{"id":12802,"date":"2013-06-07T09:38:19","date_gmt":"2013-06-07T08:38:19","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.info\/?p=2878"},"modified":"2013-06-07T09:38:19","modified_gmt":"2013-06-07T08:38:19","slug":"shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/","title":{"rendered":"Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"alignright size-thumbnail wp-image-7236\" title=\"Saimir Lolja\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg\" width=\"150\" \/> <strong>Saimir Lolja<\/strong><\/p>\n<p>Shpirti i Turm\u00ebs bashk\u00ebjeton me njeriun dhe \u00ebsht\u00eb tipar i historis\u00eb njer\u00ebzore, sepse njeriu n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb natyrshme \u00ebsht\u00eb qenie shoq\u00ebrore q\u00eb k\u00ebrkon p\u00ebrher\u00eb t\u00eb shoq\u00ebrizohet. Porse njohuria p\u00ebr t\u00eb, p\u00ebrkujdesja ndaj k\u00ebtij shpirti dhe mbi t\u00eb gjitha shfryt\u00ebzimi i tij p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb caktuara p\u00ebrb\u00ebn an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb medaljes. \u00c7eshtja madhore \u00ebsht\u00eb se sa i theksuar \u00ebsht\u00eb shpirti i turm\u00ebs n\u00eb shoq\u00ebri, sepse njeriu i brymosur me nj\u00eb mend\u00ebsi t\u00eb till\u00eb ka n\u00eb themel t\u00eb mendjes s\u00eb tij \u00e7iftin Sundimtari dhe Turma. Kjo \u00ebsht\u00eb \u00e7eshtje madhore sepse mendimet dhe ndjenjat jan\u00eb shfaqje t\u00eb shpirtit t\u00eb njeriut dhe jan\u00eb pik\u00ebrisht ato q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb sjelljen e tij shoq\u00ebrore, dometh\u00ebn\u00eb kufirin ndar\u00ebs \u00e7far quhet e mir\u00eb dhe \u00e7far quhet e keqe. Sjellja dhe puna e njeriut jan\u00eb dy gj\u00ebra t\u00eb ndryshme por q\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht plot\u00ebsojn\u00eb e bashk\u00ebshoq\u00ebrojn\u00eb nj\u00ebra tjetr\u00ebn, ngase n\u00eb fund t\u00eb fundit ato bashk\u00ebshoq\u00ebrojn\u00eb njeriun. Sjellja shoq\u00ebrore \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb p\u00ebrcakton ngjarjet shoq\u00ebrore, sepse njeriu b\u00ebn at\u00eb q\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb b\u00ebj\u00eb.<\/p>\n<p>Njeriu n\u00eb turm\u00eb ka nj\u00eb shpirt t\u00eb ndrydhur, t\u00eb pa lir\u00eb e t\u00eb pa larmish\u00ebm dhe duke qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb till\u00eb ai kund\u00ebrvepron duke i lindur d\u00ebshira n\u00eb skutat e shpirtit t\u00eb tij p\u00ebr ta par\u00eb veten n\u00eb krye t\u00eb turm\u00ebs. Shpirti i tij ngash\u00ebron, kredhet p\u00ebrqark, i friksuar mban syt\u00eb e vesh\u00ebt hapur te t\u00eb tjer\u00ebt, frigon e idhtohet nga e mira e tjetrit, i sheh t\u00eb tjer\u00ebt detyrimisht t\u00eb barabart\u00eb me vetveten, sheh n\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt aspak ndryshim nga vetvetja ose n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb ndryshime t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishme. Ai ndjehet nj\u00ebsh me \u201ct\u00eb barabart\u00ebt e tij\u201d dhe vetp\u00ebrfytyrohet si p\u00ebrfaq\u00ebsues i tyre. Ky shpirt i ngujuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb natyrale k\u00ebrkon hapje, liri dhe vet-dallueshm\u00ebri. Prandaj ai e anon nd\u00ebrgjegjen e tij drejt nj\u00ebshit, drejt unit, drejt vetkuptimit me ndjenja t\u00eb forta q\u00eb ky vetnj\u00ebsh k\u00ebshtu nuk ka vler\u00eb dhe si rrjedhim i mbin d\u00ebshira q\u00eb t\u00eb duket mbi t\u00eb tjer\u00ebt ose, e th\u00ebn\u00eb sipas mendjes s\u00eb tij, mbi \u201ct\u00eb barabart\u00ebt e tij\u201d. Zgjidhja m\u00eb e leht\u00eb p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb mburrja ose b\u00ebrja e tjetrit me turp. Ai gjithmon\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb rastit p\u00ebr t\u2019u mburrur ose b\u00ebr\u00eb tjetrin me turp, sepse ai ndjehet keq dhe i turp\u00ebruar kur nuk mburret apo kur nuk e turp\u00ebron tjetrin. Me lig\u00ebsi, ai gjithmon\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb thashethemit p\u00ebr tjetrin, sepse edhe vet\u00eb ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb thashethem. K\u00ebshtu, njeriu n\u00eb turm\u00eb harxhon pa nd\u00ebrprerje v\u00ebmendje dhe energji e tij p\u00ebr emocione t\u00eb panevojshme dhe hamendje t\u00eb pap\u00eblqyeshme, p\u00ebr ngacmime nervore t\u00eb nxituara, p\u00ebr \u00ebnd\u00ebrrime me sy hapur dhe thashetheme t\u00eb pashtershme.<\/p>\n<p>Njeriu n\u00eb turm\u00eb e ka t\u00eb pamundur t\u00eb pranoj\u00eb se jo \u00e7do gj\u00eb \u00ebsht\u00eb apo i p\u00ebrket \u00e7donjerit dhe jo \u00e7do njeri \u00ebsht\u00eb p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb. Nj\u00eb mend\u00ebsi e till\u00eb nuk arrin t\u00eb pranoj\u00eb se ve\u00e7 pun\u00ebs s\u00eb tij egziston e duhet t\u00eb egzistoj\u00eb edhe puna e t\u00eb tjer\u00ebve dhe nuk vozit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb atill\u00eb q\u00eb puna e tij t\u00eb plot\u00ebsoj\u00eb pun\u00ebn e t\u00eb tjer\u00ebve ose puna e tij t\u00eb plot\u00ebsohet prej t\u00eb tjer\u00ebve. P\u00ebr nj\u00eb shpirt t\u00eb till\u00eb i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb, dometh\u00ebne duhet t\u00eb egzistoj\u00eb, vet\u00ebm guri i tij dhe jo muri i p\u00ebrbashk\u00ebt. Ai vet\u00ebgjykon se \u00ebsht\u00eb i paz\u00ebv\u00ebnd\u00ebsuesh\u00ebm dhe ka edhe raste q\u00eb ai p\u00ebrpiqet ta prish\u00eb murin e p\u00ebrbashk\u00ebt, sepse ka nj\u00eb shpirt t\u00eb pabes\u00eb me arom\u00eb kalb\u00ebzimi. Nj\u00eb shpirt i till\u00eb nuk p\u00ebrcjell respekt p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt e midis t\u00eb tjer\u00ebve, biles p\u00ebr t\u00eb nuk egziston dhe nuk duhet t\u00eb egzistoj\u00eb edhe mendimi ndryshe, aq m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb kuptoj\u00eb se kur respektohet mendimi ndryshe edhe bashkimi \u00ebsht\u00eb m\u00eb i fort\u00eb. E th\u00ebn\u00eb m\u00eb gj\u00ebr\u00eb, nj\u00eb shpirt i till\u00eb nuk pranon ndryshimin dhe ndryshueshm\u00ebrin\u00eb, dometh\u00ebn\u00eb harmonin\u00eb, dhe si rrjedhim nuk pranon p\u00ebrparimin, madje e urren at\u00eb.<\/p>\n<p>Njeriu n\u00eb turm\u00eb kthehet pa e kuptuar n\u00eb nj\u00eb narcist. Si i till\u00eb ai k\u00ebrkon me k\u00ebmb\u00ebngulje n\u00eb turm\u00eb vet\u00ebm pasqyrime t\u00eb vetvetes; t\u00eb tjer\u00ebt jan\u00eb nj\u00ebsoj p\u00ebr t\u00eb, duhet t\u00eb jen\u00eb k\u00ebshtu ose p\u00ebrndryshe t\u00eb shnd\u00ebrrohen n\u00eb t\u00eb till\u00eb. P\u00eblqyeshm\u00ebria p\u00ebr vetveten duke par\u00eb dhe prekur vetveten nga t\u00eb gjitha an\u00ebt e n\u00eb t\u00ebr\u00eb turm\u00ebn \u00ebsht\u00eb e pakufijshme. Nd\u00ebrsa narcistit t\u00eb lasht\u00ebsis\u00eb i duhej t\u00eb q\u00ebndronte t\u00ebr\u00eb dit\u00ebn mbi nj\u00eb pellg t\u00eb vog\u00ebl me uj\u00eb t\u00eb patrazuar p\u00ebr t\u00eb par\u00eb vet\u00ebm vetveten e pasqyruar me q\u00ebllim q\u00eb t\u2019i avullonte k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e p\u00eblqyeshm\u00ebris\u00eb s\u00eb vetvetes, p\u00ebr narcistin e turm\u00ebs pasqyra e vetvetes shtrihet n\u00eb t\u00eb kat\u00ebr an\u00ebt e pafundme p\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb egziston turma e tij. Si e till\u00eb kjo pasqyr\u00eb e nder\u00eb b\u00ebhet nj\u00ebkoh\u00ebsisht mjaft e brisht\u00eb, leht\u00ebsisht e thyeshme dhe e th\u00ebrmueshme nga \u00e7asti n\u00eb \u00e7ast p\u00ebr shkak t\u00eb madh\u00ebsis\u00eb e shtrirjes s\u00eb saj.<\/p>\n<p>Nj\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi e till\u00eb e dh\u00ebn\u00eb nga nj\u00eb pasqyr\u00eb e pafundme nuk mund t\u00eb l\u00ebshohet apo t\u00eb harrohet. P\u00ebr ta ruajtur k\u00ebt\u00eb gjendje, mjetet e vetme t\u00eb narcistit t\u00eb turmes jan\u00eb: vigjilenca, cmira, urrejtja dhe dhuna ndaj \u00e7do drith\u00ebrime t\u00eb sip\u00ebrfaqes s\u00eb pasqyr\u00ebs ujore, ndaj \u00e7do tingulli sadopak t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb d\u00ebgjuar, ndaj \u00e7do nj\u00ebshi tjet\u00ebr n\u00eb turm\u00eb dhe ndaj \u00e7do ndryshimi q\u00eb shfaq ky nj\u00ebsh. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, narcisti i turm\u00ebs hidh\u00ebrohet thell\u00eb dhe mbushet me d\u00ebshp\u00ebrim e urrejtje kur v\u00ebren ndonj\u00eb t\u00eb mir\u00eb q\u00eb i shkon apo i ndodh tjetrit. P\u00ebr t\u00eb, nj\u00ebshat e tjer\u00eb n\u00eb turm\u00eb nuk e meritojn\u00eb dhe nuk duhet t\u2019iu ndodhin t\u00eb mira. Ay i p\u00ebrqesh t\u00eb tjer\u00ebt kur shprehen e shfaqen ndryshe, i pengon ato t\u00eb ndryshojn\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrparojn\u00eb. P\u00ebr t\u00eb, vet\u00ebm sundimtari i turm\u00ebs, idhulli i tij, vetvetja e tij e d\u00ebshiruar, meriton t\u00eb mira, prarim, vezullim e lart\u00ebsi.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shpirt i till\u00eb i jep vler\u00eb vet\u00ebm t\u00eb q\u00ebnit mundues p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, i jep vler\u00eb vetes vet\u00ebm duke ia ulur vler\u00ebn t\u00eb tjer\u00ebve, i jep vler\u00eb vetes duke p\u00ebrdhosur vlerat qytetare, kulturore dhe komb\u00ebtare t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb q\u00eb i p\u00ebrket. Nj\u00eb shpirt i till\u00eb njeh vet\u00ebm lirin\u00eb e tij t\u00eb eg\u00ebrt e t\u00eb pakufishme. Ay \u00ebsht\u00eb shpirt\u00ebrisht pjesmarr\u00ebs n\u00eb krimin apo tradh\u00ebtin\u00eb q\u00eb sundimtari (Mbinj\u00ebshi) i tij kryen. Ai nuk arsyeton p\u00ebr k\u00ebt\u00eb dhe nuk e arsyeton mbinj\u00ebshin e tij, sepse ay vet\u00eb \u00ebsht\u00eb sundimtari i \u00ebnd\u00ebrruar pa qen\u00eb sundimtar. Ai dallon vet\u00ebm t\u00eb drejta p\u00ebr veten e tij; p\u00ebr t\u00eb egziston vet\u00ebm liria e tij dhe jo e t\u00eb tjer\u00ebve. Biles, kur mbaron ai duhet t\u00eb mbarojn\u00eb edhe t\u00eb tjer\u00ebt. Nj\u00eb shpirt i till\u00eb \u00ebsht\u00eb i pangopur, i pak\u00ebnaqur, i paqet\u00eb dhe rrjedhimisht mizor p\u00ebr t\u00eb mbajtur gjall\u00eb pangopshm\u00ebrin\u00eb e tij. Ai vetmendon se \u00ebsht\u00eb i pagabuesh\u00ebm, i pac\u00ebnuesh\u00ebm, me t\u00eb drejta absolute e liri t\u00eb pakufijshme.<\/p>\n<p>Ai nuk mban dhe nuk ndjen p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr veten dhe t\u00eb tjer\u00ebt; nj\u00eb shpirt i till\u00eb \u00ebsht\u00eb, bie fjala, nj\u00eb Ali Pash\u00eb Tepelen\u00eb. Nj\u00eb shpirt i till\u00eb synon q\u00eb \u00e7do gj\u00eb me vler\u00eb t\u00eb jet\u00eb brenda der\u00ebs s\u00eb tij, ai d\u00ebshiron dhe p\u00ebrpiqet t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb vet\u00ebm ishullin e tij, kull\u00ebn e tij me fr\u00ebngji. Atij nuk i intereson ambjenti p\u00ebrreth dhe madje ai e sheh me armiq\u00ebsi k\u00ebt\u00eb ambjent, sepse atij nuk i interesojn\u00eb gj\u00ebrat e p\u00ebrbashk\u00ebta. Nj\u00eb shpirti t\u00eb till\u00eb i p\u00eblqen t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb ishullin e tij t\u00eb thepisur; ai ngaz\u00ebllehet kur prish urat lidh\u00ebse dhe pret telat nd\u00ebrlidh\u00ebse p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar garth p\u00ebrrreth vetes s\u00eb tij. Atij nuk i p\u00eblqen bashk\u00ebjetesa paq\u00ebsore, sepse ai nuk respekton tjetrin dhe pjes\u00ebn e tjetrit, ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fqinj i keq, ai urren dhe i erren syt\u00eb p\u00ebr \u00e7do ndryshim t\u00eb v\u00ebn\u00eb re tek \u201ct\u00eb barabart\u00ebt e tij\u201d. Dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht, ai vrojton se \u00e7\u2019b\u00ebjn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mos ngelur mbrapa emocionalisht.<\/p>\n<p>Njeriu i turm\u00ebs nuk rri dot pa e par\u00eb dhe d\u00ebgjuar papushim e kudo figur\u00ebn e mbinj\u00ebshit t\u00eb tij. Figura e stampuar e mbinj\u00ebshit t\u00eb tij mish\u00ebron pasqyrimin e vetetes p\u00ebr nj\u00ebshin e voc\u00ebrr dhe si e till\u00eb tek kjo figur\u00eb ai gjen k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb dhe dehjen m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr veten e vet; kjo \u00ebsht\u00eb \u00ebmb\u00eblsia p\u00ebr shpirtin e tij t\u00eb idhtuar. Karrikja dhe b\u00ebmat e sip\u00ebrnj\u00ebshit i krijojn\u00eb nj\u00ebshit t\u00eb voc\u00ebrr nj\u00eb rrym\u00eb t\u00eb atill\u00eb jehonash saq\u00eb pa at\u00eb rrym\u00eb as makina nj\u00ebsh nuk punon e as nj\u00ebshi nuk ndjen vetveten. Njeriu n\u00eb turm\u00eb kthehet n\u00eb vog\u00eblin\u00eb e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb e tij kur \u00ebnd\u00ebrronte t\u00eb ishte i madh, mbinj\u00ebsh i friksh\u00ebm, dhe pap\u00ebrgjegjshm\u00ebria f\u00ebminore i jepte shijen e k\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb pakufi. Prandaj, besimi i tij shkon andej nga fryn era, andej nga burojn\u00eb val\u00ebt e tingujt q\u00eb e mbajn\u00eb t\u00eb vog\u00ebl at\u00eb, andej nga shfryn sundimtari i turm\u00ebs, andej nga \u00ebsht\u00eb kahu i fuqis\u00eb s\u00eb turm\u00ebs. Turma k\u00ebrkon njer\u00ebz t\u00eb vegj\u00ebl, grimca r\u00ebre, q\u00eb t\u00eb prodhoj\u00eb furtun\u00eb.<\/p>\n<p>Si nj\u00eb voc\u00ebrrak, ai gjykon vet\u00ebm duke th\u00ebrritur p\u00ebr ndihm\u00eb paragjykimet e paharrueshme t\u00eb vog\u00eblis\u00eb. Duke p\u00ebrfytyruar, ai e kthen veten mbrapa n\u00eb koh\u00eb dhe emocionalisht mburret me k\u00ebt\u00eb. K\u00ebshtu, me dashje e pa dashje, ai e shuan zgjuarsin\u00eb e tij, b\u00ebhet i paaft\u00eb t\u00eb dalloj\u00eb dhe kuptoj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, e ul veten aq posht\u00eb sa t\u00eb mos njoh\u00eb rrot\u00ebn dhe t\u00eb mos dij\u00eb sa b\u00ebjn\u00eb 1+1-1; dhe shpejt e shpesh b\u00ebn keq dhe gabime. Njeriu n\u00eb turm\u00eb e ka t\u00eb pamundur t\u00eb kujtoj\u00eb apo vrojtoj\u00eb vetveten, e si rrjedhim ai e ka t\u00eb pamundur t\u00eb kujtoj\u00eb apo t&#8217;i lidh\u00eb veprimet e ndodhit\u00eb e shkuara. Kujtesa e njeriut n\u00eb turm\u00eb \u00ebsht\u00eb e \u00e7astit, tep\u00ebr e shkurt\u00ebr. Ai kujton vet\u00ebm \u00e7far d\u00ebshiron n\u00eb \u00e7ast t\u00eb kujtoj\u00eb ose \u00e7far i shkon p\u00ebr shtat shpresave dhe frikave t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Njeriu n\u00eb turm\u00eb arsyeton mbi baz\u00ebn e vetar\u00ebsyes s\u00eb shtypur t\u00eb nj\u00ebshit. Dometh\u00ebn\u00eb, ai k\u00ebrkon nj\u00ebsha p\u00ebr mendjen e tij t\u00eb ngath\u00ebt, sepse ai e ka frik\u00eb nj\u00ebshin, mundimtarin e mundsh\u00ebm t\u00eb tij, dhe mendon se edhe ai nj\u00ebsh e ka frik\u00eb at\u00eb p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ar\u00ebsye. Ay \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sundimtar i gurosur, sepse vet\u00ebm k\u00ebshtu mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00ebsh, dhe si i till\u00eb nuk pranon t\u00eb dallohen nj\u00ebsha t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb turm\u00eb. Kur ia d\u00ebnojn\u00eb t\u00eb k\u00ebqijat, ai k\u00ebrkon vet\u00ebm nj\u00ebsha, sepse me dashje ose padashje nuk e kupton se pse i sulen. Nj\u00eb shpirti t\u00eb till\u00eb nuk i intereson bashk\u00ebpunimi dhe harmonia, atij i intereson vet\u00ebm mbinj\u00ebshi q\u00eb ta sundoj\u00eb n\u00eb shpirt. Pavar\u00ebsisht sa larg \u00ebsht\u00eb, ai gjithmon\u00eb vigj\u00eblon q\u00eb mbinj\u00ebshi, sundimtari i tij me t\u00eb cilin i mburret vetvetes, t\u00eb mos c\u00ebnohet, t\u00eb mos iki, t\u00eb jet\u00eb i p\u00ebrjetsh\u00ebm e i papreksh\u00ebm, i gurosur, i lart\u00eb deri n\u00eb qiell, sepse vet\u00ebm k\u00ebshtu ai mund t\u00eb ngrej\u00eb syt\u00eb lart. Urrejtja e b\u00ebn at\u00eb gjithmon\u00eb gati t\u00eb bashkohet me shpirtra t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb till\u00eb p\u00ebr t\u2019iu sulur mizorisht \u201ct\u00eb barabart\u00ebve t\u00eb tij\u201d, p\u00ebr t\u2019i pla\u00e7kitur e p\u00ebrdhosur ato, p\u00ebr t\u2019i tradh\u00ebtuar ato, sa her\u00eb i del rasti apo d\u00ebgjon se mbinj\u00ebshi iu k\u00ebrkon nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb. L\u00ebvizja barazitiste (komuniste, e th\u00ebn\u00eb jo shqip) n\u00eb Shqip\u00ebri mori p\u00ebrmasa epidemike gjat\u00eb Luft\u00ebs II Bot\u00ebror\u00eb, sepse njer\u00ebzia u josh n\u00ebp\u00ebrmjet th\u00ebnies \u201cNgrihuni t\u2019iu biem atyre q\u00eb jan\u00eb ndryshe dhe t\u2019iua marrim at\u00eb \u00e7far kan\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Njeriu n\u00eb turm\u00eb nuk ka forc\u00eb shpirt\u00ebrore dhe gjithnj\u00eb b\u00ebhet akoma edhe m\u00eb i pa aft\u00eb t\u00eb pyes\u00eb apo t\u00eb gjykoj\u00eb vetveten, t\u00eb shk\u00ebputet prej kthetrave t\u00eb brendshme, t\u00eb shmang\u00eb var\u00ebsin\u00eb nga t\u00eb tjer\u00ebt, t\u00eb mos p\u00ebrjashtoj\u00eb vetveten, t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb ndonj\u00eb drit\u00ebz kuptimi prej vetvetes; t\u00eb ket\u00eb kureshtje kush \u00ebsht\u00eb, nga vjen e ku shkon dhe pse. Njeriu n\u00eb turm\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb askush. Ai mendon sipas mod\u00ebs s\u00eb turm\u00ebs, sipas propagand\u00ebs zyrtare shtet\u00ebrore apo bot\u00ebrore, dhe p\u00ebrqesh \u00e7do gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb ndryshe nga ajo mod\u00eb. Njeriu n\u00eb turm\u00eb i ngjan nj\u00eb cifle hekuri t\u00eb cil\u00ebn vet\u00ebm fusha magnetike e mbinj\u00ebshit e mban drejt, t\u00eb ngritur lart. Pa k\u00ebt\u00eb fush\u00eb magnetike jetike, ai bie p\u00ebrdhe e shkon me pluhurin.<\/p>\n<p>Prandaj njeriu n\u00eb turm\u00eb guroset pas mbinj\u00ebshit dhe shnd\u00ebrrohet n\u00eb fanatik, dometh\u00ebn\u00eb ai e ka t\u00eb pamundur t\u00eb ndryshoj\u00eb mendjen dhe p\u00ebrmbajtjen. Nj\u00eb njeri me shpirt t\u00eb till\u00eb \u00ebsht\u00eb qenie emocionale, nervore, nj\u00eb tifoz, nj\u00eb spiun, nj\u00eb madhni q\u00eb p\u00ebrgj\u00ebrohet p\u00ebr naltmadhnin\u00eb e tij. Ay q\u00ebndron n\u00eb turm\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb urrejtjes q\u00eb ka ndaj t\u00eb tjer\u00ebve, ndaj atyre q\u00eb njeh apo ndaj fqinjit. Mbinj\u00ebshi \u00ebsht\u00eb shpirti i tij, emocioni dhe k\u00ebnaq\u00ebsia e tij, sepse prej hyjniut mbinj\u00ebsh dhe urrejtjes q\u00eb ai mbjell egziston turma ku mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb pjes\u00eb. Urrejtja dhe pickimi i emocioneve q\u00eb i sh\u00ebrbejn\u00eb k\u00ebsaj urrejtje jan\u00eb ato q\u00eb e mbajn\u00eb turm\u00ebn bashk\u00eb, sepse tek mbinj\u00ebshi ai gjen urrejtjen e d\u00ebshiruar dhe pickimin e nevojsh\u00ebm t\u00eb emocioneve. Pa k\u00ebt\u00eb pickim emocionesh njeriu i turm\u00ebs nuk do ta ndjente vetveten, nuk do ndjehej mir\u00eb, dhe do idhtohej duke u rropatur deri sa t\u00eb gjente nj\u00eb turm\u00eb ku helmi i mbinj\u00ebshit t\u2019i \u00ebmb\u00ebltonte emocionet. Turma e tij \u00ebsht\u00eb bota e tij, e kuptimt\u00eb p\u00ebr t\u00eb egzistuar, n\u00eb brigjet e s\u00eb cil\u00ebs p\u00ebrplasen bot\u00eb (turma) t\u00eb tjera, t\u00eb huaja dhe armiq\u00ebsore.<\/p>\n<p>Njer\u00ebzit n\u00eb turm\u00eb jan\u00eb t\u00eb eg\u00ebr e t\u00eb dhunsh\u00ebm. Shpirti i tyre dhunon dhe k\u00ebrkon t\u00eb dhunohet. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera shpirti i tyre \u00ebsht\u00eb i skllav\u00ebruar. Skllav\u00ebrimi i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb karakter, zakon, k\u00ebrkes\u00eb, d\u00ebshir\u00eb dhe m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb jetuari. Njeriu n\u00eb turm\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb skllav me dashje; ai nuk rron dot pa vuajtur. Ai nuk ka nevoj\u00eb m\u00eb p\u00ebr zinxhir\u00eb q\u00eb ta mbajn\u00eb t\u00eb till\u00eb, ashtu si fizikisht. Sa m\u00eb shum\u00eb koha kalon, aq m\u00eb shum\u00eb ai e adhuron skllav\u00ebrin\u00eb e tij dhe aq m\u00eb shum\u00eb krenohet me t\u00eb. Meqen\u00ebse ky shpirt nuk pranon e respekton ndryshim tek \u201ct\u00eb barabart\u00ebt\u201d e mendjes s\u00eb tij dhe nd\u00ebrkoh\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb dhunohet, at\u00ebhere k\u00ebt\u00eb dhunim e skllav\u00ebrim e k\u00ebrkon, e gjen si zgjidhje, dhe e pret vet\u00ebm nga sundimtari i pashpirt i turm\u00ebs. Dometh\u00ebn\u00eb, e k\u00ebrkon k\u00ebt\u00eb nga idhuli i tij, nga i d\u00ebshiruari i shpirtit t\u00eb tij. Meqen\u00ebse ky shpirt i eg\u00ebr \u00ebsht\u00eb i pasjellsh\u00ebm ndaj \u201ct\u00eb barabart\u00ebve t\u00eb tij\u201d, meqen\u00ebse ky shpirt nuk pranon t\u00eb ren\u00eb dhe ndryshimin e harmonish\u00ebm tek \u201ct\u00eb barabart\u00ebt e tij\u201d, ai ka vet\u00ebm nj\u00eb shtys\u00eb mendimi: skllav\u00ebrimin, dhe vet\u00ebm nj\u00eb gjuh\u00eb veprimi: dhun\u00ebn. Eg\u00ebrsia i shkakton dhimbje ther\u00ebse n\u00eb shpirt kur sheh harmoni n\u00eb rrethin e \u201ct\u00eb barabart\u00ebve t\u00eb tij\u201d.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm dhuna e m\u00eb t\u00eb fortit, e m\u00eb mizorit, e m\u00eb t\u00eb egrit, e m\u00eb t\u00eb poshtrit, e atij q\u00eb ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb dhunoj\u00eb e p\u00ebrdhos\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt, e sundimtarit t\u00eb turm\u00ebs, mund t\u2019ia fashit\u00eb dhimbjen e instikteve t\u00eb egra t\u00eb tij. Vet\u00ebm kjo dhun\u00eb madhore, vet\u00ebm ky sundimtar turme me t\u00eb vetmen t\u00eb drejt\u00eb fjale e veprimi, mund t\u2019ia shtyp\u00eb eg\u00ebrsin\u00eb, shkaktaren e dhimbjes, t\u2019ia qet\u00ebsoj\u00eb shpirtin e tij dhe t\u2019ia deh\u00eb emocionet. Ky shpirt nuk e kupton dhe nuk e k\u00ebrkon m\u00ebvet\u00ebsin\u00eb, ndryshimin n\u00eb lidhje me t\u00eb tjer\u00ebt. M\u00eb e shumta q\u00eb d\u00ebshiron ky shpirt \u00ebsht\u00eb t\u00eb b\u00ebh\u00ebt nj\u00eb vasal mizor. Edhe kur e shtyjn\u00eb n\u00eb liri t\u00eb p\u00ebrkufizuar p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, ai nuk mund t\u00eb shk\u00ebputet nga e kaluara e skllav\u00ebrimit dhe dhunimit mbi t\u00eb. Liria p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb dhuna, rasti p\u00ebr t\u00eb shfryr\u00eb eg\u00ebrsin\u00eb e emocioneve t\u00eb tij. Ai po me dhun\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb kthehet n\u00eb skllav\u00ebrin\u00eb e shkuar, me t\u00eb nj\u00ebjtat kushte e mund\u00ebsisht me t\u00eb nj\u00ebjtin sundimtar mizor p\u00ebr turm\u00ebn. Shpirti i tij qan papushim p\u00ebr eg\u00ebrsin\u00eb e sundimtarit t\u00eb shkuar. Shpirti i tij i idhnuar psher\u00ebtin p\u00ebr munges\u00ebn e munduesit t\u00eb tij t\u00eb eg\u00ebr, humbjen e t\u00eb cilit e ndjen shum\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se humbjen e vetvetes apo \u201ct\u00eb barabart\u00ebve t\u00eb tij\u201d. Ai d\u00ebshiron gjithmon\u00eb q\u00eb munduesi t\u00eb ringjallet dhe shpreson n\u00eb k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n<p>Njeriu n\u00eb turm\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb makin\u00eb dhe si e till\u00eb ai nuk e njeh dhe nuk mundet ta njoh\u00eb vetveten. Ashtu si makina, ai b\u00ebhet i pap\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr veprimet e tija dhe as d\u00ebshiron e as k\u00ebrkon t\u00eb dij\u00eb apo t\u00eb kuptoj\u00eb. K\u00ebshtu ai shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb njeri mekanik me t\u00eb cilin \u00e7do gj\u00eb ndodh. Duke qen\u00eb se skllav\u00ebrimi shoq\u00ebror mb\u00ebshtetet mbi frik\u00ebn, sundimtari i turm\u00ebs ia ushqen papushim asaj frik\u00ebn dhe mosp\u00eblqyeshm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb ndryshe, t\u00eb re apo t\u00eb panjohur. Makinat jan\u00eb t\u00eb verb\u00ebra dhe t\u00eb pavet\u00ebdijshme; ato s&#8217;mund t\u00eb jen\u00eb ndryshe dhe veprimet e tyre duhet t&#8217;i p\u00ebrgjigjen natyr\u00ebs s\u00eb tyre. Njeriu n\u00eb turm\u00eb, njeriu mekanik, i plot\u00ebson k\u00ebto veti t\u00eb makin\u00ebs. Si i till\u00eb, ai nuk \u00ebsht\u00eb njeri i lir\u00eb. Q\u00eb t\u00eb \u00e7lirohet atij i nevojitet s\u00eb pari t\u00eb fitoj\u00eb lirin\u00eb e brendshme, t\u00eb vet\u00ebdijshme, t\u00eb nd\u00ebrgjegjes dhe m\u00ebvet\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij shpirt\u00ebrore. P\u00ebrndryshe ai ngec i skllav\u00ebruar shpirt\u00ebrisht sepse ai, para s\u00eb gjithash, as nuk e njeh dhe as nuk e kupton vetveten e tij. Prandaj njeriu n\u00eb turm\u00eb e humb dhe nuk e kujton vetveten, sepse ai edhe jeton e vepron duke qen\u00eb n\u00eb gjum\u00eb t\u00eb thell\u00eb ndon\u00ebse me syt\u00eb hapur edhe nuk b\u00ebn p\u00ebrpjekjet e duhura p\u00ebr t&#8217;u zgjuar.<\/p>\n<p>Askushm\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ndjenj\u00eb e skajshme shoq\u00ebrore q\u00eb n\u00eb situat\u00eb paniku e fut njeriun n\u00eb ankth d\u00ebrrmues dhe e zvetnon. N\u00ebn ndrydhjen e skajshme t\u00eb shpirtit t\u00eb tij, n\u00ebn hutimin dhe kot\u00ebsin\u00eb q\u00eb p\u00ebson shpirti i tij, n\u00ebn zhvleft\u00ebsimin e historis\u00eb n\u00eb mendjen e tij, i dalldisur nga paarsyeshm\u00ebria, fillon t\u00eb ndri\u00e7oj\u00eb n\u00eb shpirtin e tij t\u00eb tymosur nj\u00eb flak\u00eb pishe e zbeht\u00eb n\u00eb deg\u00ebz\u00ebn e askushm\u00ebris\u00eb. Askushm\u00ebria b\u00ebhet p\u00ebr t\u00eb frym\u00ebmarrje, liri dhe shkak veprimi. Ai b\u00ebhet k\u00ebshtu nj\u00eb makin\u00eb q\u00eb nuk ka fillim e q\u00ebllim rruge, nj\u00eb makin\u00eb pa busull, q\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb ngahet dhe po qe e nevojshme mund t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb kthes\u00eb e t\u00eb ec\u00eb p\u00ebr aq sa i k\u00ebrkojn\u00eb sh\u00ebrbim. Duke harruar me dashje ose pa dashje, ai humb vetveten dhe fshin nga mendja vlerat dhe historin\u00eb n\u00eb origjin\u00ebn e tij, rr\u00ebnj\u00ebt. Ai nuk e dallon m\u00eb tjetrin. Nd\u00ebrkoh\u00eb ai k\u00ebrkon t\u00eb mbushet me vlera t\u00eb reja, por nuk arrin t\u00eb kuptoj\u00eb se ato jan\u00eb t\u00eb pathemelta tek ai, jan\u00eb si gjethet t\u00eb cilat zverdhen dhe nuk dihet se ku i flak era.<\/p>\n<p>Ashtu si natyra nga ku ka lindur, shoq\u00ebria njer\u00ebzore p\u00ebrmban n\u00eb vetvete ndryshueshm\u00ebri. Dometh\u00ebn\u00eb, njer\u00ebzit ndryshojn\u00eb nga pamja, mendimi, gjat\u00ebsia, vendlindja, d\u00ebshirat, k\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb, aft\u00ebsit\u00eb, diturit\u00eb dhe biles brenda nj\u00eb grupi shoq\u00ebror (kombi) ka ndryshime n\u00eb t\u00eb folurat vendore e n\u00eb veshje. P\u00ebrtej kombit, ndryshimet shtohen n\u00eb tiparet e jashtme, ngjyra e l\u00ebkur\u00ebs, gjuha, etj. Grupet shoq\u00ebrore (kombet) dhe n\u00ebngrupet shoq\u00ebrore (brenda nj\u00eb kombi) kan\u00eb edhe gj\u00ebra t\u00eb ngjashme dhe t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, por nuk kan\u00eb gj\u00ebra t\u00eb barabarta. N\u00ebse respektohet natyra, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe shoq\u00ebrin\u00eb e larmishme njer\u00ebzore, at\u00ebhere jeta \u00ebsht\u00eb e paqshme. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb krijuar fantazma barazie p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb dhe prodhojn\u00eb krime njer\u00ebzore dhe natyrore. N\u00eb rastin e Shqip\u00ebris\u00eb zyrtare, p\u00ebr gjys\u00ebm shekulli u edukua dhunsh\u00ebm me q\u00ebllim dhe me absolutiz\u00ebm fantazma e barazitizmit shoq\u00ebror dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar, aq sa u k\u00ebrkuan \u201cv\u00ebllez\u00ebr\u201d edhe n\u00eb xhunglat e Amazon\u00ebs e tundrat e Azis\u00eb. Njer\u00ebzit u bashk\u00ebmblodh\u00ebn dhunsh\u00ebm mend\u00ebrisht dhe fizikisht. U punua p\u00ebr t\u00eb krijuar t\u00eb asht\u00ebquajturin \u201cnjeriu i ri\u201d, dometh\u00ebn\u00eb askushin e d\u00ebshiruar t\u00eb barabart\u00eb e t\u00eb edukuar me shpirtin e turm\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr askushin e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb askushm\u00ebria dhe e keqe \u00ebsht\u00eb \u00e7do gj\u00eb tjet\u00ebr e arsyeshme, jo-paem\u00ebr dhe me form\u00eb e p\u00ebrmbajtje t\u00eb qart\u00eb. Askushi nuk di as \u00e7far, pse e k\u00eb t\u00eb em\u00ebroj\u00eb dhe as pse \u00ebsht\u00eb em\u00ebruar; ai pret urdh\u00ebr nga mbinj\u00ebshi p\u00ebr t\u00eb zbatuar nj\u00eb ligj q\u00eb \u00ebsht\u00eb urdh\u00ebri vet\u00eb. Ai nuk di pse \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb detyr\u00eb zyrtare dhe \u00e7far do t\u00eb thot\u00eb ai em\u00ebrim, \u00e7far pritet e duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb, \u00e7far t\u00eb thot\u00eb e \u00e7far t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vjedh\u00ebs pune, vendi pune dhe vote. Ai nuk e di \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb e \u00e7far p\u00ebrfaqson kombi e flamuri komb\u00ebtar ose \u00e7far duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb p\u00ebr fest\u00ebn komb\u00ebtare, \u00e7far flamuri duhet t\u00eb mbaj\u00eb, \u00e7far t\u00eb b\u00ebj\u00eb q\u00eb ai flamur t\u00eb mos jet\u00eb thjesht nj\u00eb cop\u00eb lecke me ngjyra, etj. Ay shnd\u00ebrrohet n\u00eb spiun, tradh\u00ebtar, vjedh\u00ebs i vetvetes dhe brejt\u00ebs apo shkat\u00ebrrues i t\u00eb tij\u00ebve. Askushm\u00ebria shpesh e vozit askushin n\u00eb veprime tradh\u00ebtie, sepse p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb nj\u00eb nj\u00ebsh dikushi, nj\u00eb sundimtar i p\u00ebrmalluar, ai i hyn rrug\u00ebs s\u00eb krimit dhe bashk\u00ebpunimit me armiqt\u00eb. Ai vet\u00ebm keq sheh, uron apo d\u00ebshiron, sepse ai vet\u00eb \u00ebsht\u00eb keq dhe t\u00eb keqen ka si pik\u00eb krahasimi. Ai flet p\u00ebr gj\u00ebra t\u00eb par\u00ebsyeshme e t\u00eb pakuptueshme dhe biles ai nuk dallon ngjyrimet.<\/p>\n<p>T\u00eb menduarit turmor dhe askushm\u00ebria t\u00eb para ve\u00e7an dhe t\u00eb ve\u00e7uara p\u00ebr njeriun e ve\u00e7uar nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rrezik p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb. Por meqen\u00ebse shpirti i askushm\u00ebris\u00eb lind prej shpirtit t\u00eb turm\u00ebs dhe nd\u00ebrthuret mjaft me t\u00eb, at\u00ebhere kur shpirti i turm\u00ebs dhe i askush\u00ebmris\u00eb b\u00ebhen tipare shoq\u00ebrore t\u00eb p\u00ebrhapura dhe t\u00eb nj\u00ebkohshme, at\u00ebh\u00ebre ai grup shoq\u00ebror \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezikun e madh t\u00eb mashtrimit dhe vetshkat\u00ebrrimit. Rreziku b\u00ebhet akoma m\u00eb i madh dhe p\u00ebsimi prej tij m\u00eb i shpejt\u00eb kur armiqt\u00eb e k\u00ebtij grupi shoq\u00ebror ia njohin atij k\u00ebt\u00eb shpirt dhe p\u00ebrkujdesen t\u2019ia forcojn\u00eb pik\u00ebrisht k\u00ebto dy tipare shoq\u00ebrore. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, pasoja \u00ebsht\u00eb e paqart\u00eb p\u00ebr \u00e7astin por e qart\u00eb pas nj\u00eb periudhe t\u00eb gjat\u00eb kohe. Si rrjedhim, ai grup shoq\u00ebror vetshkat\u00ebrrohet, humbet vlera njerzore, shpirt\u00ebrore, kulturore dhe materiale, ose n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb vazhdon t\u00eb p\u00ebrtiqet n\u00eb kufinjt\u00eb e mbijetes\u00ebs duke ngelur i prapambetur, i vetpenguar n\u00eb p\u00ebrparim dhe i paqet\u00ebsuar. Ngulmi i k\u00ebtyre dy mend\u00ebsive i mban njeriut ndezur \u00ebnd\u00ebrr\u00ebn e barazitizmit dhe si rrjedhim ai c\u00ebnon dhunsh\u00ebm gj\u00ebrat q\u00eb s\u2019i p\u00ebrkasin ose q\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndryshme nga \u00ebnd\u00ebrrimi i tij.<\/p>\n<p>Ve\u00e7 shpirtlig\u00ebve, njer\u00ebzit q\u00eb jan\u00eb n\u00eb detyra zyrtare dhe i p\u00ebrmbajn\u00eb n\u00eb vetvete t\u00eb dy k\u00ebto mend\u00ebsi b\u00ebhen shum\u00eb d\u00ebmtues p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb gjat\u00eb marrjes s\u00eb vendimeve. Biles, ato zhyten n\u00eb krime dhe tradh\u00ebti nga t\u00eb cilat nuk dalin dot dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht kujdestar\u00ebt e tyre nuk i len\u00eb t\u00eb dalin por i zhytin akoma m\u00eb shum\u00eb. Njer\u00ebz t\u00eb till\u00eb b\u00ebhen kukulla qeveris\u00ebse dhe nga veprimet apo goja e tyre mund t\u00eb d\u00ebgjohen gj\u00ebrat m\u00eb t\u00eb paar\u00ebsyeshme. Me njer\u00ebz t\u00eb till\u00eb n\u00eb pozita shtet\u00ebrore, veprimtaria armiqsore e huaj, sidomos ajo e fshehta, ka fush\u00eb t\u00eb lir\u00eb veprimi dhe pasoja t\u00eb dhimshme p\u00ebr vendin. Historia shqiptare vazhdon ta jap\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebsim. Ato njer\u00ebz q\u00eb thon\u00eb se nuk ka armik, ose e thon\u00eb k\u00ebt\u00eb nga mungesa e zgjuarsis\u00eb s\u00eb tyre, ose e thon\u00eb k\u00ebt\u00eb nga vetvetja p\u00ebr shkaqe emocionale dhe q\u00ebllime t\u00eb ngushta vetjake apo p\u00ebrfitimi, ose iu \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb nga armiqt\u00eb ta thon\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb (duke e ditur ose duke mos e kuptuar k\u00ebt\u00eb); ose shtyhen ta thon\u00eb k\u00ebt\u00eb jo nga nj\u00eb shkak i p\u00ebrmendur m\u00eb sip\u00ebr. Shteti i Shqip\u00ebris\u00eb zyrtare u shpartallua n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1997 pik\u00ebrisht prej humbjes s\u00eb armikut (nj\u00eb shembull i askushm\u00ebris\u00eb) dhe veprimit t\u00eb frym\u00ebzuar nga mend\u00ebsia e turm\u00ebs.<\/p>\n<p>T\u00eb dyja k\u00ebto mend\u00ebsi ushqejn\u00eb nj\u00ebra-tjetr\u00ebn dhe p\u00ebrcaktojn\u00eb sjelljen shoq\u00ebrore t\u00eb njeriut, e cila do t\u00eb thot\u00eb para s\u00eb gjithash si sillet njeriu ndaj shoq\u00ebris\u00eb dhe \u00e7far ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebr t\u00eb. Egzistenca dhe nxitja e tyre nga ato q\u00eb i duan t\u00eb keqen shqiptar\u00ebve i rrisin mjaft pasojat negative mbi shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare, qet\u00ebsimin, bashkimin dhe p\u00ebrparimin e saj. Ndikimi negativ n\u00eb shoq\u00ebri i t\u00eb dyja mend\u00ebsive zvoglohet n\u00ebp\u00ebrmjet ndri\u00e7imit t\u00eb shpirtit me vlera dhe mendjes me ide, shkollimit matematik dhe shkencor, edukimit t\u00eb njeriut si e pse t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb ar\u00ebsyen, edukimit komb\u00ebtar dhe atij bashk\u00ebsor.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto kan\u00eb q\u00ebllim p\u00ebrparimin dhe p\u00ebrkufizimin e mir\u00ebsjelljes shoq\u00ebrore ndaj vetvetes, t\u00eb tjer\u00ebve dhe ambjentit n\u00eb rrug\u00ebn drejt nj\u00eb shoq\u00ebrie t\u00eb udh\u00ebrr\u00ebfyer prej ar\u00ebsyes dhe urt\u00ebsis\u00eb, dometh\u00ebn\u00eb drejt nj\u00eb shoq\u00ebrie q\u00eb i p\u00ebrket e v\u00ebrteta dhe q\u00eb e sheh at\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet ar\u00ebsyes. Pra \u00e7eshtja shtrohet: t\u00eb dihen t\u00eb metat e mend\u00ebsis\u00eb shoq\u00ebrore dhe t\u00eb kund\u00ebrveprohet but\u00ebsisht p\u00ebr largimin e tyre, apo t\u00eb mos dihen por t\u2019i dijn\u00eb armiqt\u00eb dhe t\u00eb veprohet eg\u00ebrsisht p\u00ebr thellimin e tyre. Meqen\u00ebse p\u00ebrmir\u00ebsimi paraprak fillon tek vet\u00eb njeriu, fillimi i largimit t\u00eb k\u00ebtyre dy mend\u00ebsive n\u00eb \u00e7do rast \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i thjesht\u00eb: njeriu nevojitet t\u00eb mos mendoj\u00eb e t\u00eb mos flas\u00eb me NE. K\u00ebshtu ai do t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb zgjohet, t\u00eb kujtoj\u00eb vetveten, t\u00eb shkuar\u00ebn e rrjedhimisht t\u00eb ardhmen, dhe do t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb egzistoj\u00eb sepse do t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb mendoj\u00eb.<\/p>\n<p><em>Gazeta Metropol 21-05-2013<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Saimir Lolja Shpirti i Turm\u00ebs bashk\u00ebjeton me njeriun dhe \u00ebsht\u00eb tipar i historis\u00eb njer\u00ebzore, sepse njeriu n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb natyrshme \u00ebsht\u00eb qenie shoq\u00ebrore q\u00eb k\u00ebrkon p\u00ebrher\u00eb t\u00eb shoq\u00ebrizohet. Porse njohuria p\u00ebr t\u00eb, p\u00ebrkujdesja ndaj k\u00ebtij shpirti dhe mbi t\u00eb gjitha shfryt\u00ebzimi i tij p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb caktuara p\u00ebrb\u00ebn an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb medaljes. \u00c7eshtja madhore \u00ebsht\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Saimir Lolja Shpirti i Turm\u00ebs bashk\u00ebjeton me njeriun dhe \u00ebsht\u00eb tipar i historis\u00eb njer\u00ebzore, sepse njeriu n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb natyrshme \u00ebsht\u00eb qenie shoq\u00ebrore q\u00eb k\u00ebrkon p\u00ebrher\u00eb t\u00eb shoq\u00ebrizohet. Porse njohuria p\u00ebr t\u00eb, p\u00ebrkujdesja ndaj k\u00ebtij shpirti dhe mbi t\u00eb gjitha shfryt\u00ebzimi i tij p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb caktuara p\u00ebrb\u00ebn an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb medaljes. \u00c7eshtja madhore \u00ebsht\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-06-07T08:38:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"24 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb\",\"datePublished\":\"2013-06-07T08:38:19+00:00\",\"dateModified\":\"2013-06-07T08:38:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/\"},\"wordCount\":4754,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/\",\"name\":\"Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg\",\"datePublished\":\"2013-06-07T08:38:19+00:00\",\"dateModified\":\"2013-06-07T08:38:19+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\/\/fjala.info\/\"],\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Saimir Lolja Shpirti i Turm\u00ebs bashk\u00ebjeton me njeriun dhe \u00ebsht\u00eb tipar i historis\u00eb njer\u00ebzore, sepse njeriu n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb natyrshme \u00ebsht\u00eb qenie shoq\u00ebrore q\u00eb k\u00ebrkon p\u00ebrher\u00eb t\u00eb shoq\u00ebrizohet. Porse njohuria p\u00ebr t\u00eb, p\u00ebrkujdesja ndaj k\u00ebtij shpirti dhe mbi t\u00eb gjitha shfryt\u00ebzimi i tij p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb caktuara p\u00ebrb\u00ebn an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb medaljes. \u00c7eshtja madhore \u00ebsht\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2013-06-07T08:38:19+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"24 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb","datePublished":"2013-06-07T08:38:19+00:00","dateModified":"2013-06-07T08:38:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/"},"wordCount":4754,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg","articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/","name":"Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg","datePublished":"2013-06-07T08:38:19+00:00","dateModified":"2013-06-07T08:38:19+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/saimir_lolja.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/shpirti-i-turmes-dhe-i-askushmerise\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Shpirti i Turm\u00ebs dhe i Askushm\u00ebris\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12802"}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12802"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12802\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12802"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}