![\"Baki](\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/baki_ymeri.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Baki Ymeri<\/strong><\/p>\n Ismail Kadare \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb i njohur prej m\u00eb shum\u00eb se tre dekadash n\u00eb Rumani. N\u00eb vitin 1973 \u00ebsht\u00eb botuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb romani \u201cGjenerali i ushtris\u00eb s\u00eb vdekur\u201d p\u00ebrkthyer nga Foqion Mi\u00e7a\u00e7o, shqiptar bukureshtar me prejardhje nga Fieri, dhe nga ajo koh\u00eb romanet e tij jan\u00eb botuar gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebtyre viteve duke g\u00ebzuar admirimin dhe vler\u00ebsimin e lexuesit dhe specialist\u00ebve t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend.<\/p>\n Nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb (1974), erdhi Kadareja p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb Bukuresht, duke qen\u00eb i shoq\u00ebruar nga Dr. Xhelku Maksuti, Foqion Mi\u00e7a\u00e7o dhe admirator\u00eb t\u00eb panum\u00ebrt shqiptar\u00eb dhe rumun\u00eb. K\u00ebto dit\u00eb, Drejtorja editoriale e let\u00ebrsis\u00eb artistike n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb Botuese Humanitas, Denisa Comanescu, e ka mbartur shkrimtarin shqiptar n\u00eb t\u00eb gjitha Sht\u00ebpit\u00eb Botuese ku ka punuar, n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb Botuese Univers, Polirom dhe tani n\u00eb Humanitas. Redaktorja e let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb huaj n\u00eb Rumani, Denisa Comanescu, e mir\u00ebnjohur n\u00eb k\u00ebt\u00eb cil\u00ebsi, librat e botuar prej saj b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb n\u00eb kolon\u00ebn \u201cRafti i Denis\u00ebs\u201d, duke qen\u00eb k\u00ebsisoj nj\u00eb \u00e7ertifikat\u00eb e fort\u00eb p\u00ebr lexuesin e let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb huaj.<\/p>\n P\u00ebrve\u00e7 Sherban Tabakut, Renata e Luan Top\u00e7iut, tekstet e Kadares\u00eb jan\u00eb p\u00ebrkthyer nga shqipja edhe nga p\u00ebrkthyesi i talentuar Marius Dobrescu, i cili ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur q\u00eb shkrimtari i shquar shqiptar t\u00eb shijohet dhe admirohet nga l\u00eb\u00e7it\u00ebsi rumun. Sht\u00ebpia Botuese Humanitas, k\u00ebto dit\u00eb, n\u00eb Librarin\u00eb Carturesti, me iniciativ\u00ebn e Denisa Comanescu-t, organizoi nj\u00eb mbr\u00ebmje kushtuar shkrimtarit m\u00eb t\u00eb njohur n\u00eb bot\u00eb, Ismail Kadares\u00eb, pas botimit t\u00eb romanit \u201cMesagerii ploii\/Mesaxher\u00ebt e shiut\u201d (K\u00ebshtjella). Me k\u00ebt\u00eb promovim t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb Kadares\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn rumune, mor\u00ebn pjes\u00eb dashamir\u00eb t\u00eb panumr\u00ebt t\u00eb fjal\u00ebs artistike t\u00eb k\u00ebtij autori shqiptar, shkrimtar\u00eb dhe kritik\u00eb rumun\u00eb, gazetar\u00eb t\u00eb shtypit t\u00eb shkruar, televizione etj.<\/p>\n Romani \u201cK\u00ebshtjella\u201d ishte vet\u00ebm nj\u00eb shkas p\u00ebr t\u00eb folur p\u00ebr biografin\u00eb e tij, p\u00ebr vepr\u00ebn e Kadares\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, p\u00ebr jet\u00ebgjat\u00ebsin\u00eb e saj, p\u00ebr dukurin\u00eb universale q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn vepra e tij etj. P\u00ebr vlerat estetike t\u00eb romanit, por dhe t\u00eb risive t\u00eb proz\u00ebs s\u00eb Ismail Kadares\u00eb, p\u00ebr stilin e tij, p\u00ebr kuptimet simbolike dhe alegorike t\u00eb romanit, p\u00ebr kontekstin historik kur \u00ebsht\u00eb shkruar vepra, si dhe p\u00ebr probleme t\u00eb tjera t\u00eb teknikave letrare, fol\u00ebn Denisa Comanescu, drejtore editoriale e Humanitas fiction.<\/p>\n Sipas zonj\u00ebs Comanescu, proza e Kadares\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proz\u00eb moderne q\u00eb pavar\u00ebsisht nga koha q\u00eb \u00ebsht\u00eb shkruar, ruan mesazhe universale, e shkruar me teknika letrare q\u00eb i sigurojn\u00eb k\u00ebsaj vepre jet\u00ebgjat\u00ebsi. Romani \u201cK\u00ebshtjella\u201d i shkruar qysh n\u00eb vitet 1970, lexohet dhe sot me \u00ebndje dhe k\u00ebrsh\u00ebri, dhe prodhon k\u00ebnaq\u00ebsi estetike. P\u00ebrkthyesi Marius Dobrescu, foli p\u00ebr pun\u00ebn me p\u00ebrkthimin e Kadares\u00eb nd\u00ebr vite, dhe p\u00ebr botimin e 7 veprave t\u00eb tjera q\u00eb pasojn\u00eb t\u00eb dalin, si projekt i Sht\u00ebpis\u00eb Botuese Humanitas. P\u00ebrkthyesi i Kadares\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn rumune foli p\u00ebr biografin\u00eb e autorit dhe p\u00ebr situat\u00ebn politike kur \u00ebsht\u00eb shkruar romani. P\u00ebr interpretimin e vepr\u00ebs ai iu referua vet\u00eb autorit p\u00ebr tre mund\u00ebsi leximi t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n Kryeredaktori i Gazet\u00ebs \u201cAdevarul Literar si artistic\u201d (E v\u00ebrteta letrare dhe artistike), Cezar Paul-Badescu, vuri n\u00eb dukje p\u00ebrshkrimin e kampit otoman dhe e konsideroi vepr\u00ebn si nj\u00eb gid q\u00eb na b\u00ebn t\u00eb udh\u00ebtojm\u00eb dhe t\u00eb shohim gjith\u00e7ka q\u00eb p\u00ebrgatitet n\u00eb nj\u00eb betej\u00eb, t\u00eb gjitha k\u00ebto duke e b\u00ebr\u00eb kureshtar l\u00eb\u00e7it\u00ebsin modern. Kritiku dhe studiuesi Dr. Luan Top\u00e7iu (eseist i shquar, p\u00ebrkthyes dhe sekeretar i ambasad\u00ebs shqiptare n\u00eb Bukuresht), mes t\u00eb tjerash tha: \u201cN\u00eb k\u00ebt\u00eb roman, jo sondimi i l\u00ebnd\u00ebs bruto, por dometh\u00ebnia e thell\u00eb e k\u00ebsaj l\u00ebnde i siguron autenticitetin vepr\u00ebs.<\/p>\n Naracioni i Kadare-s\u00eb t\u00eb ofron nj\u00eb qet\u00ebsi s\u00eb jashtmi, por fsheh n\u00eb fakt dinamizmin e brendsh\u00ebm. Ajo nd\u00ebrtohet p\u00ebrmes ansamblimit e nj\u00ebsive t\u00eb vogla t\u00eb rr\u00ebfimit, ndaj mund t\u00eb konsiderohet si nj\u00eb organiz\u00ebm i gjall\u00eb, ku asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e k\u00ebrkuar, e sforcuar apo artificiale. Fakti q\u00eb romani emeton m\u00eb shum\u00eb hizotope, b\u00ebn q\u00eb vepra e Kadares\u00eb t\u00eb lexohet sot, jo vet\u00ebm sipas interpretimit q\u00eb Shqip\u00ebria ishte larguar nga Traktati i Varshav\u00ebs, as vet\u00ebm me pushtimin rus t\u00eb \u00c7ekosllavis\u00eb s\u00eb at\u00ebhershme dhe se jo vet\u00ebm kontekstet politiko-historike shpjegojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqsh\u00ebme vepr\u00ebn e Kadares\u00eb.\u201d<\/p>\n Shkrimtari dhe dramaturgu i mir\u00ebnjohur rumun, me origjin\u00eb shqiptare, Vlad Zografi, i biri i t\u00eb mbes\u00ebs\u00eb s\u00eb Dhimitr\u00eb Zografit q\u00eb vajti me delegacionin e Ismail Qemalit n\u00eb Vlor\u00eb (Poliksenia-Lika Zografi). pasi b\u00ebri t\u00eb ditur origjin\u00ebn e tij shqiptare, b\u00ebri nj\u00eb inkursion n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb ekzistenc\u00ebn dhe p\u00ebrmasat mitologjike-historike t\u00eb Sk\u00ebnderbeut, duke p\u00ebrmendur origjin\u00ebn shqiptare t\u00eb dramaturgut t\u00eb famsh\u00ebm rumun, Ion Luca Carageale (shq. Jon Luka Karaxheale), t\u00eb poetit Gelu Naum dhe t\u00eb shkrimtarit t\u00eb mir\u00ebnjohur bot\u00ebror, Ernesto Sabato, duke ilustruar nj\u00eb ide q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta shkrimtar\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb dhe Ismail Kadaren\u00eb, jan\u00eb mbart\u00ebs t\u00eb nj\u00eb tensioni t\u00eb brendsh\u00ebm.<\/p>\n Tension, sipas Vlad Zografit, q\u00eb pasqyrohet dhe n\u00eb dy romanet e famshme t\u00eb Kadares\u00eb \u201cK\u00ebshtjella\u201d dhe \u201cGjenerali i ushtris\u00eb s\u00eb vdekur\u201d, ku p\u00ebrshkruhen t\u00eb huajt q\u00eb mb\u00ebrrijn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrshkruhen me luks detajesh t\u00eb rendit fizik dhe psikologjik, kurse p\u00ebr pranin\u00eb e shqiptar\u00ebve ekziston nj\u00eb terr, ku nuk dallohen shqiptar\u00ebt, por vet\u00ebm tensioni i tyre. Sipas Vlad Zografit, Ismail Kadare po luan at\u00eb rol q\u00eb ka luajtur Eskili p\u00ebr grek\u00ebt antik\u00eb. Baki Ymeri Ismail Kadare \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb i njohur prej m\u00eb shum\u00eb se tre dekadash n\u00eb Rumani. N\u00eb vitin 1973 \u00ebsht\u00eb botuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb romani \u201cGjenerali i ushtris\u00eb s\u00eb vdekur\u201d p\u00ebrkthyer nga Foqion Mi\u00e7a\u00e7o, shqiptar bukureshtar me prejardhje nga Fieri, dhe nga ajo koh\u00eb romanet e tij jan\u00eb botuar gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebtyre viteve duke […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2565","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"\n
\nIsmail Kadare ka lexuesit e tij besnik\u00eb n\u00eb k\u00ebta 30-vjet q\u00eb botohet n\u00eb Rumani dhe \u00e7do dit\u00eb fiton lexues t\u00eb rinj. (Bukuresht, maj 2010)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"