet\u00ebr Marubi fillon punimet e tij te para fotografike ne vitet 1858-1859. Ai lidh miqesi me familjen e Rrok Kodhelit, fshatar nga Kodheli i Zadrimes. Djemte e Kodhelit, Matia dhe Mikeli, te apasionuar pas fotografise do te drejtojne punimet fotografike ne vitet e me vonshme dhe do te njihen me mbiemrin Marubi. Ne 1970 fototeka e pasuruar prej 150.000 negativesh iu dhurua shtetit.<\/p>\n<p>Me 7 prill 1858 themelohet Katedralja e Shkodr\u00ebs, nj\u00eb nd\u00ebr objektet kristiane m\u00eb t\u00eb bukra n\u00eb Ballkan asokohe.<\/p>\n<p>Fillimet e institucionit te Bashkise ne Shkoder datojne ne vitin 1865. Ne fillim u quajt \u201cBeledie\u201d deri ne vitin 1913, prej ketij viti e deri me 1920 \u201cPerlimtare\u201d dhe me pas Bashki.<\/p>\n<p>Shkodra ne vitin 1870 kishte 50.000 banore. Ne vitin 1875 fillon ndri\u00e7imi i rrugeve naten me llamba vajguri nga Bashkia e Shkodres. Deputetet e pare shkodrane nisen ne parlamentin turk ne vitin 1877 jane: Jusuf Podgorica, Selim Gjyrezi, Ejll Paloka dhe Filip Risto Vu\u00e7koviq. Ne vitin 1878 ngrihet ne Shkoder banda e pare muzikore e vendit. Po kete vit hapet shkolla e Jezuiteve e para per popull.<br \/>\nThemelohet ne 1880 Muzeu i Jezuiteve, i cili ishte i ndare ne disa seksione me permbajtje shume interesante e teper te hershme.<\/p>\n<p>At Shtjefen Gje\u00e7ovi, diletanti i arkeologjise, i cili ka qene edhe mbledhes dhe perpiluesi i Kanunit te Leke Dukagjinit, themelon Muzeumin e Fran\u00e7eskaneve ne vitin 1890.<\/p>\n<p>Sahati i Inglizit, objekt historik i periudhes se aristokracise mesjetare, eshte ndertuar me fondet e Lordit anglez Paget, i ardhur ketu rreth \u00e7erekut te fundit te shek XIX.<\/p>\n<p>Ne Shkoder ne vitin 1890 ndertohet \u201cTeatri i Kolegjit Saverian\u201d.<br \/>\nQyteti me 1 qeshor 1905 perjeton ngjarje katastrofale nga termeti qe shkaktoi deme te medha, vdesin 159 vete dhe plagosen 250 te tjere. Lekundjet do te zgjasin afro nje vit. Lagjet e vjetra pothuaj u sheshuan, permbyten shumica e tokave.<\/p>\n<p>Shfaqja e pare kinematografike ne Shqiperi njihet ne Shkoder ne vitin 1912 nga Kol Idromeno. Shkodra ka ne vitet 1913-1914 shkollen e pare laike. Po ne nentorin te ketij viti ngrihet per te paren here flamuri Kombetare ne bashkine e vjeter. Ne 1913-1914 qyteti administrohet nga fuqite e medha, nga komisioni Nderkombetar. Po kete periudhe u themelua seminari Jezuit dhe kuvendi fran\u00e7eskan, me mbeshtetjen e klerit katolik.<\/p>\n<p>Shkodra, si qytet i lasht\u00eb p\u00ebrkrah disa qyteteve te r\u00ebnd\u00ebsishme te Bashkanit dhe Europes, ka luajtur nje rol ekonomik, politik dhe kulturor shume dimensional, qe duket nga burimet e ndryshme qe citova pak me lart. Shkodra e Gentit dhe e Teutes eshte sot per ne shqiptaret ndera dhe krenaria e perhershme, perpara se ciles une dhe te gjithe shqiptaret perulemi me respekt te thelle.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gjon Frani Ivezaj, historian \u00cbsht\u00eb qyteti q\u00eb prej shekujsh njihet si djepi i kultur\u00ebs dhe civilizimit t\u00eb lart\u00eb brenda trojeve etnike shqiptare. Historia e saj \u00ebsht\u00eb e mbushur me ngritje dhe ulje nd\u00ebr shekuj. Ajo gjithnj\u00eb ka qen\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes gjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare shqiptare. Shkodran\u00ebt, kan\u00eb qen\u00eb nd\u00ebr shekuj ndera dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2785","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga Gjon Frani Ivezaj, historian \u00cbsht\u00eb qyteti q\u00eb prej shekujsh njihet si djepi i kultur\u00ebs dhe civilizimit t\u00eb lart\u00eb brenda trojeve etnike shqiptare. Historia e saj \u00ebsht\u00eb e mbushur me ngritje dhe ulje nd\u00ebr shekuj. Ajo gjithnj\u00eb ka qen\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes gjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare shqiptare. Shkodran\u00ebt, kan\u00eb qen\u00eb nd\u00ebr shekuj ndera dhe [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-05-23T08:27:42+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot\",\"datePublished\":\"2010-05-23T08:27:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\\\/\"},\"wordCount\":2745,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\\\/\",\"name\":\"Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-05-23T08:27:42+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Nga Gjon Frani Ivezaj, historian \u00cbsht\u00eb qyteti q\u00eb prej shekujsh njihet si djepi i kultur\u00ebs dhe civilizimit t\u00eb lart\u00eb brenda trojeve etnike shqiptare. Historia e saj \u00ebsht\u00eb e mbushur me ngritje dhe ulje nd\u00ebr shekuj. Ajo gjithnj\u00eb ka qen\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes gjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare shqiptare. Shkodran\u00ebt, kan\u00eb qen\u00eb nd\u00ebr shekuj ndera dhe [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2010-05-23T08:27:42+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot","datePublished":"2010-05-23T08:27:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/"},"wordCount":2745,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/","name":"Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"datePublished":"2010-05-23T08:27:42+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/historia-e-shkodres-dje-dhe-sot\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Historia e Shkodr\u00ebs dje dhe sot"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2785","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2785"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2785\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}