{"id":13291,"date":"2013-12-23T21:24:35","date_gmt":"2013-12-23T20:24:35","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.info\/?p=5384"},"modified":"2013-12-23T21:24:35","modified_gmt":"2013-12-23T20:24:35","slug":"edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/","title":{"rendered":"Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, &#8216;Pardesyt\u00eb e bardha&#8217;"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"alignright size-thumbnail wp-image-7236\" title=\"Edi Rama\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg\" width=\"300\" \/> <strong>Edi Rama<\/strong><\/p>\n<p>\u00a9 T\u00eb gjitha t\u00eb drejtat jan\u00eb t\u00eb rezervuara. Asnj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij shkrimi nuk lejohet t\u00eb riprodhohet ose t\u00eb transmetohet n\u00eb \u00e7far\u00ebdo forme, mekanike, elektronike, fotokopjimi ose \u00e7do sistem tjet\u00ebr t\u00eb ruajtjes dhe nxjerrjes s\u00eb materialeve, pa lejen me shkrim t\u00eb autorit.<br \/>\n(Intervsit\u00eb p\u00ebr librin \u201c<em>Pardesyt\u00eb e bardha<\/em>\u201d)<\/p>\n<p><strong>Zoti Rama, cila ishte situata n\u00eb Shqip\u00ebri, kur n\u00eb vendet e Lindjes po rr\u00ebzohej sistemi komunist, po shp\u00ebrb\u00ebhej BRSS-ja. \u00c7far\u00eb ndodhte n\u00eb Tiran\u00ebn e viteve 1989-90?<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrsa m\u00eb takon, mund t\u00eb them, se un\u00eb kam qen\u00eb brenda nj\u00eb rrethi njer\u00ebzish, q\u00eb e kemi konsideruar regjimin t\u00eb papranuesh\u00ebm shum\u00eb vite m\u00eb par\u00eb se sa vitet 1989-\u201890. Ka qen\u00eb nj\u00eb rreth artist\u00ebsh m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj se un\u00eb n\u00eb mosh\u00eb, nj\u00eb rreth, brenda t\u00eb cilit b\u00ebnim shum\u00eb diskutime, shpesh here implicite, por dhe shum\u00eb her\u00eb eksplicite, kund\u00ebr regjimit. Fakti, q\u00eb ne merreshim me art, na ndihmonte t\u00eb ndjenim vart\u00ebsin\u00eb dhe barbarin\u00eb e atij regjimi n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme, jo vet\u00ebm n\u00eb form\u00ebn q\u00eb njer\u00ebzit filluan ta ndjenin, sidomos n\u00eb vitet \u201880, n\u00eb vart\u00ebsin\u00eb e krakterit ekonomik dhe t\u00eb faktit q\u00eb ishim t\u00eb izoluar, por edhe n\u00eb nj\u00eb form\u00eb shum\u00eb t\u00eb prekshme p\u00ebr ne, q\u00eb kishte t\u00eb b\u00ebnte me lirin\u00eb e shprehjes artistike. Kjo \u00ebsht\u00eb edhe arsyeja, mendoj un\u00eb, se pse Akademia e Arteve ishte foleja m\u00eb e mbarsur me frym\u00ebn antiregjim. Sepse ne jetonim n\u00eb nj\u00eb regjim brenda regjimit, q\u00eb ishte regjimi i realizmit socialist dhe q\u00eb ishte gj\u00ebja m\u00eb e dukshme, m\u00eb e prekshme n\u00eb syt\u00eb e vet\u00eb regjimit.<\/p>\n<p>E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb, q\u00eb sot njer\u00ebzit mund t\u00eb thon\u00eb \u00e7far\u00eb t\u00eb duan, por fillimi i r\u00ebnies s\u00eb perandoris\u00eb me sh\u00ebmbjen e murit mes dy Gjermanive nuk \u00ebsht\u00eb se kishte nj\u00eb impakt t\u00eb drejt\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb kuptimin e shpres\u00ebs p\u00ebr ne, kishte impaktin q\u00eb kishte, n\u00eb kutpimin e nj\u00eb gj\u00ebje t\u00eb madhe, q\u00eb po ndodhte diku n\u00eb mes t\u00eb Evrop\u00ebs, por mos harrojm\u00eb, q\u00eb ne nuk ishim pjes\u00eb e asaj perandorie dhe ishim t\u00eb izoluar qoft\u00eb nga Per\u00ebndimi, qoft\u00eb nga Lindja dhe ishim t\u00eb detyruar t\u00eb jetonim n\u00ebn trysnin\u00eb e nj\u00eb propagande t\u00eb p\u00ebrditshme, e cila trajtonte po nj\u00ebsoj imperializmin amerikan dhe socialimperializmin sovjetik.<\/p>\n<p>Gj\u00ebja q\u00eb m\u00eb kujtohet shum\u00eb mir\u00eb, \u00ebsht\u00eb q\u00eb kam th\u00ebn\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme pas r\u00ebnies s\u00eb Murit t\u00eb Berlinit, kur filloi dhe efekti zinxhir, se ne nuk mund t\u00eb shpresonim asgj\u00eb, n\u00eb qoft\u00eb se nuk ndodhte e nj\u00ebjta gj\u00eb me Rumanin\u00eb. Duke patur parasysh q\u00eb regjimi i \u00c7ausheskut, edhe pse ishte m\u00eb i but\u00eb se regjimi i Enver hoxh\u00ebs, ishte gjithsesi nj\u00eb form\u00eb shum\u00eb e ashp\u00ebr brenda vet\u00eb perandoris\u00eb komuniste, pa llogaritur vet\u00eb Bashkimin Sovjetik, q\u00eb ishte nj\u00eb histori m\u00eb vete. K\u00ebshtu q\u00eb mendoj, se shtys\u00ebn e par\u00eb, ose vrim\u00ebn e par\u00eb n\u00eb murin e ndarjes edhe me bot\u00ebn lindore psikologjikisht dhe q\u00eb p\u00ebr\u00e7oi drit\u00ebn e shpres\u00ebs tek ne, ishte ndjekja \u201clive\u201d e gjith\u00eb revolucionit rumun p\u00ebrmes televizionit jugosllav dhe lajmeve nga Italia.<\/p>\n<p>Fakti \u00ebsht\u00eb, q\u00eb kur n\u00eb televizion u shfaq fotoja e \u00c7ausheskut t\u00eb pushkatuar, sh\u00ebnoi edhe fillimin e r\u00ebnies s\u00eb komunizmit n\u00eb Shqip\u00ebri. Kjo, p\u00ebr shkak se ajo fotografi, ashtu si\u00e7 na dha ne mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb shikojm\u00eb nj\u00eb fije drite n\u00eb fund t\u00eb tunelit, ashtu tmerroi edhe nomenklatur\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri. Dhe pas asaj fotografie, Ramiz Alia nisi t\u00eb ashtuquajturin process t\u00eb hapjes s\u00eb organizatave t\u00eb partis\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit e zakonsh\u00ebm, q\u00eb t\u00eb shikonin se \u00e7far\u00eb b\u00ebhej brenda, me iden\u00eb, q\u00eb partia nuk ka asgj\u00eb p\u00ebr t\u2019i fshehur popullit. N\u00eb mbledhjet e para t\u00eb organizat\u00ebs baz\u00eb t\u00eb partis\u00eb, tek Instituti i Arteve, q\u00eb u b\u00ebn\u00eb n\u00ebn k\u00ebt\u00eb direktiv\u00eb, shp\u00ebrtheu, p\u00ebr t\u00eb mos u mbyllur m\u00eb, rrebelimi i hapur i student\u00ebve dhe i pedagog\u00ebve t\u00eb Akademis\u00eb s\u00eb Arteve.<\/p>\n<p><strong>Kjo do t\u00eb thot\u00eb, q\u00eb u desh t\u00eb pritej derisa sistemi komunist t\u00eb jepte shenjat e dekadenc\u00ebs, edhe pse ju intelekual\u00ebt ishit b\u00ebrthama e antikomunizmit?<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrgjith\u00ebsisht, ata q\u00eb quheshin intelektual\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, jetonin nj\u00eb situat\u00eb skizofrenike, n\u00eb kuptimin e dyzimit: nga nj\u00ebra an\u00eb b\u00ebnin referencat p\u00ebr Partin\u00eb e Pun\u00ebs dhe nga ana tjet\u00ebr prisnin fundin e Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Pra nuk ka nj\u00eb rol t\u00eb qart\u00eb t\u00eb tyre, t\u00eb intelektual\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb.<\/strong><\/p>\n<p>Nuk e thash\u00eb k\u00ebt\u00eb, thash\u00eb q\u00eb n\u00eb Akademin\u00eb e Arteve filloi rrebelimi dhe ne q\u00ebllimisht i dham\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb rrebelimi ndaj metod\u00ebs s\u00eb realizmit socialist, ndaj metod\u00ebs s\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebnies, ndaj metod\u00ebs s\u00eb m\u00ebsimmarrjes n\u00ebp\u00ebr ateliet\u00eb tona, duke hedhur \u00e7do dit\u00eb nj\u00eb hap t\u00eb ndaluar dhe duke testuar rezistenc\u00ebn e regjimit. Nd\u00ebrkoh\u00eb, q\u00eb n\u00eb mjediset e tjera kjo gjuh\u00eb u shfaq m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Ju nuk pat\u00eb kurrfar\u00eb shprese p\u00ebr mb\u00ebshtetje n\u00eb universitete t\u00eb tjera, apo qendra t\u00eb tjera, ku kishte intelektal\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Nuk mund ta shoh\u00ebsh m\u00eb syt\u00eb e sot\u00ebm. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb nuk ishte ky komunikim q\u00eb kemi sot. P\u00ebrgjith\u00ebsisht n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, universitetet jetonin jet\u00ebn e tyre pa lidhje me t\u00eb tjer\u00ebt. Ndodhte q\u00eb t\u00eb bashkoheshim vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebr zborre, por nuk kishte nj\u00eb struktur\u00eb t\u00eb orgnizuar p\u00ebr t\u00eb krijuar lidhjet dhe p\u00ebr t\u00eb \u00e7uar p\u00ebrpara nj\u00eb projekt t\u00eb rr\u00ebzimit t\u00eb regjimit. Nu ka ndodhur k\u00ebshtu. Nj\u00eb val\u00eb e nxeht\u00eb kund\u00ebr regjimit u b\u00eb n\u00eb Kinostudion Shqip\u00ebria e Re, ku artist\u00ebt, nuk do t\u00eb thoja intelektual\u00ebt, pasi kan\u00eb qen\u00eb artist\u00ebt ata, q\u00eb e kan\u00eb \u00e7uar p\u00ebrpara at\u00eb proces me hapa t\u00eb vegj\u00ebl, por t\u00eb guximsh\u00ebm p\u00ebr koh\u00ebn. N\u00eb Institutin e Arteve dhe n\u00eb kinostudio ishte pik\u00ebrisht reaksioni, pasi aty mungonte frym\u00ebmarrja p\u00ebr shkak t\u00eb medot\u00ebs s\u00eb realizmit socialist dhe p\u00ebr shkak t\u00eb metod\u00ebs, sa hap e mbyll syt\u00eb ishte asocimi me regjimin komunist, pasi metoda ishte e regjimit.<\/p>\n<p><strong>Cila ishte ajo ngjarje, q\u00eb p\u00ebr ju krijoi iden\u00eb e nj\u00eb hap\u00ebsire p\u00ebr frym\u00ebmarrje t\u00eb re. Cila ishte e para?<\/strong><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb padyshim ngjarja e 2 Korrikut, spektakolare, sepse lidhi Shqip\u00ebrin\u00eb e k\u00ebtyre rrath\u00ebve shum\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl me nj\u00eb Shqip\u00ebri, q\u00eb nuk ishte Shqip\u00ebria e intelektual\u00ebve, por e njer\u00ebzve shum\u00eb t\u00eb zakonsh\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt me shum\u00eb guxim nd\u00ebrmor\u00ebn at\u00eb hap, q\u00eb padyshim i dha goditje fatale regjimit komunist.<\/p>\n<p><strong>Pas 2 Korrikut disa muaj pasuan pa asnj\u00eb ngjarje, deri n\u00eb nj\u00eb moment tjet\u00ebr, kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr disa shkrime, t\u00eb cilat konsideroheshin t\u00eb guximshme p\u00ebr koh\u00ebn: Ylli Popa, Sali Berisha. I lexuat ato shkrime dhe \u00e7far\u00eb reagimi ju shkaktuan?<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb them t\u00eb drejt\u00ebn kemi b\u00ebr\u00eb humor t\u00eb madh me shkrimin e Saliut, sepse p\u00ebr ne isht\u00eb nj\u00eb shkrim tipik i perestrojk\u00ebs s\u00eb Gorba\u00e7ovit, e transplantuar shum\u00eb banalisht n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmas\u00eb shum\u00eb modeste nga Ramiz Alia. Nd\u00ebrkoh\u00eb, shkrimi i Ylli Pop\u00ebs ishte i nj\u00eb natyre tjet\u00ebr, intelektual dhe aspak komunist.<\/p>\n<p><strong>Si menduat ju n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, k\u00ebta autor\u00eb ishin t\u00eb guximsh\u00ebm, apo t\u00eb mb\u00ebshtetur p\u00ebr t\u2019u shprehur ashtu n\u00eb ato momente?<\/strong><\/p>\n<p>Un\u00eb mendoj se shkrimi i Ylli Pop\u00ebs ishte i guximsh\u00ebm, nd\u00ebrsa ai i Saliut i mb\u00ebshtetur.<\/p>\n<p><strong>Zoti Rama, mos ndoshta ky mendimi juaj, pra q\u00eb ndani Berish\u00ebn me Pop\u00ebn, ka lidhje me raportin tuaj aspak t\u00eb mir\u00eb me Berish\u00ebn n\u00eb k\u00ebto 22 vite?<\/strong><\/p>\n<p>Jo aspak. Ju kujtoj, se k\u00ebt\u00eb mendim e kam shkruar n\u00eb librin \u201cRefleksione\u201d. Madje, n\u00eb at\u00eb lib\u00ebr, Ardian Klosi ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb tallje t\u00eb merituar p\u00ebr at\u00eb shkrim.<\/p>\n<p><strong>Pas k\u00ebtij momenti ndodhi largimi i Kadares\u00eb nga Shqip\u00ebria drejt Franc\u00ebs. Ky akt konsiderohet se ka ndihmuar n\u00eb r\u00ebnien e sistemit. E konsideroni edhe ju k\u00ebshtu?<\/strong><\/p>\n<p>Payshim ka q\u00ebn\u00eb nj\u00eb moment shum\u00eb i fort\u00eb, sepse provokoi nj\u00eb mund\u00ebsi dhe nj\u00eb reagim p\u00ebr ne q\u00eb ballafaqoheshim me ministrin e brendsh\u00ebm. Sepse gjat\u00eb asaj kohe vinin shpesh n\u00eb Akademin\u00eb e Arteve njer\u00ebz t\u00eb partis\u00eb, t\u00eb byros\u00eb, p\u00ebr t\u00eb kuptuar, p\u00ebr t\u00eb survejuar dhe ndar\u00eb pjes\u00ebn rrebele nga pjesa e sh\u00ebndosh\u00eb e partis\u00eb. Hekuran Isai ka ardhur shum\u00eb pak koh\u00eb pas ikjes s\u00eb Kadares\u00eb dhe si sebep ka p\u00ebrdorur pik\u00ebrisht ikjen e Kadares\u00eb, duke th\u00ebn\u00eb se informacionet q\u00eb kishte p\u00ebr Akademin\u00eb e Arteve ishin shum\u00eb shqet\u00ebsuese.<\/p>\n<p><strong>Deri n\u00eb k\u00ebto moment mund t\u00eb falsim p\u00ebr organizime t\u00eb b\u00ebrthamave antikomuniste. A kishit lidhje me t\u00eb tjera b\u00ebrthama, qoft\u00eb universitete, apo qendra ku mund t\u00eb kishte reagim?<\/strong><\/p>\n<p>Nuk kishte organizim, m\u00eb tep\u00ebr ishte fjala p\u00ebr disa val\u00eb, q\u00eb kalonin n\u00ebp\u00ebr qytet n\u00eb form\u00ebn e thashethemeve. Un\u00eb kisha miqte e mi n\u00eb kinostudio dhe me ata takoheshim shpesh. Ishte Ilir Demaliaj, \u00c7im Daja e t\u00eb tjer\u00eb. Nj\u00eb nd\u00ebr njer\u00ebzit, q\u00eb ishte frym\u00ebzues n\u00ebn z\u00eb i asaj q\u00eb po ndodhte n\u00eb kinostudio, ishte Dhimit\u00ebr Anagnosti, me t\u00eb cilin kam nj\u00eb lidhje t\u00eb vjet\u00ebr familjare dhe shum\u00eb te ve\u00e7ant\u00eb qysh i vog\u00ebl, edhe pse kishim diferenc\u00eb n\u00eb mosh\u00eb.<\/p>\n<p>Tek ai un\u00eb shikoja nj\u00eb artist gjithmon\u00eb t\u00eb pak\u00ebnaqur dhe sigurisht, ai e shprehte pak\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb kodifikuar, deri sa u hap fleta e librit komplet. Nj\u00eb shqiptar tjet\u00ebr i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, i cili ka \u00e7elur horizontet e liris\u00eb p\u00ebr mua, ka q\u00ebn\u00eb Petro Zheji, kur un\u00eb isha student n\u00eb Akademin\u00eb e Arteve dhe kur Enver Hoxha ishte akoma gjall\u00eb. Me Petro Zhejin ne flisnim p\u00ebr fen\u00eb dhe flisnim shum\u00eb hapur kund\u00ebr regjimit. Petro Zheji nuk ka qarkulluar, por ai ka q\u00ebn\u00eb mentori i t\u00eb gjith\u00eb atyre intelektual\u00ebve, q\u00eb u shfaq\u00ebn n\u00eb pozicionin e rrebelit, kur padyshim frik\u00ebn e vran\u00eb t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Ju po thoni, se ata q\u00eb inspiruan frym\u00ebn antikomuniste ishin t\u00eb tjer\u00eb dhe protagonizmin e antikomunizmit e mor\u00ebn t\u00eb tjer\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Ata q\u00eb mor\u00ebn rolin e protagonizmit u gjend\u00ebn aty. Sigurisht t\u00eb gjith\u00eb vinin nga nj\u00eb rrug\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsie. Gramo Pashko p.sh., t\u00eb cilin e kam njohur her\u00ebt, ka qen\u00eb nj\u00eb rrebel, por gjithnj\u00eb brenda mureve, sepse at\u00ebher\u00eb s\u2019kishte mundesin\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb rrebel jasht\u00eb mureve. Ishte nj\u00eb disident brenda aren\u00ebs s\u00eb atyre mureve, pa asnj\u00eb dyshim. Por e p\u00ebrs\u00ebris, gjithmon\u00eb n\u00eb at\u00eb loj\u00ebn e pasqyrave, nga nj\u00ebra an\u00eb fars\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar sistemin dhe nga ana tjet\u00ebr pak\u00ebnaq\u00ebsi dhe mllef kund\u00ebr sistemit.<\/p>\n<p><strong>Sa ndihmuan ata n\u00eb shtyrjen e dit\u00ebve t\u00eb sistemit?<\/strong><\/p>\n<p>Mendoj se r\u00ebnia e sistemit ishte kronik\u00eb e nj\u00eb vdekje t\u00eb paralajm\u00ebruar. Problemi ishte n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi me frik\u00ebn, sepse njer\u00ebzit nuk ishin ende t\u00eb qart\u00eb, se sa ishte n\u00eb gjendje sistemi t\u00eb rezistonte dhe sa e madhe do t\u00eb ishte forca e tij reaguese. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb shkruhet ajo q\u00eb ndodhi n\u00eb Akdemin\u00eb e Arteve, si nj\u00eb eksperienc\u00eb unikale n\u00eb eksperiencat e r\u00ebnies s\u00eb komunizimit n\u00eb bot\u00eb. Kjo p\u00ebr shkak, se ne ishim vendi i vet\u00ebm q\u00eb kishim eksperienc\u00ebn e realizimit socialist si t\u00eb vetmen metod\u00eb t\u00eb shprehjes. Provokimi i metod\u00ebs dhe t\u00ebrheqja e vazhdueshme e regjimit ndaj k\u00ebtyre provokimeve ishte testi m\u00eb i mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00eb, se deri kur do t\u00eb rezistonte regjimi.<\/p>\n<p><strong>Pa k\u00ebto reagime, regjimi do t\u00eb vazhdonte t\u00eb rezistonte?<\/strong><\/p>\n<p>Un\u00eb mendoj se regjimi ishte i r\u00ebn\u00eb, por rrinte n\u00eb k\u00ebmb\u00eb. Nuk kishte asnj\u00eb shans t\u00eb rezistonte.<\/p>\n<p><strong>Edhe pa reagimin q\u00eb kishte lindur tek ju apo gjetk\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Jo. Reagimi erdhi nj\u00eb dit\u00eb dhe pa asnj\u00eb dyshim do t\u00eb vinte dit\u00ebn tjet\u00ebr, e tjetr\u00ebn, sepse nuk kishte m\u00eb asnj\u00eb mund\u00ebsi. Reagimi ishte shp\u00ebrthim i brendsh\u00ebm dhe p\u00ebr pasoj\u00eb sistemi ra.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb tetor \u2013 dhjetor shp\u00ebrtheu revolta e student\u00ebve. Nd\u00ebrkoh\u00eb ju kishit realizuar nj\u00eb takim \u2013 aktivitet n\u00eb Akademin\u00eb e Arteve. M\u00eb pas ju munguat, \u00ebsht\u00eb folur shum\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb moment. Ku ishit ju z. Rama, kat\u00ebr dit\u00ebt e vrullshme t\u00eb dhjetorit \u201890?<\/strong><\/p>\n<p>Kan\u00eb q\u00ebn\u00eb kat\u00ebr dit\u00ebt, q\u00eb n\u00eb k\u00ebndveshtrimin tim kan\u00eb ndryshuar rrjedh\u00ebn e ngjarjeve n\u00eb Partin\u00eb Demokratike. E them k\u00ebt\u00eb me bindje, sepse shum\u00eb\u00e7ka do t\u00eb kishte shkuar ndryshe. Ne ishim shum\u00eb t\u00eb njohur n\u00ebp\u00ebr Tiran\u00eb dhe Tirana dinte shum\u00eb p\u00ebr ne, flas p\u00ebr Institutin e Arteve. Arben Imami ishte nj\u00eb nga protagonist\u00ebt e atij procesi t\u00eb brendsh\u00ebm n\u00eb Institutin e Arteve dhe praktikisht personi, q\u00eb ishte aty ato dit\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebse u kthye n\u00eb figur\u00ebn e dyt\u00eb apo t\u00eb tret\u00eb, pasi Grami Pashko dhe Sali Berisha konsideroheshin v\u00ebllez\u00ebrit e p\u00ebrkohsh\u00ebm siamez\u00eb t\u00eb moment, kjo \u00ebsht\u00eb, sepse vinte nga Akademia e Arteve dhe ishte shum\u00eb i qart\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Dhe nuk \u00ebsht\u00eb i rastit ai detaj, q\u00eb sot duket komplet i par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, kur n\u00eb takim me Ramiz Alin\u00eb iu drejtua me fjal\u00ebt : \u201cZoti President\u201d. \u00cbsht\u00eb hera e par\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb artikulur fjala \u201cZoti filani\u201d n\u00eb jet\u00ebn shoq\u00ebrore shqiptare pas 50 vjet\u00ebsh dhe m\u00eb besoni, se ishte nj\u00eb moment mjaft i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr mua.<\/p>\n<p>Un\u00eb nuk u gjenda aty, sepse pas revolucionit rumun pati nj\u00eb far\u00eb l\u00ebshimi dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr filloi t\u00eb aplikohej dh\u00ebnia e pasaportave p\u00ebr njer\u00ebz q\u00eb kishin t\u00eb af\u00ebrm jasht\u00eb vendit. Ne kishim t\u00eb af\u00ebrm n\u00eb Korfuz nga familja e n\u00ebn\u00ebs time, shqiptar\u00eb t\u00eb ikur gjat\u00eb luft\u00ebs italo \u2013 greke. Mor\u00ebm pasaportat dhe shkuam bashk\u00eb me tim v\u00eblla n\u00eb periudh\u00ebn e ver\u00ebs s\u00eb vitit 1990. Gjat\u00eb q\u00ebndrimit atje u vum\u00eb n\u00eb kontakt me Galerin\u00eb e Teatrit Bashkiak t\u00eb qytetit. N\u00eb k\u00ebto kontakte ram\u00eb dakord t\u00eb organizonim nj\u00eb ekspozit\u00eb n\u00eb mesin e dhjetorit t\u00eb atij viti dhe n\u00eb tet\u00eb dhjetor, un\u00eb jam nisur p\u00ebr n\u00eb Korfuz.<\/p>\n<p>I thash\u00eb Ardianit (Klosit), q\u00eb un\u00eb nuk mund t\u00eb rri n\u00eb Tiran\u00eb pasi m\u00eb duhet t\u00eb shkoj p\u00ebr ekspozit\u00ebn. Nuk e pata instiktin, q\u00eb do t\u00eb ndodhte di\u00e7ka pik\u00ebrisht ato dy tre dit\u00eb. Kan\u00eb q\u00ebn\u00eb dy tre dit\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr mua, shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira dhe shum\u00eb absurde, sepse bashk\u00eb me t\u00eb tjer\u00eb kisha m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vit q\u00eb e prisja takimin me Ramiz Alin\u00eb. Kisha bindjen, se gjthmon\u00eb kur fillojn\u00eb binden p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e partis\u00eb atje, do t\u00eb fillonte t\u00eb kthehej n\u00eb nj\u00eb lloj loje si macja me miun.<\/p>\n<p>Ndodhte di\u00e7ka n\u00eb Institut at\u00ebher\u00eb, ata vinin, b\u00ebnin mbledhje flisnin e flisnin, ne e kthenim ne ilaritet dhe sa m\u00eb shum\u00eb shkonte koha, aq m\u00eb shume rritej shkalla e atyre q\u00eb vinin n\u00eb institut. Un\u00eb isha i bindur dhe k\u00ebt\u00eb e shprehja gjithnj\u00eb, q\u00eb kjo loj\u00eb dhe ky proces mbaron kur ne t\u00eb jemi p\u00ebrball\u00eb Ramiz Alis\u00eb. Isha i bindur dhe iu thoja shok\u00ebve t\u00eb mi, se n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt se sa ju duket, ne do t\u00eb ulemi p\u00ebrball\u00eb Ramiz Alis\u00eb, sepse ata nuk e durojn\u00eb dot at\u00eb q\u00eb po b\u00ebjm\u00eb ne. Dhe pik\u00ebrisht kur erdhi momenti yn\u00eb un\u00eb nuk u gjenda aty.<\/p>\n<p><strong>Kjo u kthye n\u00eb kosto p\u00ebr ju, pasi ndikoi n\u00eb karrier\u00ebn tuaj politike?<\/strong><\/p>\n<p>Nuk e kisha menduar q\u00eb t\u00eb merresha me politik\u00eb. Dhe arsyeja, lidhet edhe me nj\u00eb moment tjet\u00ebr. At\u00eb dit\u00eb, kur hyra n\u00eb PD, ose m\u00eb sakt\u00eb kur shkova n\u00eb PD, e cila sapo ishte krijuar, u largova menj\u00ebher\u00eb, sepse pata nj\u00eb konflikt me ata q\u00eb gjeta aty, pra n\u00eb PD. Ne ishim shum\u00eb m\u00eb p\u00ebrpara, sepse n\u00eb bisedat tona kishim nj\u00eb tjet\u00ebr pritshm\u00ebri dhe strategji p\u00ebr t\u00eb ardhmen. P\u00ebr ne Ramiz Alia ishte kund\u00ebrshtari. P\u00ebr ne Ramiz Alia nuk ishte njeriu q\u00eb po sillte demokracin\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, por ishte thjesht regjimi komunist n\u00eb Shqip\u00ebri. Ky \u00ebsht\u00eb edhe konflikti, q\u00eb un\u00eb pata me ata q\u00eb gjendeshin n\u00eb at\u00eb koh\u00eb n\u00eb PD.<\/p>\n<p>Nuk pata ndonj\u00eb d\u00ebshir\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb politik\u00eb, pasi mua m\u00eb interesonte liria dhe jo politika. Un\u00eb e k\u00ebrkoja lirin\u00eb si nevoj\u00eb t\u00eb brendshme p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb gj\u00ebrat q\u00eb doja dhe nuk e k\u00ebrkoja p\u00ebr t\u2019u marr\u00eb me politik\u00eb. Pasi jam larguar at\u00eb moment nga PD-ja, ishte aty Arben Imami, t\u00eb cilin un\u00eb e kisha shum\u00eb mik dhe kemi b\u00ebr\u00eb nj\u00eb bised\u00eb shum\u00eb interesante. Ai k\u00ebmb\u00ebngulte q\u00eb un\u00eb t\u00eb kthehesha n\u00eb PD, nd\u00ebrsa un\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulja q\u00eb t\u00eb largonin m\u00eb par\u00eb komunistin q\u00eb kishin aty, n\u00eb PD, sepse do t\u2019i marr\u00eb n\u00eb qaf\u00eb t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n<p>Beni m\u00eb thoshte \u201cpo jo, se kemi nevoj\u00eb p\u00ebr disa intelektual\u00eb pak m\u00eb n\u00eb z\u00eb, q\u00eb t\u2019i japim pesh\u00eb dhe seriozitet t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj q\u00eb po b\u00ebjm\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb sapo ka filluar, ne s\u2019kemi eksperienc\u00eb\u201d. Nd\u00ebrsa un\u00eb i thash\u00eb, se Sali Berisha \u00ebsht\u00eb komunist tipik dhe ka t\u00eb gjith\u00eb eksperienc\u00ebn si sekretar partie q\u00eb t\u2019ju eleminoj\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve. I kam th\u00ebn\u00eb, se ai do ta b\u00ebj\u00eb PD nj\u00eb veg\u00ebl t\u00eb Ramiz Alis\u00eb dhe ju nuk do t\u00eb jeni dot n\u00eb gjendje t\u00eb flisni kund\u00ebr Enver Hoxh\u00ebs. E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb, se dit\u00ebn kur fola kund\u00ebr Enver Hoxh\u00ebs n\u00eb Akademin\u00eb e Arteve, ata nuk flisnin dot kund\u00ebr Enver Hoxh\u00ebs.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb pik\u00ebrisht retorika juaj radikale kund\u00ebr sistemit, kund\u00ebr Enver Hoxh\u00ebs, q\u00eb \u00ebsht\u00eb konsideruar nga bashk\u00ebkoh\u00ebs t\u00eb atij momenti, si nj\u00eb provokim i juaji p\u00ebr t\u00eb nxehur situat\u00ebn dhe kjo t\u00eb p\u00ebrdorej nga sistemi. Cila \u00ebsht\u00eb kund\u00ebrp\u00ebrgjigja juaj p\u00ebr k\u00ebt\u00eb akuz\u00eb? E kam fjal\u00ebn p\u00ebr debatin q\u00eb ju keni patur me drejtues t\u00eb komisionit nism\u00ebtar t\u00eb PD: Imami, Demeti, Pashko etj. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb moment kam folur me ta, edhe me Imamin, q\u00eb ju thoni se keni patur nj\u00eb bised\u00eb pik\u00ebrisht at\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n<p>Ju e keni takuar Imamin sot, si Minist\u00ebr i Mbrotjes dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr histori. Por un\u00eb me Ben Imamin kam patur nj\u00eb miq\u00ebsi t\u00eb gjat\u00eb. Ishte i vetmi mik imi, q\u00eb ishte n\u00eb PD. Pik\u00ebrisht pse Beni ishte antikomunist dhe ishte shum\u00eb i qart\u00eb. Dhe koha tregoi, pse pik\u00ebrisht ishte aq i qart\u00eb dhe aq antikomunist, nuk e duroi dot m\u00eb Partin\u00eb e kthyer n\u00eb veg\u00ebl t\u00eb Sali Berish\u00ebs, iku dhe themeloi bashk\u00eb me t\u00eb tjer\u00eb Aleanc\u00ebn Demokratike. Sa i p\u00ebrket asaj akuz\u00ebs q\u00eb un\u00eb isha provokator, un\u00eb kam q\u00ebn\u00eb gjithmon\u00eb provokator, m\u00eb p\u00eblqente gjithmon\u00eb t\u00eb provokoja. Sepse provokimi ishte e vetmja m\u00ebnyr\u00eb reagimi kund\u00ebr atij lloj sistemi. Pra, q\u00eb reagimet e mija n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishin provokim, kjo nuk diskutohet. Por pse m\u00eb quanin radikal?<\/p>\n<p>Sepse un\u00eb ju thash\u00eb q\u00eb n\u00eb momentin e par\u00eb, q\u00eb Ramiz Alia nuk \u00ebsht\u00eb opsion, Ramiz Alia \u00ebsht\u00eb armiku yn\u00eb, ai \u00ebsht\u00eb regjimi dhe jo njeriu q\u00eb do t\u00eb sjell\u00eb demokracin\u00eb. Dje un\u00eb thash\u00eb, se ne duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb luft\u00eb me Ramiz Alin\u00eb, dhe kur thash\u00eb luft\u00eb, kisha parasysh luft\u00ebn frontale t\u00eb opozit\u00ebs me regjimin. Kjo pastaj u transformua n\u00eb k\u00ebt\u00eb akuz\u00eb, q\u00eb quhej radikal. Tjetra q\u00eb m\u00eb b\u00ebri mua t\u00eb konsiderohesha k\u00ebshtu nga ata, ishte se un\u00eb k\u00ebrkoja q\u00eb t\u00eb liroheshin t\u00eb burgosurit politik\u00eb. Pasi un\u00eb mendoja, se nuk mund t\u00eb konceptohet, q\u00eb nj\u00eb njeri sjell demokracin\u00eb dhe mban n\u00eb burg t\u00eb burgosur p\u00ebr politik\u00eb. Pra p\u00ebrfundimisht, un\u00eb mendoja se nuk mund t\u00eb bashk\u00ebpunonim me k\u00ebt\u00eb regjim.<\/p>\n<p>Ideja ime ishte q\u00eb ata t\u00eb dilnin jasht\u00eb ligjit, pra regjimi, sepse nuk ishin t\u00eb zgjedhur. Kisha iden\u00eb, q\u00eb ne nuk mund t\u00eb futeshim n\u00eb zgjedhje n\u00eb ato kushte, pasi ne duhet t\u00eb hynim n\u00eb zgjedhje n\u00eb kushte t\u00eb barabarta dhe jo n\u00eb kushte krejt t\u00eb disfavorshme p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb gar\u00eb. Pra, ata duhet t\u00eb dilnin jasht\u00eb ligjit p\u00ebr t\u2019u barazuar me ne, p\u00ebr t\u2019u zgjedhur dhe m\u00eb pas p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb gar\u00eb. M\u00eb ka ndjekur si hije e zez\u00eb ky fenomen, futja n\u00eb zgjedhje me lloj lloj manipulator\u00ebsh. Edhe pse fakti \u00ebsht\u00eb, se Ramiz Alia nuk manipuloi zgjedhje, sepse nuk fitoi as vet\u00eb. Un\u00eb isha radikal p\u00ebr ta, sepse un\u00eb mendoja dhe e shprehja, q\u00eb komunist\u00ebt nuk duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb drejtimin e Partis\u00eb Demokratike.<\/p>\n<p>Partia Demokratike duhet t\u00eb ishte e t\u00eb rinjve, sepse n\u00eb fund t\u00eb fundit ishte edhe nj\u00eb p\u00ebrplasje gjeneratash. Nj\u00eb gjenerat\u00eb e p\u00ebrzier shum\u00eb me komunizmin, dhe k\u00ebtu nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb fajsh\u00ebm ose t\u00eb pafajsh\u00ebm, dhe nj\u00eb gjenerat\u00eb tjet\u00ebr, q\u00eb edhe pse nuk e kishte jetuar pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb eg\u00ebr t\u00eb komunizmit, q\u00eb ishte fundi i viteve \u201860 me revolucionin dhe goditjen kund\u00ebr fes\u00eb dhe fillimi i viteve \u201870 me goditjen kund\u00ebr shfaqjeve t\u00eb huaja si\u00e7 i quanin ata, kishte mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb ishte m\u00eb pak e trembur dhe m\u00eb pak e infektuar. Frik\u00ebn e kishin m\u00eb irracionale n\u00eb krahasim me t\u00eb tjet\u00ebr\u00ebt, q\u00eb e kishin frik\u00ebn t\u00eb lidhur me \u00e7ka kishin par\u00eb e jetuar n\u00eb ato koh\u00eb t\u00eb egra t\u00eb komunizmit. Fakti \u00ebsht\u00eb, q\u00eb komunist\u00ebt e mor\u00ebn n\u00eb qaf\u00eb PD-n\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Cili \u00ebsht\u00eb roli i Ramiz Alis\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment, pra n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb ku ju thoni se PD-n\u00eb e mor\u00ebn n\u00eb qaf\u00eb komunist\u00ebt?<\/strong><\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pik\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn un\u00eb nuk di shum\u00eb detaje. Por e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb, se Sali Berisha ishte Ramiz Alia n\u00eb at\u00eb \u00e7far\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonte.<\/p>\n<p><strong>N\u00ebse e analizojm\u00eb \u00e7\u00ebshtjen lidhur me q\u00ebndrimin q\u00eb mbajt\u00ebn themeluesit e PD-s\u00eb ndaj ish t\u00eb burgosurve politik\u00eb, pra atyre q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb n\u00eb fakt ishin ende n\u00eb burg, cili ishte q\u00ebndrimi i secilit prej tyre lidhur me k\u00ebt\u00eb ngjarje? Ishin disa probleme t\u00eb cilat e pengonin PD-n\u00eb t\u00eb afrohej me t\u00eb burgosurit politik\u00eb, si p.sh. t\u00eb natyr\u00ebs ideologjike, m\u00eb pas e tkurrjes s\u00eb partis\u00eb n\u00eb shtresa t\u00eb caktuara?<\/strong><\/p>\n<p>S\u2019ka ansj\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb t\u00eb dyt\u00ebn. Gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb e para, pra problem ideologjik. Sali Berisha i quante ata llumi i shoq\u00ebris\u00eb. Pra problemi ishte ideologjik, ishte organik. Ai nuk e pranonte dot k\u00ebt\u00eb shtres\u00eb. E konsideronte rrac\u00eb tjet\u00ebr, sepse ishte komunist. E konsideronte k\u00ebt\u00eb kategori si shtres\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbysur, sepse ishte komunist, sepse kjo ishte retorika komuniste.<\/p>\n<p><strong>K\u00ebshtu ju mbet\u00ebt jasht\u00eb angazhimeve politike, pasi PD-ja ishte streha juaj e mundshme p\u00ebr t\u2019u angazhuar\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Nuk kisha ndonj\u00eb synim. Sigurisht po t\u00eb isha n\u00eb momentin e par\u00eb atje, do t\u00eb kisha rezistuar dhe k\u00ebt\u00eb e din\u00eb dhe qytetar\u00ebt, q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb atje n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. \u00c7\u00ebshtja e e komunist\u00ebve zgjidhej, ata nuk duhet t\u00eb ishin n\u00eb grupin drejtues t\u00eb PD-s\u00eb. Sidoqoft\u00eb un\u00eb nuk doja t\u00eb b\u00ebhesha politikan dhe s\u2019kam dashur asnj\u00ebher\u00eb, por po t\u00eb isha n\u00eb at\u00eb moment t\u00eb par\u00eb, sigurisht do t\u00eb rezistoja ndaj komunist\u00ebve dhe do t\u00eb luftoja q\u00eb ata t\u00eb mos ishin n\u00eb PD.<\/p>\n<p><strong>A ishte p\u00ebrcaktuar qart\u00eb, se cili ishte komunist dhe se si etiketoheshin njer\u00ebzit n\u00eb komunist\u00eb dhe antikomunist\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb? Cili ishte kriteri sipas jush, q\u00eb e ndante nj\u00eb individ n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Ndodhi nj\u00eb far\u00eb radikalizimi, i cili ishte p\u00ebr pushtet dhe jo radikalizim kund\u00ebr komunizimit. Kjo \u00ebsht\u00eb edhe arsyeja, pse historia shkoi keq n\u00eb at\u00eb moment. Pra \u00e7do lloj radikalizimi ishte n\u00eb funksion t\u00eb pushtetit. N\u00eb at\u00eb moment t\u00eb par\u00eb, u pre shiriti i politik\u00ebs shqiptare t\u00eb konfliktit, e cila vazhdon ende.<\/p>\n<p><strong>Cili ishte roli i Sigurimit t\u00eb Shtetit sipas jush n\u00eb ato ngjarje: n\u00eb themelimin e PD-s\u00eb, p\u00ebrcaktimin e drejtuesve etj?<\/strong><\/p>\n<p>Un\u00eb nuk jam marr\u00eb me k\u00ebt\u00eb pun\u00eb q\u00eb t\u00eb hulumtoj detaje, pasi nuk kam asnj\u00eb dyshim q\u00eb n\u00eb PD u infiltruan element\u00eb nga Sigurimi i Shtetit. Kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb dhe un\u00eb nuk kam asnj\u00eb dyshim.<\/p>\n<p><strong>Kur \u00ebsht\u00eb momenti i par\u00eb, q\u00eb mund t\u00eb konsiderohet, se sistemi komunist n\u00eb Shqip\u00ebri u rr\u00ebzua?<\/strong><\/p>\n<p>Sistemi komunist n\u00eb Shqip\u00ebri u rr\u00ebzua m\u00eb 8 dhjetor. Mend\u00ebsia komuniste triumfoi m\u00eb 22 mars 1992. Kjo, sepse mend\u00ebsia komuniste q\u00ebndroi n\u00eb pushtet duke nd\u00ebrruar fytyr\u00ebn. Un\u00eb nuk kam votuar n\u00eb vitin 1992, pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye.<\/p>\n<p><strong>Edhe pse ju ishit ftuar t\u00eb ishit kandidat p\u00ebr deputet i PD-s\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, \u00ebsht\u00eb g\u00ebnjesht\u00ebr.<\/p>\n<p><strong>E ka deklaruar Neritan Ceka, se ju ka ftuar t\u00eb ishit n\u00eb list\u00ebn e kandidat\u00ebve t\u00eb PD-s\u00eb, pasi ishte ngarkuar t\u00eb p\u00ebrzgjidhte personalitete t\u00eb fushave t\u00eb ndryshme.<\/strong><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb g\u00ebnjesht\u00ebr. E kam pas\u00eb mik Neritanin, flisnim. Edhe ai ishte i qart\u00eb at\u00ebher\u00eb se \u00e7far\u00eb po ndodhte. At\u00ebher\u00eb ai thoshte, se duhen p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb PD sa m\u00eb shum\u00eb djem e vajza, q\u00eb nuk kan\u00eb lidhje me Partin\u00eb e Pun\u00ebs. Sa p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ftes\u00ebn, nuk m\u00eb ka b\u00ebr\u00eb asnj\u00eb propozim konkret, edhe po t\u00eb ma b\u00ebnt\u00eb ket\u00eb propozim, sigurisht q\u00eb do ta refuzoja.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb vitin 1991, kur u krijua qeveria e stabilitetit, u nd\u00ebrmor\u00ebn disa reforma t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb i dhan\u00eb goditje liberalizmit si doktrin\u00eb\u2026.<\/strong><\/p>\n<p>Sot un\u00eb do t\u00eb thoja nj\u00eb gj\u00eb shum\u00eb sinqerisht: k\u00ebto pasoja kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me faktin, se liria e gjeti Shqip\u00ebrin\u00eb pa asnj\u00eb lloj elite. N\u00eb rast se n\u00eb vendet e tjera nuk kishte pluraliz\u00ebm politik, por kishte pluraliz\u00ebm kulturor, kishte nj\u00eb alternativ\u00eb. V\u00ebrtet Vaslav Havel ishte n\u00eb burg, por ai shkruante pjes\u00eb teatrale q\u00eb luheshin n\u00eb pjes\u00ebn underground t\u00eb Prag\u00ebs, kurse k\u00ebtu nuk kishte. K\u00ebtu u vra dhe u varros \u00e7do lloj alternative, \u00e7do lloj shfaqje e alternativ\u00ebs, qoft\u00eb edhe n\u00eb prerjen e flok\u00ebve. K\u00ebshtu q\u00eb, ata, q\u00eb ishin kalitur e fark\u00ebtuar n\u00eb kull\u00ebn e partis\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb stafet\u00ebn si ekonomist\u00eb, financier\u00eb, jurist\u00eb ishin t\u00eb detyruar t\u00eb udh\u00ebhiqnin vendin drejt reformave. Gramoz Pashko ishte m\u00eb i kthjell\u00ebti teorikisht, por praktikisht nuk kishte ansj\u00eb eksperienc\u00eb dhe asnj\u00eb lloj kapaciteti menaxhues. K\u00ebshtu q\u00eb, un\u00eb nuk i kritikoj ato reforma, jo se ishin t\u00eb drejta, por se ishin p\u00ebrpjekje n\u00eb sensin pozitiv t\u00eb nj\u00eb grupi njer\u00ebzish, q\u00eb s\u2019merrnin aspak vesh nga kjo pun\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Sidoqoft\u00eb, pati nj\u00eb asistenc\u00eb nga t\u00eb huajt, se jemi n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb kur nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt po mb\u00ebshtesnin fort zhvillimin demokratik n\u00eb vendit, edhe pse ata dhan\u00eb tjet\u00ebr alternativ\u00eb, e cila garantonte m\u00eb shum\u00eb cil\u00ebsi drejt shtetit liberal, se sa drejt nj\u00eb ekonomie apo shteti t\u00eb \u00e7\u2019orientuar, q\u00eb pasoi vitet pas \u201891. Cili \u00ebsht\u00eb argumenti sipas jush, q\u00eb e pengoi k\u00ebt\u00eb alternativ\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Ju e that\u00eb vet\u00eb pak m\u00eb par\u00eb, se ishte pik\u00ebrisht nj\u00eb shtres\u00eb t\u00eb ashtuquajturish intelektual\u00eb organik\u00eb t\u00eb regjimit t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm. Nuk mjafton t\u00eb nd\u00ebrrosh kahje p\u00ebr t\u00eb ndryshuar gjith\u00eb mekanizmin e funksionimit t\u00eb trurit, pas nj\u00eb p\u00ebrvoje t\u00eb gjat\u00eb me shokun Enver<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Edi Rama \u00a9 T\u00eb gjitha t\u00eb drejtat jan\u00eb t\u00eb rezervuara. Asnj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij shkrimi nuk lejohet t\u00eb riprodhohet ose t\u00eb transmetohet n\u00eb \u00e7far\u00ebdo forme, mekanike, elektronike, fotokopjimi ose \u00e7do sistem tjet\u00ebr t\u00eb ruajtjes dhe nxjerrjes s\u00eb materialeve, pa lejen me shkrim t\u00eb autorit. (Intervsit\u00eb p\u00ebr librin \u201cPardesyt\u00eb e bardha\u201d) Zoti Rama, cila ishte situata [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, &#039;Pardesyt\u00eb e bardha&#039; - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, &#039;Pardesyt\u00eb e bardha&#039; - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Edi Rama \u00a9 T\u00eb gjitha t\u00eb drejtat jan\u00eb t\u00eb rezervuara. Asnj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij shkrimi nuk lejohet t\u00eb riprodhohet ose t\u00eb transmetohet n\u00eb \u00e7far\u00ebdo forme, mekanike, elektronike, fotokopjimi ose \u00e7do sistem tjet\u00ebr t\u00eb ruajtjes dhe nxjerrjes s\u00eb materialeve, pa lejen me shkrim t\u00eb autorit. (Intervsit\u00eb p\u00ebr librin \u201cPardesyt\u00eb e bardha\u201d) Zoti Rama, cila ishte situata [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-12-23T20:24:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"23 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, &#8216;Pardesyt\u00eb e bardha&#8217;\",\"datePublished\":\"2013-12-23T20:24:35+00:00\",\"dateModified\":\"2013-12-23T20:24:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/\"},\"wordCount\":4642,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg\",\"articleSection\":[\"Intervista\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/\",\"name\":\"Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, 'Pardesyt\u00eb e bardha' - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg\",\"datePublished\":\"2013-12-23T20:24:35+00:00\",\"dateModified\":\"2013-12-23T20:24:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, &#8216;Pardesyt\u00eb e bardha&#8217;\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\/\/fjala.info\/\"],\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, 'Pardesyt\u00eb e bardha' - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, 'Pardesyt\u00eb e bardha' - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Edi Rama \u00a9 T\u00eb gjitha t\u00eb drejtat jan\u00eb t\u00eb rezervuara. Asnj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij shkrimi nuk lejohet t\u00eb riprodhohet ose t\u00eb transmetohet n\u00eb \u00e7far\u00ebdo forme, mekanike, elektronike, fotokopjimi ose \u00e7do sistem tjet\u00ebr t\u00eb ruajtjes dhe nxjerrjes s\u00eb materialeve, pa lejen me shkrim t\u00eb autorit. (Intervsit\u00eb p\u00ebr librin \u201cPardesyt\u00eb e bardha\u201d) Zoti Rama, cila ishte situata [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2013-12-23T20:24:35+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"23 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, &#8216;Pardesyt\u00eb e bardha&#8217;","datePublished":"2013-12-23T20:24:35+00:00","dateModified":"2013-12-23T20:24:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/"},"wordCount":4642,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg","articleSection":["Intervista"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/","name":"Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, 'Pardesyt\u00eb e bardha' - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg","datePublished":"2013-12-23T20:24:35+00:00","dateModified":"2013-12-23T20:24:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/edi_rama_90.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/edi-rama-interviste-per-librin-pardesyte-e-bardha\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Edi Rama, intervist\u00eb p\u00ebr librin, &#8216;Pardesyt\u00eb e bardha&#8217;"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13291"}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13291"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13291\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}