![\"Arben](\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/arben_malaj.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Arben Malaj<\/strong><\/p>\n Kriza e Greqis\u00eb po nxjerr\u00eb n\u00eb pah kriz\u00ebn reale t\u00eb BE-s\u00eb. BE duket se mund t\u00eb paguaj\u00eb koston e diferenc\u00ebs s\u00eb dy shpejt\u00ebsive t\u00eb ndryshme, midis shpejt\u00ebsis\u00eb s\u00eb integrimit ekonomik dhe vonesave t\u00eb integrimit politik.<\/p>\n Ndoshta, inspiruesit dhe themeluesit e Europ\u00ebs s\u00eb Bashkuar kan\u00eb shpresuar se duke krijuar nj\u00eb bashkim ekonomik, me avantazhet e tij do t\u2019i detyronin lider\u00ebt e Europ\u00ebs t\u00eb mos e pengonin projektin e Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Europ\u00ebs. Krijimi i nj\u00eb tregut t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe p\u00ebrdorimi i monedh\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt kan\u00eb n\u00eb themel heqjen e barrierave, reduktimin e kostove, nxitjen e tregtis\u00eb, bashk\u00ebpunimin dhe integrimin ekonomik t\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsire gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb madhe. Ekonomikisht \u00ebsht\u00eb ndoshta deri paradoksale q\u00eb t\u00eb kemi nj\u00eb monedhe unike t\u00eb bazuar n\u00eb politika unike monetare, nd\u00ebrsa politikat fiskale t\u00eb jen\u00eb komb\u00ebtare. Euro do t\u00eb kishte jo pak sfida, si\u00e7 do t\u00eb qart\u00ebsonte Otmar Issing, shefi i k\u00ebshillit ekonomike t\u00eb Bundesbank-ut gjerman: \u201cNuk ka shembull n\u00eb historin\u00eb e nj\u00eb bashkimi t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm monetar q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i lidhur me nj\u00eb shtet\u201d.<\/p>\n Krijimi i euros nuk u shoq\u00ebrua me hapa konkret\u00eb drejt integrimit politik t\u00eb Europ\u00ebs, Kushtetuta e Europ\u00ebs d\u00ebshtoi n\u00eb vendet themeluese t\u00eb saj, traktati i Lisbon\u00ebs u zhvesh nga shum\u00eb koncepte baze t\u00eb Kushtetut\u00ebs europiane, duke mos krijuar nj\u00eb moment t\u00eb ri t\u00eb lidershipit politik drejt integrimit politik t\u00eb Europ\u00ebs s\u00eb Bashkuar. Pas kriz\u00ebs s\u00eb Greqis\u00eb, q\u00eb e rriti shqet\u00ebsimin p\u00ebr t\u00eb ardhmen e euros, u diskutua p\u00ebr krijimin e FMN-s\u00eb s\u00eb Europ\u00ebs s\u00eb Bashkuar, n\u00eb fakt m\u00eb shum\u00eb e domosdoshme \u00ebsht\u00eb \u201cMinistrin\u00eb e Financave\u201d e Europ\u00ebs s\u00eb Bashkuar. Sot ne kemi nj\u00eb Bashkim Europian q\u00eb p\u00ebrcakton dhe imponon rreth 80% t\u00eb legjislacionit q\u00eb p\u00ebrdorin vendet an\u00ebtare dhe ka n\u00eb dispozicion nj\u00eb buxhet q\u00eb \u00ebsht\u00eb rreth 1.3 % t\u00eb t\u00eb ardhurave komb\u00ebtare bruto t\u00eb vendeve t\u00eb EU-s\u00eb. Krizat globale jan\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb sistematike dhe kostot e p\u00ebrballimit t\u00eb tyre do t\u00eb jen\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. Sot ne kemi nj\u00eb eurozon\u00eb ku treguesit fiskal\u00eb t\u00eb vendeve an\u00ebtare ndryshojn\u00eb shum\u00eb nga nj\u00ebri vend n\u00eb tjetrin.<\/p>\n Europa e Bashkuar do t\u00eb synoj\u00eb q\u00eb \u00e7do vend an\u00ebtar t\u00eb jet\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe vend i eurozon\u00ebs dhe Europa e Bashkuar t\u00eb jet\u00eb jo m\u00eb e vog\u00ebl se Europa gjeografike.<\/p>\n \u201cTani ne duhet t\u00eb p\u00ebrballojm\u00eb detyr\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ecjes p\u00ebrpara drejt nj\u00eb ekonomie t\u00eb vetme, drejt nj\u00eb bashkimi t\u00eb vet\u00ebm politik. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb q\u00eb nga r\u00ebnia e Perandoris\u00eb Romake, ne kemi mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb bashkojm\u00eb Europ\u00ebn\u201d, – do t\u00eb deklaronte ish-presidenti i Komisionit Europian, Romano Prodi n\u00eb vitin 1999 ne momentin e prezantimin t\u00eb euros.<\/p>\n Tani, n\u00eb kushtet e rritjes galopante t\u00eb deficiteve dhe borxheve publike, sfidat po b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr eurozon\u00ebn, por edhe p\u00ebr vet\u00eb projektin e Europ\u00ebs s\u00eb Bashkuar.<\/p>\n D\u00ebshtimi i monedh\u00ebs do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb hap pas shum\u00eb i r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr Europ\u00ebn e Bashkuar. Propozimet p\u00ebr t\u00eb rritur cil\u00ebsin\u00eb e statistikave t\u00eb vendeve an\u00ebtare, propozimet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrsosur sistemet paralajm\u00ebruese p\u00ebr krizat e ardhshme, propozimet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrsosur bashk\u00ebpunimin n\u00eb nivel rajonal europian dhe global, jan\u00eb t\u00eb detyrueshme, por ndoshta t\u00eb pamjaftueshme p\u00ebr ta shp\u00ebtuar euron dhe projektin e Europ\u00ebs s\u00eb Bashkuar.<\/p>\n Kriza e Greqis\u00eb dhe kriza e euros, ndoshta jan\u00eb momenti historik p\u00ebr lider\u00ebt europiane p\u00ebr t\u00eb rimenduar rreth sovranitetit t\u00eb vendeve an\u00ebtare lidhur me politikat e tyre fiskale. Hapi i par\u00eb ndoshta mund t\u00eb jet\u00eb krijimi i nj\u00eb strategjie antikriz\u00eb dhe fondet p\u00ebrkat\u00ebse n\u00eb BE p\u00ebr nd\u00ebrhyrje n\u00eb vendet q\u00eb preken nga krizat. Aktivizimi i paketave antikriz\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb e drejt\u00eb e strukturave t\u00eb Brukselit dhe jo e vendeve an\u00ebtare, t\u00eb cilat influencohen shum\u00eb nga zhvillimet e brendshme politike.<\/p>\n Veprimi i shpejt\u00eb b\u00ebhet i domosdosh\u00ebm, sidomos tani q\u00eb influenca psikologjike apo manipulimi i tregjeve financiare \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb leht\u00ebsisht i arritsh\u00ebm. Gjat\u00eb krizave, \u00e7do vones\u00eb n\u00eb vendimmarrjen e vendeve t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb BE-s\u00eb i rrit risqet dhe humbjet me ritme alarmante.<\/p>\n \u201c\u00cbsht\u00eb detyrimi yn\u00eb t\u00eb mbrojm\u00eb p\u00ebrfitimet q\u00eb pat\u00ebm nga krijimi i euros\u201d, – deklarojn\u00eb lider\u00ebt e Gjermanis\u00eb dhe Franc\u00ebs.<\/p>\n Angazhimi i Gjermanis\u00eb dhe Franc\u00ebs p\u00ebr t\u00eb asistuar Greqin\u00eb n\u00eb kap\u00ebrcimin e kriz\u00ebs, ka ndikim p\u00ebr t\u00eb qet\u00ebsuar tregjet si dhe do t\u00eb leht\u00ebsoj\u00eb konsensusin e BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb asistuar vendet e tjera q\u00eb mund t\u00eb preken nga kriza.<\/p>\n Por, sfida e politikave fiskale \u00ebsht\u00eb sfida reale e kriz\u00ebs s\u00eb euros, q\u00eb \u00ebsht\u00eb kriza e projektit t\u00eb konsideruar si projekti m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe m\u00eb i suksessh\u00ebm i BE-s\u00eb. Situatat e v\u00ebshtira shpesh n\u00eb historin\u00eb e BE-s\u00eb kan\u00eb leht\u00ebsuar marr\u00ebveshjet e m\u00ebdha p\u00ebr reformat jetike t\u00eb s\u00eb ardhmen e BE-s\u00eb. Kancelaria gjermane, Merkel dhe Presidenti francez, Sarkozy k\u00ebto dit\u00eb deklaruan: \u201cJemi plot\u00ebsisht t\u00eb bindur se duhet t\u00eb ruajm\u00eb solidaritetin, stabilitetin dhe unitetin e eurozon\u00ebs\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Arben Malaj Kriza e Greqis\u00eb po nxjerr\u00eb n\u00eb pah kriz\u00ebn reale t\u00eb BE-s\u00eb. BE duket se mund t\u00eb paguaj\u00eb koston e diferenc\u00ebs s\u00eb dy shpejt\u00ebsive t\u00eb ndryshme, midis shpejt\u00ebsis\u00eb s\u00eb integrimit ekonomik dhe vonesave t\u00eb integrimit politik. Ndoshta, inspiruesit dhe themeluesit e Europ\u00ebs s\u00eb Bashkuar kan\u00eb shpresuar se duke krijuar nj\u00eb bashkim ekonomik, me avantazhet […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2543","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"\n
\nKriza e euros sot po tregon kriz\u00ebn e lidershipit politik t\u00eb BE-s\u00eb. Frika se euro ishte nj\u00eb hap konkret drejt nj\u00eb Europ\u00eb Federale, \u00ebsht\u00eb shprehur qart\u00eb nga ish-kryeministri anglez, John Major n\u00eb 1996 kur theksonte se: \u201cNj\u00eb monedh\u00eb e vetme kondicionon politikat e Europ\u00ebs. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb Europ\u00eb federale q\u00eb po hyn nga dera e pasme\u201d.<\/p>\n
\nKur lider\u00ebt politik\u00eb europian\u00eb do t\u00eb prezantonin p\u00ebrdorimin e euros, 155 ekonomist\u00eb gjerman\u00eb n\u00eb shkurt 1999 do t\u00eb publikonin nj\u00eb let\u00ebr t\u00eb hapur, duke arsyetuar se suksesi i monedh\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt do t\u00eb ishte n\u00eb rrezik nga problemet e v\u00ebshtira q\u00eb kishin vendet an\u00ebtare me financat publike.<\/p>\n
\nLider\u00ebt politik\u00eb t\u00eb Europ\u00ebs s\u00eb Bashkuar q\u00eb dor\u00ebzuan sovranitetin e tyre komb\u00ebtar p\u00ebr politikat monetare, nuk u pasuan nga hapa konkret\u00eb p\u00ebr politikat fiskale. Kriteret e Paktit t\u00eb Stabilitetit dhe Rritjes nuk u respektuan nga shum\u00eb vende an\u00ebtare, jo vet\u00ebm gjat\u00eb krijes\u00eb globale.<\/p>\n
\nJo thjesht kap\u00ebrcimi i k\u00ebsaj krize, por e ardhmja e euros dhe e projektit politik t\u00eb BE-s\u00eb do t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb hapa konkret\u00eb drejt integrimit edhe politik t\u00eb Europ\u00ebs s\u00eb Bashkuar.<\/p>\n