{"id":14095,"date":"2015-04-19T18:42:05","date_gmt":"2015-04-19T17:42:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fjala.info\/?p=3497"},"modified":"2015-04-19T18:42:05","modified_gmt":"2015-04-19T17:42:05","slug":"mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/","title":{"rendered":"Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/mustafa_nano.jpg\" alt=\"Mustafa Nano\" width=\"200\" \/> <strong>ResPublica.al<\/strong> | <em>18 PRILL 2015<\/em><\/p>\n<p>\u201cN\u00eb dit\u00ebt tona ka ende fanatik\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb skut\u00eb t\u00eb humbur, por kjo \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundje q\u00eb moleps vet\u00ebm njer\u00ebz t\u00eb ul\u00ebt. N\u00eb Franc\u00eb, arsyeja hedh rr\u00ebnj\u00eb, si n\u00eb dyqanet e tregtar\u00ebve, ashtu edhe vilat e zot\u00ebrinjve. Ne duhen t\u2019i kultivojm\u00eb frytet e saj, ca m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb nuk i pengon dot kush t\u00eb rriten. Franca e dit\u00ebve tona nuk mund t\u00eb qeveriset si n\u00eb koh\u00ebn e Garasit dhe priftit Meno. Sepse mbi t\u00eb kan\u00eb hedhur drit\u00eb Paskali, Nikola, Arnoi, Bosy\u00e9, Dekarti, Gasendi, Bejli, Font\u00ebneli etj\u201d. M\u00eb 1763, Volter shkruante k\u00ebshtu n\u00eb esen\u00eb \u201cTraktat mbi toleranc\u00ebn\u201d, nj\u00eb lib\u00ebr q\u00eb do t\u00eb kthehej si nj\u00eb kushtetut\u00eb e pashkruar e ligjeve dhe shoq\u00ebris\u00eb njer\u00ebzore. Duke besuar te forca e arsyet dhe duke p\u00ebrjashtuar \u00e7do prirje fanatike, Volter sjell n\u00eb k\u00ebt\u00eb ese filozofike jo vet\u00ebm nj\u00eb kronologji historike t\u00eb raporteve fetare, por dhe nj\u00eb pamflet t\u00eb mrekulluesh\u00ebm kund\u00ebr fanatizmit fetar.<\/p>\n<p>Me v\u00ebshtrimin e holl\u00eb t\u00eb nj\u00eb filozofi, Volter duket se parashikon t\u00eb ardhmen kur na e p\u00ebrshkruan Europ\u00ebn me veshjen q\u00eb mbajn\u00eb sot grupet ekstremiste fetare, si p\u00ebr t\u00eb treguar pafuqin\u00eb e institucioneve dhe shtetit p\u00ebr t\u2019i v\u00ebn\u00eb fre \u00e7do rritjeje t\u00eb dominimit fetar. Por n\u00eb thelb, ky lib\u00ebr i sjell\u00eb n\u00eb shqip nga \u201cSaras\u201d n\u00ebn p\u00ebrkthimin e Fari La\u00e7k\u00ebs, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr q\u00eb t\u00eb ndri\u00e7on, nj\u00eb literatur\u00eb q\u00eb m\u00eb shum\u00eb se n\u00eb \u00e7do koh\u00eb tjet\u00ebr duhet lexuar tani. Mustafa Nano, njoh\u00ebs i mir\u00eb i kontekstit historik fetar, sidomos t\u00eb raportit historik t\u00eb shqiptar\u00ebve me besimin, gj\u00eb q\u00eb e ka sjell\u00eb n\u00eb librin \u201cPax Albanica\u201d, ua sugjeron librin e Volterit sidomos besimtar\u00ebve. M\u00eb posht\u00eb duke u nisur nga ky botim i Volterit, ai vjen n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb n\u00eb nj\u00eb kontekst m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb rolit q\u00eb ka feja n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn shqiptare, dhe n\u00eb dy hap\u00ebsirat e tjera shqiptare Kosov\u00eb dhe Maqedoni.<\/p>\n<p>Le ta nisim bised\u00ebn nga rasti q\u00eb Volter trajton n\u00eb librin \u201cTraktati i toleranc\u00ebs\u201d ardhur n\u00eb shqip nga \u201cSaras\u201d. \u00cbsht\u00eb historia e nj\u00eb burri protestant 68-vje\u00e7ar q\u00eb ekzekutohet nga Gjykata e Tuluz\u00ebs (Franc\u00eb) p\u00ebr nj\u00eb krim q\u00eb nuk e ka b\u00ebr\u00eb (akuzohej se kishte vrar\u00eb t\u00eb birin se donte t\u00eb kthehej n\u00eb katolik). Gati 250 vjet m\u00eb pas, kjo histori ku p\u00ebrzihet fanatizmi dhe pafuqia p\u00ebr t\u00eb ndryshuar nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, \u00e7\u2019ju zgjon?<\/p>\n<p>Ky lib\u00ebr do t\u00eb duhej t\u00eb ishte p\u00ebrkthyer me koh\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, pasi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga librat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb bot\u00ebs. Por m\u00eb mir\u00eb von\u00eb sesa kurr\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast duket se \u00ebsht\u00eb m\u00eb mir\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb vonuar, pasi ka ardhur n\u00eb nj\u00eb moment shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm. Nuk mund t\u00eb gjeje nj\u00eb moment tjet\u00ebr m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr ta publikuar k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr. Do t\u2019ua sugjeroja t\u00eb gjith\u00ebve q\u00eb ta lexojn\u00eb, sidomos besimtar\u00ebve. Nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr kund\u00ebr besimit, por nj\u00eb lib\u00ebr kund\u00ebr fanatizmit.<\/p>\n<p>Volteri parashikonte nj\u00eb Europ\u00eb t\u00eb trazuar vite m\u00eb par\u00eb\u2026\u201dSa bukur do t\u00eb dukej Europa e veshur me kapu\u00e7 e mask\u00eb dhe me dy vrima t\u00eb vogla t\u00eb rrumbullak\u00ebta p\u00ebr syt\u00eb! V\u00ebrtet besojn\u00eb se n\u00eb vend t\u00eb rrobave t\u00eb zakonshme Zoti do t\u00eb parap\u00eblqente k\u00ebt\u00eb lloj veshjeje? \u2026\u201d, shkruan ai. A \u00ebsht\u00eb Europa e veshur me kapu\u00e7 e mask\u00eb sot?<\/p>\n<p>Po, th\u00ebnia e Volterit duket tamam p\u00ebr k\u00ebto koh\u00eb, n\u00eb t\u00eb cilat po jetojm\u00eb. E dini? Gjithmon\u00eb mendohet se p\u00ebrsosja e qytet\u00ebrimit dhe p\u00ebrhapja e dijes do t\u00eb sjell\u00eb vetvetiu dob\u00ebsimin e fanatizmit, por duket se nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu. Ose le t\u00eb themi se nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu, n\u00eb \u00e7do rrethan\u00eb. Fanatizmi, me sa duket, do t\u00eb ekzistoj\u00eb gjithnj\u00eb, beteja me t\u00eb do t\u00eb jet\u00eb vazhdimisht nj\u00eb sfid\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzimin. Un\u00eb kam b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb \u2013 dhe ende b\u00ebj pjes\u00eb, m\u00eb duhet t\u00eb them \u2013 te njer\u00ebzit q\u00eb e besojn\u00eb se lufta ndaj injoranc\u00ebs, dhe edukimi i njer\u00ebzve pra, jan\u00eb kura m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me fanatizmin. Por koh\u00ebt q\u00eb po jetojm\u00eb duket se po ma p\u00ebrg\u00ebnjeshtrojn\u00eb k\u00ebt\u00eb besim timin. \u00cbsht\u00eb e dhembshme kjo gj\u00eb. Ka prova se njer\u00ebzimi sot \u00ebsht\u00eb m\u00eb i dijsh\u00ebm e m\u00eb i arsimuar sesa n\u00eb \u00e7do koh\u00eb t\u00eb m\u00ebparshme dhe prap\u00ebseprap\u00eb, fanatizmi \u00ebsht\u00eb m\u00eb i friksh\u00ebm se kurr\u00eb. Ja, ky \u00ebsht\u00eb sandwich-i mes t\u00eb cilit jam duke jetuar. Nga nj\u00ebra an\u00eb kam besimin se dija e mposht fanatizmin, e nga ana tjet\u00ebr shoh faktin se fanatizmi \u00ebsht\u00eb arrogant edhe n\u00eb k\u00ebto koh\u00eb, kur analfabetizmi e arsimimi i njer\u00ebzve \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madh se kurr\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk di \u00e7\u2019t\u00eb them. Ndoshta ky shp\u00ebrthim fanatizmi n\u00eb k\u00ebto koh\u00eb \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb aksident historik; apo me fjal\u00eb t\u00eb tjera, nj\u00eb parantez\u00eb e par\u00ebnd\u00ebsishme historike. Ndoshta.<\/p>\n<p>A ka qen\u00eb toleranca e rrezikshme, flas p\u00ebr toleranc\u00ebn q\u00eb shteti historikisht ka pasur me raport me fen\u00eb\u2026?<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb diskutim delikat. Fanatizmit duhet t\u2019i v\u00ebm\u00eb frer\u00eb, apo frena, por k\u00ebt\u00eb duhet ta b\u00ebjm\u00eb me mjete t\u00eb kultur\u00ebs. Duhet t\u00eb mobilizohen t\u00eb gjitha energjit\u00eb civile, intelektuale, laike, kulturore, akademike, deri dhe fetare, duhen mobilizuar t\u00eb gjitha mendjet e hapura t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb betej\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb debat. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, ne duhet ta mundim fanatizmin me ndihm\u00ebn e t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb besojn\u00eb te toleranca si vler\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, toleranca nuk mund t\u00eb vihet n\u00eb diskutim. Po erdhi momenti q\u00eb t\u00eb pyesim veten, n\u00ebse ia vlen apo s\u2019ia vlen q\u00eb shteti, apo shoq\u00ebria, t\u00eb jen\u00eb tolerant\u00eb, at\u00ebher\u00eb kemi kapur fundin. Nuk mendoj pra se e keqja duhet k\u00ebrkuar te toleranca e aktor\u00ebve publik\u00eb, mes t\u00eb cil\u00ebve \u00ebsht\u00eb edhe shteti, ndaj ekstremizmit. E keqja duhet k\u00ebrkuar te rrethanat, kushtet, situatat, q\u00eb e prodhojn\u00eb fanatizmin. E di q\u00eb mora poza moraliste n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, por nuk kam p\u00ebrgjigje tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria shihet si nj\u00eb vend me toleranc\u00eb t\u00eb lart\u00eb fetare, megjithat\u00eb shpesh ndeshemi me terma si veri dhe jug. Ju vet\u00eb e keni cekur k\u00ebt\u00eb problem n\u00eb nj\u00eb nga librat tuaj. A e shihni nj\u00eb tendenc\u00eb p\u00ebr t\u00eb dominuar p\u00ebrmes k\u00ebtyre dy identiteteve?<\/p>\n<p>Dikotomin\u00eb veri-jug nuk i shoh t\u00eb rrezikshme. Kjo dikotomi ekziston, nuk e mohoj. Ka njer\u00ebz sa t\u00eb duash q\u00eb jan\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb pas identiteteve lokale, pas patriotizmit tribal, ashtu si\u00e7 ka edhe t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb ua ka qejfi t\u2019i afirmojn\u00eb k\u00ebto identitete mbi kurrizin e atij nacional (edhe n\u00eb politik\u00eb vihet re kjo sjellje tribale), por nuk jam i shqet\u00ebsuar kushedi se \u00e7far\u00eb lidhur me k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. N\u00eb bot\u00ebn shqiptare, rezultantja e k\u00ebtyre vektor\u00ebve identitar\u00eb ec\u00ebn n\u00eb drejtim, e n\u00eb favor t\u00eb identitetit nacional. Ne jemi nj\u00eb komb i ri, n\u00eb formim e sip\u00ebr dhe un\u00eb v\u00eb re q\u00eb ka nj\u00eb gjall\u00ebrim e eksitim t\u00eb madh nacional, q\u00eb nuk mund ta d\u00ebmtojn\u00eb e cenojn\u00eb pasionet patriotike lokale. Madje, n\u00eb doni ta dini, mua m\u00eb shqet\u00ebson m\u00eb shum\u00eb eksitimi nacionalist, sesa eksitimi geg\u00eb apo tosk\u00eb. Pastaj, identitetet lokale kan\u00eb p\u00ebr t\u00eb ekzistuar gjithnj\u00eb. Ato ekzsistojn\u00eb kudo. Edhe n\u00eb bot\u00ebn e qytet\u00ebruar. Njeriu \u00ebsht\u00eb i lidhur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb natyrale me \u201cstrofull\u00ebn a folen\u00eb\u201d e vet t\u00eb origjin\u00ebs dhe kjo nuk e d\u00ebmton iden\u00eb e nj\u00eb sht\u00ebpie t\u00eb madhe t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p>Myslimanizmin e Shqip\u00ebris\u00eb gjat\u00eb periudh\u00ebs otomane, ju e keni quajtur nj\u00eb proces q\u00eb shqiptar\u00ebt, n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe, e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb me vet\u00ebdije. Megjithat\u00eb, shpesh p\u00ebrballemi me z\u00ebra q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb nxjerrin n\u00eb pah nj\u00eb truall t\u00eb hersh\u00ebm otoman ku jan\u00eb ngulitur shqiptar\u00ebt. Vet\u00ebm nj\u00eb jav\u00eb m\u00eb par\u00eb nj\u00eb imam n\u00eb Kosov\u00eb tha se kosovar\u00ebt duhet t\u2019u jen\u00eb mir\u00ebnjoh\u00ebs turqve q\u00eb i soll\u00ebn n\u00eb k\u00ebto toka?<\/p>\n<p>Pretendimi i imamit n\u00eb fjal\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i bazuar shkenc\u00ebrisht. Nuk ka prova q\u00eb \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu. Dhe ai vet\u00eb nuk jep prova. Me sa duket, i flet zemra, e jo mendja. T\u00eb gjith\u00eb autor\u00ebt serioz\u00eb q\u00eb jan\u00eb marr\u00eb me historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb nuk kan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00ebnvizime t\u00eb k\u00ebtij lloji. Madje, t\u00eb gjith\u00eb ata theksojn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, theksojn\u00eb pra q\u00eb n\u00eb k\u00ebto viset tona, n\u00eb ndryshim me at\u00eb q\u00eb ka ndodhur n\u00eb disa vise t\u00eb tjera, nuk ka pasur ngulime turke, nuk ka pasur kolon\u00eb turke. Ka p\u00ebrjashtime, sigurisht, por k\u00ebto p\u00ebrjashtime jan\u00eb t\u00eb vogla e t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishme. T\u00eb kuptohemi, k\u00ebt\u00eb thot\u00eb shkenca deri m\u00eb sot. Nes\u00ebr mund t\u00eb dalin prova q\u00eb v\u00ebrtetojn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, por puna \u00ebsht\u00eb se deri m\u00eb sot k\u00ebto prova nuk ekzistojn\u00eb. Prandaj, imami sipas meje thot\u00eb nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb ai vet\u00eb ka qejf t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Ngat\u00ebrron d\u00ebshir\u00ebn me realitetin.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, d\u00ebshira me realitetin duket sikur po ngat\u00ebrrohet me kast n\u00eb Kosov\u00eb\u2026si e sheh realitetin atje\u2026ku numri i kosovar\u00ebve q\u00eb i bashkohen ISIS \u00ebsht\u00eb rritur?<\/p>\n<p>Nuk besoj se duhet t\u00eb shqet\u00ebsohemi prej numrit t\u00eb atyre q\u00eb rekrutohen nga ISIS-i. K\u00ebta mund t\u00eb ishin edhe m\u00eb shum\u00eb sesa kaq, por prap\u00ebseprap\u00eb nuk do shqet\u00ebsohesha. Ashtu si\u00e7 nuk do m\u00eb ngush\u00ebllonte situata hipotetike, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn nuk do kishim asnj\u00eb shqiptar t\u00eb rekrutuar nga ISIS-i. Problemi p\u00ebr mua \u00ebsht\u00eb flama e fanatizmit fetar, sepse \u00ebsht\u00eb kjo q\u00eb kap masa t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb popullsis\u00eb, e q\u00eb prodhon m\u00eb pas edhe mish p\u00ebr topat e ISIS-it. M\u00eb duhet t\u00eb them se n\u00eb Kosov\u00eb nuk ka shum\u00eb fanatiz\u00ebm t\u00eb k\u00ebtij lloji. Ka, por jo aq sa b\u00ebhet.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ju jeni marr\u00eb me historin\u00eb e raporteve fetare n\u00eb vend\u2026Si e shihni terrenin ku operojn\u00eb fet\u00eb\u2026\u00ebsht\u00eb nj\u00eb terren i brisht\u00eb?<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb terren, n\u00eb t\u00eb cilin, m\u00eb leht\u00eb sesa gjetk\u00eb, mund t\u00eb kultivohet fanatiz\u00ebm fetar. Por edhe ky fakt nuk \u00ebsht\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb kudo nj\u00ebsoj n\u00eb bot\u00ebn shqiptare. Ka treva ku fanatizmi fetar dep\u00ebrton m\u00eb kollaj, si p.sh n\u00eb Maqedoni, e ka treva ku ky fanatiz\u00ebm gjen m\u00eb shum\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb dep\u00ebrtuar, si fjala vjen n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Jugut.<\/p>\n<p>Le t\u00eb ndalemi pak n\u00eb Maqedoni, aty ku shqiptar\u00ebt duket se kan\u00eb p\u00ebrpara besimin pastaj kombin?<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb argument q\u00eb k\u00ebrkon nj\u00eb thellim e fokusim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, por mendoj se m\u00eb s\u00eb shumti shpjegimi duhet k\u00ebrkuar te historia e shqiptar\u00ebve atje. E kam fjal\u00ebn p\u00ebr historin\u00eb e koh\u00ebve moderne, t\u00eb k\u00ebtij shekullit t\u00eb fundit. Shqiptar\u00ebt e Maqedonis\u00eb kan\u00eb pasur e kan\u00eb ndjesin\u00eb e vet\u00ebdijen e t\u00eb qen\u00ebt t\u00eb margjinalizuar. N\u00eb fakt, kan\u00eb qen\u00eb e jan\u00eb t\u00eb margjinalizuar. T\u00eb margjinalizuar n\u00eb bot\u00ebn shqiptare, e t\u00eb margjinalizuar n\u00eb shtetin maqedonas. Jan\u00eb t\u00eb harruar prej shqiptar\u00ebve e t\u00eb shtypur prej maqedonasve. Fanatizmi i tyre fetar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb korac\u00eb mbrojt\u00ebse. Isha para disa jav\u00ebsh n\u00eb Shkup. Dhe atje pash\u00eb qendr\u00ebn e Shkupit, ku ishin ngritur monumente kolosale t\u00eb Aleksandrit t\u00eb Madh e t\u00eb Filipit, t\u00eb atit t\u00eb Aleksandrit(vet\u00ebm nj\u00eb mendje e s\u00ebmur\u00eb mund t\u00eb ngrinte monumente t\u00eb tilla t\u00eb \u00e7mendura, do thosha). E n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, ishte lagja shqiptare e zhytur n\u00eb nj\u00eb mjerim biblik. \u00c7far\u00eb mund t\u00eb pres\u00ebsh n\u00eb k\u00ebto rrethana. N\u00eb k\u00ebto rrethana edhe un\u00eb do isha b\u00ebr\u00eb fanatik e ekstremist. N\u00eb mos ekstremist fetar, me siguri ndonj\u00eb ekstremist i ndonj\u00eb lloji tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Volteri do t\u00eb thoshte se k\u00ebtu duhet t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb shteti?<\/p>\n<p>Nuk e di cila do mund t\u00eb ishte zgjidhja n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, le te ndalemi te nj\u00eb event gati provokues juaji. \u00cbsht\u00eb show juaj me titull \u201cDhe profet\u00ebt din\u00eb\u2026 t\u00eb puthin\u201d q\u00eb do t\u00eb realizoni m\u00eb 24 prill?<\/p>\n<p>Po, kam vendosur t\u00eb b\u00ebj nj\u00eb show timin, nj\u00eb one-man show, ku do t\u00eb flas po p\u00ebr k\u00ebt\u00eb argument: fet\u00eb dhe shqiptar\u00ebt. Nuk \u00ebsht\u00eb show televiziv. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb show n\u00eb sken\u00eb. Provokativ? Nuk e di. Di q\u00eb do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb show ku do t\u00eb tentoj t\u00eb b\u00ebj nj\u00eb \u201cdesakralizim\u201d t\u00eb feve, ku do t\u00eb hedh nj\u00eb v\u00ebshtrim laik e historik, m\u00eb sakt\u00eb historicist, mbi fet\u00eb. P\u00ebr rrjedhoj\u00eb, do t\u2019u b\u00ebhet nj\u00eb kritik\u00eb doktrinave fetare, por do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb kritik\u00eb e balancuar (n\u00ebse ky fakt vlen p\u00ebr t\u00eb qet\u00ebsuar ndok\u00ebnd). N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, e kam menduar si nj\u00eb show p\u00ebr jo fetar\u00eb, ose p\u00ebr besimtar\u00eb q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb shpenguar me fet\u00eb.<\/p>\n<p>Lidhur me leximin q\u00eb ju i b\u00ebt\u00eb titullit (\u201cDhe profet\u00ebt din\u00eb\u2026 t\u00eb puthin\u201d), m\u00eb duhet t\u00eb them se puthja e profet\u00ebve nuk duhet marr\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb literale. Por nuk po ju them m\u00eb shum\u00eb \u2026. Duhet t\u00eb vini ta shihni show-n m\u00eb dat\u00eb 24 prill, n\u00eb Akademin\u00eb e Arteve, ora 19.00.<\/p>\n<p><strong>Alda Bardhyli<\/strong>, <em>Shqip<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ResPublica.al | 18 PRILL 2015 \u201cN\u00eb dit\u00ebt tona ka ende fanatik\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb skut\u00eb t\u00eb humbur, por kjo \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundje q\u00eb moleps vet\u00ebm njer\u00ebz t\u00eb ul\u00ebt. N\u00eb Franc\u00eb, arsyeja hedh rr\u00ebnj\u00eb, si n\u00eb dyqanet e tregtar\u00ebve, ashtu edhe vilat e zot\u00ebrinjve. Ne duhen t\u2019i kultivojm\u00eb frytet e saj, ca m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb nuk i pengon [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":{"0":"post-14095","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-intervista"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"ResPublica.al | 18 PRILL 2015 \u201cN\u00eb dit\u00ebt tona ka ende fanatik\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb skut\u00eb t\u00eb humbur, por kjo \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundje q\u00eb moleps vet\u00ebm njer\u00ebz t\u00eb ul\u00ebt. N\u00eb Franc\u00eb, arsyeja hedh rr\u00ebnj\u00eb, si n\u00eb dyqanet e tregtar\u00ebve, ashtu edhe vilat e zot\u00ebrinjve. Ne duhen t\u2019i kultivojm\u00eb frytet e saj, ca m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb nuk i pengon [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-04-19T17:42:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/mustafa_nano.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar\",\"datePublished\":\"2015-04-19T17:42:05+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/\"},\"wordCount\":2253,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.fjala.info\\\/2013\\\/mustafa_nano.jpg\",\"articleSection\":[\"Intervista\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/\",\"name\":\"Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.fjala.info\\\/2013\\\/mustafa_nano.jpg\",\"datePublished\":\"2015-04-19T17:42:05+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.fjala.info\\\/2013\\\/mustafa_nano.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.fjala.info\\\/2013\\\/mustafa_nano.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"ResPublica.al | 18 PRILL 2015 \u201cN\u00eb dit\u00ebt tona ka ende fanatik\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb skut\u00eb t\u00eb humbur, por kjo \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundje q\u00eb moleps vet\u00ebm njer\u00ebz t\u00eb ul\u00ebt. N\u00eb Franc\u00eb, arsyeja hedh rr\u00ebnj\u00eb, si n\u00eb dyqanet e tregtar\u00ebve, ashtu edhe vilat e zot\u00ebrinjve. Ne duhen t\u2019i kultivojm\u00eb frytet e saj, ca m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb nuk i pengon [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2015-04-19T17:42:05+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/mustafa_nano.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar","datePublished":"2015-04-19T17:42:05+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/"},"wordCount":2253,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/mustafa_nano.jpg","articleSection":["Intervista"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/","name":"Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/mustafa_nano.jpg","datePublished":"2015-04-19T17:42:05+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/mustafa_nano.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/mustafa_nano.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/mustafa-nano-maqedonia-me-e-brishte-ndaj-fanatizmit-fetar\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mustafa Nano: Maqedonia m\u00eb e brisht\u00eb ndaj fanatizmit fetar"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14095"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14095\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}